ماده
تا بينهايت قابل تقسيم است
نوشته
"بيان سيزو"
بخش
سوم
ماجراهاي
عرصه كوچك:رفتار عجيب موجذره
ذرات
و امواج
تكامل بيشتر علوم
نشان ميدهد كه ساكنان دنياي اتمي ـ موجذرات ـ خود هم جداگانه (مشخص) اند و هم
ادامه دار. "اشياء فقط در حركت است كه چگونگي خود را آشكار ميسازند."
(نامه انگلس به ماركس، 30 مه 1873) و موجذرات دقيقا در حركت است كه خود را هم بمثابه ذرات بنمايش
ميگذارند و هم بمثابه امواج.نور چيست؟ بشر در قرن نوزدهم فكر ميكرد كه نور فقط يك
موج الكترومغناطيسي است. اما برخي آزمايشات در اواخر قرن 19 نشان داد كه انرژي امواج الكترومغناطيسي نه بشكل مداوم، بلكه
بشكل پرشي (يعني يكي يكي) تشعشع مي يابد. درست همانطور كه هنگام خريد اجناس و
پرداخت پول، سكه اي وجود دارد كه كوچكترين واحد محسوب ميشود و ديگر قابل تقسيم نيست،
بهنگام تشعشع يا جذب انرژي توسط پديده ها نيز كوچكترين واحد انرژي موجودست كه ديگر
قابل تقسيم نيست. اين واحد را يك "كوانتوم انرژي" يا فقط
"كوانتوم" مي نامند. كميت انرژي، مشخص است. معنايش اينست كه جسم در حال
حركت (در برگيرنده انرژي) نيز يك ذره مشخص است كه يك "فوتون" خوانده ميشود.
نور نه فقط بمثابه موج، كه بمنزله ذره هم وجود دارد. از طرف ديگر، بعدا كشف شد كه
ذرات نيز داراي موج (ويژگيها) هستند. امواج الكترون، امواج نئوترون، امواج فوتون
وجود دارند. ذرات فقط مثل "كوه يخ و قطرات باران" نبوده بلكه نظير
"ابر متحرك و آب جاري" نيز هستند. يك شعاع الكتروني، نظير يك شعاع نوري،
هنگام عبور از يك سوراخ كوچك، يك ميدان انكسار موج وار نيز ايجاد ميكند. مضافا اين
امر نشان ميدهد كه الكترون نه فقط يك ذره، بلكه يك موج هم هست. خلاصه آنكه
موجذرات، خواه الكترونها و خواه فوتونها، يا بقولي آجر يا سيمان، همگي شبيه
"هنرپيشه اي هستند كه دو نقش ايفاء ميكند." همگي آنها هم جداگانه اند و
هم ادامه دار، و هر دو هم بمثابه ذره موجوديت دارند و هم موج. واقعا اينطور است
كه: "درون ذره، موج است و درون موج، ذره." (1)
با اين وجود، كار
علم صرفا تشخيص دوگانه بودن اشياء ريز (ميكرو) بمثابه موج و ذره نيست. علم بايد اين
امر را "مورد بررسي قرار دهد كه اضداد چگونه ميتوانند وجود داشته باشند و
چگونه مشخص (ويژه) هستند (چگونه به چيزي ويژه تبديل ميشوند) " (لنين، يادداشتهاي
فلسفي، جلد 38 مجموعه آثار) و بررسي كند كه اين
دوگانگي چگونه در ساختار مشخص اشياء ريز "جاي ميگيرد." اين كار دشواري
است. اگر امواج، لرزه هاي ميداني بوده و ذرات، توده "گلوله" هائي است كه
مستقيما از يك پديده شليك شده، چگونه اين دو ميتوانند متحد باشند؟ برخي گفتند كه
در تحليل نهائي، يك موج وجود دارد. امواج گوناگون متعدد با هم تداخل ميكنند، يك
تاج موج با تاجي ديگر منطبق ميشود و يكديگر را تقويت ميكنند. اگر تاج هاي متعدد
امواج در يك نقطه تمركز يابند، يك "بسته موجي" را تشكيل داده و به يك
ذره تبديل ميشوند. اما اين بسته موجي بسيار بي ثبات بوده و خيلي ساده از ميان ميرود
و نميتواند خصلت ذره اي خود را حفظ كند. برخي افراد هم ميگفتند كه در تحليل نهائي يك
ذره وجود دارد. ذرات در پروسه حركت بالا و پايين ميروند. يكي ديگري را ميكشد و
لرزه ها را شكل ميدهد، و لرزه ها بشكل موج انتشار مي يابند. اين درست مثل سفر در
كوه و كمر است. اتوموبيل در مسيري موج وار حركت ميكند. اين در واقع همان ديدگاه قديمي
مكتب كلاسيك در باب ذرات است. اين ديدگاه نميتواند سئوال قديمي انكسار و تداخل نور
را حل كند.مكتب كپنهاك به رهبري "بوهر" يك توضيح جديد از دوگانگي اشياء
ريز بمثابه هم ذره و هم موج ارائه داد. به عقيده آنها يك جسم ريز بمثابه يك چيز
جداگانه، يك ذره است. اما وقتيكه بطور پياپي تحت شرايط مشابهي ظاهر شود، در بعضي
نقاط بيشتر و در بعضي نقاط كمتر بنظر مي آيد. غلظت آن در نقاط گوناگون به شكل
متفاوتي توزيع ميشود، قله ها و دره ها را در جاهاي مختلف شكل ميدهد، و درست مثل يك
موج است. اين را يك "موج احتمالي" (2) مي نامند. اگر ما الكترونها را
دانه دانه از يك سوراخ ريز عبور دهيم و بر يك صفحه تصويرشان كنيم، در ابتدا فقط ميتوانيم
آنها را يكي پس از ديگري به صورت نقاط پراكنده ببينيم. الكترونها به اينجا و آنجا
اصابت ميكنند، و خود را بسيار "آزاد" جلوه ميدهند. اما وقتي تعداد كل
الكترونهائي كه از سوراخ ريز ميگذرند را بسيار زياد كنيم، حلقه هاي متحدالمركز
متناوبا سايه روشن ظاهر ميشوند. نواحي تاريك نشانگر نقاطي است كه الكترونهاي كمتري
اصابت كرده، و نواحي روشن نشانه اصابت الكترونهاي بيشتر است. تا جائي كه به يك
الكترون جداگانه مربوط ميشود، معين نيست كه چه مسيري را در پيش ميگيرد و به كجا
اصابت ميكند. ما فقط ميتوانيم از احتمال اصابت آن به يك نقطه معين صحبت كنيم. در
كل ناحيه اي كه الكترون ميتواند به آنجا اصابت كند، يك توزيع احتمالات ادامه دار
عادي شكل گرفته است، يعني يك "ميدان احتمالات". بنابراين، وحدت بين خصلت
ذره اي و موجي يك الكترون در واقع در وحدت بين خصلت ذره اي آن و توزيع احتمالاتي
كه در حركت بنمايش ميگذارد نهفته است. موج الكتروني با موج نوري (فوتون) فرق ميكند.
اين نوع ويژه ديگري از موج است، يعني "موجي" كه توسط احتمالات ذره اي كه
در نقاط مختلف حركت ميكند شكل گرفته است.بر مبناي اين توضيح: درون يك اتم، همانند
حلقه هاي يك الكترون حول هسته اتم، نميتواند يك مدار و جايگاه دقيق وجود داشته
باشد. الكترون ميتواند اينجا باشد و نباشد. اصل مسئله فقط اينست كه الكترون درون يك
"ابر الكتروني" جاي گرفته و هيچ راهي براي مشخص كردن محل دقيق آن وجود
ندارد.امواج احتمالات نشان ميدهد كه بين ذرات جداگانه همچنان ارتباطاتي موجود است.
اينها نشانگر تداوم بين ذرات از طريق امواج احتمالات است. اين بازتاب تضاد موجذرات
است كه هم جداگانه اند و هم ادامه دار. بنظر مي آيد كه جداگانه و ادامه دارند، و
نه جداگانه اند و نه ادامه دار. اين شامل جداگانه بودن درون تداوم و تداوم درون
جداگانه بودن است. چرا چنين تضادي در كار است؟ اين را فقط از طريق ساختار دروني
موجذرات ميتوان توضيح داد. زيرا كماكان سطوح ساختاري عميقتري زير موجذرات وجود
دارند كه خود ميتوانند باز هم تقسيم شوند.با اين وجود، به اعتقاد مكتب كپنهاگ اين
نوع ارتباط، "انتخابي آزادانه" بر مبناي اراده آزادانه خويش بوده و هيچگونه
تصادفي در كار نيست. الكترونها هيچ ردي از رفت و آمد بر جاي نميگذارند، بلكه فقط
بر "صفحه نوراني" با هم ظاهر ميشوند. و تا آنجا كه به علت اصابت يك
الكترون با يك نقطه خاص بر صفحه نوراني مربوط ميشود، هيچگونه نشانه اي وجود ندارد
كه بتوانيم آن را رديابي كنيم، هيچ شاخصي وجود ندارد كه به ما اجازه پيش بيني
بدهد. هيچ پديده ماقبل و مابعدي وجود ندارد كه بتوانيم درباره اش فكر كنيم. آدم
فقط ميتواند از انواع مختلف "ابزار" استفاده كند تا موجذرات خود را در
برخي آزمايشات بمثابه ذره، و در برخي ديگر بمنزله موج بروز دهند. و اينها دو جنبه
دافع يكديگر و مكمل هم هستند كه "تصويري از دنياي مكمل ها" را تشكيل ميدهند.
معنايش اينست كه ماده خود را اينجا بمثابه ذره و آنجا بمثابه موج بروز ميدهد.
امروز ذره است و فردا حوزه. هر يك از اين دو جنبه متناوبا برجسته ميشود. يكي بدون
ديگري كاري از پيش نميبرد. نيوتون ميگفت كه در دنيا فقط ذرات وجود دارند. اينشتين
ميگفت كه در دنيا فقط حوزه ها وجود دارند. مكتب كپنهاگ ميگفت كه نيمي از دنيا از
ذره تشكيل شده و نيمي ديگر از حوزه. نيمي منقطع است و نيمي ادامه دار. و اين دو نيمه
بسادگي با يكديگر همراه شده اند "دو
در يك تركيب شده است" مسئله بي كم و كاست همين است.چنين نتيجه اي از كجا برميخيزد؟
به گفته "هايزنبرگ": "درست همانگونه كه آرزوي يونانيان بود، ديگر
ما تنها جسم اوليه كه واقعا موجوديت دارد را پيدا كرديم." اين جسم، كوانتوم
انرژي است يعني "ذره اوليه" كه "كوچكترين واحد غير قابل تقسيم هر
ماده اي است." (سئوالات فلسفي مربوط به فيزيك هسته اي، 8491) اين كوانتوم، حد
نهائي تحليل را تعيين ميكند. بشر درون اين محدوده ميتواند يك كميت معين را دقيقا
اندازه گيري كند. ميتواند به هزار و يك طريق مناسبات گوناگون خارج
"كوانتوم" را مورد بررسي قرار دهد، اما
بمحض عبور از اين محدوده و ورود به درون كوانتوم، همه چيز نامشخص ميشود.
اگر شما بخواهيد محل دقيق ذره را مشخص كنيد، سرعت را نميتوان معين نمود. اگر بخواهيد
سرعت را مشخص كنيد، آنگاه مكان نامشخص خواهد شد. خلاصه اينكه، دقيقا به علت غير
قابل تقسيم بودن كوانتوم، جسم ريز هم بصورت ذره ظاهر ميشود و هم موج. و ما فقط ميتوانيم
آنها را بمثابه ذره يا بمثابه موج توصيف كنيم. اين توصيف نهائي ما از اجسام ريز
است. درك ما از دنياي مادي فقط تا اين حد ميتواند جلو برود و بايد همينجا متوقف
شود. اگر تقسيم پذيري مطلق ماده را نافي شويد، بناگزير به بيراهه "حقيقت نهائي"
مي رويد.چگونه ممكنست برخي چيزها باصطلاح مطلقا غير قابل تقسيم باشند؟ دنياي اتمي،
پيچيده و فناناپذير بوده و با تكامل علوم، بشر حتما به جوانب بيشتري از اين دنيا
نفوذ خواهد كرد، اشكال و نحوه بروز اجسام ريز را بيشتر درك خواهد كرد.
"كوانتوم"، الكترون يا فوتون، هر يك " "نقطه عطفي" در يك
سلسله بخش بندي شده لايتناهي هستند. اينها (كل) سلسله را شامل نميشوند، بلكه
تفاوتهاي كيفي را مشخص ميكنند." (نامه انگلس به ماركس، 16 ژوئن 1867) اين نقاط عطف،
وحدت بين تقسيم پذيري مطلق و تقسيم ناپذيري نسبي هستند. اگر الكترون و فوتون را
نتوان تقسيم كرد، شناخت ما به حد نهائي رسيده است. آنگاه چه كاري براي دانشمندان
باقي مي ماند؟"ماده اوليه" در كار نيستيك موجذره، نوعي "ذره اوليه"
نيست و هنوز قابل تقسيم است. موجذره يك صفت مشخصه بسيار مشهور دارد. يعني تحت شرايط
معين، فورا تغيير كرده و بي وقفه متحول ميشود. "در شرايط معين هر جنبه متضاد
درون يك پديده به ضد خود تبديل ميشود." (مائوتسه دون، درباره تضاد) تغيير و
تبديلات همواره وابسته به تضادهاي دروني است. يك در درون به دو تقسيم ميشود. بدون
تضاد دروني بين پروتون و نئوترون درون هسته راديوم، ذره آلفا تشعشع نمي يابد و خود
را به "رادون" تبديل نميكند. تخم مرغ بدون تضاد دروني بين اسپرم و اوول
(تخمك) درون خود، نميتواند به جوجه تبديل شود. اگر جامعه سرمايه داري مثل يك قطعه
آهن بود و هيچ تضادي بين مناسبات توليدي سرمايه دارانه و نيروهاي توليدي اجتماعي،
هيچ تضادي بين بورژوازي و پرولتاريا وجود نداشت، چگونه ميتوانست بدون دليل و منطق
به جامعه سوسياليستي تبديل شود؟ پديده ها بي علت بوجود نمي آيند. اگر باد وزيدن نگيرد،
موج در كار نخواهد بود. اگر تضاد نباشد، هيچ تحولي صورت نخواهد گرفت. اين يك قانون
جهانشمول است. بطريقي مشابه، تغيير و تبديلات متقابل موجذرات نشانگر تقسيم پذير
بودن آنهاست. موجذرات حاوي تضادهاي دروني هستند.در غرب يك نظريه وجود دارد كه
موجذرات را تماما "برابر" ميداند. بدين صورت كه بين موجذرات فقط رابطه
متقابل "من به تو وصلم، تو به من وصلي" برقرار است. بدين ترتيب رابطه، عينيت
واقعي را به خاك ميسپارد. طبق اين ديدگاه، نهايتا نه فقط هيچگونه "ساختاري در
هر سطح" وجود ندارد، بلكه هيچ "ذره اي" و هيچ چيزي بمثابه
"حوزه" هم موجود نيست. و بنابراين مسلم است كه هيچگونه باصطلاح
"تضادهاي دروني" موجذرات هم وجود ندارد. اين نظريه فقط از ارتباطات خارجي
پديده ها استفاده ميكند تا تضادهاي دروني آنها را منحل نمايد. تصوير سه بعدي و در
هم تنيده بناي عمودي (سلسله سطوح مختلف ساختار مادي) و افقي (بخش بندي هر سطح) دنياي
مادي در "آئينه مسخره" اين نظريه، بشكلي يك بعدي از بخش بندي افقي در مي
آيد و تحريف ميشود. يعني هيچ نشاني از عمق عمودي ندارد. نظريه ديگري بحث از اين ميكند
كه موجذرات فقط "نقاط هندسي" بوده و ساختار دروني ندارند. پس چگونه ميتوانند
تغيير و تبديل يابند؟ اين نظريه براي توضيح اين تحولات مجبور است از ذراتي ياد كند
كه از هيچ سربلند ميكنند و بي علت ناپديد ميشوند. اما هر چه اشعه يك ذره كوچكتر
باشد، انرژي آن بزرگتر است. "نقاط هندسي" بينهايت بايد حامل يك انرژي
بزرگ بينهايت باشند. اين نظريه در يك طاس لغزان گريز ناپذير گرفتار مي آيد.تكامل
علوم طبيعي، خود مداوما تقسيم پذيري موجذرات را تاييد ميكند. در دهه 0591،
"س. ساكاتا"ي ژاپني اين نظريه را ارائه كرد كه در گروه "هادرون ـ
مزون" موجذرات، سه "ذره بنيادين" پايه اي تر وجود دارد كه وحدت
اضدادآنها بقيه "هادرون"ها و "مزون"ها را تماما شكل ميدهد.
متعاقبا برخي افراد بر پايه مدل "ساكاتا" چنين مطرح كردند كه همه ذرات
در گروه "هادرون ـ مزون" از سه "هادرون بنيادين" تشكيل شده
اند كه "كوارك" نام گرفتند. در سالهاي اخير، برخي افراد ديگر در ادامه
مطرح كردند كه حتي يك نوع واحد "كوارك" كماكان ميتواند "رنگهاي"
مختلف يا صفات مشخصه مختلف داشته باشد. و اين نشان ميدهد كه "كوارك ها"
بواقع "بنيادين" نبوده بلكه داراي اختلافاتي هستند. بتازگي يك مدل
"ذره جزئي" هم ارائه شده است. برخي افراد بر مبناي نتايج آزمايشاتي كه
نشان ميداد الكترونهاي حاوي انرژي بسيار هنگام اصابت به يك پروتون، نه به يك توپ يكدست
بلكه به بعضي نقاط جداگانه برخورد ميكنند، به اين نقطه رسيدند كه پروتون احتمالا
از "ذرات جزئي" تشكيل شده كه از پروتون هم كوچكترند. در حال حاضر، علم
از زواياي گوناگون به دنياي دروني موجذرات ميپردازد. "هايزنبرگ" در
مواجهه با واقعيات تكامل علمي، به جستجوي "ذره اوليه"اي پرداخت كه پايه
اي تر از موجذره باشد. اين يك پيشرفت بود. اما او كماكان فكر ميكرد كه همه
"ذرات پايه اي" اساسا يكسان هستند و تضادي وجود ندارد. او فكر ميكرد كه
اين ذرات يك "حوزه ابتدائي" را شكل ميدهند كه دربرگيرنده تمامي حوزه هاي
موجذره بوده و حاوي هيچگونه تضادي نيست. اينست باصطلاح "نظريه حوزه
متحد" وي كه قرار است "نظريه اي نهائي" باشد كه كل شناخت بشري از
ساختارهاي مادي را به يك ضربت از دور خارج كند. او كوشيد در دنياي كوچك يك حد پايينتر
براي كائنات ترسيم كند. درست مثل اينشتين كه كوشيد در دنياي بزرگ، "حوزه
متحد" را بمثابه يك حد بالاتر براي كائنات ترسيم نمايد. هر دو كار عبثي است.
"هايزنبرگ" فقط يك گام به پيش برداشت، اما بعد دوباره به عقب بازگشت و
به منجلاب متافيزيك درغلتيد. مي بينيد اين جهانبيني متافيزيكي چقدر سرسخت است.عجيب
اينست كه برخي محققان رويزيونيست شوروي كه مدعي بكارگيري ماركسيسم بمثابه خط
راهنما هستند نيز به اركستر بزرگ مخالفان تقسيم پذيري موجذره پيوسته اند. آنها فرياد
زده اند كه: موجذره "اجزاء متشكله" نداشته و "متشكل از ذرات مادي
ساده تر از خود" نيست. "فاقد اجزاء متشكله بودن" بدين معناست كه هيچگونه
تضادهاي دروني وجود ندارند. اما آنها همچنين از اين دم ميزنند كه تغيير و تبديلات
متقابل موجذرات نمايشگر پيچيدگي و فناناپذيري موجذره بوده است. با اين حرف، آنها
ظاهرا مخالفتي با بحث لنين در مورد فناناپذيري الكترون ندارند. اما بدون تضاد، اين
چگونه ميتواند كماكان "فناناپذير" باشد؟ منشاء تحولات مداوم چيست؟ لنين
ميگويد "فقط" تضاد است كه "كليد "جهش ها"، "وقفه در
تداوم"، "تبديل به ضد خود" و نابودي كهنه و ظهور نو را فراهم ميكند."
(لنين، يادداشتهاي فلسفي، جلد 38 مجموعه آثار). ميتوانيم بپرسيم كه
نظريه پر سر و صداي شما درباره تحول بدون تضاد، چگونه با آموزه هاي لنين قابل آشتي
دادن است؟
موجذرات به چه طريق
تقسيم خواهند شد؟ اين نميتواند يك طريق عادي باشد و نميتوان تجربه قديمي را
كوركورانه بكاربست. مولكول به اتمها، ميدان جاذبه و ميدان الكترومغناطيسي تقسيم ميشود.
اتم به هسته اتمي، ميدان الكترومغناطيسي و الكترون تقسيم ميشود. هسته اتمي به
پروتون، نئوترون و حوزه هسته اي تقسيم شده است. در هر سطح، همگي اينها شكل جديدي
از وحدت بين ذره و حوزه است. همه اينها نقاط عطف جديد هستند و همگي بلحاظ كيفي
تفاوت دارند. موجذرات به چه تقسيم خواهند شد؟ به چه اشكالي؟ ممكنست به شكل جاري
وحدت درات و حوزه ها تقسيم شوند. همچنين ممكنست كه يك تغيير كيفي بزرگ صورت بگيرد
و به يك شكل مادي جداگانه جديد و يك شكل مادي ادامه دار جديد تقسيم شود. اينها ميتوانند
چيزهاي جديدي متفاوت از ذرات و حوزه هائي كه تا بحال ميشناسيم باشند. احتمال دارد
كه آنها كوچكتر و كوچكتر شوند، اما اين احتمال هم وجود دارد كه به بزرگتر و بزرگتر
تقسيم شوند. چيزي كه از موجذرات بيرون كشيده ميشود احتمال دارد "چاقتر
شود". يعني بزرگتر از زماني شود كه درون موجذره قرار داشت. اين ممكنست به تكوين
رابطه جديدي ميان جزء و كل بينجامد. چه چيزي ايجاد خواهد شد؟ اين يك سئوال علمي مشخص
است. ماده، تنوع لايتناهي دارد، تقسيم مشخص ماده نيز تنوع لايتناهي دارد.
"ماركسيسم ـ لنينيسم بهيچوجه حقيقت را از دور خارج نكرده بلكه بي وقفه طرق رسيدن
به شناخت از حقيقت را در جريان پراتيك مي گشايد." (مائوتسه دون، درباره پراتيك)
ماترياليسم ديالكتيك هرگز براي صدور فرمان به عرصه هاي ديگر پا نميگذارد، در مورد
اين سئوال به نتيجه گيري نمي پردازد، خود را جانشين علوم طبيعي نميكند.ما از تقسيم
صحبت ميكنيم. يك به دو تقسيم ميشود. اين يعني "تقسيم يك وحدت به اضداد دافع يكديگر."
(لنين، يادداشتهاي فلسفي، جلد 38 مجموعه آثار) معنايش اينست كه درون
هر شكل از ماده، تضادها وجود دارند. كل تاريخ تكامل علوم طبيعي نشان داده كه: صاف
و ساده در دنيا هيچ چيزي بمثابه "ماده اوليه"اي كه حاوي تضادها نيست، وجود ندارد. هرگاه پديده
نويني ظاهر شده بود، بعنوان "ماده اوليه" تصوير گشت. در مورد عنصر چنين
بود، در مورد اتم چنين بود. ميدان جاذبه و ميدان الكترومغناطيسي چنين بودند.
موجذره نيز چنين است. اما اين زياد طول نميكشد. "تا بحال فكر ميكرديم ما به
چنان موضعي ارتقاء يافته ايم كه هزار كيلومتر جلوتر است. اما معلوم شد كه فقط يك
طبقه بالا رفته ايم." پديده هائي اوليه تر از "اوليه" مداوما ظاهر
شده اند. اگر موجذره "ذره اوليه" است، اگر كوچكترين چيز ممكنست، ديگر چه
كاري براي دانشمندان باقي مي ماند؟بقول لنين: "الكترون همانقدر فناناپذير است
كه اتم." (ماترياليسم و امپيريو كريتيسيسم) اين حقيقتي بسيار عميق است. علوم
طبيعي هميشه تعميق مي يابد. هميشه پديده هاي نوين بطور بي پايان ظاهر شده اند.
تكامل علوم بي وقفه موجوديت "ماده اوليه" را نفي كرده است. "دنياي
بزرگ" هيچ مرزي ندارد. "دنياي كوچك" نيز هيچ مرزي ندارد و حقيقتا يك
"سوراخ بي انتها" است. اين واقعيت تاريخي چند هزار سال تكامل علوم طبيعي
است. اين واقعيت تاريخي حائز اهميت بسيار است. اين دو ديدگاه متضاد درباره ساختار
مادي، كه مبارزه بين دو جهانبيني بر سر مسئله ساختار مادي است، نيازمند مطالعه و
بررسي از جانب ماست.
توضيحات
1) يادداشت مترجم:
در اينجا نويسنده به يك شعر عاشقانه مشهور چيني رجوع داده كه از وحدت دو عاشق صحبت
ميكند.2) احتمال، معيار (اندازه) امكان است. احتمال به قوانين حاكم بر وقايعي مي
پردازد كه مرتبا تحت شرايط مشابه جريان مي يابند. براي مثال، سكه انداختن. در مورد
يك سكه مشخص، اينكه شير خواهد آمد يا خط امري كاملا نامعلوم است. ميتواند شير بيايد
همانطور كه ميتواند خط بيايد. ولي اگر به دفعات بسيار سكه بيندازيم، يا در آن واحد
چندين سكه بيندازيم، نتايج به احتمال پنجاه پنجاه براي شير و خط گرايش دارد. اين
قانون را يك قانون آماري مي نامند.تصوير اول: عكس طرح هاي تداخلي كه توسط امواج دو
منبع صوتي ايجاد شده است. طرح هاي تداخلي در اينجا در سطح ميكروسكوپي ثبت شده است.
اينكار را با ذرات زير ـ اتمي هم ميتوان انجام داد.تصوير دوم: طرح قلمي يك آزمايش
در اثبات اينكه نور بمثابه موج عمل ميكند. وقتي يك شعاع نوري از شكافي عبور ميكند،
منكسر ميشود. از اين انكسار ميتوان با
عبور دادن نور از دو شكاف عكسبرداري كرد و سپس بروي ورقه حساس (فيلم) طرح تداخل دو
موجي كه ايجاد شده را ثبت نمود. همين آزمايش را ميتوان با اشعه الكترونها انجام
داد. اين آزمايش نشان ميدهد كه الكترونها هم مختصات موج وار دارند.تصوير سوم: عكسي
از يك طرح واقعي تداخل الكتروني از دو شكاف. اين عكس با قرار دادن ورقه حساس (فيلم)
در برابر يك شعاع منكسر شده شامل ميليونها الكترون تهيه شده است.