تغييرات سياسي سريع در نپال

 

سرويس خبري جهاني براي فتح. 22 مه 2006

 

نپال شاهد تغييرات بيسابقه اي است. سه هفته اعتصاب عمومي در ماه آوريل شاه نپال را وادار به برقراري مجدد پارلمان كشور كرد كه  شاه آنرا 4 سال پيش منحل كرده بود. سپس مجلس نمايندگان نخست وزيري را انتخاب كرده و پس از چند روز كابينه اي را معرفي كرد. از آنجا كه اين احزاب پارلماني هنوز از فرهنگي كه تحت حاكميت سلطنت به آن عادت كرده  گسست نكرده اند، بر سر پست و مقام شروع به دعوا كردند. روز 18 مه، اين كابينه بيانيه اي تسليم مجلس كرد كه تصويب شد. رهبران پارلماني اين روز را يك روز تاريخي ناميدند. روز بعد حكومت يك روز تعطيل ملي اعلام كرد به اميد كه چند هزار نفر را براي حمايت از بيانيه اش به خيابان بكشاند. در سراسر كشور چند هزار نفر به خيابان ها آمدند اما همين ها نيز علاوه بر حمايت از بيانيه شعار سر دادند كه ”اي رهبران هشدار كه يكبار ديگر به ما خيانت نكنيد!“

 

از زمان برقراري مجدد مجلس تقريبا هر روز از سوي اقشار مختلف تظاهرات بر پا شده است كه برجسته ترين آن تظاهرات خشماگين دانشجويان در اوايل ماه مه  بود. صحنه اصلي اين تظاهرات ها ساختمان نخست وزيري به نام سنگادربار مي باشد. از زمان برقراري مجدد مجلس اغلب روزها ساختمان نخست وزيري در محاصره تظاهر كنندگاني بود كه اعتماد به حكومت جديد ندارند. مضافا، در 19  مه بي بي سي گفت:     ”حكومت قصد دارد بي سر و صدا تظاهرات را در بخشهائي از كاتماندو بخصوص در اطراف ساختمان هاي دولتي و قصر شاه غير قانوني كند.” يعني همان كار را بكند كه قبل از آنها حكومت پادشاهي كرده بود.

 

 نخست وزير جديد نپال به نام گيريجا كوئيرالا پس از ارائه بيانيه به مجلس گفت:”ما از طريق جنبش مسالمت آميز موفق شديم قدرت را به مردم منتقل كنيم و آنان را بعنوان تنها منبع مشروعيت قدرت دولتي تثبيت كنيم“. اين موضع عوامفريبانه حتا با اعترافات خودش در تضاد است كه گفته بود: ” هر كلمه اين بيانيه با خون شهدا نوشته شده است.“ اولا، اين رهبر حزب پارلماني كاملا چشم خود را بر آن نيروئي كه مبارزه 19 روزه را قرين موفقيت كرد مي بندد. بدون يك جنگ 10 ساله كه تحت رهبري حزب كمونيست نپال (مائوئيست) پيش رفته است اين اعتصاب عمومي اصلا اتفاق نمي افتاد.

 

دوما، اين 19 روز مبارزه بهيچوجه مسالمت آميز نبود. حداقل از سوي رژيم حاكم مسالمت آميز نبود. شاه گياندرا پليس و ارتش خود را بجان تظاهر كنندگان انداخت  كه منجر به مرگ بيش از ده نفر و زخمي شدن 5000 تن شد. هزاران نفر دستگير شدند. مردم نيز هيچوقت مسالمت آميز نبودند. اولا، با وجود آنكه حزب كمونيست نپال (مائوئيست) فراخوان يك آتش بس را در دره كاتماندو داده بود اما ارتش رهائي بخش خلق كه تحت رهبري حزب است، تمام شاهراه هاي كشور را تحت كنترل  مسلحانه خود گرفته بود. در طول 19 روز ارتش رهائي بخش دست به حملات مهمي عليه استحكامات دولت و ارتش زد و يك هليكوپتر ارتش سلطنتي را در شرق نپال سرنگون كرد.

 

در تظاهرات هاي كاتماندو و شهرهاي ديگر بارها ميان مردم و نيروهاي امنيتي درگيري شد و اگر مردم اسلحه نداشتند اما سنگ و سلاح هاي ابتدائي محلي داشتند. مردم براي ممانعت از ورود ارتش به شهرهاي مختلف سنگر برپا كرده و مانع از ورود ارتش به شهرهاي لاتيتپور، كيرتيپور شدند و در شهرهاي باكتاپور و تهيمي و  مناطق اطراف كاتماندو دست به مقاومت خشونت آميز زدند.

 

صدر حزب كمونيست نپال (مائوئيست) اطلاعيه اي در 18 مه صادر كرد وگفت:

 ” حزب ما از بيانيه ارائه شده توسط حكومت هفت حزب كه امروز در مجلس تصويب شد حمايت مي كند و آن را يك پيروزي براي تفاهم نامه 12 نكته اي {تفاهم نامه اي كه ميان حزب كمونيست نپال (مائوئيست) و هفت حزب پارلماني امضاء شد و پايه اعتصاب عمومي ماه آوريل شد} و جنبش تاريخي مردم مي داند. اين بيانيه گام هاي سياسي مهمي عليه سلطنت خودكامه فئودالي برداشته است. بهمين دليل حزب ما مفتحر است كه  برخي از خواسته هائي كه از زمان قبل آغاز جنگ خلق طرح مي كرديم برآورده شده است (هر چند بطور قسمي). اما اين بيانيه در كليت خود به نيازها و آمال مردم جواب نمي دهد.“

 

بيانيه ي مورد بحث‏، اقتدار شاه بر ارتش سلطنتي نپال را منحل ميداند. اين بيانيه برخي تغييرات صوري ديگر مانند تغيير نام ها از ارتش سلطنتي نپال به ارتش نپال و حكومت اعليحضرت پادشاه نپال به حكومت نپال را  صورت داده و اعلام مي كند كه نپال از اين پس يك پادشاهي مذهب هندو نيست بلكه يك دولت سكولار مي باشد.

 

اما صدر پراچاندا تذكر داده است كه تقليل شاه به يك مقام صوري هنوز ”بطور كامل“ انجام نشده و به ”آمال مردم مبني بر لغو سلطنت  و استقرار يك جمهوري پاسخ نمي دهد“

 

”اين بيانيه عليه دخالت فزاينده نيروهاي خارجي در امور سياسي نپال موضع نگرفته و حتا كلمه اي از تجديد سازماندهي كامل دولت صحبت نكرده است. اين تجديد سازماندهي در چارچوب خاص نپال به معناي برسميت شناختن حق تعيين سرنوشت براي ملل تحت ستم، خودمختاري منطقه اي و استقرار دولتي با ساختار فدرال‏،  تحقق زمين به كشتگر و اتخاذ يك سياست اقتصادي مستقل،  حقوق پايه اي خلق در زمينه آموزش، بهداشت و اشتغال و حقوق خاص براي كاست هاي سركوب شده {مانند داليت ها كه به اصطلاح نجس خوانده مي شوند} و زنان است كه در مورد هيچ يك از اينها كلمه اي نيز نگفته است. واضح است كه مشكلات اساسي مردم نپال، مشكلاتي كه بطور روزمره با آن مواجه اند، با اين بيانيه جواب نخواهند گرفت.“

 

صدر پراچاندا در اطلاعيه ادامه داده مي نويسد: ”سكوت حيرت انگيز نسبت به حل مشكلات جدي جامعه نپال كه جنگ خلق طي دهسال بر آن تاكيد گذارده و سكوت در مورد مذاكرات ترديد هاي جدي در رابطه با اين بيانيه بر مي انگيزد. هر نپالي بايد به اين مسئله فكر كند كه شايد اين بيانيه بخشي از يك توطئه جدي براي كنار زدن مذاكرات، انتخابات مجلس موسسان و دست يافتن به يك راه حل سياسي مترقي است و مي خواهد در ميان مردم گيجي بوجود آورد. اين بيانيه هيچ اشاره اي به تفاهم نامه 12 نكته اي نكرده است. اين كار بوي بد توطئه چيني را مي دهد كه مي خواهد تمام دستاوردهاي جنبش را به حساب احزاب پارلماني واريز كند. اينكه آيا هفت حزب مي خواهند روحيه و آمال تفاهم نامه 12 نكته اي را سرنگون كنند يا خير يك سوال جدي است.

 

صدر پراچاندا اطلاعيه خود را با اين نتيجه گيري به اتمام مي رساند:

”از آنجا كه ما تعهد سپرده ايم كه اين موضوعات جدي را روي ميز مذاكره بگذاريم و در ميان توده هاي مردم بحث و طرح كنيم، از تمام احزاب سياسي، جامعه مدني، سازمان هاي اجتماعي، روشنفكران و شخصيتهاي مشهور و توده هاي وسيع مردم مي خواهيم كه بطور جدي وارد بحث و مناظره بر سر اين  مسائل اساسي شوند.“

 

پس از تشكيل موفقيت آميز جلسه كميته مركزي، حزب كمونيست نپال (مائوئيست) در جواب به تشكيل مجلس نمايندگان يك نقشه راه به احزاب پارلماني فرستاد. نشريه اينترنتي كانتيپورآنلاين در 13 مه نوشت كه اين نقشه راه شامل 22 نكته است كه عبارتند از: ”اعلام يك آتش بس- تصويب يك الگوي رفتار براي طرفين- تشكيل يك تيم مذاكره از سوي طرفين- آزاد كردن زندانيان سياسي- تشكيل يك حكومت موقت و تصويب راهنماي عمل براي آن از طريق تشكيل كنفرانسي كه نمايندگان تمام احزاب سياسي، جامعه مدني و شخصيتهاي مشهور اقشار مختلف در آن شركت داشته باشند- تعيين بخشهاي انتخاباتي بطوري كه نمايندگي همه اقشار، كاستها، بخشها و جنسيتها تضمين شود- برگزاري انتخابات مجلس موسسان تحت نظارت مجامع قابل اعتماد بين المللي؛ و تجديد سازماندهي تمام ساختار دولت منجمله ارتش رهائي بخش و ارتش سلطنتي نپال طبق اراده توده ها كه از طريق انتخابات مجلس موسسان بيان خواهد شد.“ 

 

حزب مائوئيست همچنين اعلام كرد كه تدارك براي مذاكرات توسط يك تيم سه نفره تحت رهبري عضو كميته مركزي كريشنا بهادر ماهارا انجام خواهد شد. كريشنا بهادر با هواپيما از شهر نپالگانج در غرب نپال وارد كاتماندو پايتخت نپال شد. يك تيم 13 نفره از سخنرانان حزب نيز تعيين شده اند كه ميتينگ هاي توده اي مسالمت آميز در سراسر كشور برگزار كنند. بي بي سي گزارش داد كه در يك ميتنيگ توده اي كه در 20 مه در شهر بيراتناگار در شرق نپال  برگزار شد ده ها هزار نفر شركت كردند. در اين ميتنيگ يكي از اعضاي تيم  مذاكره از طرف حزب سخنراني كرد. يكي از اعضاي اين تيم مارتريكا پراساد ياداو است. او همراه با سورش آلي ماگار كه از رهبران حزب است در تاريخ فوريه 2004 در كشور هند ربوده شده و به نپال منتقل شده بودند. اين دو تن در روز 12 مه از زندان ارتش آزاد شدند.

 

همزمان‏، قدرت هاي بزرگ به دخالت هاي سياسي خود ادامه مي دهند. درست پس از استقرار مجدد مجلس ريچارد بوشر كه يكي از مقامات وزارت امور خارجه آمريكا در منطقه آسيا و آسياي مركزي است به نپال سفر كرد. اولين چيزي كه از سوي آمريكا به نخست وزير جديد نپال پيشنهاد شد تامين اسلحه براي ارتش نپال بود. بوشر در جلسه كنگره آمريكا گفت: ”ما آماده ايم كه به نيروهاي امنيتي حكومت جديد نيز كمك كنيم؛ من به نخست وزير نپال كوئيرالا همان چيزي را گفتم كه روز 2 مه در ملاقاتم با وي گفته بودم.“ 

 

سرويس خبري جهاني براي فتح. 22 مه 2006