سروده هائي از مائوتسه دون
دو پرنده: يك گفتگو
پائيز 1965
سيمرغ ز آشيان برآمد و تا اوج برگرفت
از آسمان اول و دوم گذشت، رفت
همراه گردباد تا مرز هفت رفت.
آنگاه زان فراز نگاهي به قعر كرد – بر روستا
و شهر –
تا وارسي كند جهان بشر را به يك نظر
از بارش مداوم خيل گلوله ها
دروازه بهشت مي سوخت بي امان
در كام شعله ها،
بر جاي جاي كاخ خدايان شده سوار
-
غران و پرخروش – امواج
انفجار.
لرزان در آشيان، گنجشككي حقير مي خواند زير لب:
«اينجا جهنم است!
بايد كه پر كشم، بار سفر كشم!»
: «خواهي كه پر كشي؟» - سيمرغ بانگ زد-
«بار سفر كشي؟ اما كجا؟ بگو!»
: «اهل كدام دياري تو؟ بي خبر!
مقصود روشن است، قصر زمردين آنسوي تپه ها
در سرزمين جن و پري – بهتران ز ما! –
از آن زمان كه قول و قراري سه گانه شد
در ماهتاب روشن پائيز برقرار
بگذشته فصل خزان دست كم دوبار.
آنجا خوراك خوب و فراوان براي ماست،
ديگ بزرگ طاس كبابي بر آتش است....»
: «بس كن!
بدورفكن مهملات را!
دنياست زير و رو،
يك دم به خود بيا!»
***
«غار جاوداني لوشان»
9 سپتامبر 1961
تقديم به لي چين
نزديك غار جاودانه
هنگام گرگ و ميش
كاجي ستبر و وحشي،
برپاست سرفراز
تشويش نيست در دل او هيچ
از ابرها – با چهره هاي پرچين، با آن عبور نرم –
از اين شكوه بكر طبيعت
من در شگفت، به حيرت مي گويم اين سخن:
«تنها بروي تيغه اين پرتگاه ژرف،
بر اين ستيغ كوه توان يافت
اين هيبت و شكوه!»
* يكي از دهها هزار عكسي كه چيان چين در دوره
هاي مختلف زتدگي خود گرفت، تصوير كاجي تنهاست كه
بالاي تيغه كوه مشرف به شهر لوشان ايستاده است. چيان
چين اين عكس را در سال 1959 كمي بعد از جلسات توفاني كميته مركزي حزب كمونيست چين در لوشان گرفت. در آن جلسات،
مائو براي غلبه بقر آن دسته رهبران حزب كه مي خواستند راه
سوسياليستي را كنار بگذارند، تمامي خطرات را تقبل كرد.
مائو در سال 1961 اين شعر را سرود و پشت آن عكس نوشت و به «لي
چين» تقديم كرد. (لي چين عنواني بود كه چيان
چين براي امضاي عكس هاي هنري خود بكار مي
برد).
***
قيام درو پاييزي
1927
نامش را
كارگري -
دهقاني -
انقلابي
نهاده
ايم
و پرچمش را
داسي
و
چكشي
نشانده ايم
مي گذريم
از زير نگاه «هون» و «لو»
به آغوش گشوده
«سيائو» و «سيان»
وقت اطراق نيست
به پاسخ برخاسته
اند
همزبان
دهقانان
از شانه مي افكنند
بار ظلم اربابان
هنگام درو پاييزي
اندوه خاكستري
آسمان
پاك مي شود
باخنده تندر
با آغاز قيام
-
مائو براي ارتش سرخ، پرچم جديدي طراحي كرد كه تصوير داس و چكش
درون يك ستاره بر آن نقش شده بود.
-
«هون» و «لو» نام دو كوه در استان «كيان سي» است.
-
رودخانه هاي «سيائو» و «سيان» در استان «هونان» جاري هستند.
-
اين شعر براي نخستين بار، بطور غير رسمي در شماره ژوئيه 1957
مجله «ادبيات و هنر ارتش آزاديبخش» منتشر شد.
***
صعودي دوباره به جين گان
بهار 1965
با من هميشه همراه اين
آرزوي ديرين:
از ابرها گذشتن بر
قله هاي سيمين
پس امدم دوباره از
شهر دوردستان
تا باز پا گذارم بر
صخره هاي جين گان
يك سر شده دگرگون تصويرهاي
ديروز
آواز مرغ انجير پيچد
به دره امروز
صد چلچله زند چرخ صد
جويبار جاريست
تا آسمان رسد راه
گوئيش انتها نيست
وقتي كه راه بگذشت از
معبر هوان يان
زآن پس دگر خطرها هيچ
است نزد انسان
توفان به جنب و جوش است تندر به
كار بيداد
صدها درفش گلگون پر
مي زنند در باد
ايام – چون پرستو -
پر مي كشد سبكبال
تا چشم هم زني - زود – بگذشته چند دهسال
هر راه مي توان رفت هر
كار مي توان كرد
با رنج مي توان گنج از
كام شير آورد
از آسمان هفتم بايد
ربودن ماه
يا صيد لاكپشتان از
قعر پنج دريا
باشد كه باز گرديم با
خنده و ترانه
آواز فتح خوانيم در
جاي جاي خانه
دشوار نيست هرگز
پيچيده كار دنيا
جرات كن و خطر كن
بين فتح قله ها را
***
پاسخي به رفيق كوموجو
مشتي پشه
در دنياي كوچك خود
سر بر ديوار مي كوبند
بي وقفه وز وز مي كنند
گاه سرخوش
گاه نالان.
عبور منظم مورچگان بر درخت اقاقيا
نماد ملتي عظيم است
پشه هاي بهاري
سرنگوتي درخت تناور را به توطئه
نشسته اند.
باد غرب برگها را بر فراز «چان گان»
مي پراكند.
تيرها از چله كمان رها شده، در پروازند.
كارهاي زيادي است كه انجامشان
طلب مي شود
و هميشه به اضطرار
جهان به گرد خويش مي چرخد.
وقت تنگ است
ده هزار سال، زماني طولاني است.
وقت را درياب، لحظه را درياب!
چهار دريا به خروش آمده اند،
و ابر و باد خشمگينانه سربلند كرده اند.
پنج قاره به لرزه درآمده
باد و تندر مي غرند
هيچكس را ياراي ايستادگي در برابر
نيروي ما نيست.
همه آفات را نابود كنيد!
***
در وصف شكوفه ارغوان
دسامبر 1961
باد و بوران
در ركابانند
و برف رقصان
خوشامدگوي اوست
فراز صخره سخت و
سرد
نوگلي، دلاويز و
زيبا
از دل برف شكفته
است
دلاويز زيبا
بهار را تنها براي خودش نمي خواهد
خشنود است و خرسند
زانكه طلايه دار بهاران
است
آنگاه لب به خنده
بگشايد
كه گلهاي كوهي بشكفند
و او را در ميان گيرند
***
زنان ميليشيا
بر حاشيه يك تصوير
فوريه 1961
چه شجاع!
چه درخشان!
رخ مي نمايانند در ميدان
با شاخه هاي تفنگ،
بلند بر شانه هايشان
با نيزه هاي نخستين آفتاب،
بر چهره هايشان.
اينان دختران چين اند،
چنين اند:
افكارشان بلند،
بي اعتنا به مخمل و ابريشم،
با عشق، جامه هاي رزم بر تن
***
نگاهي به تاريخ
1964
به تعظيمي وداع كردم
انسان و ميمون
در دو راهي
آنگاه
سنگ،
ابزار شد
روزهاي كودكي رسيد
روزهاي كودكي گذشت
آتش
در مجمر آهنين و مسين
رقصيد
و چنين بود
فقط تا چند هزار سال
آغازش را نمي دانم
زتدگي پراندوه بود
و قهقهه،
دشوار
بشر با بشر درآويخت
جنگ آمد و خدنگ و مرگ
و دشت هاي غرق خون
شاگرد تاريخم من
از آبنوس جواني
تا
روزهاي برفي پيري
ذهن من
جايگاه فسانه هاي كهن نيست
آنچه باقي است
تنها سايه روشني از قصه هاست.
حماسه پنج پادشاه و سه امپراطور
مقدس است
و عوامفريب.
كجاست نام انسان هاي بزرگ حقيقي
بر
صفحه تاريخ؟
كجايند «تائو توك» و «ژون چيائو»
رهبران
بردگان؟
كجاست «چان سينك»؟
با تبر طلايي و قيامش
- ميراث كبير گذشتگان –
كجاست؟...
انديشه از ترانه باز نمي ايستد
و قلم از رقص
اما چاره چيست
مهمان روشن مشرقي
از ره رسيده
در مي كوبد
*مطالعات انجام شده تا بحال تاريخ شروع دقيق عصر مس در چين
را مشخص نكرده، اما حدودا 3600 تا 3100 سال قبل (دوران سلسله «يان
سيان») است. بهمين دليل مائو مي گويد «آغازش را
نمي دانم.»
ابزار آهني حدود 2760 سال پيش در چين (در آغاز دوره بهار –
پائيز) بوجود آمد. استفاده از مس و آهن در چين و شايد در
ساير نقاط جهان، فقط طي يك دوره چندهزار ساله صورت گرفته كه
نسبت به دوره 3 – 2 ميليون ساله عصر حجر كوتاه است.
* پنج پادشاه و سه امپراطور: بر مبناي حماسه هاي
چيني، اين هشت نفر، «مقدس»ترين و «هوشمند»ترين حكام
دوران باستان (ماقبل تاريخ) بودند. قبلا در تمامي كتب
تاريخي چين، اينها بعنوان «سرمشق» حاكمان ستايش شده
بودند.
* «تائوتوك»: رهبر قيام بردگان در پايان دوره بهار – پائيز
(460 – 760 سال قبل از ميلاد مسيح)
* «ژون چيائو»: رهبر قيام بردگان در زمان پادشاهي «چو»
طي دوره سلسله هاي در جنگ (حدودا 220 – 460 سال قبل از ميلاد
مسيح)
* «چان سينك» (208 - ؟ سال قبل از ميلاد مسيح): رهبر
قيام دهقاني در اواخر سلسله «چين». اين نخستين
قيام دهقاني گسترده در تاريخ چين بود. اين
قيام كم دوام بود اما به سقوط نهايي سلسله قدرتمند «چين»
انجاميد.
* «تائوتوك»، «ژون چيائو» و «چان سينك» تقريبا در تمامي كتب تاريخي چين در گذشته، «راهزن» خوانده شده و
محكوم گشته اند.