پرندة نو پرواز

 

گفت وگو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تابستان 1383

 

 

 

 

 

 

پرندة نوپرواز

گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل

 

ناشر: حزب كمونيست ايران (ماركسيست - لنينيست - مائوئيست)

تارنما: www.sarbedaran.org

پست الکترونيکی: haghighat@sarbedaran.org

آدرس پستی: Postfach 900211, 51112 Köln, Germany

چاپ اول: تابستان 1383، آلمان

بها: معادل 15 يورو


رها شدن بر گردة باد است و

با بي ثباتي سيماب وار هوا بر آمدن

به اعتماد استقامت بال هاي خويش،

ورنه مساله ئي نيست:

پرندة نو پرواز

بر آسمان بلند

                     سرانجام

                              پر باز مي كند.

 

    شاملو
فهرست مطالب

توضيح

فصل اول  گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در  مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل       

مقدمه                                                                               13

تدارك                                                                                 17

آغاز                                                                                    45

نبرد شهر                                                                           97

تلاشهاي بعد                                                                  149

آنچه درباره سربداران مي پرسند                                 199

فصل دوم                               اسناد و ضمائم تاريخي

اعلاميه ها و مقالات تحليلي اتحاديه كمونيستهاي ايران

1 اعلاميه هشدار                                        223

2 پيام به همه كمونيستهاي ايران                     226

3 اي رفقا ! بيائيد متحد شويم !                        228

4 حكومت كودتاي حزبي پوشالي است و بايد سرنگون شود !       229

5 يادداشت سياسي روز                                231

6 آيا هيچگاه نيروئي كوچك مي تواند وظيفه اي بزرگ را بر دوش بگيرد؟      236

7 طبقه كارگر، انقلاب دمكراتيك و مبارزه براي قدرت سياسي         238

8 پيام اتحاديه كمونيستهاي ايران خطاب به همه كمونيستهاي ايران          245

بيانيه هاي سياسي و اطلاعيه هاي نظامي سربداران

1 بيانيه قيام سربداران                                  249

2 اهداف فوري قيام سربداران                          251

3 بيانيه قيام پنج بهمن آمل                             253

4 سربداران و سلطنت سياه خميني                 259

5 اطلاعيه نظامي شماره يك                          264

6 اطلاعيه نظامي شماره دو                                  267

7 اطلاعيه نظامي شماره پنج                          270

8 - اطلاعيه نظامي شماره شش                        272

9 اطلاعيه نظامي شماره هفت                       273

فصل سوم آناني که در زندگي مظهر جامعه نوين بودند و در مرگ بذر آن !

اسامي، تصاوير و زندگينامه برخي رفقاي شرکت کننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل                                                                                        285

اسامي كليه رفقاي جانباخته اتحاديه كمونيستهاي ايران 323

آلبوم عكس                                                                     333


توضيح

بخشهاي عمده «گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل» به مناسبت بيستمين سالگرد اين قيام تاريخي، براي نخستين بار در شماره هاي 3، 4، 5، 7 و 8 نشريه حقيقت ارگان حزب كمونيست ايران (ماركسيست - لنينيست - مائوئيست) طي سالهاي 1382 - 1380 به چاپ رسيده است. اينك مجموعه كامل آن با برخي تغييرات و اضافات جزئي همراه با اسناد و ضمائم سياسي و نظامي و اسامي و تصاوير رفقاي جانباخته در اختيار علاقمندان به تاريخ جنبش انقلابي و كمونيستي ايران قرار مي گيرد.

با سپاس از كليه رفقا و دوستاني كه به اشكال مختلف به انتشار اين كتاب ياري رسانده اند.

 

حزب كمونيست ايران (ماركسيست - لنينيست - مائوئيست)

تابستان 1383

 

فصل اول

گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل
مقدمه

پنجم بهمن ماه سال 1360 : خبر رسيد كه شب هنگام در شهر آمل نبرد مسلحانه گسترده اي آغاز شده، بخشهاي مهمي از شهر آمل توسط قواي سربداران آزاد شده است. هنوز هيچكس از چند و چون ماجرا خبري نداشت. هيجان انقلابي همه جا را فراگرفته بود. راههاي ورود و خروج به آمل بسته بود. رژيم تا چند روز از پخش هر خبري در اين مورد جلوگيري كرد. هركس تلاش مي كرد بفهمد چه مي گذرد.

آمل، يك شبانه روز شاهد درگيري هاي نظامي شديدي بود. وصف بي باكي و قهرماني سربداران بر زبانها جاري بود. بيم و اميد همه را فراگرفته بود. همه بي صبرانه منتظر نتيجه اين نبرد دلاورانه بودند. سرانجام رژيم با تمركز قواي بسيار، اين قيام را به شكست كشاند. پس از آن به مدت يك هفته موضوع اصلي تمام روزنامه هاي كشور به وقايع آمل اختصاص داشت. اما هيچكس به اخبار رژيم باور نداشت.

سئوالات زيادي در اذهان بوجود آمده بود. همه مي خواستند بدانند دقيقا چه گذشت و چرا اتحاديه كمونيستهاي ايران به پاي سازماندهي اين قيام رفت؟ مي خواستند بدانند چگونه قيام را تدارك ديد و چه حوادثي رخ داد؟ چرا قيام قهرمانانه اي كه سراسر كشور را لرزاند و بارقه اميد بر دل اكثريت ستمديدگان تاباند، شكست خورد؟ بيستمين سالگرد قيام پنج بهمن سربداران در آمل فرصت مناسبي است كه پاي صحبت يكي از رفقاي شركت كننده در اين مبارزه بنشينيم، سير وقايع را از زبانش بشنويم و پاسخ سئوالات فوق را بيابيم.

 

هيئت تحريريه نشريه حقيقت

   بهمن ماه 1380

 


به هزار زبان

ولوله بود.

 

بيداري از افق به افق مي گذشت

و هم چنان كه آواز دور دست گردونه آفتاب

 

 نزديك مي شد

ولوله پراكنده

                 شكل مي گرفت

تا يكپارچه

به سرودي روشن بدل شود.

 

   شاملو

تدارك


 

   تدارك

پنج بهمن ‍1380 مصادف با بيستمين سالگرد قيام سربداران در آمل است. اتحاديه كمونيستهاي ايران (سربداران) در گذشته جمعبنديهائي در اين زمينه ارائه داده و به اشكال مختلف بر اهميت حركت سربداران و درسهاي آن انگشت گذاشته است. اهميت اين قيام را از برخورد دشمن نيز مي توان فهميد. هر ساله با رفتن يكي از نمايندگان ارتجاع به آمل و جمع و جور كردن يكسري حزب الهي ها مراسمي برگزار مي شود. چند سال پيش هم رژيم سميناري در اين مورد برگزار كرد. در واقع رژيم هم اين روز را به خاطر ضربه ای كه خورده به نوعي زنده نگه مي دارد و با اينكارها مي خواهد زخمش را مرهم بگذارد. حتي خميني هم در وصيت نامه اش به قيام آمل و اهميت سركوب آن براي حفظ جمهوري اسلامي اشاره كرد.

متاسفانه به آن حدي كه بايد و شايد خود ما در مورد اين قيام صحبت نكرده ايم، در مورد اينكه چي گذشت و تبديل كردن اين روز و كلا حركت سربداران به بخشي از حافظه تاريخي مردم. بخصوص الان نسل جديد احتياج دارد بداند كه نسل انقلابي گذشته چه تجاربي را از سر گذراند و چه كارهايي كرد. نسل جديد حتي با دانستن جزئيات مي تواند خيلي چيزها ياد بگيرد، از آنها الهام بگيرد و در مبارزه اش عليه جمهوري اسلامي بكار گيرد. از اين نظر مي خواهيم با تو كه يكي از شركت كنندگان در اين قيام بودي گفت و گوئي داشته باشيم.

 

از اين بابت بسيار خوشحالم. درست است كه جزئيات زيادي از اين قيام ناگفته باقي مانده. علت اصلي اش هم اين بود كه ما بسياري از رفقا را كه در اين قيام شركت داشتند، از دست داديم. دشمن آنان را از ما ربود. اين رفقا در جريان قيام و ضربات دستگاه امنيتي رژيم به تشكيلات اتحاديه و در پروسه بازسازي سازمان كشته شدند.

بعلاوه، همانطور كه گفتيد توجه به تجارب تاريخي براي نسل جديد حياتي است. درسهاي چنين تجارب انقلابي خيلي بدرد امروز و فرداي مبارزه در ايران مي خورد.

مسلما من بعنوان يكي از شركت كنندگان در اين قيام در بيان جزئيات و طرح جوانب گوناگون آن محدوديت دارم هرچند حداكثر تلاشم را مي كنم كه در حد امكان يك تصوير نسبتا كامل و همه جانبه از سير وقايع ارائه بدهم. اميدوارم ديگر رفقاي باز مانده اين قيام و رفقاي ديگري كه به اشكال مختلف در سازماندهي اين قيام نقش، مسئوليت و فعاليت داشتند، در آينده به طرح جوانب گوناگون اين تجربه انقلابي بپردازند. اين يك وظيفه مشخص است چرا كه نسل جديد بيش از هر زمان ديگري به اين تجارب نياز دارد.

 

قبل از پرداختن به اين امر كه اين حركت بر پايه چه دركي سازماندهي شد و چطوري جلو رفتيد خوبست بگوئي كه اين قيام در چه شرايطي طراحي شد؟ آنزمان جامعه در چه اوضاع و احوالي بود؟ نيروهاي انقلابي چگونه فكر مي كردند، خودمان چطوري فكر مي كرديم؟

 

قبل از اينكه به برخي نكات در رابطه با تحليل سياسي بپردازم مي خواهم حال و هواي جامعه را در سال 60 توضيح دهم. حال و هوايي كه بويژه در بين جوانان انقلابي آنزمان غالب بود. جواناني كه انقلاب آنها را به جلو صحنه رانده بود و طي سالهاي 57 تا 60 در صحنه هاي مختلف مبارزه طبقاتي رشد و تكامل يافته بودند. روحيه انقلابي خاصي در آن نسل موجود بود. متاسفانه طي اين سالها برخي ها تلاش كردند سال 60 را سال بدي تصوير كنند و تحت عنوان اينكه انقلاب شكست خورد بر دستاوردهاي انقلابي آن سال خاك بپاشند. درست است كه جنبش انقلابي شكست خورد و به خاطر اين شكست مردم درد و رنج بسياري را متحمل شدند. اما مهم است كه هميشه به اين گونه مقاطع با ديد تاريخي نگاه كنيم.

سال60 يك سال تاريخي بود، سال پر جذبه و پرشور، سال بي باكي، سال آرمانهاي بلند و سال خاطرات شكوهمند ! در تابستان داغ آن سال، در گوشه و كنار كشور و در كوچه و پس كوچه هاي هر شهر بوي باروت به مشام مي رسيد. انقلابيون آندوره سرشار از روحيه فداكاري، از خودگذشتگي و خدمت به خلق بودند. مست بوي باروت بودند، صداي گلوله برايشان خوشترين نغمه بود، عشقي كه با خطر عجين نبود برايشان پشيزي ارزش نداشت. خلاصه سال 60، سال تفنگ و سال سرفرازي و سربلندي بود.

ما در صحنه هاي گوناگون مبارزه، از سنگرهاي نبرد كردستان تا درگيري هاي خياباني، از ميدانهاي جنگ انقلابي تا زندانهاي جمهوري اسلامي شاهد چنين برخورد و روحيه اي از جانب كمونيستها و انقلابيون بوديم. اين روحيه در واقع انعكاسي از يك ضرورت تاريخي بود كه در مقابل نسل ما قرار گرفته بود و خود بيان پاسخگوئي به آن بود. اين روحيه بهيچوجه بيان ماجراجوئي و سرگشتگي ديوانه وار نبود. ضرورت تاريخ اسلحه را در مركز سياست ايران قرار داد و نسل ما اين وظيفه را در دست گرفت.

ما نسلي بوديم آرمانخواه و آگاه، انقلابي و سازمانيافته. نسلي كه به خاك ماليده شدن پوزه امپرياليسم آمريكا را در ويتنام ديده بود، شاهد خيزش انقلابي در دژهاي امپرياليستي بود، قهرماني هاي خلق فلسطين را از نزديك دنبال مي كرد، اوج جنبشهاي انقلابي آزاديبخش در سه قاره و پيشرويهاي عظيم ساختمان سوسياليسم در چين را در مقابل «سوسياليسم» منحط و طاس كبابي شوروي تجربه كرده بود. نسلي كه آگاهانه راه خود را انتخاب كرده و در طي انقلاب در سازمانهاي انقلابي و كمونيستي متشكل شده بود.

ما نسلي بوديم كه رژيم شاه را انداخته بوديم و دنبال آن بوديم كه جامعه نوين و انقلابي بنا كنيم. خميني و دار و دسته مرتجعش سوار يك انقلاب اصيل توده اي شدند و حاصل تلاشهاي مردم را دزديدند. انقلاب نيمه كاره مانده بود و مبارزه بين انقلاب و ضد انقلاب در صحنه هاي مختلف با حدت و شدت بسيار ادامه داشت. در مقطع خرداد 60 ضد انقلاب تصميم گرفت كار انقلاب را يكسره كند، اين نسل انقلابي را از بين ببرد. در واقع آمده بود كه از يكسو سر انقلاب را ببرد و از سوي ديگر توده هاي وسيع را به خاطر جرئت شان در سرنگون كردن يك رژيم، تنبيه و مرعوب كند. ولي نسل ما نمي خواست بگذارد اينكار صورت گيرد و بگذارد كه دستاوردهاي خلق بسادگي از دست برود. يك تند پيچ تاريخي بود. انقلاب وارد مرحله نبرد قطعي و تعيين تكليف نهائي با ضد انقلاب شده و صريح و خصمانه جلوي هم صف آرائي كرده بودند.

 

ارتجاعي كه گفتي با توجه به اينكه در گير جنگ هم بود، با چه پشتوانه اي، با چه طرح هايي مي خواست انقلاب را بطور قطعي در سال 60 سر ببرد؟

 

طرح شان كودتا بود. در خرداد 60 ستاد كودتا را در پادگان قصر فيروزه تشكيل دادند. آنها سه هدف مشخص را در دستور كار كودتاي شان قرار دادند. يكي تصفيه دروني حكومت از طريق بيرون راندن عناصري چون بني صدر (كه آنزمان رئيس جمهور بود). براي اينكه ضد انقلاب فشرده و منسجمي شكل بگيرد و حكومت بطور متمركزتر و يكدست تر سازمان دهي شود تا راحتتر بتوانند انقلاب را سركوب كنند.

دوم تنبيه عمومي مردم از طريق سركوب توده اي به منظور خشك كردن دريا تا كمونيستها و انقلابيون نتوانند در آن شنا كنند. بويژه آنكه از اسفند 1359 مبارزات توده اي عليه رژيم رو به گسترش گذاشته بود. در همه جا سركوب توده اي به شكل وحشيانه در دستور كار قرار گرفت. بر همين مبنا بود كه پاكسازي محلات، كارخانه ها و ادارات و مدارس بر مبناي اينكه كي گرايش غير حكومتي (و نه حتي ضد حكومتي) دارد آغاز شد و دستگيريهاي و اعدامهاي دسته جمعي سازمان داده شد. راديو ها و روزنامه ها اسامي اعدام شدگان را روزمره ليست مي كردند براي اينكه مردم را مرعوب كنند.

سوم، بسيج كليه نيروهاي نظامي اعم از پاسداران و ارتش براي مقابله با نيروهاي انقلابي كه مسلح بودند و داشتند مبارزه مي كردند.

از همين زاويه يورش رژيم يك يورش مقطعي و قسمي و محدود كه پس از بقدرت رسيدنش از سال 57 هر از چندگاهي بكار مي گرفت نبود. بلكه يك يورش همه جانبه و بكار گيري فاشيسم عريان عليه توده ها و انقلاب بود. تمامي روشهاي سابق منجمله جمع آوري اطلاعات و جاسوسي كردن به اجرا گذاشته شد و يك طرح همه جانبه سياسي امنيتي نظامي به پيش برده شد.

اين طرح جدا از بند و بستهاي خميني با قدرتهاي امپرياليستي و مشخصا آمريكا نبود. بند و بستهائي كه در سال 1359 در جريان معامله براي آزادي گروگانهاي آمريكائي شكل گرفت. آمريكا مي خواست مردم ايران را به خاطر سرنگون كردن شاه يعني مهره وفادارش تنبيه كند و ضربه هائي كه دستگاه دولتي ساخته و پرداخته در ايران، توسط انقلاب خورده بود ترميم شود. اما چه كسي بهتر از خميني ميتوانست اينكار را صورت دهد. يعني كسي كه از همان ابتدا در سازش با آمريكا بر سر كار آمده بود. خميني و اعوان انصارش با چراغ سبز آمريكا به پاي سازماندهي اين كودتا رفتند. اين بخشي از طرحها و نقشه هاي امپرياليستها در صحنه منطقه اي و بين المللي بود. تقريبا در همان دوره در تركيه هم يك كودتا براي سركوب نيروهاي چپ سازمان داده شد. جنگ ايران و عراق جاري بود و خميني از اين جنگ به حداكثر براي سركوب نيروهاي انقلابي استفاده مي كرد. جالب اينجاست كه درست در مقطع كودتاي 60، صدام حسين هم عملياتهاي جنگي خود را متوقف كرد. تا خميني راحتتر با انقلاب تعيين تكليف كند. شايد بعدها، اسناد و جزئيات مربوطه به اين كودتا همانند اسناد كودتاي 28 مراداد 1332 منتشر شود.

اما آن زمان نتايج اين طرح ارتجاعي روشن نبود و پيروزي كودتا از قبل تعيين شده نبود. نگاهي به خاطرات رفسنجاني نشان مي دهد كه حتي مهره هائي چون او نمي دانستند كه اين كودتا به كجا منجر خواهد شد چرا كه يك نبرد واقعي در جريان بود و همه چيز به زورآزمائي در صحنه عمل بستگي داشت. بستگي به مقاومتي داشت كه از جانب نيروهاي انقلابي در مقابل كودتا صورت مي گرفت. از اين زاويه كليه نيروهاي سياسي و طبقاتي بر مبناي هر تواني كه داشتند و ميزان تداركي كه ديده بودند در بوته آزمايش قرار گرفتند. اينكه به اين اوضاع چگونه برخورد مي كنند و چه پاسخي مي دهند. اوضاعي بود كه نه فقط به لحاظ كلي بلكه همچنين بطور فوري مسئله مركزيش، قدرت سياسي و چگونگي تعيين تكليف با آن بود.

 

موقعيت تشكيلات ما چگونه بود؟ منظور اين است كه چقدر آمادگي داشت؟ تا چه حد مي توانست چنين شرايطي را ببيند و خلاصه اينكه در چه حال و هوايي بوديم؟

 

خوب هيچ نيروي سياسي جدي نمي توانست نسبت به چنين تحولات بزرگي بي تفاوت باشد. چنين تحولاتي مستقيما بر سياستها، نحوه كاركرد و فعاليت هر نيروي سياسي انقلابي و بطور مشخص خود ما تاثير مي گذاشت. از اسفند ماه 1359 كه مبارزات توده اي اوج گرفته بود، مبارزات و مشاجرات دروني اتحاديه هم تشديد شد. بطور كلي يك جو نارضايتي عمومي نسبت به خط راستي كه بعد از اشغال سفارت و بويژه پس از جنگ ايران و عراق بر اتحاديه غالب شد، موجود بود.

همين جا بگويم آن خط كه مشخصه اش برخورد دو گانه به قدرت سياسي جديد بود نه فقط صدمات بسيار به اتحاديه زد، بلكه بطور كلي موجب تضعيف جنبش نوين كمونيستي ايران شد. مانع از آن شد كه طبقه كارگر ايران بتواند حزب خودش را در آن شرايط تاريخي بسازد و از فرصت هاي انقلابي گوناگون براي براه انداختن جنگ خود و كسب قدرت سراسري و يا حداقل كسب قدرت در مناطقي از ايران استفاده كند.

هم زمان با سير شتاب آلود تحولات سياسي در جامعه، محدوديت هاي آن خط غلط بيشتر آشكار شد. اوضاع به اضطرار، چند موضوع را طرح كرده بود. اينكه چكار مي خواهيم بكنيم؟ اضطرارش هم صرفا ناشي از طرح سئوال هميشگي «چه بايد كرد؟» نبود بلكه همزمان پاسخگوئي به سئوال «از كجا بايد آغاز كرد؟» هم در دستور كار گرفت.

اعلاميه تاريخي اتحاديه بنام «هشدار !» در 17 خرداد 60 و افشاي مشخص طرح كودتا و فراخوان به مردم و تشكيلات براي ايستادگي در مقابل كودتا موجب تحرك سياسي جدي و همه جانبه اي در سازمان شد.

از آن پس هفته اي سه بار نشريه حقيقت بيرون مي آمد و سازمان در سراسر كشور نقش فعالي در مبارزاتي كه عليه كودتا شكل گرفته بود، داشت. شركت دائمي در تظاهراتهاي گسترده توده اي و يا تظاهراتهاي موضعي خياباني، درگيري هاي خياباني با عوامل رژيم، به آتش كشيدن چادرهاي انجمنهاي اسلامي و خلاصه شركت در كليه اشكال مبارزاتي جاري خيلي زود سازمان را به اين نتيجه رساند كه با اشكال مبارزاتي سابق نمي توان در مقابل كودتا ايستادگي كرد. اين سئوال كه ايستادگي در مقابل كودتا به چه معناست، جلوي پاي سازمان و همچنين كل جنبش و نيروهاي سياسي قرار گرفت. گوش هوش لازم بود كه اين صداي بلند را بشنود كه اسلحه در دستور كار است. تنها با اتكاء به سلاح بود كه مي شد در مقابل يورش مسلحانه ضد انقلاب مقاومت كرد.

 

عكس العمل در مقابل يورش ارتجاع يك محرك سياسي قوي بود و ما را به اين سمت كشاند كه بايد اسلحه برداشت. ولي بهرحال يك نيروي كمونيست، آگاهانه طرح و نقشه مي ريزد، پشتوانه هاي معين ايدئولوژيكي دارد، محرك هاي معيني دارد و به تجارب اتكا مي كند، كه راه در بياورد و نقشه مند حركت مي كند. پشتوانه ما چه بود؟ چگونه به تجارب تاريخي اتكاء كرديم؟ طرح و نقشه ما به چه متكي بود؟

 

همانگونه كه گفتم ما نسلي بوديم كه دنبال نابود كردن جامعه كهنه و ساختن جامعه نو بوديم. تا آنزمان تلاش هاي گوناگوني براي اين كار صورت گرفته بود. اتحاديه كمونيستها يك جريان سياسي پيشرو در جنبش نوين كمونيستي ايران بود. محصول تاثيرات انقلاب كبير فرهنگي پرولتاريائي چين و مبارزات حاد مائو عليه رويزيونيستهاي شوروي و در ضديت با بيراهه هاي مسالمت آميز و طرفدار انقلاب قهر آميز توده اي بود. در صحنه داخلي نيز اتحاديه مرز روشني با خط رفرميستي و مسالمت جويانه حزب توده و جبهه ملي داشت. بر همين مبنا اتحاديه توانسته بود رهبران و كادرهاي كمونيست زيادي را پرورش دهد، يعني كساني كه قادر بودند ماركسيسم را بكار گيرند و تحليل كنند و نقشه بريزند و بعنوان يك سازمان سراسري حركت سياسي طبقه كارگر را سازمان دهند. اين هم واقعيتي است كه اتحاديه جوان بود و چند سال از بنيانگذاريش نگذشته بود كه با يك انقلاب بزرگ توده اي روبرو شد. آنهم در شرايطي كه به خاطر شكست چين، جنبش بين المللي كمونيستي با بحران روبرو گشته بود. جواني و بي تجربگي اتحاديه و شرايط پيچيده انقلاب، مثلا همين مسئله كه يك حكومت ارتجاعي از دل انقلاب بيرون آمده بود، نمي توانست موجب اشتباهات معين نشود. هم در ارتباط با بر عهده گرفتن مسئوليت كلي رهبري انقلاب، هم در زمينه تحليل و ارزيابي از نيروهاي طبقاتي مختلف.

همانطور كه گفتم اتحاديه بعنوان يك نيروي كمونيست پيشرو در مواجهه با شرايط جديد نمي توانست بي تفاوت بماند. هيچ كمونيستي نمي تواند زماني كه دستاوردهاي يك انقلاب به خطر مي افتد نسبت به آن بي تفاوت بماند و وظايفش را بعنوان يك نيروي پيشاهنگ انجام ندهد. ما متعلق به نسلي بوديم كه با آموزه هاي مائو بر سر اينكه «قدرت سياسي از لوله تفنگ بيرون مي آيد» و «خلق بدون ارتش خلق چيزي ندارد» تعليم يافته بوديم و عميقا اعتقاد داشتيم كه بدون يك انقلاب قهرآميز توده اي نمي شود از گند و كثافات و مصائب جامعه كهنه رها شد. اين آموزه ها آويزه گوشمان بود. هرچند در آن دوره تاريخي، بر پايه اين حقايق مهم تاريخي عمل نكرديم. ولي سير تحولات اوضاع، عمل كردن بر پايه اين حقايق را با قدرتمندي بسيار جلوي صحنه آورد. از اين زاويه گسستي انقلابي از يك سري اشكالات و اشتباهات گذشته لازم بود. يعني ايفاي نقش پيشرو و فعال مستقيما به اين مسئله بر مي گشت كه كمونيستهاي انقلابي چگونه به انقلاب، به نقش طبقه كارگر در رهبري انقلاب نگاه مي كنند. همه اين مسائل با قدرت بسيار در ميان ما طرح بود در واقع طرح آغاز مبارزه مسلحانه بيان تسويه حساب با خط راستي كه در اتحاديه نفوذ كرده بود هم بود.

ولي من مي خواهم روي چند نكته خاص ديگر هم انگشت بگذارم. درست است كه محرك پايه اي ما كمونيست بودن ما بود. در عين حال ما متعلق به نسلي بوديم كه بر ذهن و روح مان شكست 28 مرداد 1332 سنگيني مي كرد. ما هميشه نسل قبلي خودمان را سرزنش مي كرديم كه چرا در مقابل كودتاي آمريكايي 28 مرداد بدون مقاومت تسليم شد. از بررسي اين مسئله فعلا بگذريم كه هم جبهه ملي و هم حزب توده هميشه سعي مي كردند تزلزل و بزدلي خودشان را در آن تند پيچ تاريخي به گردن هم بياندازند. بهر حال آن شكست تاثيرات زيادي بر نسل ما داشت. ما نسلي بوديم كه هرگز حاضر نبوديم اجازه دهيم دوباره چنين شكست هايي تكرار شود. اين يك موضع ايدئولوژيكي مهم بود. صرفا نگاه به گذشته نبود بلكه اساسا نگاه به آينده را در خود داشت. يعني فرق است در يك مبارزه شكست خوردن با بدون مبارزه شكست را قبول كردن، فرق است در سنگر نشستن و بدون شليك گلوله اي تسليم شدن يا در پي مقاومت شكست خوردن. شكست بدون مبارزه مسلما تاثيرات روحي زيانباري براي كل مردم، طبقه كارگر و مشخصا نسل آتي كمونيستها داشت.

بعلاوه ما به برخي تجارب تاريخي معين نيز اتكاء مي كرديم. تجاربي همچون مقاومت انقلابي ستارخان در تبريز در مقابل كودتاي محمد عليشاه در انقلاب مشروطه. مسلما اين تجربه محدوديتهاي معين خودش را داشت. اما براي ما الگوئي از يك مبارزه انقلابي بود. اينكه چگونه زماني كه ارتجاع يورش مي آورد، مقاومت كردن در مقابلش حتي اگر در ابتدا كوچك و ضعيف باشي، مي تواند آن يورش را به ضد خودش برگرداند.

خلاصه كنم طرح قيام در واقع پاسخي بود به اين مسئله كه طبقه كارگر و كمونيستها چگونه در آن اوضاع و احوال پيچيده كه كليه نيروهاي طبقاتي در صحنه مخالفت با رژيم فعال بودند پرچم مستقل خودش را بلند كند. ما روشن بوديم كه زمانيكه رژيم دسته دسته كمونيستها و انقلابيون را به جوخه هاي اعدام مي سپارد هر گونه برخورد انفعالي نسبت به آن شرايط و اين مسئوليت موجب مرگ سياسي كمونيستها مي شود. اين روحيه به خوبي در چند مقاله و اعلاميه تاريخي اتحاديه در سال 60 با عنوان «خطاب به همة كمونيستها» و «آيا نيروي كوچك مي تواند وظيفه بزرگ بر دوش بگيرد؟» و «طبقه كارگر، انقلاب دمكراتيك و مبارزه براي قدرت سياسي» منعكس است.

 

رسيديم به اينجا كه رهبري اتحاديه تصميم گرفت در مقابل ضد انقلاب مسلح، بشكل مسلح ايستادگي كند. چه طرح عملي براي مقاومت مسلحانه در مقابل كودتا در نظر گرفته شد. چه برنامه و تصويري از عمل نظامي بود؟

 

اواخر خرداد، اوائل تير 1360 بحث طرح هاي مشخص در سازمان مطرح شد. ايده هاي اوليه اين بود كه ما مقاومت مسلحانه اي را در تهران سازمان بدهيم. محله كارگري فلاح براي اينكار انتخاب شده بود. البته همان موقع جاهاي ديگر هم مد نظر بود. اما منوط به كنكاش بيشتري در امكانات سازمان شد.

 

علت انتخاب محله فلاح چي بود؟

 

يك بخش آن به اين ربط داشت كه محله كارگري بود و اتحاديه داراي يك پايه اوليه در آن محله بود. اما دليل اصليش اين بود كه اينكار در تهران بايد صورت گيرد. تهران در آنزمان مركز تغيير و تحولات بود. در عين حال تزلزلات و شكافهاي جدي درون خود ارتجاع موجود بود. ولي اين طرح خيلي زود به بن بست رسيد. بخاطر اينكه اوضاع مداوما در حال دگرگوني بود. تهران هم جزء اولين جاهايي بود كه حكومت شروع به محكم كردن خود كرد. خيلي زود محدوديت هاي پيشبرد مقاومت مسلحانه در يك محله در تهران روشن شد. البته هم زمان، تا جايي كه به خاطرم مي آيد قبل از هفت تير، ايده آمل هم طرح شده بود. به اين صورت كه نقطه مناسبي است و قيام مسلحانه را مي شود در آنجا آغاز كنيم. البته ايده سازمان دادن قيام در مسجد سليمان هم در ميان رهبري طرح بود. بويژه آنكه پايه نسبتا گسترده اي در آن شهر داشتيم ولي بخاطر نزديك بودن به جبهه جنگ ايران و عراق و امكان تمركز قواي سريع دشمن و خفه شدن قيام در همان لحظات اوليه، منتفي شد و تمركز روي آمل گذاشته شد.

 

دلايل انتخاب آمل چه بود؟

 

دلايل مختلفي براي اين انتخاب موجود بود. مردم شهر آمل از سابقه مبارزاتي بالائي برخوردار بودند. سابقه برقراري حكومت مردمي در دوران شاه را داشتند. و در مبارزات عليه جمهوري اسلامي در دوره 60 - 57 فعال بودند. بعلاوه سازمان در آن شهر داراي يك تشكيلات اوليه و پايه مشخص بود. كه حدودا شامل چند ده نفر مي شد. رفقاي ما در آن شهر از سابقه مبارزاتي و نفوذ معيني برخوردار بودند و در جريان حكومت مردمي در آمل در سال 57 نقش و شركت فعال داشتند. برخي از رهبران آن حكومت مردمي (مانند حشمت اسدي پور) اعضاي اتحاديه بودند. البته مسائل كلي تر هم در اين انتخاب طرح بود. آمل نزديك تهران بود، گذرگاه چند استان مهم كشور بود و به خاطر كنار جنگل قرار گرفتن از موقعيت سوق الجيشي مناسبي برخوردار بود.

 

چه فعاليتهاي سياسي و عملي اوليه براي پيشبرد طرح در آمل صورت گرفت؟

 

درآن موقع به خاطر مبارزه خطي حادي كه براه افتاد اتحاديه عملا به دو بخش تقسيم شد. اكثريت سازمان كه معتقد بود كه بايد هر چه سريعتر دست به اسلحه ببريم و اقليتي كه مي گفت هنوز وقتش نرسيده و طبقه كارگر آماده نيست و مردم نسبت به خميني توهم دارند و بايد اول تدارك اعتصابات كارگري را ديد و بقول خودشان از اعتصاب تا قيام راهي است كه بايد پيموده شود. در واقع آنها عدم آمادگي خودشان را به عدم آمادگي مردم حواله مي دادند و دنبال اين بودند كه مردم خودشان برانگيخته شوند و به خيابان بريزند. اين خط بسيار غلط بود و نتايج عملي مرگباري را با خود بهمراه مي آورد. خوشبختانه اين خط غلط در اقليت قرار داشت.

بر پايه اين اقليت و اكثريت رهبري جديدي براي پيشبرد طرح قيام انتخاب شد. كميته دائم رهبري مركب از رفقا سيامك زعيم (شهاب)، حسين رياحي (ناصر) و پيروت محمدي (كاك اسماعيل) و غلامعباس درخشان (مراد) تشكيل شد. تحت رهبري اين رفقا ستاد رهبري قيام شكل گرفت كه علاوه بر رفقاي رهبري، شامل رفقائي از مسئولين مناطق و برخي رفقاي محلي بود. اين ستاد مسئوليت پيشبرد مجموعه وظايف مربوط به قيام را بر عهده گرفت. اين وظايف شامل سه رشته كار اصلي بود. انتقال اسلحه، انتقال نيرو به آمل و شناسائي مقرهاي دشمن و طراحي يك نقشه نظامي اوليه. رفتن به جنگل هنوز مطرح نبود. البته ايده اوليه اي وجود داشت كه يك جاي امني داشته باشيم كه در صورت شكست احتمالي قيام بعنوان عقبگاه از آن استفاده كنيم و مقداري آذوقه در آنجا انبار كنيم. نقشه كلي اين بود كه ما با استفاده از امكانات گوناگوني كه تشكيلات در شهر داشت نيروها را در برخي خانه ها، پاركهاي جنگلي نزديك شهر و حتي پلاژهاي كنار دريا مستقر مي كنيم و با مسلح كردنشان مبارزه مسلحانه را آغاز مي كنيم. ايده رفتن به جنگل پا به پاي تغيير و تحول در اوضاع قوي تر شد. اين مسئله بر مي گشت به تغييرات مهمي كه در خود اوضاع داشت صورت مي گرفت. واقعيت اين است كه رژيم با پيشبرد طرحهاي اوليه كودتا شروع كرد به سفت كردن كمربندهايش و برطرف كردن ضعف هاي آشكارش. از همينرو شرايط قدري سخت تر شد. اين تغيير در شرايط بود كه رفتن به جنگل را به ما تحميل كرد.

البته پيشبرد مبارزات دروني هم موجب به تعويق افتادن كارها شد. عملا رهبري سازمان مجبور شد يك ماه را به پيشبرد اين مباحث در بدنه سازمان اختصاص بدهد. و براي قطعيت بخشيدن به طرح قيام فوري آنرا به راي گيري بگذارد. سيامك زعيم و حسين رياحي همراه با برخي نمايندگان خط اقليت (مانند وحيد سريع القلم و فرامرز طلوعي سمناني) به حوزه هاي سازماني مي رفتند و بحثهاي شان را ارائه مي دادند و سپس راي گيري مي شد. الان كه به اين مسئله نگاه مي كنيم بنوعي اتخاذ چنين روشي در تناقض با طرح قيام فوري قرار داشت. در واقع انعكاسي از اين بود كه سازمان آمادگي ايدئولوژيكي، سياسي، تشكيلاتي و عملي كافي براي روياروئي با چنين روزهايي را نداشت. با وجود اين عزم و اراده كافي و بالائي در ميان ما موجود بود. تصميم گرفته شد كه اين كار هر طوري شده بايد انجام شود چرا كه مرگ و زندگي انقلاب به آن بستگي دارد.

اين وقفه يك ماهه، تاثيرات خودش را داشت. تا قبل از آن در شهر آمل نيروي نظامي دشمن خيلي ضعيف بود، تعداد پاسدارها حداكثر چند ده نفر بودند. ما با آماج نظامي بزرگي روبرو نبوديم و حتي مقرهاي نظامي دشمن در ساختمانهاي معمولي و بدون استحكام قرار داشتند كه تصرفشان خيلي راحت بود. يادم مي آيد رفقاي محلي چون فرشته ازلي و منير نور محمدي كه مسئوليت شناسائي از مقرات دشمن را داشتند با نگراني گزارش مي دادند كه دشمن دارد آرايش قوا و مقراتش را عوض مي كند. مقرهاي سپاه و بسيج دارد به ساختمانهاي مستحكمتر و بلند تر منتقل مي شود. اين خود نشانه اوضاعي بود كه داشت با شتاب دگرگون مي شد. خود اين مسئله ايده رفتن به جنگل را بيشتر تقويت كرد. به عنوان مكاني براي انتقال و استقرار رفقا و براي پيشبرد بهتر كارهاي تداركاتي، نه بعنوان نقطه اي براي آغاز جنگ.

 

قبل از اينكه درك آنروزي ما از آغاز مبارزه مسلحانه و نحوه پيشرفت آن را توضيح دهي خوبست قدري بيشتر رفقاي رهبري را معرفي كني؟

 

اين كاري بجا و ضروريست و اميدوارم در فرصتهاي آينده بطور مشخصتر به نقش اين رفقا بعنوان رهبران كمونيست پرداخته شود و نقاط قوت و ضعف شان بررسي شود. من در اينجا فقط اشاره مختصري مي كنم و تلاش مي كنم در لابلاي اين گفت و گو به برخي خصوصيات انقلابي اين رفقا اشاره كنم.

رفيق سيامك زعيم (شهاب) كه سال 60 سي و پنج ساله بود از فعالين جنبش دانش آموزي دبيرستان البرز در سالهاي 42 – 39 بود. او براي ادامه تحصيل به آمريكا رفت و به يكي از فعالين جنبش ضد جنگ ويتنام در آمريكا بدل شد. تحت تاثير مائو و انقلاب فرهنگي چين كمونيست شد. همان زمان نامش در فهرست كمونيستهاي خطرناك در اف بي آي ثبت شد. در سال 49 همراه با برخي رفقاي ديگر، «سازمان انقلابيون كمونيست (م - ل)» را بنيان گذاري كرد و تا زمان دستگيريش در 7 بهمن سال 1360 در آمل، رهبر ايدئولوژيك - سياسي اصلي سازمان بود. او در سال 63 اعدام شد.

رفيق حسين رياحي (ناصر) كه مسن ترين فرد رهبري در سال 60 بود 42 ساله و متولد اصفهان بود. او از فعالين جنبش دانشجوئي در تهران در سالهاي 42 - 39 بود. وي نقش موثري در سازماندهي تظاهرات مراسم چهلم تختي داشت. او به خاطر فعاليتهاي سياسي اش مدتي به دزفول تبعيد شد. او بعنوان معلمي مبارز محبوب دانش آموزان شهر دزفول بود و نقش مهمي در سياسي و ضد رژيم كردن دانش آموزان داشت. حسين جزء معدود رفقاي گروه فلسطين بود كه در ضربات ساواك دستگير نشد و توانست به سلامت از مرز رد شود و براي آموزش نظامي به اردوگاههاي چريكهاي فلسطيني برود. وي مدت چند سال در بغداد عهده دار برنامه اي در «راديو ميهن پرستان» بود. راديوئي كه نقش مهمي در آگاه كردن يك نسل انقلابي داشت. در سال 55 همراه با يارانش تحت عنوان گروه پويا با سازمان انقلابيون كمونيست (م - ل ) متحد شد و اتحاديه كمونيستهاي ايران را پايه گذاري كرد. رفيق رياحي از رهبران اصلي و با نفوذ اتحاديه بود و نقش تعيين كننده اي در طرح و اجراي قيام سربداران داشت. حسين رياحي در ضربه سراسري تيرماه سال 61 دستگير شد و در پنج بهمن همانسال پس از محاكمه در يك دادگاه قرون وسطائي همراه با 21 نفر ديگر از اعضا و فعالين سازمان در آمل تيرباران شد.

رفيق غلامعباس درخشان (مراد) زمان قيام آمل سي ساله بود. او از فرزندان پرولترهاي شركت نفت در آبادان بود. در سال 1355 براي آشنائي با كنفدراسيون دانشجويان ايراني در خارج از كشور به آمريكا رفت. او خيلي زود به يكي از فعالين اتحاديه كمونيستهاي ايران بدل شد و جزء اولين دسته رفقائي بود كه قبل از انقلاب 57 به ايران برگشت و مسئوليت سازماندهي رفقاي جنوب را بر عهده گرفت. او پس از انقلاب به كردستان رفت. مسئوليتهاي مهم و گوناگوني در «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» (تشكيلات مسلح اتحاديه در كردستان) بر عهده گرفت. او قبل از طرح قيام آمل مسئوليت شاخه كردستان اتحاديه را بر عهده داشت. مراد نقش تعيين كننده اي در تدارك قيام سربداران داشت. او يك روز پس از شكست قيام در شهر آمل توسط دشمن دستگير و شناسائي شد. مراد در تابستان سال 61 زير شكنجه جان باخت.

رفيق پيروت محمدي (كاك اسماعيل) اهل مهاباد زمان قيام آمل 27 ساله بود. او فرمانده نظامي سربداران بود. رفيق اسماعيل از رهبران گروه مبارزه براي آزادي طبقه كارگر بود كه در سال 58 با اتحاديه وحدت كرد. اسماعيل جزء معدود كمونيستهاي انقلابي كرد بود كه از همان ابتدا ديد سراسري داشت و براي رهبري كل طبقه كارگر ايران مبارزه ميكرد. رفيق اسماعيل قبل از انقلاب مدتي در اصفهان در بين كارگران ذوب آهن به فعاليت مشغول شد. سپس به كارخانه تراكتور سازي تبريز رفت. پس از انقلاب 57 در جنگهاي دهقاني كردستان شركت كرد در جريان جنگ «كرفتو» اسير فئودالهاي محلي شد و براي اعدام به خلخالي جلاد تحويل داده شد اما با هشياري خود و با اوجگيري جنبش كردستان آزاد شد. او فرمانده نظامي «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» بود و در جريان جنگهاي سنندج، كامياران، بانه و بوكان آبديده شد. مدتي مسوليت ستاد نظامي اتحاديه در آبادان را بر عهده داشت. اسماعيل در روز 6 بهمن 60 در آمل در جريان درگيري مسلحانه جان باخت.

 

حال بپردازيم به دركي كه آن دوره از پيشبرد مبارزه مسلحانه داشتيم؟

 

در ابتدا بخش زيادي از انرژي سياسي رهبري صرف مقابله با نظرات راست و منفعلانه اقليت شد. اين امر خود مانعي بود كه بر سر طرح و نقشه قيام و درك از مبارزه مسلحانه و استراتژي نظامي تمركز داده شود. البته تمامي رفقاي اكثريت بر سر اين مسئله متحد بودند كه بايد به هر شكلي كه شده جرقه مبارزه مسلحانه زده شود و قدرت رژيم به مصاف طلبيده شود و موضوع كسب قدرت سياسي در سراسر كشور طرح شود. البته در مورد شكل و نقشه آغاز مبارزه مسلحانه ايده ها و گرايشات مختلف موجود بود. مي توان گفت كه با دو گرايش اصلي روبرو بوديم و برخي ايده هاي ديگر كه در چارچوبه همين دو گرايش مي گنجيد.

يك گرايش اين بود كه ما با قيام در شهر و آزاد كردن آمل، امكان پيوستن مردم به خودمان را فراهم مي كنيم و ارتشي را سازمان مي دهيم و شروع به پيشروي به سمت شهرهاي ديگر شمال مي كنيم. خود اين حركت موجب جنب و جوشي در سراسر كشور مي شود و احتمالا نيروهائي چون مجاهدين هم در ديگر شهرها كارهائي مي كنند و حكومت طي اين پروسه سرنگون مي شود.

گرايش ديگر بصورت پيشبرد جنگ پارتيزاني درازمدت تر در منطقه آمل طرح مي شد. اينكه در ابتدا هدفهاي نظامي كوچك مانند گرفتن پاسگاهها در اطراف جنگل را آماج قرار مي دهيم و سپس با پيشبرد عمليات پارتيزاني مداوم در شهر آمل شرايط را بر گسترش خود فراهم كرده و سپس به آزاد سازي آمل و شهرهاي ديگر مي پردازيم. گرايش دوم تا حدودي تجربه كردستان را مدل قرار مي داد.

مي خواهم تاكيد كنم كه اين ايده ها و گرايشات كاملا واضح و روشن نبودند و عملا طراحي نقشه نظامي به پس از انتقال و تمركز نيرو به جنگل موكول شد. اما بطور كلي مي توان گفت آنچه كه بر ما غالب بود استراتژي قيام شهري و پيروزي بالنسبه سريع بود. ارزيابي كلي مان اين بود كه رژيم شانس زيادي براي ماندن بويژه پس از زدن جرقه مبارزه مسلحانه نخواهد داشت.

در همينجا اينرا هم بگويم كه عليرغم ايده ها و گرايشات مختلف، ما با خط و روشي كه آنزمان سازمان مجاهدين در زمينه مبارزه مسلحانه پيش مي برد كاملا مخالف بوديم.

 

دلايل مخالفت با روشهاي جنگي مجاهدين چه بود؟

 

ما بطور همه جانبه و جدي با روشهاي جنگي و كلا عملياتهاي پراكنده مجاهدين مخالف بوديم. آنها را جنگ نمي دانستيم. آنها يك سري عمليات با هدف ايذاي دشمن بودند نه نابود كردن قدرت نظامي آن. اين عمليات پراكنده بر پايه هيچ نقشه جنگي مشخص و رشد يابنده اي استوار نبود. مهمتر از همه اشكال اصلي آن روشها اين بود كه امكاني براي پيوستن مردم به مبارزه مسلحانه را فراهم نمي آورد. يعني جبهه اي بوجود نمي آورد كه مردم بتوانند بدان بپيوندند. روشهاي مجاهدين حتي امكان اينرا فراهم نمي آورد كه پايه وسيع و گسترده خودشان كه آنزمان شامل دهها هزار جوان انقلابي جان بر كف بود را جلب كند. اين روشهاي جنگي همانزمان در مقاله «يادداشت سياسي روز» در نشريه «حقيقت» در سال 60 نقد شد. اما مسئله صرفا محدود به روش جنگي نبود بلكه اين روش جنگي برخاسته از يك سياست معين بود. مجاهدين واقعا نمي خواستند دولت ارتجاعي با كل دم و دستگاهش را نابود كنند. آنها فقط مي خواستند تغييراتي در حكومت صورت گيرد. به همين خاطر عملياتهاي شان جنبه ايذائي داشت نه نابود كننده. براي آنها مبارزه مسلحانه اهرم فشاري بود براي وارد شدن در حكومت و پيشبرد بند و بستهاي سياسي شان در بالا. مجاهدين در اوج نفوذ و قدرتشان دنبال كسب مشروعيت از قدرتهاي امپرياليستي بودند. آنها چشم شان به بالائي ها يعني قدرتهاي امپرياليستي بود. آنجائي هم كه به توده ها اتكاء مي كردند براي پيشبرد اين سياست بود. بي جهت نبود كه در تابستان سال 60 بخش زيادي از انرژي اين سازمان به بهاي ول كردن هزاران فعال جوان انقلابي مصروف «پرواز تاريخي» شان به فرانسه شد. و يا بعدها در روشهاي جنگي بيحاصل با تلفات بالا به هرز برده شد. خط سياسي و نظامي شان انعكاسي از اين مسئله بود كه آنها تمايلي به استفاده از طيف انقلابي گسترده و سازمان يافته براي درگيري قاطعانه با ارتجاع اسلامي نداشتند. روحيه همگي ما اين بود كه نمي توان روي عملياتهاي مجاهدين حسابي باز كرد.

عملا در آن اوضاع دو راه حل در جبهه مخالفت انقلابي با رژيم شكل گرفت. يكي راه حل مجاهدين ديگري راه حل ما. دو راه حل با اهداف سياسي مختلف. يكي خواهان «جمهوري دمكراتيك اسلامي» با جلب حمايت قدرتهاي امپرياليستي بود ديگري خواهان نابودي كل قدرت سياسي موجود با اتكاء به توده ها و از پائين بود.

 

چرا به كردستان نرفتيد بهر حال آنجا نيز جنگي جاري بود؟

 

درست است در كردستان يك جنگ عادلانه در جريان بود كه اهميت زيادي در بي ثبات نگهداشتن رژيم داشت. متاسفانه بخاطر خط غالب بر آن جنبش و اشتباهاتي كه جنبش كمونيستي ايران كرده بود، جنگ در كردستان از نظر اهداف سياسي و نظامي بسيار محدود شد. اشتباهات اتحاديه در مقطع جنگ ايران و عراق كه با تعطيل كردن فعاليت نظامي «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» همراه بود، بي تاثير در شكل گيري اين روند منفي نبود. در هر صورت ما در مقطع سال 60 اينگونه فكر مي كرديم كه شروع مبارزه مسلحانه از جانب ما در كردستان آن تاثير سياسي سراسري كه شروع مبارزه مسلحانه در نقطه اي ديگر خواهد داشت را ندارد. بعلاوه، حتي از زاويه تقويت جنبش انقلابي خلق كرد و تنها نگذاشتنش هم مهم بود كه جاي ديگري جنگ شروع شود. يادم مي آيد كه رفيق سيامك زعيم در جنگل در بحثهايش مي گفت پس از اينكه ما در شمال پايه گرفتيم بايد در فكر بازگشائي جبهه اي در كرمانشاه با توجه به نفوذ تشكيلات ما در آن خطه هم باشيم.

 

برگرديم به بحث در مورد تداركات عملي طرح و چگونگي پيشرفت آن. چطوري جلو رفتيد؟ سلاحها را چگونه تهيه كرديد؟

 

همانطور كه گفتم تدارك اوليه شامل انتقال اسلحه و تجهيزات، شناسائي هاي اوليه و انتقال نيرو بود. ما از چند منبع سلاحهاي خود را تامين كرديم. بخشي از اسلحه ها و مهمات و نارنجك را رفقاي ما در جريان قيام 22 بهمن در تهران و يا گوشه و كنار كشور مستقيما به دست آورده بودند و يا به اتكاء به توده ها بعدها جمع آوري شده بود. برخي سلاحها و مواد انفجاري محدود هم از قبل طبق رهنمود كلي سازمان توسط هر منطقه اي تهيه شده بود. اما بخش اصلي سلاحها از كردستان و جنوب به تهران منتقل شد. سلاحهاي نيمه سنگين چون آر پي جي 7 عمدتا از جبهه هاي جنگ جنوب گرد آوري شده بود. جنك ايران و عراق جنگ طبقه ما نبود و شركت بخشي از نيروهاي ما در آن جنگ هيچ منفعتي براي طبقه ما نداشت. اما تنها فايده اي كه به ما رساند تهيه اين قبيل سلاحها بود. اين سلاحها و تجهيزات نظامي نخست به تهران در خانه اي حوالي نارمك منتقل شدند بعدا به آمل.

رفقاي رهبري بويژه رفقائي چون رياحي، اسماعيل و مراد شخصا و مستقميا در هدايت و اجراي اين انتقالات شركت داشتند. اين سلاحها با ابتكارات مختلف و پوششهاي مختلف به تهران منتقل شدند. حتي در يك مورد برخي از سلاحها توسط رفقائي چون سهيل سهيلي (يوسف گرجي) از جبهه جنگ آبادان با هلي كوپتر به اهواز منتقل شد. در بسياري از اين نقل و انتقالات و تهيه جاسازي مناسب و پوشش درست كردن، بسياري از خانواده هاي رفقا كه اكثرا از كارگران شركت نفت و كارگران پروژه اي جنوب بودند درگير بودند.

بدين طريق مجموعا حدود 60 الي 70 اسلحه از انواع مختلف با مقداري زيادي مواد منفجره و مهمات گرد آوري شد. اين سلاحها در تهران پس از گريسكاري در دبه هاي بزرگ جاسازي مي شدند و زير آجرها در يك كمپرسي كه متعلق به رفيق ابراهيم جوانبخت (نادر) بود با همراهي رفقائي چون مراد به شمال منتقل مي شدند. معمولا كمپرسي شبانه به سمت آمل براه مي افتاد و با روشن شدن هوا به خانه اي واقع در حاشيه آمل مي رسيد. و بار آجر و اسلحه ها را خالي مي كرد. دو سري اول اسلحه ها در اوايل مرداد ماه مستقيما به آمل منتقل شدند. اين مسئله ربط داشت به طرح اوليه ما. سري هاي بعد در شهريور ماه مستقيما به جنگل منتقل شدند. در آمل توسط چند تن از رفقاي محلي از شب تا صبح گودالهاي عميق حفر مي شد و با رسيدن كاميون، سريعا دبه ها در اين گودالهاي گذاشته مي شد و در عرض دو ساعت خانه به وضعيت قبلي بر مي گشت. اينجا اينرا بگويم كه در آنزمان رژيم عليرغم بگير و به بندهائي كه آغاز كرده بود، هنوز محكم نبود. برخي از اينكارها بصورت نسبتا آشكار انجام ميشد. في المثل رفقاي محلي تعريف مي كردند كه آن خانه درست روبروي پليس راه آمل بود و خالي كردن دبه ها از كاميون براحتي قابل مشاهده بود.

 

شناسائي هاي اوليه چگونه پيش رفت؟

 

هم زمان با انتقال اسلحه، كار شناسائي ها هم به پيش رفت. اين كار شامل دو بخش بود. بخش اول شامل شناسائي از مقرات نظامي دشمن در شهر كه عمدتا توسط رفقاي زن تشكيلات اتحاديه در آمل به پيش رفت. كروكي مقرات دشمن و كوچه پس كوچه هاي منتهي به آنها و نقشه نسبتا دقيق شهر تهيه شد. بخش ديگر، شناسائي از جنگل و انتخاب محل مناسب براي استقرار قوا بود. دو سفر چند روزه شناسائي از جنگلهاي اطراف آمل تحت رهبري رفيق مراد همراه با برخي رفقاي محلي سازمان داده شد. رفيق مراد تجارب انقلابي خود در كردستان را بخوبي بكار گرفت و نقاط مناسبي را براي انتقال سري هاي بعدي اسلحه و استقرار قوا تعيين كرد. جاده جنگلي روستاي «رزكه» براي انتقال و انبار كردن سلاحها و منطقه «منگلوم» كه پشت روستاي «عالي كيا سلطون» واقع شده بود براي استقرار اوليه قوا و زدن كمپ ها انتخاب شد. علت انتخاب منطقه «منگلوم» نزديكي و تسلطش بر جاده هاي اطراف بود. مثلا چند جاده جنگلي «اسكو محله» - معدن «سنگ دركا» و جاده «امامزاده عبدالله» و جاده دكلهاي برق و جاده اي كه از روستاي «رزكه» به اعماق جنگل بسمت يك معدن ذغال سنگ كشيده شده بود. «منگلوم» منطقه جنگلي انبوهي بود و از نظر نظامي از موقعيت سوق الجيشي نسبتا مناسبي برخوردار بود. نزديكي به جاده ها هم مطرح بود كه براي پيشبرد كارهاي تداركاتي گسترده مان بسيار ضروري بود.

 

ديگر فعاليتهاي تداركاتي و انتقال نيرو چگونه صورت گرفت؟

 

بجز انتقال سلاح ها انتقال بقيه تداركات همزمان با انتقال نيروها انجام شد. چرا كه انتقال حجم نسبتا عظيم مواد غذائي، دارو، چادر و ديگر تجهيزات نظامي بدون اتكاء به نيروي كليه رفقا امكان ناپذير بود. اواسط شهريور ماه برخي رفقاي ديگر منجمله تيمي از رفقاي جنوب براي انتقال باقيمانده سلاحها به رفقاي محلي كمك كردند. رفقاي جنوب مركب بودند از بهرام خرمشهر و كمال اهواز كه هر دو عرب بود، رفيق حجت محمدپور كه از كارگران مبارز اهواز بود، رفيق حميد راج پوت كه پدرش پاكستاني بود. از 28 شهريور تا 10 مهر ماه انتقال نيرو بطور فشرده انجام گرفت. رفيق سيامك زعيم جزء اولين دسته هائي بود كه به جنگل منتقل شد. رفقا اسماعيل و رياحي پس از پايان انتقال كليه رفقا، به جنگل آمدند. بسياري از رفقا در تيم هاي از قبل سازماندهي شده از نقاط مختلف ايران به تهران مي آمدند و از تهران در دسته هاي 5، 6 نفره بطور علني با ماشينهاي سواري يا ميني بوس هاي كرايه اي بسمت آمل راه مي افتادند و نزديكي هاي آمل، كناره جنگل، پياده مي شدند و در نقاط از قبل تعيين شده مانند پارك جنگلي يا كافه هاي كنار جاده منتظر راهنماهاي محلي مي شدند. بهر يك از رفقا ليستي از وسايل اوليه شخصي مانند كوله پشتي، كيسه خواب، كفش مناسب و غيره داده شده بود كه تهيه كنند. يوسف گرجي با چمدان سر قرار آمد و شب تا صبح با چمدان در جنگل راهپيمائي كرد تا به ديگر رفقا رسيد. رفيق ديگري با لباس تابستاني آمده بود و ديگري با كفش كتاني ! خلاصه نزديك به 80 نفر بدين طريق به جنگل منتقل شدند. به محض اينكه دسته هاي اول به جنگل رسيدند رفقا سراغ گودالهائي كه اسلحه ها در آن جاسازي شده بود رفتند، اسلحه ها را پاك كردند و سريعا مسلح شدند. فعاليتهاي تداركاتي فشرده، عظيم و پر مخاطره بود. بدون اغراق نزديك به چند ده تن بار مي بايست جابجا مي شد. از مهمات و تجهيزات نظامي تا چندين تن مواد غذائي شامل آرد و برنج و حبوبات و كنسرو، تا چادر براي درست كردن كمپها تا برزنت و كوله پشتي و كيسه خواب و دارو غيره. كليه رفقا با عزم و اراده و با روحيه اي بالا و خستگي ناپذير كليه اين نقل و انتقالات را در مهرماه انجام دادند. رفقا شبانه روز و به سرعت در رفت و آمد بودند و در جاده ها و كوره راههاي جنگلي بار حمل مي كردند. روزانه جمعا هر رفيق لااقل 100 تا 150 كيلو بار حمل مي كرد. هر رفيق تلاش مي كرد شانه به زير بارهاي سنگين تر بگذارد و كمتر بخوابد و در راهپيمائي هاي شبانه شركت كند. خواب كليه رفقا به چند ساعت در شبانه روز محدود مي شد و برخي رفقا شبهاي متوالي نمي خوابيدند و شبانه روز در حال حركت و جنب و جوش بودند. اين طرح انقلابي انرژي سازمان را در كليه سطوح رها كرد. اين انرژي، انجام هر غير ممكني را براي ما ممكن مي ساخت.

 

با توجه به جو سركوب شديدي كه توسط رژيم حاكم شده بود چطور حين انجام اين فعاليتها ضربه نخورديم؟

 

تجربيات آغاز مبارزه مسلحانه انقلابي نشان مي دهد كه ضربه نخوردن در مراحل اوليه تداركاتي بسيار مهم است. چرا كه مي تواند موجب وقفه در شروع مبارزه مسلحانه شود و حتي بكلي آنرا منتفي كند. هر چند كه در چنين مبارزات پر ريسك همواره تصادف هم مي تواند نقش معين ايفاء كند. اما آنچه كه موجب موفقيت اوليه ما شد ضعف و بي پايگي مفرط رژيم در آندوره بود. آنزمان رژيم تمام هم و غمش را صرف حفظ و محكم كردن تهران و ديگر شهرهاي بزرگ كرد. هنوز رژيم قدرت كنترل امنيتي همه جانبه شهرهاي كوچك را نداشت عليرغم آنكه در كليه شهرستانها دستگيري و اعدام كمونيستها و انقلابيون را آغاز كرده بود. رژيم هنوز قادر به كنترل راهها بويژه راههاي درجه دوم و فرعي نبود. دعواها و تصفيه هاي دروني و بطور كلي بحران حكومتي هنوز ادامه داشت. وقايعي مثل هفتم تير و كشتن چمران و انداختن هواپيماي حامل برخي فرماندهان ارتش بيان اين بحران حكومتي ادامه دار بود. معمولا زماني كه درگيريهاي درون رژيم حاد مي شود فرصتهاي خوبي براي آغاز مبارزه مسلحانه فراهم مي شود. شانس ما اين بود كه داشتيم از اين فرصت استفاده مي كرديم.

عليرغم سخت تر شدن شرايط حتي برخي كارهاي ما بصورت نيمه علني جلو مي رفت. تقريبا اكثريت اهالي روستاهاي اطراف متوجه تحركات ما شده بودند. بسياري از گالشهاي جنگل (چوپانهائي كه در جنگل زندگي مي كنند و از گله هاي گاو نگهداري مي كنند) رفقاي ما را با اسلحه ديده بودند و يكي از گالشها انبار اسلحه ما را كه در اثر باران خاك روي آن شسته شده بود، ديده بود. برخي عناصر محلي دشمن كه در كل تعدادشان بسيار محدود بود، بوهائي برده بودند اما كاري از دستشان ساخته نبود. يا رفيق مان حشمت اسدي بعد از اينكه نيروها به جنگل منتقل شدند دو سري اسلحه اي كه قبلا به شهر برده شده بود را پشت وانتي انداخت و يك گوني رويش انداخت و از جلوي پاسگاههاي كنترل رژيم گذشت و آنها را به جنگل آورد. همه اينها نشانه ضعفهاي آشكار و تاكتيكي رژيم بود كه درآن شرايط بطور روزمره قابل استفاده بودند.

اما اين تمام مسئله نبود. وجود يك نيروي انقلابي سازمانيافته كه افرادش مهارت و قابليت زيادي در جريان مبارزات انقلابي آن دوره كسب كرده بودند نقش كليدي در استفاده صحيح از اين فرصتها داشت. بخت، يار فكر تدارك ديده است. اين امر در مورد ما هم صدق مي كرد. درايت و هشياري رفقاي ما همراه با جرئت و جسارت فوق العاده شان و تجارب انقلابي متنوعشان و آشنائي شان از محيط، توده ها و نيروهاي دشمن در اين زمينه بسيار مهم بود.

بطور نمونه مي توان روي رفيق مراد انگشت گذاشت كه بار اصلي مسئوليت كارهاي تداركاتي را بر عهده داشت. خصوصيات انقلابي اين رفيق، درايت و هشياريش، دقت و پشتكارش، نظم و انضباط بالايش، توانائيش در اتكاء به توده ها و سنتز نظرات صحيح ديگران، نقش مهمي در هدايت صحيح كارهاي تداركاتي پر مخاطره سربداران داشت. رفيق مراد تقريبا هيچگاه قرارهاي كنار جاده را كه بعضا به هفته اي سه بار مي رسيد از دست نداد. او نظم و ديسيپلين پرولتري را از كارگران شركت نفت جنوب به ارث برده بود و بسياري از قابليتهايش در رهبري كارهاي تداركاتي را در جريان مبارزه در ميان خلق كرد و در «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» كسب كرده بود. او بارها براي تامين مالي «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» عمليات مصادره در نقاط مختلف ايران را سازمان داده بود. رفيق مراد حتي زماني كه درگير كاري مي شد كه همه چيزش ناشناخته بود و در ابتدا ترسناك به نظر مي آمد قادر بود روحيه خونسردي و نشاطش را حفظ كند و در آبهاي ناشناخته شنا كند و قوانينش را فرموله كند و راه حل براي شرايط بظاهر بي راه حل ارائه دهد. وجود چنين كادرها و رهبراني در ضربه نخوردن ما در آن مرحله بسيار تعيين كننده بود.

 

تركيب نيروها از زاويه مليتي، پير و جوان و زن و مرد و سابقه مبارزاتي چگونه بود؟

 

تركيب سربداران در چارچوبه ايران بعنوان يك كشور چند مليتي، يك تركيب داغ انترناسيوناليستي بود. تركيب نيروهاي ما انعكاسي از تركيب چند مليتي طبقه كارگر ايران بود. سربداران خصوصيات انقلابي هر بخش از پرولترهاي ايران را نمايندگي مي كرد. خصوصياتي كه براي سازماندهي انقلاب به هر يك از آنها نياز است. در سربداران متانت، دور انديشي و ديسيپلين پرولترهاي خوزستاني، رزمندگي، رشادت و جنگاوري پرولترهاي كرد، خشم و قاطعيت پرولترهاي آذري، استقامت پرولترهاي عرب، بي صبري انقلابي پرولترهاي شمالي و سرسختي پرولترهاي لر و بلوچ يكجا گردآوري شده بود. وجود رفقاي كرد يك نقطه قوت مهم بود. من بعدا عكس العمل مردم آمل نسبت به حضور رفقاي كرد را بيشتر توضيح خواهم داد. تقريبا 60 درصد از نيروهاي سربداران خوزستاني و كرد بودند.

متاسفانه تا زمان قيام آمل رفقاي زن بجز رفقاي گروه پزشكي بعنوان نيروي جنگنده در سربداران حضور نداشتند. در واقع سربداران خود را از پتانسيل انقلابي مضاعفي كه بطور بالفعل در سازمان موجود بود، محروم كرده بود. اين نقصان پس از قيام آمل تا حدودي بر طرف شد و برخي رفقاي زن به نيروهاي ما در جنگل پيوستند.

اكثريت رفقا زير 25 سال بودند و بقيه بالاي سي سال و برخي مسن تر. سربداران تركيبي بود از مبارزان قديمي تر، يعني كمونيستهائي كه از سالهاي 40 و اوائل 50 فعال بودند با مبارزان جواني كه طي پروسه انقلاب به صحنه آمدند و در صحنه هاي مختلف مبارزاتي رشد و تكامل يافتند. رفقائي كه در مبارزات دانشجوئي كنفدراسيون احياء در خارج از كشور پرورش يافته بودند و مشتاقانه به استقبال مبارزات انقلابي مردم شتافتند. تا رفقائي چون حسين رياحي و حسين عطائي (محمد تي ان تي مسئول انفجارات سازمان) كه در اردوگاههاي فلسطيني آموزش ديده بودند تا رفقائي چون كاك محمد و كاك اسماعيل، حسن اميري (جلال)، قادر خضري (صلاح) و ديگر رفقاي كرد كه در جنگهاي كردستان آبديده شده بودند و برخي شان زخمهاي آن جنگ را بر تن خويش داشتند تا رفقاي تهران و جنوب كه در مبارزات كارگري، دانش آموزي و دانشجوئي پرورش يافته و در جبهه هاي جنگ جنوب، جنگيدن را فراگرفته بودند. كليه رفقا حاصل و دستاورد يك دوره از مبارزات حاد طبقاتي بودند. از جوان ترين رفقا يعني تورج علي ملايري (علي ريزه) بگويم كه با وجود 17 سال سن، هفت هشت بار حين كارهاي تبليغي سازمان با كميته چي ها محل درگيري داشت و دستگير شده بود تا رفيق مجتبي سليماني (سهراب) كه از كرمانشاه براي مقابله با حملات حزب اللهي ها به خوابگاههاي دانشجوئي تهران به ياري دانشجويان مي آمد و حزب اللهي ها را گوشمالي مي داد. تا رفقائي چون احمد سينا كه بارها حق چماقداران حزب الله را كف دستشان گذاشته بود و نقش مهمي در به آتش كشيدن چادر وحدت دانشگاه تهران در جريان مبارزه 14 اسفند 1359 داشت. اين بود تركيب انقلابي ما. در واقع مبارزه مسلحانه انقلابي بدون وجود چنين انسانهاي آگاه و مبارزي غير ممكن است. چرا كه در جنگ انقلابي برخلاف جنگهاي ارتجاعي اين انسان است كه تعيين كننده است نه سلاح و تجهيزات.

 

برگرديم به جنگل، كجاها كمپ زديد، چگونه نيروها سازماندهي شدند و چگونه آموزش نظامي پيش برده شد و مشكلات زندگي در جنگل چگونه حل شد؟

 

از مشكلات زندگي در جنگل شروع كنم. در واقع مي توان گفت كه اين قبيل مشكلات هيچگاه حل نشد بلكه توانستيم بدانها خو كنيم و خودمان را با محيط تطبيق دهيم. اوائل تقريبا بجز برخي رفقاي محلي، مائي كه هيچ آشنائي با محيط نداشتيم به محض چند ده متر دور شدن از محلهاي استقرار، راهها را گم مي كرديم و مدتي طول مي كشيد تا رفقا را پيدا كنيم. يا مسيري را كه بعدها به دليل شناخت از بيراهه ها يك ساعته طي مي كرديم اوايل چندين ساعت طول مي كشيد. اما اين قبيل مسائل خيلي زود حل شد و تقريبا آن منطقه به سرزمين خودي ما بدل شد. اين امتياز در درگيري 22 آبان بسيار به نفع ما عمل كرد. در اين زمينه رفقاي كرد و رفقاي روستائي و رفقائي كه كلا آشنائي به كوه و جنگل و روستا داشتند جهت يابي شان بسيار خوب بود و زودتر از بقيه راهها را ياد مي گرفتند. في المثل رفيق عبدالله ميرآويسي (عبه) كه از اهالي روستاهاي اطراف سنندج و رابط تشكيلات شهر با پيشمرگه ها در سنندج بود و در آذر ماه به جنگل آمد، فرداي همانروز راهنماي يك گروه شد و مسيري را كه شبانه آمده بود بازگشت.

عادت كردن به طبيعت سخت جنگل هم آسان نبود. رطوبت بالا، بارندگيهاي زياد و راههاي پر از گل و شل و حشرات موذي عرصه را بر ما تنگ مي كردند اما خيلي زود بر آنها فائق آمديم. خيلي سريع به گرسنگي، بيخوابي، خستگي مفرط و راهيپمائي هاي مدام و طولاني و شبانه عادت كرديم. كلا اين قبيل مشكلات در مقابل عزم و اراده انقلابي مان زود رنگ باخت.

با همت و تلاش كليه رفقا، سه كمپ در منطقه جنگلي «منگلوم» بفاصله 10 الي 15 دقيقه زده شد. اين منطقه به صورت يك كاسه بيضي شكل بود. يك كمپ در بالاي كاسه در راس يك يال زده شد كه به كمپ بالا مشهور بود و ديگري در مركز كاسه كه آنرا كمپ وسط مي گفتيم و ديگري در پائين كاسه و كنار يك دره كه آنرا كمپ پائين نامگذاري كرده بوديم. رفقا در 9 گروه تقريبا 9 نفره سازماندهي شدند و در هر كمپ سه گروه مستقر شدند. تقريبا هر يك از اعضاي رهبري سازمان مسئوليت كلي اين كمپها را برعهده گرفتند. مسئوليت كمپ بالا با رفيق رياحي بود و مسئوليت كمپ وسط با رفيق اسماعيل و مسئوليت كمپ پائين با رفيق مراد. هر كمپ مسئول نظامي و مسئول تداركاتي مشخص داشت. و هر گروه نيز داراي يك مسئول نظامي، معاون نظامي و مسئول تداركات بود.

اوائل بويژه در مهر ماه وظيفه اصلي گروهها كمك به پيشبرد امور تداركاتي بود. از حمل و نقل بارها گرفته تا دوختن جا خشابي ها، از كندن زاغه مهمات تا آماده كردن شرايط اوليه زندگي در كمپها و غيره.

روز با ورزش صبحگاهي و خواندن سرود انترناسيونال شروع مي شد و تا شب كارهاي مختلف مربوط به تداركات صورت مي گرفت و اكثر شبها رفقاي هر كمپ بجز رفقائي كه به ماموريتهاي شبانه مي رفتند، دور آتش حلقه مي زدند، شب را با اجراي برنامه هاي هنري و سرود خواني هاي جمعي به پايان مي رساندند. در اين زمينه كمپ پائين پيشتاز بود.

در همين دوره آموزش نظامي رفقا هم شروع شد. اين آموزش شامل كار با سلاحهاي گوناگون، كار با انفجارات، تهيه سه راهي و ديگهاي انفجاري و تمرين برخي مانورهاي اوليه نظامي بود. امري كه زياد طول نكشيد چرا كه بسياري از رفقا بويژه رفقاي كرد و جنوب نياز چنداني بدان نداشتند.

يكي ديگر از كارهاي مهمي كه در ايندوره صورت گرفت، آشنائي مسئولين بويژه كليه مسئولين و معاونين نظامي با شهر بود. بار اصلي اينكار بر عهده رفقاي تشكيلات شهر بويژه رفقاي زن بود. آنها آخر شب يا صبح زود به كنار جنگل مي آمدند و برخي رفقا را به شهر مي بردند. آن رفقا يك روز تمام با راهنمائي رفقاي محلي با شهر آشنا مي شدند و مقرهاي دشمن را از نزديك مشاهده مي كردند و غروب به جنگل باز مي گشتند. چند بار رفيق مراد سوار ترك دوچرخه رفيق رحت چمن سرا شد و به جنگل آمد.

در اينجا لازم است روي يك خصوصيت انقلابي مهم كاك اسماعيل در زمينه سازماندهي نيروها انگشت بگذارم. رفيق اسماعيل توانائي خوبي در تشخيص قابليتهاي افراد تحت مسئوليت خود داشت. اينكه هر كس براي چه كاري مناسب است و اينكه چه تركيبي از رفقا و قابليتهاي گوناگون براي پيشبرد يك وظيفه مشخص بهتر است. اين مسئله از تجارب انقلابيش و از پيوند فشرده با رفقاي تحت مسئوليتش ناشي مي شد. او تقريبا اكثريت رفقاي كرد و جنوب را از نزديك مي شناخت و مي دانست هر كدام از چه پتانسيلي برخوردارند، حتي اگر تجربه انجام يك كار مشخص را نداشته باشند. في المثل او رفيق بهروز غفوري (محمود) را بعنوان معاون نظامي يك گروه انتخاب كرد. زمانيكه بهروز به او گفت من كه تجربه نظامي ندارم گفت تو در آبادان هنگامي كه پاسداران به خانه ات ريختند، نهراسيدي، توانستي از دستشان در بروي و مرعوب تيراندازيهاي آنان نشدي. تو جسارت لازمه را داري و اين براي گرفتن مسئوليت نظامي كافيست.

روزي كه رسما سلاحها بين رفقا تقسيم شد. كاك اسماعيل اصولي را تاكيد كرد كه از اهميت زيادي برخوردار بود. او با كلماتي دقيق و عميق و پر احساس به ما گفت: همواره به خاطر بسپاريد كه اين سلاحها متعلق به كارگران و زحمتكشان است كه به شما داده مي شود و هيچگاه نبايد عليه آنان بكار گرفته شود. حواس تان باشد تفنگ به آدم قدرت مي دهد و قدرت مي تواند موجب غرور بيجا شود. فقط با اتكاء به ايدئولوژي انقلابي است كه مي توان با چنين غرورهائي مقابله كرد. اين ايدئولوژي است كه همواره بايد بر تفنگ غالب باشد نه بالعكس. كاك اسماعيل حتي در رابطه با برخورد فيزيكي به تفنگ گفت اسلحه را تحت هيچ شرايطي از خود دور نكنيد. هميشه قرص و محكم آنرا در دست بگيريد و وقتي كه با مردم روبرو مي شويد دقت كنيد لوله تفنگ به سمت آنان نباشد. او بر ضرورت حفظ انضباط نظامي، مناسبات رفيقانه با يكديگر و مناسبات صحيح با توده ها تاكيد نهاد.

 

آيا در آن دوره با نيروهاي سياسي ديگر براي جلب همكاري تماسي گرفته شد؟ چقدر جوانان انقلابي با حركت ما همراهي كردند؟

 

تا آنجائي كه من مي دانم با بسياري از گروههاي سياسي هم در سطح سراسري و هم در سطح محلي تماسهائي گرفته شد. مشكل اصلي اين بود كه بسياري از گروهها بويژه گروههاي چپ هنوز پيام سياسي كودتاي سال 60 را در نيافته بودند و صرفا آنرا دعواي دروني ارتجاع ارزيابي مي كردند و فكر مي كردند اين هم يك موج ارتجاعي است كه مانند موجهاي قبلي ديگر مي آيد و مي رود.

رفقاي سازمان چريكهاي فدائي خلق ايران (اقليت) مي گفتند ما خودمان برنامه داريم. رفقاي سازمان ماركسيستي - لنينيستي توفان در منطقه برخي همكاريها با ما داشتند. برخي گرايشات درون وحدت انقلابي بويژه رفقاي جنوب شان تمايل زيادي در پيوستن به اين حركت داشتند. رفقاي حزب كار قول همكاري بيشتري دادند و بعدها يكي از رفقاي شان بنام رضا سيد حسيني را به جنگل فرستادند. اين رفيق در روز ششم بهمن ماه در جريان محاصره بسيج در شهر آمل جان باخت. دو تن از مسئولين مجاهدين در شمال يكبار به كناره جنگل آمدند و رفيق رياحي با آنان ملاقاتي داشت. آنان كماكان روي خط عمليات پراكنده بودند. دركشان از مبارزه مسلحانه بسيار محدود، تدريجي و ذره ذره بود. اينكه هر فرد بايد يك دور سه راهي ياد بگيرد و با آن عمليات كند بعد كار با نارنجك را فرا بگيرد و بعد يوزي و بعد كلاش و غيره. كه رفيق رياحي به آنان گفت رفقاي ما يك هفته اي همه اينها را آموزش ديدند و ياد گرفتند.

اما تعدادي از جوانان انقلابي حدود 15 نفر كه تعلقات سازماني معيني نيز داشتند بطور فردي به ما پيوستند. شش جوان چپ و مجاهد كه در پي كتك كاري با حزب اللهي ها روستاي «مرزنكلا» كه كنار جنگل قرار داشت به جنگل پناه آورده بودند و با اولين تماسي كه با آنان حاصل شد به ما پيوستند. در تابستان 60 بسياري از جوانان انقلابي تحت تعقيب بودند كه به روستاهاي ييلاقي اطراف آمل پناه برده بودند، تقريبا در هر روستائي چند جوان پنهان شده بود. متاسفانه با شروع فصل پائيز پراكنده شده بودند. طي سفري كه رفقاي محلي به يكي از روستاهاي ييلاقي داشتند چند نفر از آنان به صفوف ما پيوستند كه عمدتا از سازمان مجاهدين بودند. يكسري سمپاتهاي مجاهدين و جوانان انقلابي منفرد نيز در ارتباطات مشخصي كه با رفقاي محلي داشتند به جنگل آمدند. يكي دو مورد از پيوستن كارگران مبارز و پر سابقه استان مازندران را نيز شاهد بوديم. رفيق مسعود حيدري از فعالين سازمان پيكار در آمل نيز درست روز درگيري 18 آبان به ما پيوست. با پيوستن اين نيروها تعداد ما به بالاي صد نفر رسيد. اين رفقا در همان گروهبنديهاي اوليه سازماندهي شدند.

متاسفانه امكانات تشكيلات شهر ما به خاطر لو رفتن اكثريت فعالينش محدود شده بود، بهمين دليل قادر نبود از چنين پتانسيلهائي كه وجود داشت استفاده كنيم.

 

همانزمان رفقاي چريكهاي فدائي خلق (ارتش رهائيبخش خلقهاي ايران) به رهبري رفيق حرمتي پور نيز جنگ چريكي شان را در آن منطقه آغاز كرده بودند، آيا خبري از آنها داشتيد؟

 

حركت مسلحانه آن رفقا تقريبا همزمان با ما بود. آنها حتي قبل از تمركز كامل نيروهاي ما عملياتي در رابطه با تخريب فرستننده راديو تلويزيوني «سوردار» در منطقه جنگلي «نور» داشتند. متاسفانه ما اطلاعي از حركت آنها نداشتيم. در جنگل برخي رد پاها از آنها ديديم و چند بار برخي رفقا را براي پيدا كردنشان به اينور و آنور فرستاديم. ولي هيچگاه تماسي حاصل نشد. علت اصليش هم اين بود كه آن رفقا تحرك بالائي داشته و جاي ثابتي نداشتند.

 

اگر مي تواني قدري در مورد روحيه نيروهاي دشمن و همچنين روحيه نيروهاي خودمان بگو؟

 

تا آن زمان دشمن توانست قدري خودش را جمع و جور كند و از اين زاويه پيشبرد كارهاي تداركاتي ما با مشكلات بيشتري همراه شد. اما نيروهاي دشمن هنوز روحيه باخته بودند و مثل موش مي ترسيدند. با روحيه ترين شان رفسنجاني بود كه طبق اظهارات خودش اميدي به فردا نداشت. يا طبق گزارش آن دوره يكي از رفقا، خامنه اي به يكي از جوانان نزديك خود گفت ما ماندني نيستيم شما بهتر است برويد درس بخوانيد و فكري به حال خود بكنيد و اصلا دنبال سياست نباشيد. روحيه باختگي و نا اميدي در ميان پايه هاي رژيم در منطقه آمل هم كاملا مشاهده ميشد. يكي از رفقا كه در جبهه جنوب با يكي از فرماندهان سپاه آمل آشنائي داشت يكبار به ديدارش در شهر رفت. فرمانده سپاه از هراس و روحيه باختگي پاسداران برايش گفت كه چطور 30 پاسدار جرئت نداشتند سراغ مجاهدي بروند كه يك حزب اللهي شرور را در حوالي بانك ملي آمل ترور كرده بود و در كوچه بن بستي سنگر گرفته بود، تا اينكه فرد مجاهد خودش را كشت. تازه سه ماهي از كودتاي خرداد 60 گذشته بود.

پايه هاي محدود رژيم در مناطق روستائي هم بكلي روحيه باخته بودند و در كل روستاهاي اطراف ما رژيم فقط يك جاسوس فعال داشت. حتي نيروهاي ژاندارمري مستقر در پاسگاهها كه تحركات ما را ديده بودند از طريق اهالي روستاهاي اطراف پيغام مي فرستادند كه اينقدر علني رفت وآمد نكنيد و كار دست مان ندهيد.

اما در مقابل، روحيه رفقاي ما عالي، بي نظير و تعرضي بود. روحيه جرئت مبارزه به خود دادن، سلاح به كف گرفتن براي كسب قدرت سياسي. روحيه كمونيستي و روحيه خلق حماسه هاي تاريخي. رفيق اسماعيل هر زمان كه عكس جمعي گرفته مي شد مي گفت رفقا محكم بايستيد براي ثبت در تاريخ است. همه رفقا به رسالت تاريخي شان عميقا باور داشتند و شادترين دوران زندگي خود را مي گذراندند. آماده براي تحمل هر سختي، از جان گذشتگي و مرگ را به بازي گرفتن. سرشار از عشق به توده ها، لبريز از احساسات رفيقانه نسبت به يكديگر و مالامال از شور انقلابي و مبارزه جوئي و سراپا خشم و كين نسبت به جناياتي كه دشمن انجام مي داد. خشم و نفرت رفقا را پس از شنيدن اخبار اعدامهاي پي درپي كمونيستها و انقلابيون، هيچ چيز جلو دار نبود. هر يك از ما آماده پاره كردن پيكر جمهوري اسلامي و تسويه حساب بي صبرانه، سريع و خونين با مزدورانش بوديم. آماده انجام هرگونه فداكاري براي هر وظيفه اي بوديم. كاك اسماعيل هر زمان كه نياز به بسيج نيرو براي انجام يك كار پيش بيني نشده داشت فقط اعلان مي كرد نيازمند داوطلب است. خيلي مواقع فرصت به دست نمي آورديم داوطلبي خود را اعلام كنيم چرا كه رفقا پيشدستي كرده بودند. آغاز مبارزه مسلحانه انقلابي بدون فداكاريهاي حيرت آور غير ممكن است، چيزي كه ما در آن دوره اصلا كم نداشتيم. كليه رفقا فقط منتظر روشن شدن طرح و نقشه نظامي و فرمان آغاز عمليات بودند.


هر جا كه گشته است نهان ترس و حرص و رقص

هر جا كه مرگ هست

هر جا كه رنج مي برد انسان ز روز و شب

هر جا كه بخت سركش فرياد مي كشد

هر جا كه درد روي كند سوي آدمي

هر جا كه زندگي طلبد زنده را به رزم،

 

بيرون كش از نيام

از زور و ناتواني خود هر دو ساخته

تيغي دو دم !

 

   شاملو

آغاز


   آغاز

پس از استقرار نيروها، طرح و نقشه نظامي تان چه بود؟ چگونه طراحي شد و چه اقداماتي براي عملي كردن آن صورت گرفت؟

 

با تمركز قوا، ستاد رهبري قيام با رفقائي چون رسول محمدي (كاك محمد) و فريدون خرم روز (ميرزا يوسف) تكميل شد. طي دو هفته بحث و بررسي و جدل درون اين ستاد و مشورت با مسئولين نظامي، اين ستاد توانست نقشه نظامي مشخصي را تدوين كند. اين طرح بعدها در ميان ما بنام طرح 18 آبان معروف شد.

البته همانطور كه قبلا گفتم ايده ها و گرايشات مختلفي در ميان رفقا موجود بود. رفيق غلامعباس درخشان (مراد) اصرار داشت كه ما عمليات مان را با تصرف همزمان سه پاسگاه ژاندارمري كه اطراف جنگل بودند شروع كنيم. ولي اكثريت رفقا بويژه رفيق رياحي تمايل داشت كه عمليات ما با رفتن به شهر و تصرف آن آغاز شود. مراد مي گفت گرفتن اين سه پاسگاه كه آن زمان نيروهاي مستقر در آن بسيار محدود (9 تا 20 نفره) بودند، چندان مشكل نيست و كافيست آنها را محاصره كنيم و يكي از رفقا با يك ديگ انفجاري به داخل پاسگاهها برود و آنها را دعوت به تسليم كند. اينكار از نظر او با توجه به روحيات نيروهاي ژاندارمري در آن دوره امكان پذير بود. در ضمن او تاكيد مي كرد اينكار موجب مي شود كه حداقل سي سلاح هم گيرمان بيايد و بقيه رفقا هم مسلح شوند. طرح اين بحث تا حدي چگونگي برخورد به سپاه و ارتش و تضادهاي ميان آنان را به وسط كشاند. اينكه امروزه اين پاسداران هستند كه بشدت منفور مردم هستند، از همينرو بايد اولين آماج نظامي ما باشند. اين بحث هم بود كه عمليات ما بايد بگونه اي باشد كه نيروي اوليه ئي براي ما آزاد كند و امكان پيوستن سريع مردم به ما را فراهم سازد. امروزه كه نگاه مي كنيم مي توان قضاوت كرد كه نقشه رفيق مراد در مجموع صحيحتر بود.

سرانجام رفيق سيامك زعيم (شهاب) با جمعبندي از مباحث گوناگون طرح 18 آبان را جلو گذاشت. اين طرح تركيبي از قيام شهري، جنگ مقاومت محله اي و جنگ درازمدت تر بود. كه جنبه عمده اش را عمليات تعرضي تشكيل مي داد. بصورت تصرف كامل مقرهاي دشمن و تصرف كامل شهر. يعني جنبه عمده اش به سمت قيام شهري مي چربيد. طرح 18 آبان، طرح نسبتا جامع و كاملي بود.

قرار بود از كمپها تا شهر چند كمين گذاشته شود. يكي در جاده امامزاده عبدالله، ديگري در جاده هراز كه مي بايست راه ارتباطي تهران با آمل را قطع كند، ديگري در جاده كمربندي طالقاني. اين كمينها هم مانع انتقال نيروهاي رژيم از مناطق ديگر مي شد و هم راه عقب نشيني ما را تضمين مي كرد.

قرار بود در همان ابتدا پليس راه آمل با يك ترفند نظامي تصرف شود. يعني يك دسته از رفقا با لباس مبدل ارتشي در نقش يك سروان و چند گروهبان و سرباز به داخل پليس راه مي رفتند و آنرا تصرف مي كردند و كليه تجهيزات موتوري آنرا براي حمل و نقل رفقا و انتقال زخمي هاي احتمالي و حتي زندانيان سياسي شكنجه شده به جنگل مصادره مي كردند.

نوك تيز طرح، ايجاد يك گروه نظامي زبده و متحرك بود كه قرار بود بصورت برق آسا عمل كند، دادگاه انقلاب اسلامي را كه در مدخل ورودي شهر قرار داشت را تصرف كند. آنجا محل نگهداري بخشي از زندانيان سياسي بود. روي زندانيان بعنوان يك نيروي اوليه حساب شده بود. قرار بود با زدن نگهبان و انداختن ديگ انفجاري در حياطش ديوار يا دروازه اش را تخريب كنند تا راه ورود باز شود.

سازمان دادن اين گروه قوي و متحرك، ناظر بر جمعبندي اي بود كه كاك اسماعيل از قيام مسلحانه توده اي 22 بهمن ماه سال 1357 در تهران داشت. در آن قيام كه از منطقه نيروي هوائي آغاز شد گروههاي مسلح مردم يك به يك كلانتري هاي محل را تسخير مي كردند و مسلح مي شدند و با تمركز قوا سراغ پادگانهاي نظامي مي رفتند. حركت مسلحانه اي كه متكي بر شور و شوق انقلابي مردم در دوره اي كه روحيات انقلابي در اوج بود.

يك تيم تبليغ مسلحانه هم درست شده بود كه وظيفه اش هم پاكسازي دو محله «اسپه كلا» و «رضوانيه» بود و هم بسيج و سازماندهي مردم براي تقويت قيام. و تبديل اين دو محله به پشت جبهه محكم قيام. ايندو محله به خاطر نقش پيشروئي كه اهاليش در مبارزات ضد رژيمي داشتند و رفقاي محلي ما نيز در اين دو محله از نفوذ برخوردار بودند، انتخاب شد. تقريبا در طول سالهاي 59 تا خرداد 60 اين محلات ماهي يكبار شاهد درگيريهاي بزرگ و كوچك نيروهاي سياسي - بويژه مجاهدين با حزب اللهي ها بود و همواره در خانه هاي مردم بروي جوانان مبارز باز بود. جو محله طوري بود كه حتي در طول تابستان سال 60 يكي دو خانواده حزب اللهي فعال ساكن در محله «اسپه كلا» جرئت زندگي در آن محله را نداشتند چونكه هر چند وقت يكبار سه راهي به خانه شان انداخته مي شد. رفقاي محلي ما دقيقا اين عناصر وابسته به رژيم را مي شناختند و براي دستگيري شان برنامه داشتيم.

در ضمن يك تيم نظامي براي ضربه زدن به مقر بسيج كه در مركز شهر كنار پل اصلي آمل قرار داشت اختصاص داده شده بود و قرار بود با انداختن ديگ هاي انفجاري ضربه كاري بدان زده شود. تيم ديگر براي تصرف دفتر حزب جمهوري اسلامي و ضربه زدن و محاصره مقر سپاه كه نزديكي ميدان اصلي شهر قرار داشت، اختصاص داده شد.

در مركز طرح 18 آبان تيم عملياتي دادگاه انقلاب اسلامي قرار داشت كه قرار بود پس از تصرف دادگاه و آزاد كردن زندانيان كه شمارشان حداقل به چند ده تن مي رسيد، به ياري رفقاي ديگر بشتابد و يك به يك مقرهاي ديگر دشمن را تصرف كند. تمركز عمليات نظامي در بخش غربي شهر قرار داشت چرا كه مقرهاي نظامي اصلي دشمن در اين منطقه شهر بود. پاكسازي بخش شرقي كه آنطرف رودخانه هراز بود و فقط مقر شهرباني و ژاندارمري در آن واقع شده بود و نقش نظامي چنداني نداشتند به بعد از تصرف كامل اين بخش شهر موكول شد.

بر مبناي اين طرح كليه رفقا در تيمهاي مشخص عملياتي سازماندهي شدند و تمرينات خاص مربوط به هر يك از عملياتها را اجرا كردند. روحيات بسيار بالا بود. به دلايل امنيتي فقط چارچوبه كلي طرح به رفقا گفته شد و هر تيم فقط در جريان كامل جزئيات عمليات بخش خود قرار مي گرفت.

يك نكته جالب بگويم اينكه، تقريبا اكثر زندانيان سياسي خبر داشتند كه ما بزودي آنان را از زندان آزاد مي كنيم. رفيق ذبيح ناصر نژاد كه از فعالين جنبش دهقاني بود يكبار از جنگل به پائين آمد و به ملاقات يكي از رفقاي پيكار در زندان رفت و گوشي را بدست او داد. تقريبا همه زندانيان خود را آماده كرده بودند كه همراه ما به جنگل بيايند و حتي به جمع آوري سيگار و پوشاك و غيره پرداختند.

 

يعني قرار بود برويد آن عمليات را انجام دهيد و به جنگل برگرديد؟

 

نه. برگشتن يا برنگشتن ما منوط بود به نتايج عملي در صحنه نظامي و مشخصا چگونگي برخورد مردم و ميزان پيوستن شان به صفوف ما. اينكه پس از آزاد سازي شهر چگونه به پيشروي ادامه دهيم چندان مورد بحث قرار نگرفته بود. ايده هائي بود كه به سمت شهرهاي ديگر پيشروي كنيم و آنها را هم تصرف كنيم. اما آنچه كه رويش حساب شده بود تاثير سياسي آن بر سراسر كشور بود و نقشي كه اين قيام در برانگيختن مردم در جاهاي ديگر داشت. در هر صورت راه عقب نشيني هم گذاشته شده بود. از اين زاويه است كه مي گويم عناصري از جنگ درازمدت تر هم در اين طرح موجود بود.

 

مسئله نيرو گرفتن از شهر و چگونگي ادغام توده ها در جنگ در اين طرح چقدر بحث شده بود؟

 

بحثهاي زيادي شده بود. اصلا موضوع مركزي رفتن به شهر و اينكه عمليات مان را در آنجا آغاز كنيم به خاطر دسترسي بيشتر به توده ها بود. ما مي خواستيم عملا جبهه اي در شهر باز كنيم و ايستادگي كنيم تا شرايط براي فعال شدن و پيوستن مردم به ما فراهم شود. در ضمن ما روي نيروهاي بالفعلي چون جوانان انقلابي و زندانيان سياسي حساب باز كرده بوديم. درك آنروزي ما از گسترش نيروي مسلح و ادغام توده ها اينگونه بود. مسئله فراهم آوردن امكان پيوستن توده ها به مبارزه مسلحانه اصلي ترين مشغله ذهني، روحي و عملي ما بود. البته اين مسئله جدا از درك سياسي ما كه رژيم آينده اي ندارد و جو جامعه كماكان ملتهب است و منتظر يك جرقه اي است تا گر بگيرد، نبود. ما آنزمان تصويري از ادغام مردم در جنگ انقلابي طي يك پروسه طولاني نداشتيم. مسلما فقدان چنين امري تاثيرات مشخصي در نحوه فكر و عمل و نقشه ريزيهاي ما داشت.

 

تحليل تان از نيروي دشمن چه بود؟ چقدر در شهر نيرو داشت؟ آيا تمام اين مدت دشمن بيكار نشسته بود و برنامه اي براي شما نداشت؟

 

تا آنزمان هنوز تحرك نظامي مهمي از جانب دشمن مشاهده نشده بود. نيروي نظامي دشمن در شهر هم خيلي گسترده نبود. مقر سپاه در مواقع عادي 20 تا 30 نفر نيرو داشت. دادگاه انقلاب اسلامي داراي چند پاسدار و زندانبان بود. البته ديده باني براي هر يك از مقرها درست كرده بودند و يا دروازه هاي اين ساختمانها را كه قبلا با يك لگد باز مي شد فلزي و محكم كرده بودند. مستحكمترين مقر دشمن، ساختمان بسيج بود كه تصرفش مشكل بود. در هر صورت ما با نيروي متمركز و قوي در خود شهر روبرو نبوديم. البته آنطور كه بعدا معلوم شد دشمن هم داشت براي محاصره و سركوب ما تدارك مي ديد. اما بطور كلي موقعيت نظاميش در شهر فرقي نكرده بود.

همانطور كه قبلا گفتم پاسگاه ژاندارمري «امامزاده عبدالله» كاملا از حضور مسلح ما باخبر بود ولي عكس العملي نشان نمي داد. البته ما شاهد برخي تحركات از جانب جاسوسان دشمن بوديم. بعضي شبها نور چراغ قوه هاي مشكوك را ديده بوديم كه براي شناسائي از كمپ هاي ما آمده بودند. در ضمن چند بار برخي پروازهاي شناسائي توسط هواپيماها هم صورت گرفته بود. ولي تحرك نظامي روي زمين مشاهده نمي شد. در واقع دشمن هم در پروسه شناسائي از ما و طراحي نقشه خود بود. آنها در فكر سازمان دادن عمليات محاصره و سركوب 22 آبان بودند. نقشه اصلي شان اين بود كه حركت ما را در همان جنگل و در نطفه خفه كنند. بهر حال دشمن هم محدوديتهاي زيادي داشت. با توجه به جنگ ايران و عراق و جبهه كردستان و حفاظت از شهرهاي بزرگ دست و بالشان آنزمان چندان براي تمركز نيرو باز نبود. البته بنظرشان نمي آمد با يك نيروي جدي نظامي روبرو هستند. تصور مي كردند ما عده اي فراري مسلح هستيم كه صرفا در جنگل پناه گرفته ايم.

 

برگرديم به طرح 18 آبان، مشكلات عملي اجراي اين طرح چه بود؟

 

ما با دو معضل مشخص روبرو بوديم. يكي چگونگي حفظ عنصر غافلگيري در طرح كه جايگاه مهمي براي ما داشت. و ديگري مسئله چگونگي انتقال نيرو به شهر با توجه به اينكه محل استقرار ما در 12 كيلومتري شهر واقع بود.

اصل غافلگيري را با اجتناب از درگيري با دشمن حفظ مي كرديم. امري كه الان وقتي به آن نگاه مي كنيم موجب از دست دادن فرصتهاي نظامي زيادي شد.

مسئله انتقال قوا به شهر فكر و نيروي زيادي را به خودش اختصاص داد. عملا بخشهاي ديگر تشكيلات كه عمدتا تحت كنترل اقليت سازمان بود حاضر به همكاري در تهيه وسيله نقليه نشد. بالاخره به اين راه حل رسيديم كه با مصادره موقتي ماشين هاي برخي اهالي اينكار را انجام دهيم. بدين منظور سه دستگاه ميني بوس و هشت دستگاه وانت بطور موقت مصادره شد. رفقاي مختلف با رفتن به شهرهاي آمل و بابل تحت عناوين مختلف چون حمل بار، يا نقل و انتقال مسافر و زوار براي «امامزاده عبدالله» اين ماشينها را كرايه مي كردند و به سمت سه راهي كه كمين ما درآنجا مستقر بود مي آوردند و به بهانه اي ماشين را در دهانه ورودي جنگل متوقف مي كردند. آنگاه رفقاي كمين با تهديدي كوچك راننده ماشين ها را بسمت جاده جنگلي كه تحت كنترل ما بود هدايت مي كردند. اينكار عمدتا از شب 17 آبان تا بعدازظهر 18 آبان صورت گرفت. البته راننده ها به محض اينكه مي فهميدند ما مسلح هستيم و مسئله ما چيست با كمال ميل موافقت مي كردند. حتي يك مورد هم نبود كه راننده اي مقاومت كند. اكثر آنان بدون مقاومت امكاناتشان را در اختيار ما گذاشتند و فقط در مورد نگهداري و مراقبت از ماشينهاي شان سفارشاتي ميكردند. اينكه كلاچ سفت نگيريد يا گاز زياد ندهيد. آن راننده ها را در روز 18 آبان در تلاري (كلبه هاي چوبي كه گالش ها در برخي فصول در آن زندگي مي كنند) جمع كرديم و جلسه توضيحي و اقناعي براي شان گذاشتيم. و بطور عام خود را بعنوان كساني كه عليه رژيم مي جنگند معرفي كرديم و گفتيم بابت يك روزي كه ماشين تان در اختيار ماست پول پرداخت مي شود. بعدها اين راننده ها سر منشاء تبليغات گسترده و حتي اغراق آميزي در مورد ما شدند. تبليغاتي چون اينكه پشت هر درختي يك نفر مسلح سنگر گرفته است يا اينكه جنگلي ها باجه بانك در لابلاي درختان دارند. و در ميان شان چندين سرهنگ و سروان هست. علتش اين بود كه رفقاي مسئول تصرف پاسگاه پليس راه، رفقائي چون فروهر فرجاد (فرخ)، بهروز فتحي (ناصر اهواز) و اكبر اصفهان را با اونيفورمهاي ارتشي ديده بودند.

 

چرا طرح 18 آبان عملي نشد؟

 

روز 18 آبان، حوالي ظهر پس از آنكه عكس هاي جمعي گرفته شد همگي بسمت تقاطع جاده دكلها با جاده «امامزاده عبدالله» براه افتاديم. يعني جائي كه ماشينها گرد آوري شده بودند. حدود ساعت 4 بعداز ظهر بود كه آخرين دسته ها هم به اين مكان رسيدند. اين مسئله تقريبا همزمان بود با پيچيدن آخرين ميني بوس مصادره شده به سمت جنگل. يك گشتي سپاه كه به تازگي در آن منطقه شروع به كار كرده بود ميني بوس را ديد. آنها كه سه نفر بودند پياده شدند كه ببينند چه خبر است. رفقاي كمين جاده به راحتي مي توانستند هر سه را بكشند اما به خاطر اينكه جنبه غافلگيري طرح بهم نخورد به فكر زنده دستگير كردن اين سه پاسدار افتادند. اما آنها زودتر جنبيدند و شروع به تيراندازي كردند، رفيق بهنام رودگرمي (باقر) هدف گلوله قرار گرفت و در دم جان باخت. در اثر تيراندازي متقابل رفقا دو پاسدار هم كشته و يكي زخمي شد و فرار كرد. اينجا رهبري نظامي مي بايست تصميم مي گرفت كه طرح را ادامه بدهد يا نه. در ابتدا به ما گفته شد كه بهنام زخمي شده. تصميم گيري مشكلي بود. هم از زاويه مسئله غافلگيري و هم از زاويه تاثيرات روحي دادن اولين شهيد قبل از آغاز عمليات. در هر صورت يكساعتي طول كشيد تا رهبري نظامي فرمان لغو اجراي عمليات را داد. ولي جزء كوچكي از طرح يعني بستن جاده هراز اجراء شد.

 

يعني آن دسته رفقا خبردار نشده بودند؟

 

بله، محل عمليات آنها از ما دور بود. آنها بالاي پاسگاه كرسنگ از قبل مستقر شده بودند. اين تيم تحت مسئوليت رفيق سهيل سهيلي (يوسف گرجي) حوالي ساعت پنج و نيم بعداز ظهر با انداختن درخت بزرگي جاده را بستند، تيرباري در يك بلندي نصب كردند و هر از چندگاهي ترقه هاي صدا داري روي جاده ول مي كردند. يكي دو ماشين گشت رژيم به محض خبردار شدن بسرعت از منطقه دور شد. رفقا دو سه ساعت جاده را بسته بودند. اين رفقا بيانيه قيام سربداران را ميان مردم پخش كردند و به كار توضيحي و تبليغي در ميان مردم پرداختند. استقبال گسترده اي از رفقا شد. مردم به هم تبريك مي گفتند، كمك مالي مي دادند، هر غذائي كه دم دستشان بود به رفقا تحويل مي دادند. حتي چند جوان تحت تعقيب، همانجا خواهان پيوستن به ما شدند كه رفيق يوسف گرجي به آنها گفت به شهر برويد آنجا بيشتر به وجود شما نياز است. البته رفقاي ما هنوز خبري از لغو عمليات شهر نداشتند. در واقع اين عمليات اعلان آغاز جنگ مسلحانه سربداران عليه رژيم جمهوري اسلامي بود.

كاك اسماعيل پس از ملغي شدن طرح يك دسته از رفقا را بسمت آنها فرستاد تا خبر لغو عمليات را بدهد. پس از گذشتن از گردنه كرسنگ امكان تماس گيري بي سيمي با گروه كمين ميسر شد و جمله رمز شمع روشن شد كه به معني دادن شهيد بود گفته شد و تماس مستقيم با رفقاي كمين حاصل شد. خلاصه آن رفقا فهميدند كه بايد عقب نشيني كنند.

همان موقع رفيق حشمت اسدي همراه با رفيق مسعود حيدري از رفقاي پيكار كه از تهران بسمت آمل در حركت بودند، وقتي ديدند در شهر خبري نيست خود را به رفقا رساندند و به جنگل آمدند.

 

جمعبندي تان از عملي نشدن اين طرح چه بود؟

 

قبل از اينكه رفقاي رهبري به جمعبندي بنشينند، مراسم تشييع جنازه رفيق جانباخته بهنام رودگرمي در فرداي آنروز برگزار شد. مراسم پر شكوهي بود. پيكر رفيق بهنام در پرچم سرخي كه داس و چكش بر آن نقش بسته بود، پيچيده شده بود. از جانب همه رفقا نسبت به اولين شهيد سربداران اداي احترام شد. مراسم با اجراي سرود انترناسيونال و سرود سربداران كه به تازگي ساخته شده بود آغاز شد. رفقا رياحي و كاك اسماعيل سخنراني كردند. از خصوصيات انقلابي رفيق بهنام سخن گفته شد. از شركتش در مبارزات دانشجوئي كنفدراسيون احياء، از فعاليتش در بخش كارگري و از قاطعيت وي در مبارزه انقلابي حرف زدند. پيكر رفيق بهنام در راس يالي كه به كمپ بالا متصل مي شد به خاك سپرده شد.

نكته اي كه در اين زمينه به خاطرم مي آيد اين است كه رفيق رياحي در سخنرانيش گفت حيف شد كه بهنام در اين عمليات كشته شد، او مي بايست در فتح تهران شركت مي كرد. من بعدها از رفقا شنيدم كه كاك اسماعيل در جلسات رهبري به رياحي انتقاد كرد و گفت اين مهم نيست كه هر رفيق در چه مرحله اي از جنگ شهيد مي شود همگي براي ما از يك ارج و قرب برخوردارند. نمي توان گفت يك جا ارزشش بيشتر است جاي ديگر كمتر.

روز بعد ستاد رهبري جلسه اي داشت و جمعبنديهاي اوليه ئي كرد. تا آنجائي كه مي دانم جمعبنديها حول تضادهاي انتقال و غافلگيري دور مي زد. اما كماكان تاكيد بر رفتن به آمل بود و اينكه بايد راهش را پيدا كنيم. امروزه كه نگاه مي كنيم مي توان گفت كه در مجموع مي شد همان روز 18 آبان بسمت شهر راه افتاد و عمليات را آغاز كرد. صداي شليك گلوله تاثير چنداني بر مسئله غافلگيري نداشت و مسئله جان باختن رفيق بهنام را نيز مي شد آن لحظه اعلام نكرد. چرا كه آن زمان از هر گوشه و كناري صداي گلوله مي آمد و چندان غير طبيعي نبود. مهمتر اينكه، وقتي قرار است طرح قيام را شروع كني، ديگر نبايد ترديد كرد. بايد با روحيه تعرضي و تا به آخر پيش رفت. اين عدم موفقيت در واقع ربط داشت به التقاطي كه در مجموع در طرح 18 آبان موجود بود. التقاط ميان جنگ درازمدت و قيام شهري كه در عرصه انتقال خود را نشان داد. هر چند كه در زمينه تكامل هيچ پديده اي بويژه امور نظامي نبايد به نقش تصادف كم بهائي داد. مسلما اگر آن درگيري اتفاقي با گشت پاسداران پيش نمي آمد امور بگونه اي ديگر جلو مي رفت. احتمالا بگونه اي متفاوت از آنچه كه در پنج بهمن در آمل پيش رفت.

در هر صورت رهبري فرصت چنداني هم براي جمعبنديهاي مفصل تر نداشت چرا كه همانروز خبر رسيد رژيم قصد دارد عمليات بزرگي را عليه ما در جنگل سازمان دهد. عملياتي كه در واقع با يك روز تاخير در روز 22 آبان صورت گرفت.

 

عمليات محاصره و سركوب 22 آبان چه بود؟

 

ما بطور جسته گريخته از اهالي شهر و روستاهاي اطراف جنگل شنيده بوديم كه رژيم قصد حمله به ما را دارد. در ضمن خودمان با توجه به طولاني شدن اقامت مان در جنگل احتمال چنين حمله اي را مي داديم. بهر حال بر مبناي اخبار، روز 21 آبان آماده باش كامل داده شد. در مناطق مختلف بر سر گذرگاههاي مهم كمين گذاشته شد. تمام روز آماده باش بوديم متاسفانه آنروز دشمن نيامد. اگر آمده بود دمار از روزگارش در مي آمد.

رژيم براي سازمان دادن عملياتش نزديك به 2000 – 1500 نفر سپاهي و ارتشي بسيج كرد. رژيم سعي كرده بود كه ايدئولوژيك ترين نيروهاي سپاه و زبده ترين گروه هاي ارتشي را جمع آوري كند. از زندانبانان بندر انزلي گرفته تا گروه ويژه ارتش در شيرگاه را به جنگ ما آورد. اسم طرحشان براي محاصره و سركوب ما، چكش و سندان بود. قرار بود چند گروه چند ده نفره شان از بالا تحت عنوان چكش به كمپها حمله كنند و ما را بسمت رودخانه «آلشرود» برانند و از پائين هم چند گروه ديگر بسمت ما بيابند تا ما را بين چكش و سندان شان در هم بكوبند. در ضمن قرار بود نيروهاي ديگرشان كل منطقه را زير نظر گيرند و راههاي مختلف را تحت كنترل داشته باشند تا كسي از ما جان سالم بدر نبرد.

صبح روز 22 آبان، دم سحر چند نفر از نزديكان آن جوانان روستائي كه به صفوف ما پيوسته بودند به سمت جنگل آمدند تا ما را از حمله دشمن خبردار كنند. آنها زماني به كمين هميشگي ما در جاده دكلها رسيدند كه در نقاط ديگر درگيري آغاز شده بود.

 

ممكنست جزئيات اين درگيري را بيشتر توضيح دهي؟

 

ما آماده باش نبوديم اما هشياري مان را حفظ كرده بوديم. دم صبح قبل از روشن شدن هوا چند تا از رفقاي نگهبان كمپ وسط از دور نور چند چراغ قوه را ديدند و كاك اسماعيل را خبردار كردند. رفيق اسماعيل خودش همواره در حال آماده باش بود و حتي شبها نيز كفشهايش را از پاي در نمي آورد. رفيق اسماعيل سريعا اعلام آماده باش كرد. و يك تيم از رفقا مركب از سهيل سهيلي (يوسف گرجي) و بهناد گوگشويلي (محمود تيربار) و علي گلگيري (جبار) از رفقاي مسجد سليمان و چند رفيق ديگر را به سمتي كه نور نزديك مي شد فرستاد.

اين مسئله تقريبا همزمان شد با پيامي كه نگهبان كمپ بالا از توي بي سيمش شنيد. رفيق مجتبي سليماني (كاك سهراب) كه نگهبان بود از بي سيم شنيد كه يكي مي گويد يال را محاصره كنيد. او نخ زنگي را كه به منظور اعلام خطر سريع در وسط كمپ بالا نصب شده بود كشيد و آنرا بصدا درآورد. كاك محمد كه مسئول نظامي كمپ بالا بود آماده باش داد و بسرعت يك تيم را بسمت جاده جنگلي اسكو محله فرستاد يعني نقطه اي كه روز قبل در آنجا كمين داشتيم. اين تيم زماني به كنار رودخانه نزديك جاده رسيد كه نيروهاي دشمن (تركيبي از سپاه و ارتش و بسيج) مشغول پياده شدن از يك ريو ارتشي بودند. رفقا صبر كردند تا آنها پياده شوند، آن وقت رفيق محمود آزادي (مصطفي) صحبت كوتاهي كرد و به سربازان گفت كه خودتان را كنار بكشيد و حساب تان را از پاسداران جدا كنيد. چند لحظه بعد رفقا محل تجمع نيروهاي دشمن را به رگبار بستند و تعداد زيادي از آنها را كشتند. اما محل استقرار رفقا، پوشش و سنگر مناسبي نداشت. براي همين سريعا بسمت كمپ بالا عقب نشستند.

اين درگيري درست همزمان شد با درگيري رفقاي تيم يوسف گرجي كه با يكي از تيم هاي چكش دشمن رو در رو شده بودند و به سمت هم تيراندازي كردند. رفيق علي گلگيري (جبار) تيري به رانش خورد و ديگر نمي توانست راه برود. اما رفقا عليرغم تعداد اندكشان با شجاعت تمام جنگيدند و يكي از چكشها را به كلي ناكار كردند طوري كه مجبور به فرار شدند.

درگيريها حوالي ساعت شش و نيم، يك ربع به هفت صبح يعني درست زماني كه هوا گرگ و ميش بود شروع شد. جنگ ميان ما با قواي دشمن مغلوبه شد و تا ساعت سه و نيم بعداز ظهر بدون وقفه ادامه داشت.

آنقدر فاصله ميان ما با دشمن كم بود كه رفقاي كمپ پائين مجبور به تخليه كمپ شدند و به سمت كمپ وسط عقب نشستند. صداي تيراندازي از جبهه هاي مختلف شنيده مي شد و هنوز كسي از كسي خبر دار نبود. هر تيمي مشغول درگيري با يك چكش يا سندان بود. تا اينكه چند ساعت بعد همزمان با بگوش رسيدن شليك يك گلوله آر پي جي، صداي رفقاي كمپ وسط بگوش رسيد كه با صداي رسا شعار مرگ بر خميني مي دادند. معلوم بود كه اوضاع دارد بنفع ما مي چرخد. اما جنگ هنوز در جبهه هاي مختلف ادامه داشت.

كاك محمد تيم ديگري از رفقا را براي كمك به تيم قبلي به سمت جاده جنگلي «اسکو محله» فرستاد. آنها درست به همان نقطه كمين رسيدند ولي رفقا را پيدا نكردند. به جايش نيروهاي دشمن را ديدند كه قصد سوار شدن به ماشين و فرار از جنگل را داشتند. رفقا صبر كردند تا ريو ارتشي پر شود. درست زمانيكه فرمانده روي سكوي ريو فرمان حركت به راننده را داد رفقا با شليك يك گلوله آر پي جي ريو را به هوا فرستادند. دشمن طبق تجربه چند ساعت قبل، با تيرباري كه در آن محل مستقر كرده بود بسمت رفقا تيراندازي كرد ولي رفقا سريعا عقب نشستند. بيشترين كشته ها را رژيم در اين نقطه داد.

كاك محمد همراه با چند رفيق ديگر با يك تيم چكش دشمن درگير شد و فرمانده شان را كشت.

رفقاي تيم يوسف گرجي با زحمت زياد رفيق علي گلگيري (جبار) را بدوش كشيدند و رفيق بهناد همراه با وي لاي شمشادهاي انبوهي پنهان شدند. يوسف گرجي و فرامرز فرزاد و رفقاي ديگر به سمت كمپ پائين رفتند تا از رفقاي تيم پزشكي براي حمل و بستن زخم جبار ياري بگيرند. آنها خبري از موقعيت كمپ پائين نداشتند. در همين اثناء با يكي از سندانهاي دشمن روبرو شدند و توانستند فرمانده تيم كه از پاسداران بود و يك بي سيم چي ارتش و يكي ديگر از پاسداران را بكشند. بقيه پا به فرار گذاشتند. حوالي ظهر، بي سيم دشمن و نقشه كل عملياتي شان در اين نقطه بدست رفقاي ما افتاد.

اما تمركز جنگ در كمپ وسط بود. رفقاي كمپ وسط، همزمان با يك چكش و دو سندان درگير شده بودند. جنگ از فاصله اي نزديك جريان داشت. رفقا قهرمانانه جنگيدند. برخي رفقا دست خالي به سنگرهاي دشمن يورش مي بردند.

رفيق حشمت اسدي پابپاي كاك اسماعيل از اين سنگر به آن سنگر مي رفت. او كه بجز سه راهي اسلحه اي در دست نداشت، در پيشاپيش رفقا به دشمن هجوم برد. يكبار خود را به چند متري سنگرهاي دشمن رساند و با زبان محلي با فرمانده يكي از واحدهاي دشمن كه فرمانده سپاه بابل بود شروع به صحبت كرد و وانمود كرد از افراد آنهاست و زخمي شده است. سرانجام وي را فريب داد و از سنگر بيرون كشيد. رفقاي ديگر از فرصت استفاده كرده و با تيراندازي بسمت آن مزدور، وي را به همان بهشتي كه مي خواست روانه كردند.

رفيق ديگري تنها به محاصره سه پاسدار افتاد اما از پس هر سه بر آمد. پاسداران به سمتش نارنجكي پرتاب كرده بودند اما او با خونسردي نارنجك را برداشت و به سمت خودشان انداخت و حسابشان را رسيد. از آن پس پسوند محاصره به نامش اضافه شد.

رفيق عيدي محمد نوذري (عبدي) از رفقاي جنوب بالاي درختي سنگر گرفته بود با خونسردي تمام با هر تك تيرش نيروهاي دشمن را يك به يك به كام مرگ مي فرستاد. كاك اسماعيل رهنمود داده بود كه بخاطر كمبود مهمات از رگبار استفاده نكنيد و فقط از تك تير آنهم از فاصله نزديك شليك كنيد، رفيق عبدي اين فرمان را بخوبي بكار بست. دشمن در اين جبهه هم در مقابل رشادتهاي رفقا تاب نياورد و فرار را بر قرار ترجيح داد. اما همين جا بود كه قلب رفيق عزيزمان مرتضي رهبر(مصطفي) هدف گلوله اي قرار گرفت. و يكي ديگر از رفقا هم بشدت زخمي شد.

همزمان با اين نبرد، در فاصله اي دورتر از كمپها، يكي از گروههاي دشمن به كمين ما در جاده دكلها افتاد كه در نتيجه آن يك پاسدار كشته شد و دو سرباز ژاندارمري به اسارت ما در آمدند.

خلاصه دشمن شكست سختي خورد و كاملا عقب نشست. 2000 – 1500 نفر آنها در مقابل جمع صد نفره ما كه تازه سي نفرمان هم مسلح نبوديم، تاب نياوردند و با خفت و خواري عقب نشيني كردند. آنطور كه بعدها فهميديم از ترسشان حتي به آمل نرفتند و تا محمود آباد و چالوس عقب نشيني كردند.

 

نتايج نظامي اين درگيري از زاويه تعداد كشته و زخمي ها و سلاحهاي بكف آمده چه بود؟

 

در اطلاعيه نظامي شماره يك سربداران تعداد كشته هاي دشمن حداقل 44 تن و تعداد زخمي ها نزديك به 100 نفر اعلام شد. حدود 10 تفنگ و مقدار زيادي فشنگ و ديگر تجهيزات نظامي مانند بي سيم به دست ما افتاد. ما يك كشته و دو زخمي داديم و يكي از رفقا بنام كاظم شيراز ناپديد شد كه هيچگاه نفهميديم سرنوشتش چه شد. احتمال مي داديم كه در درگيري كشته شده باشد، تا مدتها كل منطقه را براي يافتن جنازه اش جستجو كرديم اما چيزي حاصل نشد.

 

جوانب ديگر اين درگيري چه بود؟

 

اين درگيري جبهه هاي ديگري هم داشت. يكي «جنگ بي سيمي» بود. خوشبختانه بي سيمهاي كوچك ما به خاطر اينكه در يك منطقه كوچك و محدود بوديم و مانع بلندي وجود نداشت، بخوبي كار مي كردند. اوائل جنگ دشمن روي بي سيمهاي ما مي آمد. فهميده بودند كه نام فرمانده ما كاك اسماعيل است. آنها به خيال خود براي فريب دادن ما شروع كردند نام اسماعيل را بر زبان آوردن، و بشكل احمقانه اي مي گفتند كاكا اسماعيل. كه خيلي زود دست شان رو شد. رفقاي ما در بي سيم به زبانهاي مختلف صحبت مي كردند، كردي، تركي، عربي و انگليسي و آلماني. بعد از چند ساعت كه از درگيري گذشت تنها چيزي كه از دشمن در بي سيمها مي شنيديم فحشهائي بود كه بر سر پيدا نكردن جهت هاي عقب نشيني و تقاضهاي كمك براي انتقال شان به يكديگر مي دادند.

وقتي دشمن شروع به عقب نشيني كرد، بعضي رفقا مطرح كردند كه بهتر است دنبالشان كنيم و ضربه بيشتري به آنها بزنيم. در هر جنگي، كم بهائي يا پر بهائي به نيروهاي دشمن صورت مي گيرد. مهم اين است كه ارزيابي عيني و واقعي بكنيم. اما انجام چنين كاري در آن موقعيت چندان آسان نبود. در همان روز ايده تصرف پاسگاه امامزاده عبدالله و حتي رفتن تا خود شهر مطرح شد اما رهبري نظامي توافقي با آن نداشت.

درگيري 22 آبان، آنگونه كه بعدا فهميديم، يك جبهه معنوي هم داشت. از صبح اول وقت مردم روستاي «اسكو محله» دور پاسگاه ژاندارمري جمع شده بودند. همگي ناراحت و نگران و عبوس و عصبي بودند. اما به محض اينكه اولين سري جنازه هاي دشمن به پاسگاه سرازير شد، گل از گل مردم شكفت. ذوق زده شدند و علنا از شكست رژيم و پيروزي ما ابراز خوشحالي كردند.

 

مهمترين دلايل پيروزي شما در اين نبرد چه بود؟

 

مهمترين دليل جرئت و روحيه انقلابي و انگيزه هاي انقلابي ما بود. از اين نظر، زمين تا آسمان با دشمن فرق داشتيم. اين اصلي ترين راز پيروزي ما بود. بخشي از سربازان ارتشي حتي تا آخرين لحظات نمي دانستند براي چه كاري به جنگل مي آيند. به آنها گفته بودند كه براي يك ماموريت گشت زني به جنگل مي روند. اين موضوع را از اسرائي كه گرفتيم، فهميديم.

بعلاوه، ما يك امتياز مهم داشتيم. بنوعي آن منطقه براي ما حالت يك سرزمين خودي را پيدا كرده بود. ما ديگر هر جهت، مسير و حتي هر درختي را مي شناختيم. آنها به جائي آمده بودند كه اصلا هيچ آشنائي با آن نداشتند. تقريبا همان حالتي را داشتند كه رفقاي ما در روزهاي اول دچارش مي شدند و مسيرها را گم مي كردند. دشمن به زحمت چند راهنماي محلي گير آورده بود كه آنها هم با شليك اولين تير فرار كردند و آنها را تنها گذاشتند، اكثر نيروهاي دشمن گيج و سردرگم ماندند و حتي برخي مواقع خلاف مسير تعيين شده مي رفتند. يك ستوان ارتشي كه كشته شد بجاي حركت بسمت شمال يعني كمپ وسط بسمت غرب مي رفت كه هدف گلوله رفقاي ما قرار گرفت. در واقع دشمن به عمق سرزمينهاي ما كشيده شد و اين موقعيت مساعدي از نقطه نظر نظامي براي ما بود.

دشمن در صحنه عمل با مشكلات ديگري روبرو شد. در همان ابتدا بخش بزرگي از نيروهاي اصلي شان - در واقع نيروهاي موتوريزه شان - توسط دو تيم كوچك ما ضربات جانانه اي دريافت كرد. در نتيجه بخشي از نقشه نظامي شان اصلا اجرا نشد. بعلاوه در همان شروع جنگ، نوك كليه چكشها و سندانهاي شان چيده شد كه اين عمدتا شامل فرماندهان نظامي هر گروه بود در نتيجه خيلي زود نظم گروههاي شان از هم پاشيد.

اما آنچه كه نقش كليدي در اين پيروزي داشت رهبري صحيح و جسارت كاك اسماعيل و همچنين كاك محمد در صحنه نبرد بود. آنان به مثابه يك فرمانده خوب توانائي زيادي در تبديل كردن اراده هاي گوناگون به يك اراده واحد از خود نشان دادند.

كاك اسماعيل با مهارت فراوان و به سرعت رفقا را سازماندهي كرد و فرمانهاي نظامي مناسب صادر كرد. اين از جمله توانائي هايش بود كه مي توانست زود ارزيابي اوليه كسب كند و بر پايه آن سريعا تصميمات صحيح بگيرد. در ضمن، شناختش از نيروهاي تحت فرمانش عامل مهمي در تعيين آرايش قواي صحيح بود. او مي دانست كه در صحنه جنگ كجا استقامت و پايداري لازم است، كجا جسارت و شهامت. كجا قاطعيت در امر تصميم گيري و چالاكي لازم است، كجا نيازمند صبر و حوصله بيشتر. در نتيجه مي توانست سريعا در رابطه با يك ماموريت مشخص تيمي با تركيب مناسب انتخاب كند. اما يكي از خصوصيات برجسته كاك اسماعيل علاقه اش به رفقاي تحت مسئوليتش بود. او حاضر نبود بي دليل موئي از سر رفقا كم شود. براي او هر انقلابي از ارزش بالائي برخوردار بود. از همينرو بهيچوجه حاضر نبود بر مبناي هوي و هوس تصميم گيري كند و بيهوده جان رفقا را به خطر اندازد. كاك اسماعيل جزء آن دسته از فرماندهان نظامي كمونيستي بود كه ذهني فعال و قلبي گرم داشت. عاشق رفقاي تحت مسئوليتش بود، افرادش را خوب مي شناخت، با روحيات و خواسته هاي شان از نزديك آشنا بود و پيوند فشرده اي با آنان برقرار مي كرد. به همين خاطر كليه رفقا با جان و دل و با اطمينان خاطر فرامين نظاميش را عليرغم هر خطري كه در بر داشت اجرا مي كردند.

 

پس از اين درگيري چه كار كرديد؟

 

با توجه به آنكه احتمال حمله هوائي و بمباران كمپها بود كاك اسماعيل فرمان جابجا شدن نيروها از كمپها به نقطه ديگري در جنگل را صادر كرد. شبانه يك تيم، يكي از رفقاي زخمي كه قادر به حركت بود را كنار جاده برد. آن رفيق سوار ميني بوس شد و به تهران رفت. تقريبا اكثر مسافران از ماجرا بو برده بودند.

فردا قبل از روشن شدن هوا در يك صبح مه گرفته همگي رفقا بسمت دره اي ديگر براه افتادند و موقتا در آنجا اسكان يافتند.

يكي دو روز بعد پيكر رفيق مرتضي رهبر كنار مزار رفيق بهنام رودگرمي به خاك سپرده شد.

رفيق مرتضي از كمونيستهاي سرشناس شهر تنكابن بود. او در سال 1356 براي آشنائي با مواضع سازمانهاي كمونيستي به ايتاليا رفت. درآنجا به فعاليت در كنفدراسيون احياء پرداخت. مرتضي پس از مدتي كوتاه با كوله باري از نشريات اتحاديه كمونيستها به ايران بازگشت و به فعاليت در تنكابن مشغول شد. رفقائي چون ابراهم جوانبخت (نادر) و فريدون شمال را جذب سازمان كرد. مرتضي در جريان حمله رژيم در ارديبهشت 59 تحت عنوان «انقلاب فرهنگي» به دانشگاه رشت با هادي غفاري جنايتكار درگير شد و 6 ماه را در زندان بسر برد.

در مراسم تدفين مرتضي، بدليل موقعيت ويژه همگي رفقا نتوانستند شركت كنند. رفقا اسماعيل و رياحي سخنراني كردند و سرود سربداران خوانده شد و سپس آتش بزرگي روشن كرديم، آتشي كه از شهر هم قابل مشاهده بود.

چند روز بعد زخمي ديگر هم به شهر منتقل شد. تا اينكه جلسه جمعبندي از درگيري 22 آبان گذاشته شد.

 

در جلسه جمعبندي چه نكاتي طرح شد؟

 

آن جلسه عمدتا به جمعبندي نظامي از درگيري 22 آبان اختصاص داشت. سخنران اصليش كاك اسماعيل بود. تا آنجائيكه به خاطرم مي آيد او ضمن بررسي نقشه نظامي دشمن بر پوشالي بودن رژيم و روحيه باختگي نيروهايش انگشت گذاشت و گفت چنين درگيري در جنبش انقلابي ايران بي سابقه بود. او دلاوري رفقا را ستود. از جرئت و جسارت رفقا صحبت

كرد. اينكه چگونه با شهامت فراوان حتي بدون سلاح به سنگرهاي دشمن يورش مي بردند. سپس از كليه رفقا خواست كه تجربيات و خاطرات خود از اين درگيري را تعريف كنند.

رفيق سيامك زعيم هم بر اين نكات تاكيد كرد و گفت توان آنرا داشتيم كه ضربات بيشتري به دشمن وارد كنيم. او در رابطه با آينده گفت برخي فاكتورها تغيير كرده است. حضور نظامي ما در جنگل كاملا لو رفته است در نتيجه در رابطه با نقشه هاي بعدي اين تغييرات را بايد در نظر بگيريم.

سرانجام كاك اسماعيل بعنوان جمعبندي كلي با لبخندي بر لب گفت كه دشمن به خيال خود مي خواست ما را با چكش و سندانش در هم بكوبد اما چكش و سندانش حلبي بود.

 

تاثيرات در گيري 22 آبان در بين مردم منطقه و بقيه نقاط ايران چه بود؟

 

در شمال كشور بويژه شهر آمل خبر پيروزي ما مثل بمب تركيد. اين پيروزي شور و شوق عجيبي در مردم ايجاد كرد. چند روز بعد از جلسه جمعبندي رفيق رياحي به تهران رفت و اولين اطلاعيه نظامي سربداران را همراه با اسناد و مداركي كه از دشمن بدست آمده بود، منتشر كرد. اين اعلاميه در سطح گسترده توسط رفقاي تشكيلات شهر در آمل پخش شد. مردم اعلاميه را دست به دست مي كردند. به شوخي در مورد خريد و فروش اعلاميه صحبت مي كردند و به يكديگر مي گفتند اعلاميه سيصد توماني. خبر كشته شدن پاسداري كه مامور اعدام دو برادر مجاهد رضا و علي فدائي كه محبوب مردم شهر بودند، مردم را ذوق زده كرد. رفقاي تشكيلات شهر در هر زمينه اي كه به مردم رجوع مي كردند و كمك مي خواستند، جواب مثبت مي گرفتند. حجم كمكهاي مالي و جنسي كه قشرهاي مختلف به سربداران مي دادند، به طرز قابل توجهي بالا رفته بود.

اين درگيري بر اهالي روستاهاي اطراف جنگل و جنگل نشينان هم تاثير قابل ملاحظه اي گذاشت. ما بصورت يك قدرت سياسي و نظامي مهم در منطقه طرح شديم. گالشها كه تا آنزمان فكر مي كردند ما از دست رژيم به جنگل فرار كرديم حالا به صورت ديگري به ما برخورد مي كردند. چوب برها ديگر از ما اجازه مي گرفتند. مسئله ابعاد ديگري به خود گرفته بود. در آن دوره اكثريت جنگل نشيننان كمكهاي زيادي به ما كردند. گالشها در سخت ترين شرايط در تامين بخشي از تداركات غذائي به ما ياري رساندند. ما بابت هر چيزي كه از آنها مي گرفتيم، پول مي داديم. اين از نظر آنان عجيب بنظر مي رسيد. چرا كه در طول عمرشان يا ژاندارمها را ديده بودند كه مثل انگل به سفره حقيرشان مي چسبيدند يا برخي ياغي ها را كه با توسل به زور از آنها چيزي مي گرفتند.

اما تاثيرات درگيري محدود به منطقه شمال نبود. در كردستان، تهران و فارس هزاران نسخه از اين اطلاعيه نظامي پخش شد. همه جا صحبت از شكل گيري جبهه جديد عليه جمهوري اسلامي بود. مردم بشكل غلو آميزي مي گفتند هزاران نفر در جنگلهاي شمال جمع شده اند و كار رژيم بزودي تمام است. خانواده هاي شهدا بويژه شهداي مجاهد به ما مي گفتند اين راه واقعي جلوي رژيم ايستادن است نه عمليات پراكنده مجاهدين. تيپهاي مختلف خواهان كمك به اين حركت بودند. از پزشكان و استادان دانشگاه گرفته تا تجار مترقي، از كارگران تا دانشجويان. تا مدتها در كارخانه هاي تهران، كارگران شمالي به قول معروف توي بورس بودند و بعد از هر رفت و آمد به شمال، بقيه كارگران دورشان جمع مي شدند تا اخبار جديد را بشنوند.

اين همه بيان اين واقعيت غير قابل انكار تاريخ مبارزه طبقاتي در ايران بود كه هر جا نيروئي انقلابي عليه دولت دست به اسلحه ببرد و نبرد مسلحانه اي را شروع كند، ذهن توده هاي مردم را در سطح وسيع فتح مي كند. در واقع با درگيري 22 آبان ما در سطح سراسري بصورت يك آلترناتيو سياسي - نظامي در مقابل رژيم مطرح شديم.

 

دشمن پس از اين شكست چكار كرد و چه طرح و نقشه اي را جلو گذاشت؟

 

دشمن شكست سختي را متحمل شده بود. تا اواخر آذر ماه حتي جرئت آنرا نداشت جاسوسانش را به جنگل بفرستد. رژيم حتي كاري براي بردن جنازه نيروهاي خود نكرد. ما از طريق اهالي روستاهاي اطراف پيغام داديم كه مي توانند از طريق مردم جنازه ها را تحويل بگيرند ولي نه اهالي حاضر به همكاري با رژيم بودند و نه خود رژيم اقدامي كرد. تنها پدر يك درجه دار ارتشي براي بردن جنازه فرزندش به جنگل آمد، با كلي بدگوئي از رژيم و اينكه فرزندش را مجبور كردند كه با ما بجنگد. او به ما كمك مالي داد. پس از چند روز جنازه ها فاسد شدند و خطر آلودگي محيط جنگل را تهديد مي كرد. رفقاي ما با زحمت زياد اين جنازه ها را دفن كردند.

چند روز پس از 22 آبان خامنه اي سفري غير رسمي به آمل كرد و منطقه آمل را نظامي اعلان كرد. نيروي نظامي ويژه و چند هلي كوپتر بطور دائمي به اين منطقه اختصاص داده شد. آنطوري كه بعدها محسن رضائي فرمانده كل سپاه پاسداران گفت در طرحهايشان براي سركوب انقلاب در سراسر كشور به شمال اولويت داده شد تا مانع از شكل گيري يك حركت وسيع نظامي شوند.

آنها در مقابله با ما استراتژي جنگهاي ضد چريكي را در پيش گرفتند. يعني محاصره اقتصادي و نظامي، فشار بر اهالي و جلوگيري از ارتباط ما با مردم. پست هاي بازرسي مختلف گذاشتند و مانع از حمل آذوقه اضافي توسط مردم بويژه اهالي روستاهاي اطراف و گالشها شدند. به هيچكس اجازه نمي دادند يك نخ اضافي سيگار با خود به جنگل ببرد. براي جلوگيري از رفت و آمد ما تقريبا در هر نقطه استراتژيك و بالاي هر روستا، پايگاه نظامي احداث كردند و پاسگاههاي ژاندارمري را تقويت و مستحكم كردند. در ضمن شروع به فعال كردن پايه هاي محدود خود در روستاهاي منطقه كردند تا شبكه هاي جاسوسي درست كنند.

 

تاثيرات اين درگيري بر رفقاي خودمان چه بود؟

 

عمدتا مثبت بود هر چند كه به لحاظي متناقض بود. از نظر نظامي، درگيري 22 آبان نيروهاي ما را آبديده كرد. البته آن دسته از رفقا كه تجربه نظامي داشتند آبديده تر شدند. در رابطه با اكثريت رفقا مي توانم بگويم، به لحاظ نظامي، جهش كردند. رفقا قدرت تفنگ را حس كردند. برخي رهنمودها در زمينه رفتار، عادات و هشياري نظامي يك شبه جا افتاد. تفنگ مبدل به بخشي از بدن رفقا شد. ديگر كسي تفنگش را جا نمي گذاشت و به انضباط نظامي كم بهائي نمي داد. اين جهش در واقع بيان آن بود كه جنگ را فقط از طريق جنگ مي توان آموخت.

اگر چه درگيري 22 آبان يك پيروزي بزرگ براي ما بود اما سئوالات سياسي جدي را جلوي ما طرح كرد. منظورم از تناقض اين بود. ابهامات جدي در رابطه با دورنما و استراتژي نظامي ما ايجاد شد. بنظر مي رسيد كه مسئله كوتاه مدت نيست و بايد براي يك پروسه درازمدت تر و ماندن بيشتر در جنگل خودمان را آماده كنيم. اين امر در تضاد با مسئله قيام فوري در شهر قرار داشت. ما اساسا حول قيام فوري بسيج سياسي - نظامي شده بوديم. همه منتظر چاره جوئي رهبري در مقابل وضعيت جديد بوديم.

 

قبل از اينكه به نقشه هاي جديد بپردازي قدري از فعاليتهاي تشكيلات در شهر آمل و كل سازمان و مشكلاتي كه موجود بود، بگو؟

 

كماكان علاوه بر فعاليتهاي تبليغي، بخش مهمي از تداركات سربداران توسط تشكيلات آمل و تهران تامين مي شد. براي ما تبليغات در شهر آمل اهميت سياسي زيادي داشت. رفقائي مثل فرشته ازلي، منير نور محمدي و رحمت چمن سرا و علي اصغر آيت الله زاده و اميد قماشي، بدون هراس و با از خودگذشتگي زياد اين كار را پيش مي بردند. آنها شبانه در محلات مختلف اعلاميه پخش مي كردند. بعضي وقتها كه رژيم توسط حزب اللهي ها از پخش اعلاميه خبردار مي شد، محلات را محاصره مي كرد اما از ترس اينكه رفقا مسلح باشند وارد محله نمي شد. رفقا با مهارت و هشياري كارشان را با موفقيت به اتمام مي رساندند. خيلي وقتها رفقا شاهد بودند كه پس از انداختن اعلاميه ها در حياط خانه هاي مردم، چراغ خانه ها براي خواندن اعلاميه روشن مي شد. خيلي وقتها مردم از پشت ديوار به رفقا خسته نباشيد مي گفتند.

در عين حال پس از آنكه خبر محاصره اقتصادي سربداران پخش شد بسياري از خانواده ها هر يك به فراخور حالشان آذوقه جمع كردند. بعضي كالاها مثل خرما و كشمش و سيگار كه خريدشان به خاطر مسائل امنيتي چندان آسان نبود، توسط آنان خريداري مي شد و بدست فعالين تشكيلات شهر رسانده مي شد. حجم كمكهاي مالي به ميزان قابل توجهي بالا رفت. چند منزل عملا به مقر تداركاتي سربداران و محل رفت و آمد رفقا تبديل شد. متاسفانه تشكيلات شهر از نيروي كافي براي استفاده از اين پتانسيل گسترده برخوردار نبود.

در همين دوره دو نفر از رفقاي تشكيلات شهر هنگام نقل و انتقال اطلاعيه هاي نظامي سربداران از تهران به آمل مورد شك پست هاي بازرسي قرار گرفتند و دستگير شدند. اگر چه اين ضربه وقفه اي در كارها بوجود آورد اما بخاطر مقاومت رفقا گسترش نيافت. آن دوره روحيه عمومي، روحيه مقاومت تا به آخر و سازش نكردن با دشمن بود. هيچكس حاضر نبود زير شكنجه ها لب از لب باز كند، امتيازي به دشمن بدهد و در مقابلش كوتاه بيايد. شعار همگي ما اين بود كه «يا ما سر خصم كوبيم به سنگ، يا او تن ما به دار سازد آونگ» ! عليرغم اين ضربات ادامه كاري تشكيلات شهر حفظ شد. رفيق منصور قماشي بعد از 22 آبان رابط تشكيلات شهر با جنگل شد، با پاي پياده و با ياري مردم بومي بارها از كوره راههاي جنگلي و جاده هاي روستائي و از ميان پايگاههاي دشمن به شهر رفت و آمد مي كرد و وظايف مهمي را به پيش مي برد.

اما مشكل واقعي كه در بقيه بخشهاي تشكيلات با آن روبرو بوديم برخورد منفعلانه و كارشكنانه اقليت سازمان بود. عملا تشكيلات تهران تحت نفوذ و كنترل آنان قرار داشت و آنان در بسياري مواقع حاضر نبودند امكانات سازمان را در اختيار فعاليتهاي تداركاتي جنگل قرار دهند. بعلت اين برخوردها بود كه مدت كوتاهي بعد از 22 آبان، كميته رهبري، رفيق مراد را براي پيشبرد تداركات به پائين فرستاد. تحت هدايت رفيق مراد كميته تداركات در پائين درست شد. او به رفقا رهنمود داد كه منتظر اقليت سازمان نمانيد، خودتان مستقيما به توده ها رجوع كنيد و نيازهاي خود را با آنان در ميان بگذاريد. بعد از آن بود كه رفقا توانستند از امكانات متنوع استفاده كنند و نيازهاي روزمره مثل دارو، پوشاك، مواد غذائي، كوپن بنزين و پول نقد را تامين كنند. در همين دوره تشكيلات فارس و كردستان هم فعاليتهاي تبليغي زيادي به پيش بردند. رفقاي كردستان كماكان در حال بسيج نيرو و تهيه فشنگ و اسلحه براي جنگل بودند.

 

برگرديم به مختصات نقشه بعدي. اين نقشه بر چه مبنائي طرح شد و چه اقداماتي براي عملي كردنشان صورت گرفت؟

 

پس از عقب نشيني از كمپها و مستقر شدن در دره اي ديگر، بحث در ميان رهبري سربداران در مورد آينده حركت در گرفت. روشن بود كه ديگر رفتن به آمل به دليل محاصره نظامي به شيوه سابق امكان پذير نيست و نقشه هاي عملي ديگري لازمست. پس از بحثهاي طولاني رفيق سيامك زعيم (شهاب) با جمعبندي از مباحث درون رهبري طرح نويني ارائه داد و در يك جلسه جمعي آنرا به اطلاع همگان رساند. رفيق شهاب در مورد 18 آبان گفت كه درست بود كه تصميم رفتن به شهر ملغي شد چرا كه امكان آن بود كه قبل از رسيدن به شهر با نيروهاي دشمن درگير شويم و نتوانيم آنگونه كه مي خواستيم طرح مان را جلو ببريم. شهاب در رابطه با درگيري 22 آبان گفت كه زمان و صحنه جنگ توسط خودمان تعيين نشد و در واقع دشمن اين درگيري را به ما تحميل كرد.

البته اگر بخواهيم اكنون قضاوت كنيم، درگيري 22 آبان نمونه خوبي از در هم شكستن تلاش دشمن براي «محاصره و سركوب» ما بود. و يك جنگ درازمدت اساسا با عمليات هاي «محاصره و سركوب» و «ضد محاصره و سركوب» رقم مي خورد. بگذريم !

سپس شهاب چارچوبه نقشه بعدي را ارائه داد. اينكه ما بايد براي رسيدن به شهر، راهها را امن كنيم. راه براي ما نا امن است و براي دشمن امن و ما بايد اين معادله را تغيير دهيم. كاري كنيم كه راه براي ما امن شود و براي دشمن نا امن. پس از آن است كه مي توانيم براحتي به شهر برويم. براي امن كردن اين راه بايد حلقه نظامي رژيم را بشكنيم، به قرارگاههايش ضربه بزنيم، به روستاهاي اطراف برويم و مقرهاي دشمن را تصرف كنيم يا لااقل آنها را براي چند روز يا چند ساعتي تصرف كنيم. آنقدر به نيروهاي رژيم ضربه بزنيم و پس بكشيم و آنقدر اين گونه عمليات را ادامه دهيم تا نيروهاي دشمن مجبور به عقب نشيني شوند و مناطق اطراف به تصرف كامل ما در آيند و يا حداقل براي ما امن شوند. او اتخاذ جنگ پارتيزاني را بعنوان تاكتيك نظامي رسيدن به شهر اعلام كرد و گفت اين بهترين و بي خطر ترين و تنها راه رسيدن به شهر است. او در خاتمه تاكيد كرد كه مهم است كه زمان و صحنه درگيريها را خودمان تعيين كنيم و نه دشمن. او گفت كه تنها از اين طريق مي توانيم نيروهاي خود را گسترش دهيم و پيشروي موج وار خود را تضمين كنيم و شهر را به تصرف درآوريم.

 

آيا چنين تغييري در نقشه بيان در نظر گرفتن جو عمومي جامعه بود؟ و آيا همه با آن موافق بودند؟

 

اين تغييرات در نقشه اساسا در چارچوبه وضعيت و تناسب قواي جديدي بود كه ميان ما و دشمن ايجاد شده بود و همچنين در چارچوبه توانائي هاي خودمان. اين درست است كه تغييراتي در صحنه سياسي كشور در حال صورت گرفتن بود اما رهبري به اين نتيجه نرسيده بود كه اين تغييرات بيان تغيير كيفي در اوضاع كلي كشور است. كماكان همگي بر اين باور بوديم كه با رژيمي بي ثبات، درمانده و مستاصل روبروئيم كه امروز به فردايش مشخص نيست. رفيق شهاب حتي بعدها كه مجددا موضوع رفتن به شهر در ميان ما طرح شده بود و خودش در مخالفت با اين بحث مي گفت عجله نكنيد، كماكان از اين صحبت مي كرد كه اين رژيم تا آخر سال ماندني نيست.

اما اين طرح از جانب برخي رفقا مورد مخالفت قرار گرفت. كه عمدتا رفقاي معدودي بودند كه دچار شك و ترديد جدي نسبت به دورنماي سياسي اين حركت شده بودند. كساني كه دركشان از اين مبارزه مسلحانه بسيار محدود و كوتاه مدت بود و عملا دچار انفعال شده بودند. اما اكثريت رفقا اينگونه نبودند آنان سئوالات واقعي در مورد طرح و چگونگي پيشبرد آن داشتند. يادم مي آيد زمانيكه رفيق شهاب در پاسخ به دسته اول گفت كه كار ما يك ماه و دو ماه نيست بايد خودمان را حتي براي 20 الي 25 سال آماده كنيم و هر كس كه نمي تواند بهتر است حساب كار خودش را بكند، رفيق بهروز فتحي (ناصر اهواز) با لحن معترضي گفت ما براي جنگيدن آمديم مي خواهيم بدانيم كه چگونه مي خواهيم اين جنگ را به پيش ببريم كه پيروز شويم.

اما سئوالات واقعي كه از جانب رفقا طرح مي شد، چه بودند: آيا عمليات در جنگل و مناطق روستائي پيش فرض قيام در شهر است؟ آيا امكان آن نيست كه ما به يكسري درگيريهاي پراكنده و طولاني و بي دورنما در جنگل كشانده شويم؟ بويژه آنكه تداركي براي به درازا كشيدن سكونت مان در جنگل نديده ايم و آذوقه مان به انتها رسيده و فقط براي دو هفته مقدار كمي خوراكي داريم. بعلاوه فصل سرما هم در راه است. رفيق سيامك زعيم در پاسخ به اين قبيل سئوالات گفت كه امن كردن راهها با عمليات در شهر به هم مربوطند. البته ممكنست كه ما به انحرافي در زمينه درگيريهاي پراكنده و طولاني دچار شويم ولي آگاهانه بايد از آن دوري كنيم و عليرغم اينكه برنامه مان ضربه زدن به نيروهاي نظامي رژيم است بايد از تاكتيكهاي مناسب مثل غافلگيري و شبيخون و انتخاب صحنه نبرد بدلخواه خود مثل كشاندن رژيم به جائي كه قدرت عمل و مانور كمتري دارد استفاده كنيم و سعي كنيم با سرعت در برنامه ريزي ها ابتكار عمل مان را حفظ كنيم. در مجموع مي توان گفت اكثريت رفقا حول طرح جديد متحد شدند. هر چند برخي سئوالات مهم پاسخ كاملا روشني نگرفت.

با نگاه امروزي بهتر مي توان به نقاط قوت و ضعف اين طرح جديد كه كماكان در چارچوب قيام شهري بود و پروسه پيروزي را در مجموع كوتاه مدت مي ديد، پي برد. حتي اگر ما راهها را امن مي كرديم نه تنها حركت ما ديگر حالت غافلگيرانه نداشت بلكه اعلام آشكار اين بود كه قصد گرفتن آمل و پيشبرد جنگ جبهه اي با رژيم را داريم. در واقع طرح اوليه براي برافروختن جرقه اي براي شعله ور كردن قيام توده ها به جنگي تبديل مي شد كه نبردهاي متعدد و طولاني را مي طلبيد.

در واقع نگرش رفيق شهاب ربط داشت به مدلي كه سازمان و بطور مشخص خود وي سابقا از آغاز و پيشرفت مبارزه مسلحانه داشت. اينكه تنها در وضعيت معيني كه اكثريت مردم از لحاظ فكري و روحي آماده اند، مي توان از يك شهر يا يك منطقه مبارزه مسلحانه را آغاز كرد و به برخاستن توده ياري رساند. مدلي كه در آن فرق چنداني ميان شهر با منطقه روستائي و يا ميان قيام مسلحانه شهري با مبارزه مسلحانه و جنگ انقلابي درازمدت گذاشته نمي شد. نكته جالب اينجاست اين مدل هشت سال قبل از آن توسط وي در جزوه «ماركسيست لنينيستها و مشي چريكي» جلو گذاشته شده بود.

در همينجا لازمست بگويم كه عليرغم محدوديتهاي كلي و پاره اي كمبودها كه اين طرح داشت، در آن مقطع زماني راهگشا بود. اين از خصوصيات بارز رفيق سيامك زعيم بود كه توانائي بالائي در طراحي پراتيك انقلابي داشت. او قادر بود با استفاده از تئوريهاي انقلابي همواره برنامه عملي ارائه دهد و كل تشكيلات را به جلو سوق دهد. فكرش هيچگاه سترون نبود و همواره قادر بود نقشه مبارزاتي مشخص ارائه دهد. حول آن نقشه رفقا را متحد كند و به عمل انقلابي برانگيزاند.

در آن دوره كل رهبري بويژه رفيق شهاب خيلي تحت فشار بود. صد آدم جنگي جان بركف، گرسنه و خسته چشم به دهان رهبران دوخته بودند و هر جلسه رهبري با نگاههاي منتظر و پرسشگر رفقا روبرو بود. تمام آندوره رفيق شهاب خواب نداشت، تنها كتابي كه داشتيم يعني شش اثر نظامي مائو را مطالعه مي كرد و مدام درگير بحث و گفت و گو با رفقاي مختلف مي شد. او در دوره فشرده اي از زندگي سياسي اش قرار داشت كه هر آنچه كه آموخته بود را مي بايست بكار مي بست. شهاب از جمله رهبران كمونيستي بود كه مي دانست چگونه تئوري به نيروي عمل بدل مي شود و چگونه تئوري انقلابي مي تواند دستهاي مردم را به حركت درآورد. به همين خاطر حداكثر تلاش خود را بكار مي برد كه نظريه ها را با زبان واقعيات بيان كند و از تجريدهاي بي حاصل و به همان اندازه از عمل سياسي بدون پشتوانه نظريه انقلابي، و در نتيجه بي ثمر، دوري جويد.

 

آيا بر مبناي طرح جديد، سازماندهي نيروها هم تغيير كرد؟

 

بله، رفيق مراد بر مبناي طرح جديد، طرح سازماني مشخصي ارائه داد و سريعا قواي ما بر مبناي اين طرح جديد آرايش يافتند. پنج گروه 17 تا 20 نفره تشكيل شدند، اين گروهها قرار بود مستقلانه عمل كنند و در تامين تداركات خويش خودكفا شوند. در همان محدوده اي كه قرار داشتيم تقريبا براي هر گروه حوزه عملياتي مشخص تعيين شد. گروهها بر مبناي اسامي شهداي اتحاديه نامگذاري شدند. گروه قاسم (به ياد قاسم صراف زاده اولين شهيد رهبري كه در سال 59 حين انجام وظيفه در تصادف رانندگي جان باخت) گروه وريا (به ياد كاك وريا مدرسي كه به سال 58 در جنگ كامياران جان باخت)، گروه امين اسدي ( به ياد رفيق محبوبي كه در جبهه جنگ جنوب در آبادان جان باخت)، گروه بهنام (به ياد اولين شهيد سربداران) و گروه مصطفي رهبر (به ياد دومين شهيد سربداران). هر گروه داراي مسئول سياسي، مسئول و معاون نظامي و مسئول تداركات بود. با توجه به طولاني تر شدن اقامت مان در جنگل اعضاي سازمان نيز در هر گروه در حوزه هاي سازماني متشكل شدند. و هر از چند گاهي رفيق شهاب با مسئولين سياسي گروهها در رابطه با مباحث حوزه ها كه عمدتا به اختلافات با اقليت سازمان ربط داشت جلسه مي گذاشت. افراد محلي هم در بين گروههاي مختلف پخش شدند.

برخي مسئولين سياسي و نظامي كه بخاطرم مانده و جان باختند اينها بودند:

گروه قاسم: مسئول سياسي رفيق فريدون خرم روز (ميرزا يوسف)، مسئول نظامي سهيل سهيلي (يوسف گرجي)، معاون نظامي فرامرز فرزاد (فرامرز آر پي چي)، مسئول تداركات علي فردوس (بابك).

گروه بهنام: مسئول سياسي حسن (اكبر اصفهان)، مسئول نظامي رسول محمدي (كاك محمد)، معاون نظامي محمد پوئيد (حيدر)، مسئول تداركات احمد فردوس (حيدر) .

گروه وريا: مسئول سياسي (بهروز فتحي)، معاون نظامي حسن اميري (كاك جلال)، مسئول تداركات محمود هاشمي از رفقاي ستاد دانشجوئي پلي تكنيك.

گروه امين اسدي: مسئول سياسي در ابتدا مراد بود كه به دليل رفت و آمد مدامش به شهر مسئوليتش بر عهده اصغر اميري (كاك پرويز) قرار گرفت و معاون نظامي گروه فريدون سراج (منوچهر) بود.

گروه رهبر: مسئول سياسي محمد رضا سپرغمي (يل محمد) و معاون نظامي ضياء عبد منافي (عباس آقا) بود.

در ضمن تغييراتي در زمينه رهبري صورت گرفت. ستاد قبلي گسترش يافت و كليه مسئولين سياسي و نظامي به عضويت شوراي 17 نفره سربداران در آمدند.

در بين فرماندهان نظامي گروهها هم درجه بندي شد، كاك محمد بعنوان معاون اول و رفيق يوسف گرجي بعنوان معاون دوم و بقيه نيز به ترتيب انتخاب شدند. گروه مركزي هم شامل رهبري، كميته تداركات مركزي و گروه پزشكي بود. مسئوليت حفاظت از گروه مركزي بر عهده گروه وريا قرار داشت. گروه وريا بعدها به گروه ترانسپورت نيز مشهور شد چرا كه عمده قرارهاي كنار جاده را اين گروه اجرا مي كرد.

كاك اسماعيل به حفاظت از رهبري بطور كلي و مشخصا رهبري سياسي اهميت زيادي مي داد. او چند تن از محكمترين و ايدئولوژيك ترين رفقا را، رفقائي چون فرهنگ سراج از رفقاي آبادان، شاهپور عاليپور (امين) از رفقاي مسجد سليمان و بعدها رفيق قادر خضري (كاك صلاح) را براي اينكار اختصاص داد. اين رفقا تا پاي جان اين وظيفه سنگين را به دوش گرفتند. در بسياري مواقع كاك اسماعيل با رفيق سيامك زعيم در اين زمينه دچار مشكل مي شد. چرا كه سيامك براي هر كاري، منجمله كارهاي روزمره جزئي و فرعي كه پيش مي آمد پيشقدم مي شد و كاك اسماعيل مجبور بود به حفاظت از جان وي توجه خاص كند.

 

بعد از اين سازماندهي براي پيشبرد طرح جديد چه اقداماتي انجام داديد؟

 

گروهها هر يك به محل ماموريتهاي خود رفتند تا ضمن شناسائي از وضعيت محل نقشه نظامي بريزند. تيمي از رفقا هم برهبري رفيق مراد به شرق رودخانه هراز رفت تا روستاهاي آن منطقه و مسير تا شهر را شناسائي كند. مشكلي كه بشكل حاد جلوي رويمان قرار داشت تامين آذوقه بود. همانطور كه گفتم فقط براي دو هفته آنهم به ميزان كمي آذوقه داشتيم. در چارچوبه طرح جديد و همچنين تهيه آذوقه، بيشتر از سابق سراغ مردم محلي رفتيم و با آنان ارتباط برقرار كرديم. جمعيت زيادي در داخل جنگل ساكن نبود. در اطراف ما چند روستاي جنگلي وجود داشت كه يا خالي از سكنه بودند و يا كم جمعيت. روستاي «عالي كيا سلطون» كمتر از 10 خانوار جمعيت داشت و روستاي سنگ دركا كمتر از 20 خانوار. معدن زغال «سنگ دركا» كه كنار اين روستا قرار داشت حدود 80 كارگر داشت و معدن «رزكه» 30 كارگر. كه عمدتا از اهالي روستاهاي «رزكه» و «اسكو محله» بودند. بخش ديگر از جمعيت جنگل نشين را گالشها و كوره چي ها تشكيل مي دادند كه تعدادشان بسيار محدود بود. با وجود اين ما رابطه مان را با اينها فعال كرديم. بسياري از اين توده ها بويژه گالشها تا آنجا كه در توان داشتند به ما كمك مي كردند. محصول پنير شان و برخي مواقع گوساله يا گوسفندي را به ما مي فروختند و سفارشات ما از قبيل نمك، برنج، سيگار، نان، كشمش و چيزهاي ديگر را از شهر و يا روستاهاي اطراف خريداري مي كردند. با وجود اين به خاطر قلت تعداد گالشها، آذوقه هاي بدست آمده كفاف ما را نمي داد و هر بار با توجه به محاصره نظامي و اقتصادي منطقه اينكار سخت تر مي شد.

در همين چارچوبه تلاش شد با برخي عناصر محلي از روستاهاي اطراف كه از قبل آشنا شده بوديم براي تامين تداركات تماس دائمي تري داشته باشيم و بخشي از نيازهاي خود را از آنطريق تامين كنيم. يكبار هم چند تن از رفقا روز روشن وارد روستاي «رزكه» كه كنار جاده هراز قرار داشت شدند و مي خواستند از بقال ده كه مي گفتند گرايشات طرفداري از رژيم داشت خريد كنند كه طرف سريع مغازه اش را بست و فرار كرد. تا اوايل آذر ماه رژيم هنوز دست به ايجاد پايگاههاي نظامي نزده بود. ولي دشمن نسبت به اين حركت ما سريع عكس العمل نشان داد و ماشين گشت سپاه را به روستا فرستاد. اما رفقا به جنگل برگشته بودند و البته فكر نمي كردند دشمن به اين سرعت و بدون ملاحظه چنين اقدامي انجام دهد. در همين دوره تيمي از رفقا به ديدار كارگران معدن «سنگ دركا» رفتند.

 

برخورد كارگران معدن به شما چه بود؟ آيا آنان را دعوت كرديد كه به صف سربداران بپيوندند؟

 

علت رفتن ما نزد كارگران معدن، جدا از تامين آذوقه، كار تبليغي هم بود. بسياري از اين كارگران ساكن روستاي اسكومحله بودند و رژيم بعد از درگيري 22 آبان به آنها گفت به جنگل نرويد، چرا كه سربداران شما را گروگان مي گيرند. برخي از كارگران ترسيده بودند و به محل كارشان نمي آمدند. عصر هنگام، گروه امين اسدي به روستاي سنگ دركا رفت. روستاي كوچكي بود، به غير از چند خانوار كسي در روستا نبود. مردان خانواده اكثرا يا گالش بودند يا چوب بر و يا كارگر معدن و آنموقع در روستا حضور نداشتند. ابتدا اهالي روستا فكر كردند كه ما پاسدار هستيم در نتيجه چندان تحويل نگرفتند. رفقا سراغ معدن رفتند و هنگام خاتمه كار براي كارگران كه حدود سي چهل نفر مي شدند، ميتينگي گذاشتند. رفيق بهزاد شمال براي كارگران بيانيه قيام سربداران را خواند و اهداف ما را توضيح داد. رفقاي ديگري چون مسعود حيدري اهل آمل كه خود كارگر يك شركت ساختماني بود براي كارگران در مورد اينكه ما چرا اسلحه در دست گرفتيم و عليه چه كساني مي جنگيم تبليغ كرد. يكي از كارگران، مسئول نظامي گروه را كنار كشيد و گفت كه يكي از كارگران حزب اللهي است ولي خطرناك نيست و فقط بترسانيدش كافيست. كه رفقا اينكار را كردند. سپس رفقا از همه كارگران خواستند كه به بقيه بگويند كه سر كار برگردند و ما كاري با آنها نداريم. شب رفقا نزد كارگراني كه ساكن آنجا بودند ماندند. كارگران معدن مردمي ساده با خصوصيات دهقاني بودند و چهره هاي شان زير بار كار پر مشقت و طاقت فرسا، فرسوده شده بود. آنان لقمه نان خود را با ما قسمت كردند. آب گرم كردند تا رفقا نظافت كنند. تا پاسي از شب در زمينه هاي مختلف از ما سئوال كردند و به هر كلمه اي كه مي گفتيم با دقت گوش مي دادند. از سئوالاتي چون اينكه آيا سلطنت طلب هستيد؟ اسلحه هايتان را از كجا تامين مي كنيد؟ تا سئوالات جزئي تري مثل اينكه چگونه در جنگل زندگي مي كنيد، كجا مي خوابيد چي مي خوريد؟ وقتي فهميدند كه ما اساسا متكي به نيروي خودمان هستيم به جائي بند نيستيم خيلي خوشحال شدند و زمانيكه فهميدند ما كمونيستيم بحث شان بر سر كمونيسم و مشخصا برخورد كمونيستها به مسئله زنان گره خورد. رابطه گرم و صميمانه اي با كارگران برقرار شد. فردا صبح كارگران بيشتري سر كار آمدند. صبح روز بعد رفقا هنگام بازگشت دوباره سري به روستا زدند و اينبار مورد استقبال قرار گرفتند اهالي روستا كلي عذر خواهي كردند كه ما ديروز شما را نشناختيم. پيرزني رفقا را به خانه اش برد هر چقدر نان و ماست و پنير داشت به رفقا داد. سپس رفقا با خريد گوسفندي از يك چوپان به محل استقرار ديگر رفقا بازگشتند.

در مورد پيوستن توده هاي محلي به صفوف خودمان تبليغي نكرديم. چونكه برنامه خاصي در اين زمينه نداشتيم. علت اين مسئله در واقع بر مي گشت به ديد آنروزي ما از پروسه پيشرفت جنگ و اينكه سريعا مي خواستيم اين جنگ را به شهر بكشانيم. ديد روشني از نقش دهقانان و كارگران ساكن در روستاها در جنگ و چگونگي ادغامشان در پروسه جنگ نداشتيم. مسئله اي كه اساسا به زمان بيشتري نياز است. درست است كه طرح جديد بر گسترش نيروهاي مان تاكيد داشت اما هنوز خيلي چيزها روشن نبود. ما حتي از كارگران معدن نخواستيم كه مواد منفجره معدن را در اختيار ما بگذارند. امري كه براحتي امكان پذير بود.

 

£ درگيري نظامي «رزكه» چه بود؟

 

بعد از مشاهده شدن رفقاي ما در روستاي «رزكه»، رژيم تصميم به احداث يك پايگاه نظامي سپاه در بالاي اين روستا گرفت. اين مسئله همزمان شد با حضور دو گروه از ما كه طبق طرح جديد به اين منطقه اختصاص داده شدند. گروه قاسم و گروه امين اسدي در روز دوم ماموريت خود فهميدند كه نيروهاي رژيم تازه مستقر شده اند و هنوز استحكاماتي نساخته اند. آنها طبق شناسائي هاي اوليه نقشه اي را براي حمله به اين پايگاه در دست تاسيس طراحي كردند. رفقاي مسئول گروه، يك روز قبل از عمليات نقشه را با رهبري مركزي در ميان گذاشتند. رهبري - مشخصا رفيق شهاب - ضمن توافق با آن نقشه، عملياتهاي ديگري را به آن اضافه كرد. قرار شد كه توسط گروه رهبر حمله اي به پاسگاه «امامزاده عبدالله» هم صورت گيرد و گروههاي وريا و بهنام برهبري كاك محمد براي جلوگيري از ارسال نيرو در جاده هراز كميني بگذارند، در ضمن آذوقه موجود در جهاد سازندگي روستاي «محمد آباد» را مصادره كنند و در جاده راه را بر كاميونهاي حامل برنج متعلق به شركتهاي تعاوني دولتي كه آنزمان خريد و فروش برنج در شمال را كاملا به انحصار خود درآورده بودند ببندند و آنرا بسمت جنگل هدايت كنند. رهبري نظامي ارزيابي كرد كه حمله به پاسگاه از توان ما خارج است و بهتر است كميني در جاده «امامزاده عبدالله» گذاشته شود تا اگر دشمن قصد ارسال نيروي كمكي از اين نقطه به ده «رزكه» و «محمد آباد» را كرد در كمين ما بيفتد. قرار بود كه اين عملياتها همزمان صورت گيرد اما عملا چنين نشد. هر بخش را جداگانه توضيح مي دهم.

نيروهاي دشمن كه حدود 50 نفر مي شدند از شب قبل در مسجد روستاي «رزكه» مستقر شده بودند. آخرين شناسائي ها صبح زود روز 17 آذر صورت گرفت. خود كاك اسماعيل فرماندهي عمليات را بر عهده گرفت. در اين عمليات رفقائي چون اسد شرهاني نژاد، علي مغان، اصغر اميري، مهدي تهران، غلامرضا سپرغمي، فرهنگ سراج و شاهپور عالي پور و حشمت اسدي و حسين رياحي كه به تازگي همراه با منصور قماشي به جنگل برگشته بودند، شركت داشتند. دو گروه، به چهار تيم تقسيم شدند. دو تيم از گروه قاسم تحت رهبري سهيل سهيلي و فرامرز فرزاد قرار بود از سمت چپ به محل استقرار پاسداران حمله كنند و تيم بعدي كه از گروه امين اسدي بود از روبرو. يك تيم هم بعنوان تامين در پشت سر رفقا مستقر شد. قرار بود عمليات در راس ساعت 11 با شليك يك گلوله آر پي جي به محل استقرار پاسداران توسط تيم گروه امين اسدي شروع شود. اما عمليات در ساعت ده و ربع با شليك يك تير هوائي از جانب رفيق يوسف گرجي شروع شد. علتش اين بود كه هنگام محاصره پايگاه با دو قاطر سوار روبرو شديم. ابتدا فكر كرديم كه از اهالي روستا هستند اما از عوامل دشمن بودند و سريعا از دست ما فرار كردند. يوسف گرجي براي پيشگيري از هر نوع خطر احتمالي زودتر از موعد نبرد را آغاز كرد. در گيري شروع شد، هر چند كه دشمن كاملا غافلگير نشد. رفيق فريدون سراج كه آر پي جي زن ماهري بود و روز 22 آبان در به آتش كشيدن ريو ارتشي توانائي خود را به اثبات رسانده بود، با آر پي جي چادر اسلحه خانه پايگاه را مورد هدف قرار داد و آنرا به آتش كشيد. درگيري اينطور آغاز شد. اولش پاسداران وحشتزده به اينطرف و آنطرف مي دويدند. پس از اينكه به خود آمدند دست به مقاومت زدند. به غير از تك تيرهاي پراكنده و هراز چندگاه صدائي از شان در نمي آمد. پس از يك ساعت و نيم نبرد كاك اسماعيل از طريق بي سيم به گروه امين اسدي فرمان پيشروي براي تصرف پايگاه داد اما زمان زيادي نگذشته بود كه فرمان را لغو كرد. در نتيجه قواي ما عقب نشيني كردند و از صحنه نبرد بيرون كشيدند. در اين نبرد دو تن از رفقاي ما زخم سطحي برداشتند. رفيق فرامرز فرزاد شست پايش تير خورد و گلوله اي سر رفيق علي عليزاده (علي ام يك ) را خراشيد. كشته و زخمي هاي دشمن به بيست نفر مي رسيد. رژيم براي نقل و انتقال كشته ها و زخمي هاي خود از هلي كوپتر استفاده كرد. فرداي آنروز رژيم در شهر آمل براي هشت نفر از پاسداران مراسم تشييع جنازه برگزار كرد اما اعلان نكرد كه مزدورانش در كجا كشته شده اند.

قبل از اينكه به جوانب ديگر اين عمليات و نقاط ديگر بپردازم اينرا هم بگويم كه ما بعد از عمليات آن منطقه را ترك نكرديم و برخي ارتباطات با جوانان روستاي «رزكه» برقرار كرديم. درست سه روز بعد يعني 20 آذرماه ساعت 4 بعدازظهر يك تيم شش نفره از رفقا هنگام گشت زني دوباره به پايگاه دشمن نزديك شدند. دشمن با قطع درختان اطراف پايگاه و ايجاد سنگرهاي دفاعي توانسته بود پايگاه خود را مستحكم سازد. آنزمان هنگام تعويض پست پاسداران بود. گله اي از پاسداران دور وانتي را گرفته بودند، رفقا از فرصت استفاده كردند و با خالي كردن چندين رگبار حدود 12 نفر از آنان را كشتند و سريعا عقب نشستند. دشمن مدتي منطقه اطراف پايگاه را با نارنجك انداز و تيربار و خمپاره زير آتش گرفت اما به هيچ كسي آسيبي نرسيد. اطلاعيه نظامي شماره 2 سربداران به اين دو درگيري اختصاص داشت.

 

برگرديم به جوانب ديگر عمليات 17 آذر و اتفاق ناگواري كه براي ما پيش آمد؟

 

عملا در جاده «امامزاده عبدالله» به دليل گم كردن راه، كمين گذاشته نشد. عمليات «محمد آباد» نيز ساعت 4 بعدازظهر شروع شد. رفقا با آماج نظامي روبرو نشدند. جلوي يكسري كاميونها را گرفتند اما متاسفانه بار همه آنها مركبات بود. البته توانسته بودند آذوقه موجود در جهاد سازندگي اين روستا را مصادره كنند و بعدا با اسب خود جهاد آنها را به جنگل حمل كنند. آنروز مصادف شد با قراري كه سر جاده با رفيق مراد داشتيم. اين قرار حوالي روستاي «رزكه» بود اما بدليل درگيري اجرا نشد. رفيق مراد سه تن از رفقاي كرد را براي پيوستن به صفوف سربداران با خود همراه داشت. مراد زمانيكه قرار اجرا نمي شود در ادامه راهش به كمين رفقا در جاده هراز بر مي خورد. آندوره رفيق مراد براي رفت و آمدهاي خود از پوششهاي خانوادگي استفاده مي كرد و بسياري از اعضاي خانواده رفقا با كمال ميل او را همراهي مي كردند. مراد در محل راهبندان توقف مي كند و رفقاي جديد را تحويل گروه وريا مي دهد. برخي رفقا در محل به خوش و بش با اعضاي خانواده شان مي پردازند و همزمان رفقاي جديد را به سمت كمين پشت مي فرستند. هوا تاريك شده بود. رفقاي كمين كه تحت مسئوليت رفيق محمد پوئيد (حيدر) بودند به سه رفيق جديد ايست مي دهند و اسم شب مي خواهند اما صداي آشنائي نمي شنوند. به خيال اينكه ممكنست از افراد دشمن باشند (چرا كه دشمن همزمان در حال احداث پايگاه در بالاي روستاي «محمد آباد» بود) بسمت رفقا تيراندازي مي كنند. دو تن از رفقا زخمي شدند و ديگري توانست خودش را از تيررس گلوله ها خارج كند و بالاخره به كمين پشت جاده بفهماند كه خودي است. رفيق حشمت رضا محمديان از رفقاي سنندج بشدت زخمي شد و رفيق ديگر زخمش چندان جدي و عميق نبود. صحنه غم انگيز و تراژيكي بود. رفيق بهناد گوگوشويلي كه رفيق بسيار شجاع و مصممي بود و هيچ خطري نبود كه او را از انجام تصميمي باز دارد پيشنهاد داد كه سريعا رفيق حشمت رضا محمديان را به تهران ببرد. رفقا سريعا جلوي يك ماشين شخصي را مي گيرند. راننده با كمال ميل موافقت مي كند و رفيق بهناد همراه با رفيق حشمت بسمت تهران راه مي افتند. نزديكي هاي رودهن، حال رفيق حشمت به وخامت مي گرايد و سرانجام در آغوش رفيق بهناد جان مي دهد. رفيق بهناد پيكر بي جان حشمت را در خرابه اي كنار جاده مي گذارد تا بعدا با كمك رفقاي ديگر چاره اي براي انتقال پيكرش بجويند. فردا صبح جنازه رفيق حشمت توسط اهالي محل كشف و توسط رژيم به سردخانه اي در تهران منتقل مي شود. اما رژيم بوئي از ماجرا نبرد و فقط در روزنامه ها خبرش را بعنوان مرگ مشكوك يك فرد ناشناس اعلام كرد. تا آنجائيكه اطلاع دارم بعدا خانواده رفيق حشمت توانست جنازه اش را تحويل بگيرد.

اين واقعه ناگوار كه بهر حال امكان پيش آمدنش در هر جنگي هست تاثير روحي منفي بر صفوف ما داشت. اما همگي رفقا بويژه رفيق پوئيد كه مسئول كمين بود توانستند با اين تاثيرات منفي آگاهانه مقابله كنند و از پس عوارض روحيش بر بيايند و عزم شان را بر ادامه مبارزه جزمتر كنند.

 

جمعبندي تان از اين عملياتها چه بود؟

 

جمعبنديهاي اوليه عمدتا شامل يكسري مسائل تاكتيكي بود و بررسي نقاط قوت و ضعف و اشتباهات ما در اين عملياتها. يك مقدار مسائل تحت الشعاع جمعبندي از واقعه ناگوار قرار گرفت. تا آنجائيكه به خاطرم مي آيد اينكار عمدتا در هر گروه عملياتي صورت گرفت. هر چند كه اين عمليات از نظر ضربه زدن به رژيم موفقيت آميز بود اما به اهدافي كه مي خواستيم نرسيديم. پايگاه رژيم به تصرف در نيامد، مشكل آذوقه هم حل نشد، كمين جاده «امامزاده عبدالله» هم اصلا عملي نشد. با توجه به كمبود مهمات فشنگي كه مي خواستيم در اثر تصرف پايگاه بدست آوريم بدست نيامد و بخشا هم مصرف شد. رفيق شهاب در مجموع از نتايج اين عمليات راضي نبود و مي گفت ما بجاي نابود كردن قواي دشمن آنها را تار و مار كرديم. اما جمعبندي از اين عمليات خيلي زود تحت الشعاع بحثهاي كلي تر درون شوراي رهبري سربداران قرار گرفت. مشخصا بحثهايي كه رفيق رياحي طرح كرد. رفيق رياحي تازه از شهر بازگشته بود و در جريان جمعبنديها و تصميم گيريهاي بعد از 22 آبان قرار نداشت. او بطور كلي مخالف عمليات نظامي در جنگل و اطراف جنگل بود و مي گفت بايد هر چه زودتر كاري كنيم كه به شهر برويم. او اخبار زيادي از تاثيرات سياسي عمليات 22 آبان بر مردم شهر و كل كشور با خود بهمراه آورده بود. او در اين چارچوبه از عمليات رزكه جمعبندي مي كرد و ميگفت نتايج آن نشان داد كه فايده ندارد. رفيق شهاب بشدت با اين بحث مقابله كرد و گفت ما قرار بود كارهائي بكنيم كه نكرديم، از كاري كه نشده، نمي توانيم جمعبندي كنيم. ما هنوز آهنگي نزديم كه بگوئيد صدايش بد است. ما فقط يك نت را بصدا درآورديم. خلاصه بحثهاي حادي در ميان رهبري و كليه رفقا براه افتاد.

امروزه كه به آن درگيري نگاه مي كنيم مي توانيم بر چند نكته خاص انگشت بگذاريم. دليلي نداشت كه بپاي سازماندهي عمليات مركب برويم. يك نيروي نسبتا ضعيف و كوچك تا زماني كه قدرت كافي بدست نياورد بايد از عملياتهاي پيچيده و مركب و و پر سر و صدا و بزرگ احتراز كند و به عمليات ساده و كوچك، البته پيگيرانه و نقشه مند بپردازد چرا كه احتمال پيروزي در آنها بالاست. بعلاوه در آن شرايط عملا طراحي عمليات مركب موجب پراكندگي قواي ما شد. در صورتيكه مي توانستيم در همان عملياتها با تمركز كليه قواي خودمان بر قواي دشمن، برتري مطلق كسب كنيم و هر يك از آن نبردها را تا پيروزي كامل به پيش ببريم.

در صحنه خود درگيري «رزكه» و در چارچوبه همان آرايش قوا، جهت عمده تهاجم و در نتيجه تمركز قواي بيشتر هم در آن جهت روشن نبود. بنابراين نمي شد راحت پيشروي كرد. مضافا، كاك اسماعيل هنگام نبرد قاطعيت كافي را براي پيشبرد نقشه از خود نشان نداد و فرمان پيشروي را لغو كرد. بويژه آنكه در همان وضعيت احتمال آن بود كه پايگاه را تصرف كنيم. دلايل مختلفي براي بروز اين عدم قاطعيت وجود داشت. بهر حال زماني كه نيروئي حمله مي كند و طرف مقابل دفاع، احتمال شهيد دادن نيروي مهاجم بسيار بالاست. اين يكي از نگرانيهاي دائمي كاك اسماعيل بود كه در جنگل بي جهت كشته ندهيم و نيروهاي مان را براي نبرد در شهر حفظ كنيم. بعلاوه مشكل كمبود مهمات هم عمل مي كرد كه در صورت نگرفتن پايگاه، مي توانست براي ما مسئله ساز شود. بهر حال تجربه درگيري دوم «رزكه» نشان داد كه براحتي مي شد هنگام نقل مكان دشمن ضربات نابود كننده بر قوايش وارد كرد. مسلما اگر دنبال عملياتهاي ساده تر و كوچكتر بوديم امكان نقشه ريزي براي گرفتن ذره به ذره اسلحه و مهمات هم بود. براحتي مي شد كمين گذاشت و گشتي هاي دشمن را بدام انداخت. اما چنين سياستي نيازمند فعال كردن پايه هاي جنگ ما در روستاهاي اطراف بود. امري كه ما برايش برنامه چنداني نداشتيم.

 

ممكنست در اين زمينه بيشتر توضيح دهي؟

 

يك نيروي نظامي براي پيشبرد فعاليتهايش نيازمند نان و اطلاعات و گسترش نفراتش است. منبع همه اينها توده هاي مردمند. تامين نان و اطلاعات بخش مهمي از جنگ را تشكيل مي دهد. در يك جنگ انقلابي تنها از طريق مردم است كه مي توان اين دو را تامين كرد و فقط از ميان آنان مي توان رزمندگان بيشتري را به صفوف جنگ جذب كرد. روشن است كه جنگ سربداران بطور كلي با اتكاء به خود و امكانات مردمي آغاز شد. تقريبا مي توانم بگويم در تمام طول فعاليت نظامي سربداران هيچگاه نبود كه ما به مردم رجوع كنيم و تقاضاي كمك كنيم و آنان دست رد بر سينه ما بزنند. تقريبا ما تمامي زخمي ها را با اتكاء به رانندگان جاده هراز به تهران منتقل كرديم و يا هر زمان كه ارتباطات ما با تشكيلات شهر قطع مي شد، راننده ها رفقاي ما را به شهر مي رساندند و خودشان هم پوششهاي مناسب جور مي كردند. اكثر راننده ها ابراز ارادت مي كردند، حتي آدرس و شماره تلفن خود را به ما مي دادند كه هر وقت كمك خواستيم سراغشان برويم. حتي زمانيكه به شهر رفتيم بسياري از راننده وانتها مي گفتند ما با مواد غذائي به كنار جنگل در جاده هراز مي آمديم و هي بوق مي زديم كه بياييد غذا ببريد اما نمي آمديد. اكثريت كارگران كافه هاي كنار جاده به ما كمك مي كردند. قبل از 22 آبان جواني از يك از روستاهاي اطراف وقتي نياز ما به سه راهي را فهميد با اسبش به شهر رفت و خورجين اسبش را پر از سه راهي كرد و به جنگل آورد.

اين در شرايطي بود كه رفقاي تشكيلات شهر براي اينكه مورد سوء ظن قرار نگيرند دو تا دوتا سه راهي مي خريدند.

بعد از 22 آبان بارها چند تن از اهالي روستاهاي اطراف خودشان كيسه هاي گندم و برنج را براي ما به جنگل حمل كردند و حتي يك بار به كاك محمد در شناسائي از پاسگاهي كمك كردند. رفقاي محلي مي گفتند حتي يكي از اهالي اين روستاها قبل از 22 آبان به ما پيشنهاد كرد كه بي سيمي به او بدهيم تا از تحركات دشمن ما را مطلع سازد. همه اينها نشانه پتانسيلهاي انقلابي بود كه كاملا مي شد بدانها متكي شد. چند جوان رزكه اي به ديدار ما مي آمدند و حتي بعد از قيام آمل هم برخي از اهالي رزكه كه كارگر كافه هاي كنار جاده بودند، در سخت ترين شرايط كمكهاي تعيين كننده اي به ما كردند. اما ما نه تنها برنامه مشخص و درازمدتي براي سازماندهي آنها نداشتيم بلكه همان اتكاء محدودمان هم مدام تحت الشعاع برنامه رفتن به شهر قرار مي گرفت.

اما در مقابل، دشمن از آذر ماه شروع به فعال كردن پايه هاي خودش كرد و دست به ايجاد انجمنهاي اسلامي در روستاهاي اطراف زد. در بسياري از روستاهاي كنار جنگل تا آنزمان از انجمنهاي اسلامي خبري نبود. يكي از تقاضاهاي مدام اهالي اين روستاها از همان زماني كه در جنگل مستقر شده بوديم اين بود كه دخل معدود جاسوسان رژيم را بياوريم. امري كه براي ما بويژه در دوران اوليه از آب خوردن هم ساده تر بود. اما تحت عناويني چون، اين به كار اصلي ما نمي خورد و مي تواند ما را به پراكنده كاري و خرده كاري بيندازد از اينكار اجتناب مي كرديم. در صورتيكه همين عناصر جاسوس، افراد محلي كه با ما همكاري داشتند را لو دادند و موجبات دستگيري شان را فراهم آوردند. مجازات جاسوسان بخشي از پاك سازي يك منطقه از وجود دشمن است. امروزه كه نگاه مي كنيم همه اينها مربوط به آن مي شد كه ما درك مان از پيشبرد مبارزه مسلحانه كوتاه مدت بود نه درازمدت. در تصوير ما از جنگ، روستاها و توده هاي روستايي نقش چنداني نداشتند.

 

روحيه نيروهاي ما در اين دوره چطور بود؟

 

ما در مجموع نسبت به دوران قبل از 22 آبان با يك افت روحيه روبرو شديم. مهمترين عامل آن، تغيير در سياست و تاكتيك بود. آمادگي ايدئولوژيك - سياسي كافي براي چنين تغييراتي نبود. رفقا اساسا حول قيام فوري در شهر بسيج شده بودند و سياستهاي جديد قابل هضم نبود. بويژه آنكه ناروشني و ابهاماتي در آن ديده مي شد. البته عوامل ديگري هم در اين زمينه نقش داشت. فشارهاي زندگي در جنگل و گرسنگي مدام هم جاي خودش را داشت.

در واقع ما با شرايط كاملا جديد و بسيار دشواري روبرو شديم. مصاف ايدئولوژيك مهمي در مقابل ما قرار داشت. هر يك از ما در معرض انتخاب آگاهانه ديگري قرار داشتيم و مجددا در بوته آزمايش قرار گرفتيم. بطور كلي با دو برخورد متضاد روبرو شديم. برخي از رفقا قادر به تحمل اين فشارها نشدند. اما اكثريت رفقا از اين آزمايش سربلند بيرون آمدند و توانستند روحيه مبارزه جوئي و رزمندگي خود را حفظ كنند. عملا هر يك از رفقا سعي مي كرد بخشي از راه حل باشد نه بخشي از مشكل.

آن دسته معدودي كه قادر به تحمل فشارهاي فوق نشدند، جنگل را ترك كردند. اولين موردي كه با آن روبرو شديم و خيلي توي ذوق همه زد، فرار يكي از جوانان روستاي «مرزنكلا» هنگام نگهباني صبح بود. او با اسلحه به روستاي خود برگشت و پس از مدت كوتاهي توسط سپاه دستگير شد. محل اختفاي اسلحه اش را لو داد و به همكاري با رژيم پرداخت. در واقع رژيم از طريق او به توان واقعي ما پي برد. رژيم تا مدتها از او براي شناسائي رفقاي ما در پست بازرسي پليس راه استفاده مي كرد. اگر چه برخي مشكلات و محدوديتها براي ما پيش آورد اما ضربه اي نتوانست به ما بزند.

عمده نيروهاي بومي كه به ما پيوستند در فاصله يك ماهه پس از درگيري 22 آبان ما را ترك گفتند. سازمان مجاهدين از طريق روابط فاميلي و از طريق گالشها به هواداران شان كه به ما پيوسته بودند، ييغام داد كه بيرون بكشيد، خودمان برنامه داريم. البته هيچ برنامه اي در كار نبود و اكثريت آن افراد بعدها دستگير شدند و كساني چون محمد جواد يقيني و علي رجائي (آرش) اعدام شدند. يكي از افراد مجاهدين بنام محمد معادي پس از اينكه به پائين رفت و ديد خبري نيست دوباره برگشت. برخي از فعالين اتحاديه هم قادر به تحمل اين شرايط نشدند و بنا به دلايل مختلف دچار ترديد و تزلزل شدند، به پائين رفتند، بجز معدودي كه بكلي فعاليت انقلابي را كنار گذاشتند بسياري از اين رفقا در پائين در رابطه با تامين تداركات سربداران نقش گرفتند و خدمات مهمي در اين رابطه انجام دادند.

به دليل اين ترك كردنها عملا گروه رهبر منحل شد و رفقاي باقي مانده آن گروه در گروههاي ديگر ادغام شدند. البته همان دوره صفوف ما به گونه اي ديگر تقويت شد. نزديك به ده نفر از رفقاي كرد، رفقائي چون عبدالله ميرآويسي (عبه)، قادر خضري (كاك صلاح)، ناصر قاضي زاده (كاك آزاد) عبدالرحيم بيگله، حميد رضا خياباني(رضا) و بيژن اميري (شوان) به صفوف ما پيوستند. اين رفقا عليرغم جواني از ديد گسترده اي برخوردار بودند و براي شان تفاوتي نمي كرد كه در كجا عليه جمهوري اسلامي مي جنگند.

در اينجا اينرا هم بگويم كه درست است كه ما بطور كلي با يك افت روبرو شديم اما اين بشدت ناموزون بود. از يكسو، رهبري درحال يادگيري و بالا بردن توان خود براي مقابله با چنين شرايط دشواري بود و از سوي ديگر، در مقابل كنار كشيدن معدودي فعالين با سابقه تر، آشكارا در ميان اكثريت رفقا بويژه رفقاي جوانتر جهشي را شاهد بوديم. رفقائي چون مجتبي سليماني (كاك سهراب)، احمد سينا (احمد چهار صد)، حميد راج پوت (حميد آر پي جي) مهدي تهران، علي صفاري(از رفقاي شمال)، خسرو مشهد، فرح خرم نژاد رو آمدند و روحيه استقامت و پايداري را در ميان مجموعه تقويت كردند.

 

فشار گرسنگي خيلي زياد بود؟

 

خارج از حد تصور. بويژه آذرماه اوج بي غذائي ما بود. كارمان به خوردن برخي ميوه هاي وحشي و پائيزي جنگلي مانند ازگيل و خرمالو كشيد كه آنها هم زود ته كشيدند. سيگاري ها به دود كردن برگ درختان رو آوردند. متاسفانه شكار گراز آسان نبود، هر چند يكي دوبار صورت گرفت. ولي عمدتا به دليل امنيتي از زاويه لو رفتن محلهاي اقامت مان از انجامش خودداري مي كرديم. يكي از دو قاطري كه داشتيم هم در اثر بي علفي در حال موت بود، مجبور شديم آنرا بكشيم و بخوريم.

بجز مقداري حبوبات و چاي و سير چيزي نداشتيم. يادم مي آيد كه كاك اسماعيل بجاي قند از سير استفاده مي كرد و به بقيه مي گفت بخوريد خيلي خوبست. روزهاي متوالي مي شد كه جز مشتي نخود پخته يا چند عدد خرما و كشمشي كه از طريق گالشها يا قرارهاي سر جاده بدستمان مي رسيد، چيزي نداشتيم.

در همين جا از يك رفيق برجسته بنام محمد صادق يزدان پناه (محسن آشپز) ياد مي كنم كه مسئوليت آشپزي جمع را بر عهده گرفته بود. در واقع اين يكي از مشكلترين مسئوليتها بود. هيچكاري به اندازه تقسيم گرسنگي مشكل نيست. او با حوصله، دقت، نظم و صداقت بي نظير و با در نظر گرفتن وضعيت تك تك رفقا اين مهم را به انجام مي رساند. او مجبور بود وضعيت همه را حساب كند ببيند چه كسي بيمار است و چه كسي به خاطر كار بيشتر، نياز بيشتري دارد. صادق از فعالين كنفدراسيون احياء و عضو تشكيلات اصفهان بود. صادق استاد دانشگاه اصفهان بود و اين يك موضوع شوخي ميان ما بود كه مي گفتيم ببيند چقدر مهم هستيم كه آشپز ما يك استاد دانشگاه است. صادق يك كمونيست برجسته بود و برايش مدرك تحصيلي نشانه هيچ امتيازي نبود و برايش هيچ ارزش ويژه اي نداشت.

گرسنگي را كنار خستگي مفرط، بيخوابي مداوم، راهپيمائي هاي شبانه، بارانهاي سخت پائيزي، رطوبت و سرما، نداشتن سرپناه مناسب و بيماري هاي مختلف مانند خارش غير قابل تحمل، اسهال، يبوست، پا دردهاي شديد بگذاريد تا عمق و شدت فشارها را بفهميد. يادم مي آيد دوره بنديهاي اقامت مان در جنگل را برحسب خوراكي ها و بيماريها تقسيم بندي كرده بوديم. دوران خرمالو، دوران خارش و غيره. اما ما بخاطر اهداف انقلابي مان در مقابل همه اين مشكلات مقاومت كرديم. رفيق سيامك زعيم در بسيج ايدئولوژيك رفقا و تقويت انگيزه هاي انقلابي نقش كليدي داشت. خوب بخاطر دارم در يكي از شبهاي طولاني و سرد پائيزي، به خاطر مشاهده نور مشكوكي، كاك اسماعيل بيدار باش داد. همگي كنار آتش گرد آمده بوديم. رفيق شهاب كه همواره آماده بحث و گفت و گو بود بحث ايدئولوژيكي مهمي براه انداخت. او كه دانش ژرفي از تاريخ ايران و جهان داشت با ذكر نمونه هاي مختلف از استواري شگفت انگيز انقلابيون كشورهاي مختلف براي كسب آزادي سخن گفت. از اينكه انقلاب بدون انجام فداكاريهاي حيرت انگيز پيروز نخواهد شد. مثال ستارخان را زد كه در رابطه با محاصره 11 ماهه تبريز توسط قواي استبداد گفته بود ما يونجه خورديم ولي آزادي گرفتيم. يادم مي آيد آن شب كسي به گرسنگي فكر نكرد و خستگي از چهره همه رفقا رخت بر بسته بود. انگار همه به يك منبع انرژي جديد دست يافته بودند. دوران سختي بود اما دوران پر غنائي بود. اهداف انقلابي مشترك، زندگي تنگ و فشرده جمعي، يگانگي نزديك و انضباط جمعي ما را قوي تر و تحمل هر مشكلي را آسان مي كرد. احساسي كه بر همگان غالب بود احساس رضايت خاطر بود چرا كه مجدانه در حال انجام وظايف انقلابي بوديم كه مبارزه طبقاتي بر دوش ما نهاده بود آنهم در عالي ترين شكلش يعني مبارزه مسلحانه انقلابي.

در همين رابطه بايد به گردهمائي هاي شبانه اشاره كنم كه نقش مهمي در حفظ روحيه انقلابي و تقويت حس همبستگي و رفاقت در ميان ما داشت. گردهمائي هائي كه با خواندن سرودها و آوازهاي انقلابي و مترقي، ياد كردن از جانباختگان و ديگر برنامه هاي هنري همراه بود. در آن گردهمائي ها رفقائي كه طبع شعري داشتند اشعار خود را ارائه مي دادند، رفقائي كه در سوگ رفقاي از دست رفته ترانه اي ساخته بودند، ترانه هاي خود را مي خواندند. شب يلداي سال 60 در جنگل فراموش نشدني است. رفقا با برافروختن آتشي عظيم، جشن بزرگي بر پا داشتند و با خواندن سرودهاي انقلابي، پايكوبي و رقص جمعي از هر مليتي، درختان را به لرزه در آوردند. رفيق فريبرز اميري (شوان) با خواندن آوازهاي كردي و رفيق منصور قماشي با خواندن ترانه هاي مازندراني همه را به وجد آورده بودند. فضاي جنگل با شادي رفقا انباشته بود. كاك اسماعيل هر بار كه آتشي روشن مي كرديم دستانش را گرد آن مي گرفت و مي گفت اگر اين آتش نبود ما چطور زنده مي مانديم. آتشي كه در وجودمان نهفته بود و در قلبمان زبانه مي كشيد.

 

گفتي كه دوباره بحث رفتن به شهر طرح شد، مباحث در اين زمينه چه بود؟

 

بحثهاي جدي و مهمي در شوراي رهبري سربداران صورت گرفت. مشاجرات تند و حادي در جريان بود. دو طرف اصلي جدل رفيق رياحي و رفيق زعيم بودند. البته گرايشات مختلف ديگري هم بودند. در جريان جدلهاي في مابين، پاي مباحث قديم و جديدي به وسط كشيده شد. رفقا، رياحي، سهيل سهيلي، اكبر اصفهان و فريدون خرم روز مصرانه بر رفتن به شهر تاكيد مي كردند. رفيق شهاب كماكان بر روي برنامه قبليش پافشاري مي كرد. برخي رفقا، عمدتا رفقاي محلي طرفدار جنگ پارتيزاني بودند و شهر رفتن را بصورت ضربه زدن به دشمن و برگشتن به جنگل مي ديدند. ايده ها و گرايشات ديگر رفقا در همين چارچوبه ها بود.

رفيق اكبر اصفهان كه طرفدار رفتن به شهر بود، مي گفت شهاب از «استراتژي محاصره شهرها از طريق دهات» طرفداري مي كند در حالي كه ما اين تز را سالها پيش رد كرده ايم. در مقابل رفيق شهاب تلاش مي كرد توضيح بدهد كه طرح وي نه بر مبناي تز محاصره بلكه در پاسخ به واقعيات نظامي ارائه مي شود. رفيق سهيل به شوخي به رفيق شهاب مي گفت اينقدر شش اثر نظامي مائو را نخوان ما را تا آخر عمر در جنگل نگه مي داري. در ضمن برخي رفقاي طرفدار قيام در شهر مي گفتند جنگ ما عليه رژيم بطور واقعي بعد از قيام آمل آغاز خواهد شد و بهتر است همه ما در شهر كشته شويم تا يكي يكي در جنگل از بين برويم. رفيق شهاب بدرستي مي گفت جنگ ما با شليك اولين گلوله ها بويژه در 18 و 22 آبان آغاز شده است.

رفيق رياحي استدلال مي كرد كه عملياتهاي ما در جنگل جدا از توده است، بايد به توده ها بپيونديم و راهش رفتن به آمل است. او بطور يك جانبه بر اخبار استقبال توده هاي شهر از ما انگشت مي گذاشت. در واقع امروزه كه نگاه مي كنيم رياحي تحت عنوان مقابله با مشي چريكي، جنگ چريكي درازمدت را رد مي كرد. در ضمن، استدلال ديگر رفيق رياحي اين بود كه اگر ما زودتر نجنبيم همه چيز به نفع مجاهدين تمام خواهد شد چرا كه آنها براي بهمن ماه برنامه بزرگي را تدارك ديده اند. حتي پاي اين بحث نيز به ميان كشيده شد كه ما در جنگل بيشتر مجبور خواهيم شد با ارتش بجنگيم در صورتيكه آماج اصلي ما سپاه است.

رفيق شهاب در مقابل استدلالات رياحي مي گفت كه مجاهدين آنطور كه تا بحال نشان داده اند هيچكاري نخواهند كرد، بهتر است هيچ اميدي به آنها نداشته باشيم و عجله هم نكنيم بهر حال رژيم رفتني است و ما اگر برنامه اي كه گفتم را ادامه دهيم موج وار پيش خواهيم رفت. درست است كه بين ارتش و سپاه فرقهائي موجود است ولي بهر حال وقتي قصد مان سرنگوني رژيم است بناگزير دير يا زود با ارتش هم درگير خواهيم شد.

اما در عمل تنگناهاي طرح رفيق شهاب در حال آشكار شدن بود. چرا كه منطقه كاملا نظامي شده بود و دشمن تقريبا پايگاههاي نظامي مستحكمي ساخته بود. حتي پاسگاههاي كوچك ژاندارمري كه قبلا تصرف شان بسيار ساده بود تبديل به دژهاي نظامي شدند. درختان دور اين پاسگاهها قطع شدند، دورشان خندق و سيم خار دار كشيده شد و نورافكنهاي قوي نصب شد. يك روز كاك محمد همراه با يكي از اهالي روستاهاي اطراف به شناسائي پاسگاه «امامزاده عبدالله» رفت و از نزديك موقعيت آنرا سنجيد و گزارش داد كه براي تصرفش همه قواي مان بايد درگير شوند و چند شهيد هم خواهيم داد. آنهم پاسگاهي كه در مهر ماه تصرفش بسيار ساده بود. تنها عمليات هاي نظامي كه در آن دوره امكان پذير بود كمين گذاري براي گشتي ها و نيروهاي متحرك رژيم و ترور عناصر جاسوس در روستاهاي اطراف بود كه اينهم چندان با طرح رفيق شهاب خوانائي نداشت.

البته يك راه ديگر هم بود كه كلا از آن منطقه دور شويم و شعاع عملياتي خود را بويژه بسمت جنگلهاي چالوس گسترش دهيم. يعني منطقه اي كه كوه و جنگل و دريا بهم مي رسيدند. منطقه اي كه شامل شهرهائي چون، نور، چالوس، تنكابن و رامسر مي شد و روستاهاي بيشتري در دامنه كوههاي جنگلي وجود داشت، كه اينهم چندان مورد توافق اكثريت نبود چرا كه مي گفتند ما از اين منطقه شناخت داريم و طول مي كشد تا از آن منطقه شناخت كسب كنيم، بعلاوه در بين مردم اين منطقه شناخته شده ايم و نبايد تا زماني كه تصرف شهر آمل مد نظرمان است از اين منطقه دور شويم.

البته اينها همه بصورت ايده هاي اوليه و عموما بصورت گنگ و مبهم طرح شد تا بصورت يك برنامه منسجم و مشخص و با دلايل محكم و كافي.

 

نظر مسئولين نظامي، مشخصا كاك اسماعيل و كاك محمد چه بود؟

 

نظر مسئولين نظامي هم در همين چارچوبه ها مي گنجيد. كاك اسماعيل بطور كلي از ضرورت مبارزه مسلحانه دفاع مي كرد و تمايلش در مجموع رفتن به شهر بود. او و كاك محمد از رفقاي محلي خيلي در مورد موقعيت دهقانان منطقه شمال پرس و جو مي كردند و مي خواستند بدانند تا چه حد بزرگ مالكي و روابط فئودالي موجود است و تا چه حد مانند كردستان امكان براه انداختن جنگهاي دهقاني هست. اگر چه در شمال بزرگ مالكي هم موجود بود و رفقاي محلي خودمان هم در مبارزات تقسيم زمين در برخي دهات اطراف آمل شركت داشتند اما وضعيتش با كردستان كيفيتا متفاوت بود. مالكيتها عمدتا به شكل مالكيتهاي خرد دهقاني بود و دهقانان نه با اتوريته هاي فئودالهاي محلي بلكه عمدتا با اتوريته هاي دولتي و نهادهاي مرتبط با آن روبرو بودند.

در همين جا يك نكته كناري اما قابل ذكر بگويم كه كاك محمد بطور كلي مخالف طرح سربداران بود و به اصطلاح جزء اقليت سازمان محسوب مي شد. البته نه از آن دسته اقليتي كه در تهران مستقر بود و كارشكني مي كرد و روحيه مبارزاتي خود را از دست داده بود. كاك محمد جزء كادرهاي برجسته كمونيستي بود كه سئوالاتي زيادي در ذهنش جريان داشت و برايش جمعبندي از عملكرد اتحاديه بويژه در كردستان مهم بود. او مخالف جمعبنديهاي سازمان در رابطه با تعطيل «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» در كردستان بود. او عليرغم مخالفت با طرح سربداران به خاطر نيازي كه به او بود و همچنين روحيه انقلابي بي نظيرش به جنگل آمد. واقعا او بيشتر از همه براي اجراي جوانب گوناگون طرح زحمت مي كشيد. كاك محمد و همچنين رفيق حسن اميري (كاك جلال) - كه او هم طرفدار نظرات رفيق هاشم مازندراني مسئول شاخه آذربايجان بود - نمونه هاي درخشاني از بكاربست پرنسيپهاي كمونيستي در زمينه مناسبات ميان اقليت و اكثريت در يك سازمان كمونيستي بودند. آنان آگاهانه و فعالانه در به عمل در آوردن خط اكثريت مسئوليت بر عهده گرفتند و عليرغم اختلافات خطي مهم با خط اكثريت سازمان، نقش و مسئوليتهاي مهم در به عمل در آوردن رهنمودهاي اكثريت داشتند. اين رفقا به حداكثر تلاش مي كردند اتحاد عمل سازمان حفظ شود. اين مسئله مستقيما به روحيه انقلابي و بينش كمونيستي اين رفقا ربط داشت.

 

استدلالات رفقاي مخالف چه بود؟

 

تا آنجائيكه من مي دانم آن رفقا مخالف رفتن به شهر نبودند بلكه بيشتر طرفدار رفتن و ضربه زدن و برگشتن بودند و اينكه بعد از انجام چنين كاري در مورد چگونگي ادامه حركت تصميم بگيريم. عمدتا رفقاي محلي و رفيق مسئول تشكيلات آمل پيرو اين گرايش بودند. البته استدلالات سياسي كافي و روشني نداشتند و هر يك از جنبه اي مخالفت خود را بيان مي كرد. في المثل رفيقي كه مسئول تشكيلات شهر بود بيشتر از زاويه تغييرات سياسي مهمي كه در صحنه سياسي كشور صورت گرفته بود دچار ترديد شده بود. او همچنين به تقويت نظامي دشمن در شهر اشاره مي كرد. رفيق حشمت اسدي به افت نسبي روحيه توده ها بطور كلي و مشخصا مردم شهر آمل اشاره مي كرد و رفقاي ديگر هم از زاويه توان نظامي و تشكيلاتي خودمان در حفظ و نگهداري شهر. حتي زمانيكه رفيق رياحي بعد از تصميم گيري نهائي به رفقاي محلي گفته بود آيا مايليد كه نظراتتان را به ميان جمع ببريد، آنان تمايلي به اينكار نشان ندادند.

 

بالاخره كي و چگونه بطور قطعي براي رفتن به شهر تصميم گيري شد؟

 

در اوائل ديماه تصميم نهائي گرفته شد. اين تصميم در شوراي 15 نفره رهبري سربداران گرفته شد، البته در آن جلسه رفيق مراد و رفيق مسئول تشكيلات آمل حضور نداشتند. اما بخاطر ندارم كه آنان مخالفتي با اين تصميم ابراز كرده باشند. مي توان گفت كه در واقع اكثريت قريب به اتفاق در مجموع بر سر رفتن به آمل و اجراي يك عمليات نظامي مشخص توافق كردند. بنوعي رفيق شهاب تسليم نظرات اكثريت شد، در آن جلسه زياد بحث نكرد و وقتي كاك اسماعيل از او خواست كه بيشتر نظر دهد گفت حالا كه همه اصرار داريد برويم، خوب به شهر برويم و بهتر است كه ديگر ترديد نكنيم و انجامش دهيم و اگر موفق نشديم بعدا به جنگل باز مي گرديم و از آن جمعبندي مي كنيم. در آخر جلسه، رفيق شهاب پيشنهاد داد حداقل يك دسته در جنگل باقي بمانند و با ايجاد درگيريهايي كوچك و غير مهم به دشمن اين تصور را بدهند كه ما برنامه حمله اي را در جنگل داريم و آنها را مشغول و منحرف سازند. كه اين پيشنهاد هم قاطعانه توسط رفيق رياحي رد شد. پس از آن اقدامات معين براي پيشبرد بحثها در گروهها، تهيه آذوقه، شناسائي راهها براي رفتن به آمل و طراحي نقشه عملياتي در شهر صورت گرفت.

 

بطور كلي چه فشارهائي موجب اين تصميم گيري شد؟

 

بهر حال هر تصميم گيري در چارچوبه يك شرايط عيني و ذهني مشخص صورت مي گيرد. البته هر قدر از فشارهاي وارده شناخت نسبتا كافي و صحيحي موجود باشد و نسبت به آنها آگاهانه برخورد شود امكان تصميم گيريهاي بهتر و صحيحتر موجود است. مسلما آن دوره فشارهاي سياسي - نظامي گوناگوني بر سربداران و بطور مشخص رهبري آن اعمال مي شد اما مي توانم بگويم كه تجزيه و تحليل مشخصي نسبت به اين فشارها موجود نبود. بهر حال اين واقعيتي است كه فشارهاي معيني تصميمات و نقشه هاي ما را شكل داد.

يك فشار، تغييرات محسوسي بود كه در اوضاع كلي جامعه صورت گرفته بود. رژيم توانسته بود به ميزان زيادي بر بحران دروني خويش فائق آيد و چند موفقيت مهم بدست بياورد، در تهران و شهرهاي بزرگ توانست از حالت بي ثباتي آشكار بيرون بيايد، توانست دامنه سركوبهاي توده اي را گسترش دهد و بر سازمانهاي انقلابي و كمونيستي ضربات مهمي وارد كند. روحيه مبارزاتي توده ها افت مشخصي را نشان مي داد. هر چند كه در مناطق مختلف اين افت ناموزون بود ولي در سطح سراسري روحيه توده ها بسمت صبر و انتظار و انفعال در حال سير بود. اين فشاري بود بر ما كه هر چه زودتر طرح مان را عملي كنيم و با ديد آنروزي مان جو سياسي را برگردانيم. البته سئوالاتي مبني بر اينكه اوضاع مناسب هست يا نه بر ذهنمان سنگيني مي كرد. ولي موقعيت به جائي رسيده بود كه بايد مي رفتيم و نقشه مان را به اجرا مي گذاشتيم تا جواب آنها را بگيريم.

فشار ديگر، فشار نظامي مشخص بود. همان دوره شايع بود كه دشمن در تدارك حمله بزرگ مجددي به قواي ما در جنگل است. اين در تضاد آشكار با ديدگاه ما مشخصا ديد رفيق شهاب قرار داشت كه محل و زمان درگيريها را بايد خودمان انتخاب كنيم نه دشمن.

فشار سياسي ديگر، فشار اقليت سازمان بر ما بود. اقليت مرتبا اصرار مي كرد كه برنامه تان چه شد؟ رفته ايد جنگل و طرفدار مشي چريكي شده ايد و از اين قبيل حرفها. آنها خواهان تعيين تكليف هر چه زودتر برنامه ما شده بودند. آنها در واقع منتظر شكست طرحهاي ما بودند تا خط منفعلانه خويش را توجيه كنند. اين هم به ديد آن روزي ما و مجموعه توانائي ايدئولوژيك - سياسي - تشكيلاتي ما بر مي گشت كه با چنين اقليتي تعيين تكليف قطعي خطي و تشكيلاتي نكرده بوديم.

البته فشار گرسنگي و سختي ها زندگي در جنگل هم عمل مي كرد اما بسيار كناري بود و نقشي در اين تصميم گيري نداشت. چرا كه توانسته بوديم مشكل آذوقه را براي چند ماهي از طريقي حل كنيم و نيروهاي ما هم به زندگي در شرايط سخت خو كرده بودند.

مهمترين فشار، فشار عامل ذهني بود. يعني همانطور كه گفتم، ما حول قيام فوري در شهر بسيج شده بوديم و كلا در چارچوبه قيام شهري فكر مي كرديم. اتحاديه از قيام 22 بهمن سال 57 جمعبندي غلطي كرده بود و فكر مي كرد طبقه كارگر هم با اتخاذ چنين روشي به قدرت مي رسد. قيامي كه نه به آخر رسيده بود و نه توانسته بود مانع نفوذ سياسي و رهبري طبقات مرفه و حتي ارتجاعي چون خميني شود. حتي به لحاظ تجربي هم، تجربه كردستان باندازه كافي نشان داده بود كه كجاها و به چه طريقي كمونيستها قادر به كسب نفوذ بيشتر و براه انداختن جنبش انقلابي پايدارتر هستند.

بهرحال نياز به رهبري متحدتر و تواناتري بود كه بتواند چنين فشارهائي را تجزيه و تحليل كند و راه حل مناسبي را براي مقابله با آنان اتخاذ كند. منظورم از رهبري اساسا وجود يك مشي سياسي و نظامي صحيح منطبق بر آن اوضاع مشخص بود، بعبارت كلي تر وجود يك خط هدايت كننده صحيح در زمينه راه انقلاب در ايران. خطي كه متكي بر تجارب انقلابي بين المللي طبقه كارگر و ديگر خلقهاي جهان و تجارب انقلاب ايران باشد. البته فراموش نكنيد كه ما در حال كسب شناخت و تجربه عملي در اين زمينه هم بوديم. بهر حال آن تصميم گيري در مجموع منطبق بر خط، دانش و تجربه آنروزي ما بود. هر چه آموخته بوديم را مي بايست به عمل مي گذاشتيم تا شناخت مان تكامل يابد.

اين را هم در نظر بگيريد كه ما يك نيروي نظامي تحت محاصره بوديم، زمان زيادي در اختيار نداشتيم و نياز به تصميم گيري فوري بود. فرصت دامن زدن به مباحث پر دامنه و وسيع هم نداشتيم. تازه در اين زمينه هم ديدگاه امروزي را نداشتيم كه وقتي سازمان يا حزبي، مبارزه مسلحانه را آغاز مي كند و اين مبارزه به پراتيك اصليش بدل مي شود، مبارزات خطي عمدتا در عرصه چگونگي پيشبرد جنگ و بعبارتي خط نظامي گره مي خورد و اختلافات در اين زمينه ها لزوما و صرفا بيان اختلافات در اتخاذ تاكتيكهاي نظامي نيست، بلكه خطوط و گرايشات مختلف در اين زمينه مي تواند بيان دورنماها و راه حلهاي مختلف باشد. چه در زمينه چگونگي برخورد به دشمن و كليت دولت ارتجاعي و نهادهاي سركوبگرش، چه در زمينه برخورد به توده ها و چگونگي فعال و ادغام نمودنشان در جنگ و اتكاء به آنها و چه در زمينه برخورد به متحدين طبقاتي دور و نزديك در انقلاب، و مشخصا متحدان طبقاتي در شهر و روستا. بايد در هر جنگي توجه لازمه را به پيشبرد اين مبارزات خطي كرد.

 

برگرديم به سير وقايع، چه كارهائي پس از اين تصميم گيري مجدد، انجام داديد؟

 

براي اجتناب از درگيري با دشمن به مناطق جنگلي واقع در جنوب روستاي «اسكومحله» عقب نشستيم. در غرب جاده «امامزاده عبدالله» - معدن «سنگ دركا» مستقر شديم. دوباره قواي مان متمركز شد. تقريبا گروهها در تلارهاي نزديك به هم مستقر شدند و هر دو هفته يكبار تغيير مكان مي داديم. بعلاوه در فاصله يكي دو كيلومتري پاسگاه «امامزاده عبدالله» بالاي تپه اي ديده باني دائمي گذاشتيم كه هر بار تيمي از رفقا از گروههاي مختلف به نوبت در آن جا مستقر مي شدند. كمين ثابتي نيز در آن جاده داشتيم.

در همين دوره ما چند بار با تعداد معدودي جوان روبرو شديم كه از مناطق ديگر ايران به حوالي روستاي اسكو محله آمده و خواهان پيوستن به ما بودند كه ما بدليل عدم شناخت از آنها و فقدان امكانات براي چك امنيتي شان از پذيرفتن شان سرباز زديم.

در همين دوره طبق پيشنهاد رفيق مسعود حيدري تيمي از رفقا براي تهيه آذوقه به روستاي ييلاقي «گزنا سرا» رفتند. اين روستا كه در ارتفاع دو هزار متري قرار داشت، زمستانها خالي از سكنه بود و 12 ساعتي با محل استقرار ما فاصله داشت. رفيق مسعود حيدري آن منطقه را بخوبي مي شناخت و مي دانست كه در خانه برخي از فئودالهاي بزرگ آذوقه فراواني انبار شده است. تيم اول نخست براي شناسائي رفت. آنها سريعا با مقداري آذوقه و كفش و لباس برگشتند. بعد از آن يك تيم سي و پنج نفره به روستا رفتند و انبار برنج يكي دو تن از فئودالهاي محلي و يكي از آخوندها كه فرزندش از فرماندهان سپاه بود را مصادره كردند. و هر يك از رفقا با حمل 25 تا 30 كيلو بار برگشتند. بدين ترتيب مشكل گرسنگي نسبتا حل شد.

در اين زمينه يادم مي آيد كه رفيق فرح خرم نژاد اعتراض كرد كه چرا در اين كارها رفقاي زن شركت داده نمي شوند. خودش پيشقدم شد و با ديگر رفقا به آن منطقه رفت و با استقامت بي نظيري اين مسير سخت كوهستاني و برفي را رفت و برگشت. رفيق فرح، رفيقي پيشرو و حساس نسبت به مسئله زنان بود. او در اين زمينه هميشه خلاف جريان حركت ميكرد و اين حرف مائو را به كرسي مينشاند كه هر كاري مردان ميكنند زنان هم ميتوانند بكنند. بقولي همچون پرنده مهاجري بود كه رو به باد پرواز مي كرد. با اعتراض او بود كه رفقاي زن عضو گروه پزشكي مسلح شدند و در پستهاي نگهباني و كمينها شركت كردند. او خودش در انجام چنين كاري پيشتاز شد.

مهمترين وظيفه عملي ما در اين دوره پيدا كردن مسيري امن براي رفتن به شهر بود. نخست اين ايده طرح شد كه كانتينري تهيه شود و همگي سوار آن شويم و به شهر برويم. اما اين ايده به دليل پيدا نكردن محل مناسب در كنار جاده كه بتوانيم همگي سوار آن شويم و بطور كلي بنا به پائين بودن ضريب امنيتي آن رد شد.

براي انتخاب مسير، تيمهاي شناسائي مختلفي سازمان داده شد، مسيرهاي مختلف چك شدند. بار عمده مسئوليت اين وظيفه را كاك محمد بر دوش داشت. كاري دشوار و كشنده. رفقاي اين تيمها روزها و شبهاي متوالي بدون چشم بر هم گذاشتن راه مي رفتند و مسيرها مختلف را چك مي كردند. آنان دره هاي پر از خار، رودخانه هاي پر از آب، زمينهاي كشاورزي پر از پستي و بلندي و تپه هاي پر شيب و مسيرهاي پر خطر را زير پا مي گذاشتند تا بلكه راهي پيدا كنند. سرانجام از دو مسير اصلي رفتن به شهر آمل يعني از طريق جاده نور يا از طريق مسير شرق رودخانه هراز، دومي انتخاب شد. اين پروسه تقريبا يكماهي بطول انجاميد.

 

در اين دوره درگيريهاي نظامي ديگري هم اتفاق افتاد يا نه؟

 

ما در اين فاصله چند درگيري داشتيم. دو درگيري كوچك و يك درگيري نسبتا بزرگ. درگيري اول اواخر آذر ماه بود. همانطور كه گفتم تپه ديده باني ما در پشت روستاي «اسكومحله» قرار داشت. بنوعي ديده باني و كمين ما علني بود. هر روز كارگران معدن و مهندسان و كارگران خارجي (كره اي و ژاپني) كه مشغول نصب دكلهاي برق بودند از كمين ما مي گذشتند. ما براحتي مي توانستيم افراد خارجي را براي مدتي گروگان بگيريم و در سطح وسيع از اين مسئله استفاده تبليغاتي كنيم. اما در ميان ما، تمايلي به انجام اين كار نبود.

يك روز حوالي بعد از ظهر نيروهاي ارتش با ستون يك و پرچم بدست از ده اسكو محله بسمت ما سرازير شدند. بنظر مي آمد كه رژيم، ارتش بويژه نيروهاي ژاندارمري و مشخصا مامورين مستقر در پاسگاه «امامزاده عبدالله» را تحت فشار قرار داد كه عملياتي عليه ما بكنند. همان لحظه پست ديده باني ما در حال تعويض بود. تيمي كه از تپه پائين آمده بود ناگهان با چند ارتشي مسلح روبرو شد. رفقا مركب از حسين عطائي (محمد تي ان تي)، عيدي محمد نوذري (عبدي) و ضياء عبدمنافي (عباس آقا) بودند. هيچ يك از طرفين انتظار چنين برخورد از نزديك را نداشت. رفقا عبدي و محمد تي ان تي درجا دست به تفنگ بردند و بسمت شان تيراندازي كردند و آنها نيز سريعا عقب نشستند. در اين درگيري چند تن از ژاندارم ها زخمي شدند. بعدا اينها از طريق اهالي محل به ما پيغام دادند و از ما تشكر كردند كه آنها را نكشتيم و فقط زخمي شان كرديم. چرا كه در منطقه اين حرف پيچيده بود كه تيرهاي سربداران همگي به هدف مي خورند، مگر اينكه خودشان نخواهند.

درگيري بعدي نزديك به ده روز بعد صورت گرفت. رژيم برنامه سنگيني براي تصرف تپه ديده باني تدارك ديد. اينبار اساسا نيروهاي سپاه مركب از چند صد نفر با سلاحهاي نيمه سنگين چون خمپاره و توپ 106 ميليمتري وارد عمل شده بودند. دم صبح، هنگام تاريكي، دور شمالي تپه را گرفتند. و از دو جبهه با حمايت آتش سلاحهاي سنگين حمله خود را آغاز كردند. درگيري حوالي ساعت هفت و نيم صبح شروع شد. شب قبل كاك محمد و بهناد همراه با دو رفيق ديگر به شناسائي مسيري در جاده نور رفته بودند و پس از بازگشت در تلاري پائين همان تپه يعني وسط نيروهاي خودي با نيروهاي دشمن نزد گالشي خوابيده بودند. آنها صبح زود در حال دور زدن تپه بودند كه صداي تيراندازي شنيده شد. دشمن براحتي مي توانست اين چهار رفيق را هدف قرار دهد اما به خاطر آنكه هدفش تصرف تپه بود از اينكار چشم پوشي كرد.

درگيري بسيار شديد بود. صداي خمپاره و توپ تمام منطقه را مي لرزاند. تيم هفت نفره رفقاي ديده بان كه تحت مسئوليت رفيق محمد توكلي (مسعود آبادان) قرار داشت، سريعا و با شجاعت تمام عكس العمل نشان داد و به مقابله با دشمن پرداخت. در لحظات اول رفيق اكبر مورد اصابت گلوله قرار گرفت و در دم جان باخت و از دشمن نيز تعداد زيادي كشته و زخمي شدند. همان زمان كاك محمد همراه با رفقاي ديگر به ياري اين رفقا شتافتند. پيكر رفيق اكبر در تيررس دشمن قرار داشت و رفقا بويژه كاك محمد و بهزاد شمال چندين بار با به خطر انداختن خود تلاش كردند كه جنازه اش را بردارند وليكن نتوانستند. سرانجام پس از دو سه ساعت نبرد رفقا عقب نشستند و جنازه رفيق جانباخته مان اكبر بدست دشمن افتاد. دشمن بلافاصله در آن نقطه دست به ايجاد پايگاه زد. فردا شب نيروهاي دشمن در هراس از حمله ما، اشتباهي با يكديگر درگير شدند و تعداد زيادي از خودشان در اين درگيري كشته و مجروح شدند. در مجموع دشمن در اين نقطه، چند ده كشته و مجروح داد. اطلاعيه نظامي شماره 3 سربداران به اين درگيري اختصاص داشت.

اين درگيري موجب ترك اين منطقه از جانب ما نشد، فقط چند صد متر بالاتر رفتيم و كمين ديگري گذاشتيم.

امروز كه نگاه مي كنيم مي بينيم كه ما نيازي به يك پايگاه ثابت ديده باني نداشتيم كه بر سر آن وارد جنگ جبهه اي با دشمن شويم. مي توانستيم با كمين گذاريهاي مختلف و نسبتا متحرك، امنيت خود را تامين كنيم. خوشبختانه خمپاره در جنگل از كارآئي چنداني برخوردار نبود. چرا كه يا قبل از خوردن به زمينها به شاخه هاي درختان بر مي خورد و يا به زمينهاي نرمي كه طي سالها تلي از برگ درختان روي آن تلنبار شده بود. در نتيجه اكثر گلوله هاي خمپاره عمل نمي كرد، اگر هم عمل مي كرد، خود درختان مانع گسترش شعاع تركشهايش مي شد. در غير اينصورت احتمال اينكه ما در اين نبرد تعداد زيادي را از دست بدهيم، بود. فقط يكي از رفقا در اثر تركش خمپاره زخمي سطحي برداشت.

چند روز بعد مراسم ياد بود رفيق حسن (اكبر اصفهان) برگزار شد. اين رفيق نام كاملش همانند رفقاي جانباخته ديگري چون مهدي تهران، خسرو مشهد، بهزاد شمال، بهرام اهواز، كمال عرب، مالك آذري بر ما ناشناخته ماند اما كردارش جاودانه ماند. در آن شب كاك محمد از خصوصيات انقلابي وي صحبت كرد و او را رفيق همواره داوطلب ناميد. رفيق فرح از اكبر ستايش كرد و گفت او جزء اولين رفقائي بود كه از مسلح شدن زنان و شركت شان در فعاليتهاي نظامي دفاع كرد. رفيق اكبر از مسئولين تشكيلات اتحاديه در اصفهان بود و از فعالين بخش كارگري در اين شهر بود.

در گيري بعدي، در بالاي تپه اي در فاصله ميان روستاي «محمد آباد» و «رزكه» صورت گرفت. تيمي از رفقاي گروه وريا كه در بيشتر اوقات براي اجراي قرار سر جاده در آن منطقه بسر مي بردند هنگام خريد پنير از يك گالش با چند پاسدار روبرو شدند. اين پاسداران براي گشت زني از پايگاه خود بيرون آمده بودند. درگيري كوتاه مدتي بود و طرفين زود عقب نشستند از كشته و يا زخمي شدن پاسداران خبري نگرفتيم. در اين درگيري رفيق عبدالله ميرآويسي (عبه) جسارت و چالاكي فوق العاده اي از خود نشان داد.

امروز كه به آن دوره نگاه مي كنيم، مي توانيم بگوئيم كه خطاي نظامي فاحشي از ما سر زد. دشمن به استراتژي جنگ ضد چريكي با ما رو آورده بود و ذره ذره سياست محدود كردن ما را جلو مي برد. در مقابل، ما نه تنها از استراتژي جنگ چريكي برخوردار نبوديم بلكه در آن دوره يك ماهه سياست مان دفاع غير فعال بود و برنامه اي براي خنثي كردن طرحهاي دشمن نداشتيم. بخاطر فقدان چنين برنامه اي از زاويه ارتباطات توده اي فضا بر ما تنگ شد. بعلاوه تاثيرات منفي روي روحيات مردم و نيروهاي خودي گذاشت. تا اوائل ديماه نيروهاي دشمن جرئت حضور در جنگل را نداشتند و با هراس هر شب از پايگاههاي شان صداي خش خش برگها و صداي پاي شغالها و گرازها را در اطراف خود به گلوله مي بستند. اما پس از آن شروع به ارسال تيمهاي گشت به اطراف پايگاهها و جنگل كردند. بطوري كه هنگام رفتن به شهر هم درگيري كوچكي با يكي از تيمهاي گشت دشمن پيش آمد.

 

چگونه توانستيد از حلقه محاصره دشمن خارج شويد و به سمت شهر برويد؟

 

در ديماه نقشه نظامي جديدي براي عمليات در شهر ريخته شد و سازماندهي گروههاي عملياتي در شهر مشخص شد. مسئله عمده اين بود كه بتوانيم راهي پيدا كنيم كه با دشمن درگير نشويم و به سلامت با پاي پياده به شهر برسيم و عمليات را آغاز كنيم. همانطور كه گفتم سرانجام مسير شرق جاده هراز براي رفتن پياده به شهر انتخاب شد. اين شناخت در نتيجه كار زياد و شبانه روزي رفقا حاصل شد. رفقائي چون كاك محمد و سهيل از جنگل به شهر، و رفقائي چون مراد و منصورقماشي از شهر به جنگل اين مسير را رفتند و در عمل آزمايش كردند. براي رفتن به شهر در درجه اول لازم بود از ميان پايگاهها بگذريم، جاده هراز را قطع كنيم و به آنطرف رودخانه برويم. بدين منظور يك راهپيمائي نسبتا طولاني طراحي شد. روز اول بهمن ماه از محل استقرار مان به راه افتاديم. شب قبل برف سنگيني آمده بود و همه جا را پوشانده بود. با 12 ساعت راهپيمائي خودمان را به نزديكي هاي منطقه «منگلوم» رسانديم. هواي خيلي سرد بود. فردا صبح زود دوباره براه افتاديم. 24 ساعت مدام راه رفتيم تا به مقصد برسيم. اين راهپيمائي 36 ساعته در نوع خود يك مانور مهم نظامي و ماهرانه بود. پيشبرد موفقيت آميز آن تنها با اتكاء به عزم و اراده فوق العاده و استقامت و پايداري ما در مقابل هر گونه سختي و رعايت نظم و انضباط بالا ميسر شد. هر يك از رفقا به جز تفنگ و فانوسقه، نزديك به بيست كيلو بار حمل مي كرد و به فراخور حال خود بخشي از فشنگها و گلوله هاي آرپي جي و ديگهاي انفجاري و مقدار كمي آذوقه حمل مي كرد. حوالي صبح از جاده دكلها كه دوره تداركات از آن استفاده مي كرديم رد شديم. صحنه پر شكوهي بود. از راس يك يال تا راس يال ديگر صفي پر صلابت چشم را خيره مي كرد. صفي كه در آن نزديك به صد رفيق جنگي آبديده با عزم و اراده اي استوار عازم نبردي پر شكوه بودند. آخرين نگاه مان به راس يالي بود كه رفقاي جان باخته بهنام رودگرمي و مرتضي رهبر در آن خفته بودند.

حوالي ظهر، تيم جلودار كه مسئول چك امنيت راه بود، تحت مسئوليت رفيق حسن اميري (جلال) بهمراه رفيق عبداله ميرآويسي با چند نفر از گشتي هاي دشمن روبرو شدند، تيراندازي متقابل كوتاهي صورت گرفت ولي قواي دشمن سريعا فرار را بر قرار ترجيح دادند. براي حفظ امنيت بيشتر، كل منطقه چك شد. سرما بيداد مي كرد و يخبندان شروع شده بود، چند ساعتي همگي بدون حركت روي برفها نشستيم. همگي از سرما مي لرزيديم. با علامت سلامتي تيم جلودار، دوباره راه افتاديم. با تاريك شدن هوا به بالاي جاده هراز رسيديم. يعني مكاني كه بين دو پايگاه دشمن بفاصله يك كيلومتر از هم قرار داشت. مي بايست از يك شيب تند 80 - 70 درجه اي پر از شاخه و درخت پائين مي رفتيم و خودمان را دسته دسته به كنار جاده مي رسانديم و سريعا تك به تك جاده را قطع مي كرديم و به كف رودخانه هراز قدم مي گذاشتيم. معمولا قرارهاي جاده با رفيق مراد در اين نقطه گذاشته مي شد. فقط رفقاي گروه وريا، رفقائي پر انرژي و قدرتمند چون احمد سينا قادر بودند براحتي اين شيب را بالا و پائين بروند و نزديك به پنجاه كيلو آذوقه را با خود حمل كنند. برخي رفقا كه جلوي اين شيب تند رسيدند ابتدا ترديد كردند. كاك اسماعيل سريعا داوطلب خواست و چند رفيق جلو رفتند و روي زمين نشستند و چشم بسته روي زمين پر از شاخه و كنده درخت و برف و گل و لاي سر خوردند و به پائين رفتند. بدين طريق راه باز شد.

در پائين جاده، با رفقائي چون روزبه منافي (كه تا آن موقع بدون ارتباط تشكيلاتي در تهران بسر مي برد و از دست بيعملي اقليت سازمان به فغان آمده بود) و چند رفيق آذري كه همان شب براي پيوستن به قيام سر قرار آمده بودند، روبرو شديم. آنها ما را راهنمائي كردند كه به كدام جهت برويم.

براي عبور از رودخانه هراز نقطه اي انتخاب شد كه رودخانه به دو شاخه اصلي و چندين شاخه و نهر فرعي تقسيم مي شد. همه با لباس و تجهيزات به آب زديم. آخرين شاخه رودخانه نسبتا عميق بود و فشار آب هم زياد بود. رفقا رياحي و فريدون خرم روز (ميرزا يوسف) دو طرف رودخانه ايستادند و طنابي را كشيدند و هر رفيق با كمك طناب از رودخانه عبور كرد. آب تا كمر مي رسيد. سرماي گزنده بطوري بود كه به محض بيرون آمدن از رودخانه همه لباسهاي ما يخ زد و به يك تكه چوب بدل شد، هر كس مراقب بود رفيق بغل دست خوابش نرود و يخ نزند. هوا صاف شده بود و با بيرون آمدن ماه كف رودخانه روشن شده بود و نگراني ما اين بود كه مبادا از پايگاههاي دشمن ما را ببينند. بهر حال ساعت شش صبح سوم بهمن درست نقطه مقابل دو پايگاه دشمن در آنطرف رودخانه به تلاري رسيديم. تصميم گرفته شد يك شب آنجا بمانيم. يك تيم هم براي آخرين شناسائي به شهر رفت. چهار بهمن جلسه اي كوتاه برگزار شد. رفيق رياحي سخنراني كوتاهي در مورد اهميت كاري كه قرار بود انجام دهيم كرد. كاك اسماعيل هم يكبار ديگر نقشه را براي رفقا مرور كرد. همه آماده بوديم هر بهائي كه لازم است را براي اجراي طرح انقلابي مان بپردازيم. اين آخرين جلسه جمعي 90 نفره مان بود. غروب روز چهارم بهمن ماه 1360، زماني كه خورشيد مي رفت تا خود را براي طلوع مجدد فردا آماده كند، رهسپار شهر شديم.

 


وينان

دل به دريا افگنانند،

به پاي دارندة آتش ها

زندگاني

           دوشادوش مرگ

                             پيشاپيش مرگ

هماره زنده از آن سپس كه با مرگ

و همواره بدان نام

                        كه زيسته بودند،

كه تباهي

از درگاه بلند خاطره شان

                                شرمسار و سرافكنده   مي گذرد.

 

   شاملو

نبرد شهر


   نبرد شهر

قبل از اينكه چگونگي رسيدن به شهر و استقرار قوا در شهر را بگوئي، نقشه عمليات در شهر و آرايش قواي نظامي آن را بيشتر توضيح بده؟

 

قرار بود كه ما پس از رسيدن به شهر همان شب با استفاده از اصل غافلگيري عمليات نظامي را آغاز كنيم. چارچوبه كلي نقشه نظامي مان شبيه طرح 18 آبان بود. با اين تفاوت كه اين بار تاكيد بيشتري بر سازمان دادن مقاومت مسلحانه در چند محله گذاشته شد و بر جنبه هاي تعرضي آن - يعني تصرف مقرات نظامي دشمن - كمتر تاكيد شد. نقطه ضعف مهم اين نقشه كم بهائي به مسئله عقب نشيني و تامين امنيت راه براي آن بود.

طرح نظامي پنج بهمن از اجزاء گوناگون تشكيل شده بود و هر جزء هم در برگيرنده عمليات مركب بود. نوك تيز طرح نظامي مان اين بار به جاي دادگاه انقلاب اسلامي حمله به مقر بسيج در مركز شهر و كنار پل اصلي بود. در طرح 18 آبان تصرف دادگاه به خاطر آزادي زندانيان سياسي بود كه عمدتا در اين محل نگهداري مي شدند. رژيم پس از 18 آبان زندانيان سياسي آمل را به ديگر شهرهاي شمال انتقال داد و يا بين ارگانهاي نظامي ديگر مانند (مقر سپاه، روابط عمومي و شهرباني) تقسيم كرد. انتخاب مقر بسيج به عنوان نوك تيز حمله به خاطر تغييراتي بود كه در آرايش قواي دشمن در شهر صورت گرفته بود. ساختمان بسيج از موقعيت استراتژيكي مهمي از زاويه تمركز نيروي دشمن و تسلط بر خيابانهاي مركزي شهر برخوردار بود، بعلاوه ساختمانش كه قبلا هتل بنياد پهلوي بود از نظر نظامي سنگر مستحكمي بود بنابراين تصرفش نقش مهمي در كنترل بخش غربي شهر داشت.

اجزاء نقشه مان از اينقرار بود:

1 - محاصره و ضربه زدن به مقر بسيج و تلاش براي تصرف آن، همينطور تصرف ساختمان بلند سينماي اصلي شهر كه در ابتداي محله «اسپه كلا»در نزديكي مقر بسيج قرار داشت و مهار قواي دشمن در شهرباني كه در سمت شرقي شهر قرار داشت. قرار بر اين بود كه در صورت پيشرفت اوليه، مخابرات شهر كه در همان حوالي واقع بود هم تصرف شود.

2 - محاصره و ضربه زدن به مقر سپاه كه در ابتداي جاده نور قرار داشت.

3 - محاصره و ضربه زدن به روابط عمومي سپاه كه در ابتداي جاده محمود آباد واقع شده بود.

4 - پاكسازي سه محله «اسپه كلا»، «رضوانيه» و «قادي محله» (اين محله درست روبروي دفتر روابط عمومي سپاه بود.) و تصرف بيمارستان شير و خورشيد شهر (براي نگهداري زخمي ها) كه ميان دو محله «اسپه كلا»و «رضوانيه» قرار داشت و ايجاد حلقه دفاعي دور اين محلات.

5 - گذاشتن سه كمين براي جلوگيري از نقل و انتقال قواي دشمن از شهرهاي مختلف و در خود شهر. يك كمين در ابتداي خيابان هراز (بين دادگاه انقلاب اسلامي و محله «رضوانيه»)، ديگري در كمربندي طالقاني (كه حد فاصل محله «اسپه كلا» و رودخانه هراز بود) و آخري در جاده محمود آباد (كنار روابط عمومي سپاه)

بر مبناي اين طرح، نيروها تقسيم شدند: يك گروه 17 نفره تحت فرماندهي رفيق فرامرز فرزاد براي عمليات بسيج اختصاص داده شد كه عمده نيروهايش از گروه قاسم بود و توسط رفقاي ديگري از گروه بهنام تكميل شد. كاك اسماعيل اين گروه را بر مبناي تركيبي از جسورترين و جوانترين و با دل و جرئت ترين رفقاي گروه قاسم و گروه بهنام سازماندهي كرد. يكي دو نفر از اعضاي اين گروه اسلحه نداشتند و فقط به سه راهي و نارنجك مسلح بودند.

يك گروه 16 نفره مركب از گروههاي بهنام و وريا تحت مسئوليت كاك محمد، براي عمليات محاصره و ضربه زدن به مقر سپاه اختصاص داده شد.

گروه 18 نفره امين اسدي مسئوليت محاصره و ضربه زدن به روابط عمومي سپاه، پاكسازي «قادي محله» و كمين جاده محمود آباد را بر عهده گرفت.

بخشي از گروه وريا (7 نفر) با مسئوليت رفيق حسن اميري (كاك جلال) به كمين جاده هراز اختصاص داده شد.

باقيمانده گروه قاسم همراه با برخي رفقاي ديگر كه مجموعا 13 نفر بودند تحت فرماندهي رفيق سهيل سهيلي (يوسف گرجي) مسئوليت پاكسازي محله «اسپه كلا»، كمين جاده طالقاني و تسخير بيمارستان شير و خورشيد را بر عهده گرفت.

گروه مركزي كه شامل 11 نفر بودند همراه با گروه پزشكي تحت فرماندهي كاك اسماعيل قرار داشتند و مسئوليت پاكسازي محله «رضوانيه» را بر عهده گرفتند. اين گروه عملا با باقيمانده گروه قاسم يكي شد.

تقريبا تمامي گروهها مجهز به يك موشك انداز آر پي جي با شش هفت گلوله آر پي جي و چندين ديگ انفجاري بودند.

 

چرا در اين طرح از خصلت تعرضي عملياتها كاسته شد؟ آيا قصد تصرف مقرات نظامي دشمن را نداشتيد؟ و چرا راه عقب نشيني روشن نشد؟

 

پاسخگوئي به اين سئوالات چندان آسان نيست. چرا كه هم ربط داشت به ديد و تفكر عمومي ما در رابطه با چگونگي برانگيختن مردم در مبارزه مسلحانه و پروسه كسب قدرت سياسي و هم فشارهاي سياسي مختلفي كه به ما وارد مي شد و قبلا بدانها اشاره كردم، و همينطور موقعيت نظامي مشخصي كه در آن قرار داشتيم. في المثل از نظر نظامي تقريبا امكان نداشت كه مانند طرح 18 آبان نيرو براي تامين امنيت راهها اختصاص دهيم. انجام اينكار بخش زيادي از نيروهاي ما را بخود اختصاص مي داد و اين در تناقض با گستره عمليات مان در شهر قرار مي گرفت. يعني عملياتي كه با توجه به اهداف سياسي و نظاميش نياز به حضور كليه قواي ما داشت. در نتيجه، مسئله عقب نشيني فقط در حد مشخص كردن يكي دو نقطه در جنگل - آنهم نه چندان روشن و واضح و رسما اعلان شده - طرح شده بود، تا ارائه يك نقشه عقب نشيني منظم در صورت شكست احتمالي.در رابطه با تصرف مقرات دشمن، اين مسئله عمدتا به صحنه عمل و عكس العمل مردم واگذار شد. يعني اينكه با همراهي مردم اينكار صورت بگيرد. در نتيجه در شب عمليات به گروههائي كه قرار بود مقرات دشمن را محاصره كنند، رهنمود اگر امكانش بود، مقرات را تصرف كنيد ! داده شد. اين مسئله كه در ادامه به آن بيشتر خواهم پرداخت موجب ترديد و عدم قاطعيت در عمليات شد و امروزه كه بدان نگاه مي كنيم خطاي نظامي فاحشي بود.

بر خلاف طرح 18 آبان، طرح پنج بهمن فاقد يك گروه قوي و متحرك بود كه قرار بود با عمليات برق آسا و با تمركز قواي برتر، يك به يك مقرات دشمن را تصرف كند.

پاسخ مشخص به اين سئوال كه چرا طرح پنج بهمن فاقد چنين جنبه تعرضي بود، چندان راحت نيست. چرا كه مجموعه اي از عوامل سياسي و نظامي دخيل بودند. امروزه كه نگاه مي كنيم مي توانيم بگوئيم كه برخي تغييرات سياسي و نظامي كه به نفع رژيم در سراسر كشور صورت گرفته بود و مهمتر از همه افت روحيه انقلابي توده ها در اتخاذ چنين نقشه اي بي تاثير نبوده است. ظاهرا اينطور نبود كه رهبري آگاهانه آمده باشد و بر مبناي افت روحيه توده ها، جنبه تعرض را از نقشه هاي خود حذف كرده باشد. بلكه رهبري گفته بود كه تصرف مقرات نظامي دشمن عمدتا به روز بعد و چگونگي برخورد مردم و به پس از پيوستن شان به ما موكول مي شود. چنين ديدي در واقع محول كردن وظايف قيامگران به خود توده ها بود و نتيجه اش آن مي شد كه نيروي نظامي از قاطعيت كافي برخوردار نباشد. اين هم يك خطاي فاحش نظامي ديگر بود.

همانطور كه گفتم جنبه عمده طرح نظامي پنج بهمن سازمان دادن مقاومت مسلحانه در چند محله شهر بود. تصور اين بود كه با سازمان دادن مقاومت پيگير و تا به آخر مي توان توده ها را به عمل مسلحانه برانگيخت. و با تبديل اين محلات به اردوگاهي سنگر بندي شده، براي تهاجمات بعدي آماده شد. يعني تقريبا شبيه همان مدلي كه در زمان انقلاب مشروطه در تبريز توسط ستارخان و يارانش بكار گرفته شد. ستارخان با مقاومتي كه در محله امير خيز تبريز سازمان داد توانست 11 ماه در مقابل كودتاي محمد عليشاه قاجار مقاومت كند، مقاومتي كه نقش تعيين كننده اي در روند سياسي كشور و سرنگوني محمد عليشاه داشت. اينكه خود حركت ستارخان عليرغم نقش انقلابي و تاريخيش به پيروزي نظامي منجر شد يا نه موضوع ديگري است كه بررسي جداگانه اي مي طلبد. از نظر نظامي، پس از ورود ارتش روسيه تزاري به تبريز اين مقاومت مسلحانه در هم شكسته شد. با وجود اين حتي اگر آنزمان امكان بكاربست چنين تاكتيكي بود مي توان گفت با اتخاذ چنين مدل نظامي، كسي در جنگهاي امروزين يعني در شرايطي كه تكنيكهاي جنگ كاملا تغيير يافته قادر به كسب پيروزي نيست. انگلس تاكيد كرد كه همواره تاكتيك جنگي وابسته به سطح تكنيك جنگي است فرق است بين جنگي كه در آن از تفنگهاي سر پر و توپهاي ابتدائي استفاده مي شد و مدتها طول مي كشيد تا دشمن قوايش را تمركز دهد با جنگهاي امروزين كه در آن از هلي كوپتر و بمباران هوائي استفاده مي شود و دشمن قادر است قوايش را نسبتا سريع جابجا و متمركز كند.

در همين جا لازمست به جمعبندي سازمان از سه هفته جنگ مقاومت مردم شهر سنندج در ارديبهشت سال 59 و تاثيراتش بر طراحي نقشه پنج بهمن هم اشاره بكنم. اين موضوعي بود كه بر ذهن و عمل فرماندهان نظامي چون كاك اسماعيل و كاك محمد كه در آن جنگ نيروهاي تشكيلات پيشمرگه سازمان را در سنندج رهبري كرده بودند، سنگيني مي كرد. سازمان آنزمان جمعبندي هاي يك جانبه و نادرستي در رابطه با اين جنگ ارائه داد. جمعبندي ما اين بود كه بيرون كشيدن پيشمرگه ها از شهر كار اشتباهي بود و مي بايست آنقدر پيشمرگان مقاومت مي كردند تا شرايط به نفع پيشروي جنبش مردم در ديگر نقاط كردستان و ساير نقاط كشور عوض شود. در آن جمعبنديها هم باز به مقاومت ستارخان در تبريز استناد مي شد. البته اين را هم بايد ببينيم كه اينگونه جمعبندي كردن، ناظر بر مخالفت با گرايشي بود كه همان زمان در جنگ عادلانه كردستان توسط ديگر نيروهاي سياسي در حال شكل گيري بود: يعني خط سازمان دادن كمترين مقاومت در مقابل حملات و يورشهاي دشمن و سازمان دادن عقب نشيني هاي مدام. و مي دانيم همين خط در سالهاي بعد منجر به عقبگردهاي زيادي شد. اما در مقابل، جمعبندي يك جانبه سازمان، ناتوان از مشاهده اين فاكتور مساعد هم بود كه جنگ در شهرها تحت شرايط معيني خود مي تواند زمينه مناسبي براي متشكل كردن و بيرون كشيدن قواي نظامي از شهر و سازمان دادن يك ارتش انقلابي در روستاها باشد. يعني امري كه در سطحي، در جنگ مقاومت مردم سنندج اتفاق افتاد. بنظرم مسئله مقاومت تا آخرين قطره خون - بدون در نظر گرفتن ادامه كاري جنگ - بي ارتباط با جمعبنديهاي سازمان از جنگ سنندج و كلا عدم گسست از ديدگاه استراتژي قيام شهري بعنوان راه انقلاب ايران نبود. با ديد امروزي كه نگاه كنيم مهمترين مسئله در رابطه با نقشه پنج بهمن، همين مسئله بود.

در تئوري، نبرد آمل از استراتژي قيام شهري پيروي مي كرد. اما در عمل دچار التقاط بود. التقاط ميان جنگ و قيام. التقاطي كه ريشه در تضاد بين استراتژي قيامي و واقعيات عيني داشت. عمليات پنج بهمن نه قيام مسلحانه شهري (به معناي سازمان دادن اقدامات تعرضي و قاطع براي تصرف مراكز سياسي و نظامي قدرت دشمن در يك شهر و پيشروي دائم) بود و نه جنگ درازمدت (يعني جنگي كه تا مدتها از خصلت دفاعي برخوردار است، با سازمان دادن عمليات تعرضي زود فرجام و با پيشروي گام بگام و موج وار به مراحل ديگري چون تعادل استراتژيک و تعرض استراتژيک تکامل مي يابد.) اين التقاط در عمل، در عرصه هاي مختلف قيام سربداران در آمل خود را نشان داد: در جبهه هاي گوناگون، در صحنه هاي مختلف عملياتها، و در لحظات تعيين كننده نبرد. امري كه سعي خواهم كرد در ادامه بيشتر آنرا روشن كنم.

 

برگرديم به صحنه عمل، اين نقشه چگونه پيش رفت و اجرا شد؟

 

همانطور كه گفتم حوالي غروب چهارم بهمن ماه از جنگل بسمت شهر براه افتاديم.ارزيابي مان اين بود كه چهار پنج ساعته به شهر مي رسيم. و با كمي استراحت همان موقع عمليات را طبق نقشه آغاز مي كنيم. البته اين مسئله بر مي گشت به اينكه نمي خواستيم روز قيام ما با سالگرد انقلاب سفيد در شش بهمن مصادف شود. بويژه با توجه به تبليغاتي كه سلطنت طلبان حول جريان جنگل به نفع خود براه انداخته بودند و ما را بخود منتسب مي كردند. البته آنطوري كه در عمل در شهر فهميديم آنقدري كه خائنين توده اي و اكثريتي در روز قيام در شهر در زمينه منتسب كردن ما به سلطنت طلبان در ميان مردم تبليغ مي كردند خود رژيم اهميت چنداني به اين مسئله نمي داد.

اما ارزيابي اوليه مان از زمان لازم براي رسيدن به شهر كه مبتني بر رفت و آمد يك گروه چند نفره از اين مسير بود، غلط از آب در آمد. از نظر زمان بندي، تفاوت كيفي است بين حركت يك گروه كوچك چند نفره با حركت يك گروه صد نفره. حل مشكلات، زمان بسيار بيشتري مي طلبد. مسيري كه مي بايست طي مي شد بشدت ناهموار بود. مي بايست از زمينهاي كشاورزي عبور مي كرديم كه پر از پستي و بلندي بود. قطعه زمينهائي كه توسط نهرهاي كوچك و برزگ، انواع پرچينها و مرزها و تپه هاي خاكي از هم جدا شده بودند. براي سهولت كار و عبور از نهرهاي مختلف تخته هائي از قبل آماده شده بود. اين تخته ها توسط برخي از رفقاي گروه وريا حمل مي شد. كه ما اصطلاحا به آنها گروه مهندسي مي گفتيم. رفقائي چون بهناد گوگوشويلي و احمد سينا اين تخته ها را حمل مي كردند، جلوي هر نهر كه مي رسيديم از تخته ها بعنوان پل استفاده مي شد. بعد از عبور رفقا، دوباره تخته ها را بر مي داشتند و با سرعت به سمت جلو مي دويدند تا به نهر بعدي برسند. بجرئت مي توانم بگويم اين دسته از رفقا كيلومترها تا نزديكي هاي جاده كمربندي آمل - بابل دويدند.

آنشب هوا ابري بود، ماه خود را از ما پنهان كرده بود. همه چيز در سكوت مي گذشت. همه رفقا عميقا به فكر فرو رفته بودند، همگي به عكس العمل و برخوردهاي مردم فكر مي كردند. گه گاه برخي رفقا سرودي زير لب زمزمه مي كردند. همه مي دانستند كه بسوي يك نبرد خونين و تا پاي جان مي روند و عميقا به اهميت تاريخي آن باور داشتند.

بخاطر مشكلات راه، صف به كندي پيش مي رفت و زمان را سريعا از كف مي داديم. حوالي ساعت دو بعد از نيمه شب به زير پلي در جاده كمربندي آمل - بابل رسيديم. در آنجا با يك دسته از رفقاي شهر چون مراد، منصور و اميد قماشي، رحمت چمن سرا و چند نفر ديگر كه از تهران براي شركت در قيام آمده بودند روبرو شديم. قرار بود از آنجا تا شهر را از طريق جاده كوچكي كه كنار رودخانه احداث شده بود برويم. اين جاده به زير پل اصلي شهر و روبروي مقر بسيج منتهي مي شد. اما رساندن خودمان به آن نقطه و استقرار قوا در نقاط مختلف شهر حداقل يكي دو ساعتي وقت مي گرفت و معني اش اين بود كه عملا مجبوريم در روز روشن عمليات را آغاز كنيم. لحظات پر مخاطره و اضطراب آوري بود. نفسها در سينه حبس شده بودند. كاك اسماعيل از اينكه عمليات به روز بر مي خورد بشدت عصبي بود. او مدام راه ميرفت و به زمين و زمان بد و بيراه مي گفت و مدام عبارتي كه هميشه هنگام مواجه شدن با خطرات جاري به زبان مي آورد را تكرار مي كرد: «بچه هام چي ميشن؟» كاك محمد كه توانائي زيادي داشت كه در اوج عصبانيت هم خود را خونسرد نشان دهد در جواب به كاك اسماعيل كه از او پرسيد «چكار كنيم؟» گفت: «هيچي همه مان همينجا مي مانيم و مي جنگيم و كشته مي شيم !» وضعيت متشنجي ايجاد شده بود. اوضاع بظاهر بي راه حل به نظر مي رسيد. كاك اسماعيل سريعا فرماندهان نظامي و بعضي رفقاي محلي را گرد آورد و به مشورت پرداخت. بعضي ها ايده برگشت به جنگل را دادند اما سريعا رد شد، چرا كه امكان آن بود كه هنگام عبور از كنار روستاها توسط انجمنهاي اسلامي ديده شويم و عملا نرسيده به جنگل درگيري شروع شود. يكي از رفقا ايده پنهان شدن در باغ يا خانه اي در حاشيه شهر طي روز بعد را طرح كرد. در فرصتي كوتاه رفقاي محلي با يكديگر مشورت كردند و خانه اي كه در دوره تابستان در آن اسلحه مخفي كرده بودند را براي پنهان شدن انتخاب كردند. اين خانه درست در كوچه اي منشعب از جاده هراز در حاشيه شهر آمل و روبروي پليس راه و پست بازرسي سپاه واقع شده بود. با روشن شدن اين راه حل، ناگهان انرژي رفقا صد چندان شد و خستگي راهپيمائي هشت ساعته از تن همه خارج شد. چند تن از رفقاي محلي (رفقائي چون غلامرضا سپرغمي) سريعا دست بكار شدند و با سرعت رفتند كه راه مناسب رسيدن به آن خانه را پيدا كنند. آنان خوشبختانه بعد از عبور از رودخانه، درست در نقطه مقابل كوچه اي كه منتهي به آن خانه مي شد، سر درآورند. سپس برگشتند و بقيه رفقا را بدان سمت راهنمائي كردند. رفقا با عبور از رودخانه در دسته هاي چند نفره سريعا خيابان هراز را قطع كردند و پس از گذر از كوچه كوتاهي وارد آن خانه شدند. حين عبور از اين كوچه ها رفقا با يك شبگرد و دو بسيجي غير مسلح روبرو شدند، آنها را هم بازداشت كردند و همراه خود به آن خانه آوردند. به آنها گفته شد كه ما نيروي ويژه سپاه هستيم كه براي سركوب جنگلي ها آمديم و ماموريت ما مخفي است در نتيجه شما هم بايد مدتي در كنار ما بمانيد. آخرين دسته رفقا حوالي ساعت شش بامداد پنج بهمن وارد خانه شدند. ديگر چيزي به روشن شدن هوا نمانده بود.

 

يعني شما در تمام روز پنج بهمن در خانه اي در شهر پنهان شده بوديد؟

 

بله ما تمام روز در شهر بوديم. رژيم بعدها اينرا فهميد اما به خاطر آنكه ضعف خود را بپوشاند اعلام كرد كه ما از جنگل مستقيما به شهر آمديم و از كف رودخانه هراز خود را بالا كشيديم و عمليات مان را همانزمان آغاز كرديم.

 

آن روز چگونه گذشت؟

 

خانه اي كه در آن مستقر بوديم خانه اي محقر و داراي دو اتاق بسيار كوچك بود. ما به سختي آنهم در حالت چمباتمه در آن جا شديم. برخي از رفقا مانند غلامعباس درخشان (مراد) و حسين رياحي و چند نفر از گروه پزشكي سريعا به خانه اي ديگر در شهر منتقل شدند تا برخي امور تداركاتي را پيش ببرند. رفقاي گروه مهندسي كه بسيار خسته بودند و چندين شب متوالي نخوابيده بودند در كيسه خوابهائي كه در حياط پهن شد، خوابيدند. بقيه همه با تجهيزات نظامي و با لباسهاي خيس در آن دو اتاق نشستيم و به اصطلاح استراحت كرديم و حق خارج شدن از اتاقها را هم نداشتيم. چرا كه پاگرد پله هاي خانه از پليس راه قابل مشاهده بود. آن شبگرد و دو بسيجي هم كنار ما نشسته بودند و از حركات ما سر در نمي آوردند و هاج و واج نگاه مان مي كردند. برخي مواقع رفيق سهيل سهيلي (يوسف گرجي) به شوخي و مسخره با صداي بلند مي گفت برادران پاشند وضو بگيرند و نماز بخوانند ! همزمان كاك اسماعيل از در ديگر وارد اتاق وارد مي شد و براي جا دادن بقيه اي كه پشت در مانده بودند مي گفت رفقا همه پاشيد بايستيد تا بقيه هم جا بشوند و بعد بنشينيد. خلاصه همه در محيطي پر از خنده و شوخي تنگ هم نشسته بوديم و چرت مي زديم. تصميم ما هم اين بود كه اگر اتفاقي افتاد از همانجا درگيري را آغاز كنيم و به محلهاي مورد نظر برويم.

از طرف ديگر تا حوالي عصر چندين بار ماشين سپاه دور اين محله و اين خانه را گشت زد. چرا كه خانواده هاي شبگرد و دو بسيجي ماجراي ناپديد شدنشان را به سپاه اطلاع داده بودند و سپاه دنبال آنها مي گشت. اما خوشبختانه بوئي از ماجرا نبرد.

ما تا عصر اينگونه استراحت كرديم. حوالي غروب رفيق مراد با وانتي پر از مواد غذائي، شيريني و ميوه و مقداري فشنگ كه از تهران رسيده بود به خانه آمد. قرار شد هر گروه با وانت به نزديكي محل هاي عملياتي خود بروند.

طنز قضيه اينجا بود كه پس از گذشت چند ماه بنوعي همان ايده اوليه سازماندهي قيام در تابستان، يعني انتقال و تمركز نيرو در خانه اي در شهر، عملي شد. اما با اين تفاوت عظيم و كيفي كه اينبار رفقا طي چهار ماه زندگي در جنگل و شركت در درگيريهاي مختلف نظامي، آزموده و آبديده شده بودند.

 

چگونه نيروها در محلهاي مورد نظر مستقر شدند؟

 

مسئوليت انتقال قوا را رفيق غلامعباس درخشان (مراد) بر عهده گرفت. قرار شد با همان وانتي كه براي حمل غذا از آن استفاده شد نيروهاي هر واحد عملياتي به محلهاي مورد نظر كه از قبل شناسائي شده بود، منتقل شوند. حوالي ساعت هشت و نيم شب انتقال قوا آغاز شد. رفقاي هر گروه رفقاي ديگر را صميمانه در آغوش مي كشيدند و ضمن آرزوي موفقيت با يكديگر وداع مي كردند. هر كس مي دانست كه ممكنست اين آخرين ديدار باشد. گروه عملياتي بسيج اولين گروه بود. همگي افراد اين گروه سوار وانت شدند. بسختي هر گروه در وانت جا مي گرفت. زيرا وانت كوچكي بود و گنجايش اينهمه افراد با تجهيزاتشان را نداشت. اما هر گروه به هر ترتيبي كه مي شد خود را جا مي داد. رهنمود رفيق مراد اين بود كه اگر پاسداري ايست داد با ماشين بسمتش برويم و زيرش بگيريم. اما آنشب نيروهاي دشمن در خواب خرگوشي فرو رفته بودند. ما با هيچ مشكلي در رابطه با انتقال و استقرار گروههاي نظامي به محلهاي مورد نظر روبرو نشديم.

حساس ترين بخش انتقال و استقرار قوا مربوط به گروه عملياتي بسيج بود. چرا كه رفقا مي بايست از خيابانهاي مركزي و منطقه تجاري شهر عبور مي كردند و تا چند متري بسيج مي رفتند. رفقاي گروه بسيج در پارك كوچكي در كنار كمربندي طالقاني از وانت پياده شدند. از كوچه و پس كوچه هاي محله «اسپه كلا» رد شدند و به ستون يك وارد خيابانهاي اصلي شهر شدند. ضمن عبور از خيابانهاي شهر هر رفيق يا تيمي در محلهاي مورد نظر مستقر مي شدند و سنگر مي گرفتند. آخرين دسته رفقا هنگام عبور از اصلي ترين خيابان شهر كه محل شهرداري و فرمانداري بود با دو پاسدار موتور سوار روبرو شدند اما با خونسردي از كنارشان گذشتند. آنها هاج و واج شده بودند، ولي خيال كردند كه رفقاي ما پاسدار هستند. رفقاي گروه بسيج دقيقا طبق نقشه در محلهاي مورد نظر مستقر شدند. حوالي ساعت يازده و نيم شب، گروه بسيج كاملا آماده شروع عمليات بود. قرار بود رفقاي اين گروه آغازگر كل عمليات باشند. طي همين دوره با هر رفت و آمد وانت، گروههاي ديگر هم براحتي و به دقت در محلهاي از قبل تعيين شده مستقر شدند و سنگر گرفتند.

 

£ عمليات چگونه آغاز شد؟

 

ساعت يازده و نيم شب رفيق فرامرز فرزاد، فرمان آغاز عمليات را صادر كرد. جلوي ساختمان بسيج سنگري با گوني هاي شن برپا بود و يكي دو بسيجي در آن نگهباني مي دادند. رفيق محمود آزادي از نبش كوچه اي واقع در سمت شمالي ساختمان بسيج و از فاصله 15 - 10 متري با تفنگش يكي از نگهبانان را نشانه گرفت. اولين گلوله شليك نشد، تفنگ گير كرده بود. براي لحظاتي همه مضطرب شدند. او خونسردانه عقب نشست و با يكي دوبار گلنگدن كشيدن توانست تفنگش را راه بياندازد و دوباره شليك كند. شليك اول به هدف نخورد. خود اين مسئله موجب شد كه دسته اي از پاسداران و بسيجي ها از ساختمان به بيرون بريزند و ببينند چه خبر است و مدام از هم مي پرسيدند گلوله از كجا شليك شد. كل اين ماجرا ربع ساعتي بطول انجاميد. اينبار رفيق محمود آزادي همزمان با رفقاي ديگري كه در سمت شرقي ساختمان بسيج زير مجسمه اي سنگر گرفته بودند پاسداران را زير آتش خود گرفتند. فرياد بسيجي ها بلند شد. بعضي شان كشته شدند و بعضي هم زخمي كه به داخل ساختمان عقب نشستند. بدينگونه نبرد آغاز شد. تقريبا همزمان با شليك گلوله در اين جبهه، بطور تصادفي در كمين جاده هراز هم يك گلوله آر پي جي شليك شد. به ناگهان در تمامي جبهه ها تعرض به دشمن آغاز شد و رگبار گلوله ها باريدن گرفت. بدين طريق كل مردم شهر از شروع يك عمليات گسترده با خبر شدند.

             

كل عملياتها در آن شب چگونه پيش رفت؟

 

در كليه جبهه ها همزمان نبرد ادامه داشت. در جبهه بسيج رفقا پس از ضربه اول توانستند، ضربات كاري ديگري بر نيروهاي مستقر در آن وارد كنند. در سمت شمالي اين ساختمان، پاسداران در طبقه دوم آن تيرباري كار گذاشتند و كل خيابان اصلي شهر را كه رفقا در آن سنگر داشتند زير آتش گرفتند. سرانجام رفيق حميد راج پوت حوالي ساعت سه صبح با ريسك بالا از سنگر خود بيرون آمد و در پياده رو با مهارت فوق العاده اتاقي را كه تيربار در آن كار گذاشته بود هدف گلوله آر پي جي خود قرار داد و نابودشان كرد. رفيق علي فردوس (بابك) كه از جوانترين رفقاي سربداران بود و سنگرش مسلط بر پل قديمي شهر بود، به تنهائي توانست يك ماشين گشت شهرباني كه قصد كمك به پاسداران را داشت ميخكوب كند و چند نفر از ماموران انتظامي را هدف قرار دهد. در ضمن رفقا توانستند طبق نقشه، سينماي شهر را نيز تصرف كنند و نگهبان آنرا بازداشت كنند و غذاهاي موجود در بوفه سينما را بين رفقا پخش كنند. همزمان يك پاسدار و چند بسيجي غير مسلح كه از نقاط مختلف شهر بسمت ساختمان بسيج مي آمدند دستگير شدند. همگي بازداشت شدگان در يك گودالي زنداني شدند. رفقا آنها را اعدام نكردند. رهنمود رهبري اين بود كه فقط نيروهائي كه مسلح هستند يا مسلحانه در مقابل ما مقاومت مي كنند بايد اعدام شوند. بسياري از نيروهاي بسيج از ترسشان در باغ پشت ساختمان بسيج مخفي شدند و تا صبح صداي گريه و ناله آنها مي آمد. هراس نيروهاي دشمن در آن شب حد نداشت. تنها تاكيدي بر اين واقعيت بود كه مزدوران جمهوري اسلامي مانند تمامي مزدوران مسلح ارتجاعي فقط در كشتن انقلابيون دربند و مردم بي دفاع، شجاع هستند و هنگام مرگ بزدل.

نيروي چنداني از دشمن در ساختمان بسيج باقي نمانده بود ولي چند تك تيراندازشان با سنگر گرفتن در طبقه دوم كنترل شان را بر درهاي ورودي اين ساختمان حفظ كردند. چندين بار رفيق مهدي تهران كه رفيق جوان جسوري بود تلاش كرد كه ديگ انفجاري قدرتمندي را از در جنوبي به داخل ساختمان بسيج بيندازد اما هر بار با تيراندازي هاي شديد روبرو شد و موفق به انجام اينكار نشد.

همزمان مجموعه عمليات ديگري كه بر عهده گروه امين اسدي بود با موفقيت به پيش مي رفت. رفقا پس از استقرار در روبروي مقر روابط عمومي، هنگام مستقر شدن در «قادي محله» با يك ماشين گشت چهار نفره سپاه روبرو شدند و درگير شدند. در نتيجه يك پاسدار كشته و يكي ديگر زخمي شد و بقيه با جاگذاشتن ماشين و مهمات شان از مهلكه فرار كردند. رفيق عيدي محمد نوروزي (عبدي) كه تك تيرانداز قابلي بود نگهبان ساختمان روابط عمومي را هدف قرار داد. چند بار پاسداراني كه در شهر پراكنده بودند از طريق كوچه پس كوچه هاي پشت ساختمان روابط عمومي براي كمك بسمت اين ساختمان آمدند اما پاسداران مستقر در روابط عمومي از ترس، نور روي آنها مي انداختند تا شناسائي شان كنند. رفقا از فرصت استفاده مي كردند و هر بار يكي از آنها را هدف قرار مي دادند. دفتر انجمن اسلامي «قادي محله» با كليه محتوياتش توسط كوكتل مولوتف به آتش كشيده شد. رفقا، در محله شعارهاي «مرگ بر خميني»، «زنده باد آزادي»، «زنده باد سربداران» را سر دادند. محمد معادي كه از فعالين سرشناس مجاهدين در اين محله بود در خانه ها را به صدا در آورد و به همه اعلام مي كرد كه سربداران شهر را گرفته اند و راه گريزي براي مزدوران خميني باقي نمانده است. رفقاي اين گروه، سراغ حسين رياحي كه همراه با هفت نفر ديگر در خانه اي پنهان بودند رفتند و آنها را پيش خود آوردند. در راه، يك شبگرد مسلح و يك مامور راهنمائي و رانندگي و چند بسيجي و حزب اللهي را هم بازداشت كردند. بازداشت شدگان به التماس و گريه افتاده بودند و پاي رفقا را مي بوسيدند تا اعدام شان نكنند.

محاصره و ضربه زدن به مقر سپاه هم موفقيت آميز بود. رفقا توانسته بودند نگهبانان سپاه را هدف قرار دهند و نيروهاي مستقر در آنجا را ميخكوب كنند، تعدادي از نيروهاي دشمن كه براي كمك به مقر سپاه مي آمدند را از بين ببرند. يكي از بسيجي هاي مسلح دستگير شده به فرمان كاك محمد بي درنگ اعدام شد. اما رفقا در به آر پي جي بستن اين مقر دچار ترديد شدند. چون اين احتمال را دادند كه سپاه، زنداني هاي سياسي را جلوي درب گرد آورده است. سنگرهاي مقابل سپاه از موقعيت چندان مناسبي برخوردار نبود. به همين دليل در ابتداي درگيري رفيق احمد فرودس (حيدر) از رفقاي كرمان هدف گلوله دشمن قرار گرفت و در دم جان باخت. اين رفيق اولين شهيد در شهر و تنها شهيد مان در شب عمليات بود. رفقاي گروه پاكسازي محله رضوانيه با راهنمائي رفيق حشمت اسدي كه آن محله را مثل كف دستش مي شناخت سريعا توانستند اعضاي مسلح انجمن اسلامي محله را با فريب بازداشت كنند و به پاكسازي كل محله بپردازند. گروه پاكسازي محله اسپه كلا هم توانست يك ماشين گشت سپاه را به دام اندازد و همگي افراد آنرا زنده دستگير كند. در جلوي بيمارستان شير و خورشيد با حكم رفيق حشمت اسدي، شش تن از پاسداران مسلح توسط رفيق حسين ساري اعدام شدند. رفقا به دليل كمبود نيرو موفق به تصرف بيمارستان نشدند.رفقاي گروه كمين كمربندي طالقاني هم تحت فرماندهي رفيق فريدون خرم روز (ميرزا يوسف) به يك ماشين گشت سپاه ايست دادند. ماشين ايستاد رفيق فريدون سراغ ماشين رفت و از آنها پرسيد كي هستيد، وقتي شنيد كه پاسدار هستند بدون ذره اي درنگ، قبل از آنكه آنها عكس العملي از خود نشان دهند با يك دست اسلحه پاسداري را كه از پنجره بيرون بود پس زد و لوله تفنگ خود را به درون ماشين برد و با خونسردي و قاطعيت فوق العاده اي كه مختص خودش بود، كليه سرنشينان را به رگبار بست و كشت.

مجموعه عمليات فوق تقريبا 4 ساعتي به درازا كشيد. ابتكار عمل و تعرض كلا در دست ما بود، توانستيم ضمن ضربه زدن به دشمن، قوايش را در مقرها ميخكوب كنيم، ماشينهاي گشت شبانه سپاه را نابود كنيم، بنوعي كنترل جنوب غربي شهر بدست ما افتاد.

 

نحوه فرماندهي و سيستم ارتباطات شما چگونه بود؟

 

در مرحله اول عمليات نيازي به فرماندهي مركزي و رهنمودهاي خاص نبود. هر گروه روشن بود كه چكار بايد بكند. قرار بود ارتباط بين گروهها عمدتا از طريق بي سيم برقرار شود. اما متاسفانه بي سيم هاي كوچك ما بر خلاف درگيري 22 آبان، بدليل برد محدودشان و وجود ساختمانها مثمر ثمر نبودند. در نتيجه ارتباطات بين گروهها با مشكل و محدوديت روبرو شد. براي حل مشكل ارتباطات از پيك استفاده شد. اين پيك ها عمدتا از رفقاي محلي و برخي از جواناني كه به ما پيوستند، تشكيل شده بود. كه در مجموع كفاف نيازهاي ارتباطي ما را نمي داد. بعلاوه، بر خلاف طرح 18 آبان كه در جريان عمليات و برقراري ارتباطات، قرار بود از ماشين و وسايل نقليه موتوري مستقر در پليس راه استفاده شود اينبار به وسايل نقليه موتوري اتكاء زيادي نشد. با روشن شدن هوا برخي جوانان انقلابي از محله هاي ديگر بنا به ابتكار خودشان با موتور سيكلت هاي شان به ياري ما آمدند و برخي ارتباطات را برقرار كردند.

گروه امين اسدي پس از اتمام مرحله اول عملياتش نتوانست از طريق بي سيم با كاك اسماعيل تماس بگيرد و در نتيجه يكي دو بار پيك فرستاد و منتظر فرمان كاك اسماعيل بود. نظر اين گروه از رفقا اين بود كه موقعيت نظامي محله مناسب براي مقاومت نيست. سرانجام كاك اسماعيل با فرستادن پيك، فرمان عقب نشيني به سمت محله رضوانيه را صادر كرد. هوا گرگ و ميش بود كه اين رفقا پس از آتش زدن ماشين گشت سپاه، پاي پياده بسمت محله رضوانيه رفتند. عين اين مسئله در رابطه با رفقاي گروه محاصره مقر سپاه اتفاق افتاد. آنها هم به محله رضوانيه عقب نشستند و پيكر رفيق احمد فردوس (حيدر) را با وانتي به اين محله حمل كردند. در همين دوره، كليه اسرائي كه از دشمن گرفته بوديم هم به محله رضوانيه منتقل شدند.

حوالي ساعت چهار و نيم صبح كاك اسماعيل همراه با رفيق سيامك زعيم و حشمت اسدي به منطقه عملياتي بسيج رفتند و با رفيق فرامرز صحبت كردند. رفيق فرامرز چند نكته طرح كرد. اول اينكه اگر بخواهيم بسيج را تصرف كنيم نياز به نيروي كمكي داريم. دوم اينكه حتما شهيد خواهيم داد. سوم اينكه سنگرهاي رفقا به دليل اينكه در نبش مغازه هائي است كه همگي داراي كركره فلزي هستند مناسب نبرد نيستند. رفيق اسماعيل به رضوانيه برگشت تا براي تصرف مقر بسيج نيروي كمكي بفرستد.

در واقع با روشن شدن هوا، عمليات ما حالت تدافعي بخود گرفت و ما ابتكار عمل را از دست داديم.

 

عكس العمل اوليه دشمن چه بود؟

 

تا آنجائيكه به نيروهاي مستقر در مقرهاي نظامي دشمن بر مي گشت كاملا روحيه باخته بودند. همانطور كه گفتم بسياري شان از وحشت مرگ بخود مي لرزيدند. قيام آمل مينياتوري از آينده اي بود كه در انتظار سران و مزدوران جمهوري اسلامي است.

بعدها از زندانيان سياسي كه آنزمان در دادگاه انقلاب اسلامي زنداني بودند، شنيديم كه كليه پاسداران محافظ زندان سريعا ريش هاي خود را زدند و ميان زندانيان بر خوردند تا اگر دادگاه توسط ما فتح شد به طريقي جان سالم بدر برند. در شهرباني يكي از پاسبانها كه مناسبات خوبي با زندانيان سياسي داشت مقابل رئيس شهرباني در آمد و با وي به كتك كاري پرداخت. بعدها اين پاسبان مدتي حبس و به مناطق دور افتاده تبعيد شد.

رفقاي ما از بي سيمهاي خود مدام تقاضاي كمك پاسداران مستقر در مقرات را مي شنيدند. مراكز فرماندهي رژيم به آنها مي گفتند تا روز نشود نمي توانيم كاري برايتان بكنيم.

رژيم شبانه در حال اعزام قواي نظامي خود از سراسر شمال و ديگر مناطق ايران بود. به نيروهاي خود در بسياري از مناطق آماده باش داد. في المثل در اروميه 300 نفر از گروه ويژه ضربت، آماده حركت بسوي آمل شدند. از بندر انزلي تا گرگان نيروهاي بسيجي و سپاه و اعضاي انجمنهاي اسلامي مناطق روستائي استان مازندران و گيلان روانه آمل شدند. بعدها از يكي هواداران خود در انزلي شنيديم كه آنروز تعداد پاسداران مستقر در آن شهر مجموعا به 20 نفر هم نمي رسيد. قواي ارتشي مستقر در پادگان ساري و كليه قواي پاسداران منطقه چهار كشور كه مركزش چالوس بود، رهسپار آمل شدند. هادي غفاري با 400 مزدور مسلح سريعا با هواپيماي نظامي از تهران به فرودگاه بابلسر و سپس به آمل منتقل شدند. در مجموع، رژيم نزديك به ده هزار تن از قواي ارتشي و پاسدار و بسيجي را براي سركوب قيام ما متمركز كرد. شهر آمل در روز ششم بهمن ماه 60 شاهد يكي از نابرابرترين درگيريهاي نظامي تاريخ معاصر ايران بود. ما از نظر تعداد با قواي دشمن نابرابر بوديم و دشمن از نظر شجاعت و قهرماني با ما نابرابر.

 

عكس العمل اوليه مردم نسبت به حضور شما در شهر چه بود؟

 

پس از پخش اطلاعيه نظامي در رابطه با درگيري 22 آبان بنوعي مردم شهر انتظار چنين عملياتي را داشتند. مردم منتظر نتايج عمليات شب بودند. با روشن شدن هوا، اهالي دسته دسته از خانه ها بيرون آمدند تا ما را ببينند و از نتايج عمليات با خبر شوند.

اولين موضوعي كه توجه مردم را جلب كرد تركيب چند مليتي ما، بخصوص حضور رفقاي كرد بود. مردم با تعجب و احترام به اين رفقا نگاه مي كردند. آنها دلاوران كرد ما را كه برخي شان لباس پيشمرگايتي بر تن داشتند و سرشار از غرور بودند، ستايش مي كردند. اين رفقا بهيچوجه برايشان بيگانه نبودند، مردم اينبار از نزديك رهائي كردستان را با رهائي خودشان مترادف مي ديدند. رفقاي كرد براي آنان نماينده آرمان همه مردم در رهائي از بند جور و ستم بودند. دم صبح، رفيق عبداله ميرآويسي كه جثه كوچكي داشت و در كمين جاده هراز مستقر بود به كارگري كه از خيابان مي گذشت ايست داد. فرد مزبور از او پرسيد تو كي هستي؟ رفيق عبه با افتخار گفت من سربدار هستم. كارگر پرسيد اهل كجائي؟ گفت سنندج. كارگر به او گفت من باور نمي كنم هم جنگلي ها (نامي كه بيشتر مردم ما را بدان مي شناختند) و هم كردها، هيكل هايشان دو متر است. تو نمي تواني از آنها باشي ! وقتي سرانجام باورش شد، رفيق عبه را در آغوش كشيد.

از همان ابتدا سئوالات بود كه از جانب مردم بر سر رفقاي مستقر در محلات «اسپه كلا» و «رضوانيه» باريدن گرفت. گروه گروه مردم دور ما گرد مي آمدند و بحث و گفت گو مي كردند. كمتر كسي بود كه بپرسد چرا اسلحه در دست گرفته ايد. خيلي سريع مشخص شد معدود كساني كه اين سئوال را مي كردند و باصطلاح مي خواستند بدانند رابطه ما با سلطنت طلبان چيست، خائنين توده اي و اكثريتي هستند. رهبران شناخته شده حزب توده و اكثريت در اين دو محله خود را پشت بامها پنهان كرده بودند. تعدادي از افراد توده و اكثريتي هم كه در كوچه ها ولو بودند بدين طريق سعي در سم پاشي عليه ما داشتند كه با اولين تهديدات از جانب ما جا زدند و دم شان را روي كول شان گذاشتند و رفتند.

اما برخوردها و سئوالات متنوع بود. از برخوردها و سئوالات خنده دار گرفته تا سئوالات سياسي و نظامي جدي و مهم. برخي كارمندان دولت سئوال شان اين بود كه آيا امروز ادارات باز است يا تعطيل؟ انگار فرق نمي كرد كارمند اداره چه قدرتي باشند ! برخي هم در آن هير و وير به خاطر بوي تند دود و عرق ما اصرار مي كردند كه حمام خانه هاي شان را گرم كنند تا ما استحمام كنيم.

برخي ديگر در زمينه نظامي از ما سئوال مي كردند؟ آيا مقرات دشمن را گرفتيد؟ كدام مقرات دشمن را گرفتيد؟ آيا زندانيان سياسي را آزاد كرديد؟ كي مي خواهيد زندانيان سياسي را آزاد كنيد؟

برخي ديگر در مورد هويت سياسي ما بيشتر مي خواستند بدانند. آنان در مورد توان نظامي و نحوه زندگي در جنگل از ما سئوال مي كردند، از چه گروهي هستيد؟ آيا از گروههاي ديگر هم در ميان تان هست يا نه؟ چند نفر هستيد؟ آيا در شهرهاي ديگر هم چنين حركتي صورت گرفته يا آمل تنهاست؟ در جنگل كجاها زندگي مي كنيد، چه مي خوريد؟ كجا مي خوابيد؟ چگونه از پس سرما و گرسنگي بر مي آئيد؟ برخي هم مي پرسيدند، برنامه بعدي تان چيست؟ تا كي در شهر مي مانيد؟ آيا شب هم مي مانيد يا نه؟ و بالاخره پيشروترين مردم كه عمدتا از جوانان و نوجوانان انقلابي بويژه دختران جوان بودند، از ما مي پرسيدند چه كمكي از دست ما بر مي آيد؟ تعدادي هم به ما رجوع كردند و تقاضاي اسلحه كردند.

براي مردم پيشاپيش روشن بود كه سربداران مظهر فداكاري، از خود گذشتگي و تحمل سختي ها هستند. براي شان سربداران دريادلاني بودند كه جان را ابتدائي ترين و كمترين بهاي آزادي مي دانستند. براي مردم اين دلاوران مظهر قدرتي بودند كه داعيه انتقام جوئي داشت. بي جهت نبود كه بسياري از مادراني كه فرزندانشان توسط رژيم خميني به جوخه اعدام سپرده شده بودند در ايندو محله به استقبال ما شتافتند و خواهان اجراي عدالت شدند. مادري كه چند روزي از اعدام فرزندش نگذشته بود، بر دست و تفنگ رفقا بوسه زد. همانگونه كه رفيق بهروز فتحي بعدها نوشت، سربداران در آنروز فشرده و تجلي خشم فرو خورده مردم بودند.

 

قبل از اينكه به چگونگي پيشرفت درگيريها برسيم خوب است توضيح دهي چرا ابتكار عمل را از دست داديد و عمليات از تعرض به دفاع در غلتيد؟

 

اين مسئله از دو جنبه قابل بررسي است. اول از جنبه تاكتيكهاي نظامي. دوم از جنبه استراتژي نظامي ما بطور كلي.

با نگاه امروزي مي توان در زمينه تاكتيكهاي نظامي به چند مسئله مشخص اشاره كرد: يكي از پايه هاي مهم نقشه نظامي ما اصل غافلگيري بود. حمله به مواضع دشمن بر اين پايه بنا شد. اگر چه در عمل امر غافلگيري دشمن به بهترين وجهي به پيش رفت، ولي همانطور كه ديديم بخودي خود اين مسئله نقش تعيين كننده در پيروزي ندارد. تصرف مقرات دشمن را نمي توان تابع عامل غافلگيري كرد. در ميدان جنگ پاي تناسب قواي واقعي در ميان است. نقشه نظامي بايد بر پايه قدرت واقعي طراحي شود. غافلگيري مي تواند عامل موثري در پيروزي باشد اما جاي برتري كمي قوا در يك نبرد را نمي گيرد. از همينرو بايد همواره خود را در شرايطي قرار داد كه بتوان نبرد را با موفقيت دنبال كرد. في المثل پس از ضربه اول غافلگير كننده به نگهبانان ساختمان بسيج عملا تعادلي ميان قواي ما و نيروهاي مستقر در آن بوجود آمد كه تنها با اختصاص نيروئي با کميت برتر و حملات همزمان از چند جهت مي توانستيم پيروزي در آن عمليات را تضمين كنيم. تازه در نظر بگيريد كه حدود 6 نفر از گروه 17 نفره محاصره كننده بسيج، عملا در نوك تيز پيكان حمله به ساختمان بودند و بقيه نيروها با سنگرگيري در خيابانها مي بايست امنيت اين شش نفر را تامين مي كردند.

از همين مسئله مي توان به اهميت ميزان آتش، سرعت عمل و تحرك بالا براي كسب پيروزي در يك نبرد نظامي رسيد. براي ما مشكل چنداني نبود كه با تمركز حداكثر قدرت آتش - بطور مشخص استفاده بيشتر از آر پي جي و ديگهاي انفجاري بسياري از مقرهاي دشمن را همان شب داغان كنيم و روحيه تعرضي بيشتري از خود نشان دهيم و از قرباني دادن هم نهراسيم. اما خط نظامي ما بگونه اي بود كه موجب ترديد و عدم قاطعيت مي شد. دلايلي چون حفظ مهمات براي جنگ در روز بعد، نگهداري زندانيان سياسي در پاره اي مقرات و حداكثر رعايت احتياط براي اينكه به زندانيان سياسي و كلا مردم صدمه اي وارد نيايد، در واقع انعكاسي از اين عدم قاطعيت و بروز ترديد بود. آنطور كه بعدها از طريق زندانيان سياسي فهميديم پاسداران مستقر در اين مقرات آنقدر هراسان بودند كه حتي بفكر استفاده از زندانيان بعنوان پناه خود نيفتادند.

در همين چارچوبه از لحاظ تاكتيكي، هدف عمده نظامي ما مشخص نشد. هر چند كه در عمل بنوعي عمليات محاصره و تصرف بسيج عمده بود اما اين مسئله در اختصاص قوا خود را نشان نداد. نه نيرو براي تصرف آن كافي بود و نه ميزان آتش و تحرك مان. با نگاه امروزين به آن تجربه مي توان گفت كه ما مي بايست نيرو هاي مان را به دو بخش تقسيم مي كرديم، بخش عمده و بخش غير عمده. مي بايست در مرحله اول نبرد قواي غير عمده را براي ميخكوب كردن قواي دشمن در كليه جبهات سازمان مي داديم و با تمركز دادن قواي عمده با قدرت آتش بالا يك به يك مقرات مهم نظامي دشمن را تصرف مي كرديم.

اما اشكال اصلي طرح و نقشه نبرد آمل اين بود كه نه در چارچوبه استراتژي قيام شهري مي گنجيد و نه در چارچوبه استراتژي جنگ طولاني. اگر از منظر قيام مسلحانه نگاه كنيم، نقشه ما ناظر بر قانون اصلي قيام مسلحانه شهري نبود. يعني همان چيزي كه لنين در مورد قيام بعنوان يك فن گفت. فني كه قاعده عمده آن عبارتست از تعرضي كه بايد با از جان گذشتگي جسارت آميز و عزم راسخ صورت گيرد و تا به آخر به پيش برده شود. قيامي كه اهداف اصلي آن بايد نابودي مراكز قدرت نيروهاي دشمن باشد، به موضعي كه مهمتر از همه بنظر مي رسد و مركز جدي مقاومت دشمن را تشكيل مي دهد، بايد حمله شود و با تمركز قواي برتر آنها را به تصرف در آورد و هر لحظه تفوق روحي نيروهاي خودي حفظ شود. مسلما، انتخاب هدف عمده موضوعي نيست كه صرفا در تئوري بتوان آنرا مشخص كرد، اين هدف قبل از هر چيز در عمل و تحت شرايط مشخص و بر مبناي فاكتورهاي نظامي، سياسي و روحي است كه تعيين مي شود. في المثل با توجه به پرسشهائي كه مردم از ما مي كردند، مجازات جاسوسان و تصرف مقراتي كه زندانيان سياسي در آن نگهداري مي شدند مانند دادگاه انقلاب اسلامي، سپاه و شهرباني اهميت زيادي داشت و مي توانست نقش موثري در تهييج و بالابردن روحيه توده ها داشته باشد.

اگر از منظر جنگ طولاني نگاه كنيم، نقشه ما ناظر بر قوانين جنگ درازمدت يعني ضرورت گذر از يك مرحله نسبتا طولاني دفاع استراتژيك و كسب آمادگي براي تعرض هم نبود. يعني همان چيزي كه مائو بر آن تاكيد داشت. از آنجائيكه امكانات نيروهاي انقلابي در ابتدا محدود است ضربه به دشمن بايد بسيار سريع و در زماني كوتاه و به شكل پارتيزاني انجام شود. در چارچوبه مرحله دفاع استراتژيك عمليات نظامي در آمل مي توانست جزء عملياتهاي زود فرجام و تعرضي باشد كه هدفش ضربه زدن به دشمن، تاثيرات تبليغي در بعد منطقه اي و سراسري و جذب نيرو و تامين برخي تداركات نظامي و مالي باشد. معمولا به خاطر فرجام سريع اين عملياتها، نقاط نسبتا ضعيف مواضع دشمن انتخاب مي شود و با كسب اهداف اوليه، عقب نشيني صورت مي گيرد. في المثل ما مي توانستيم براحتي پس از ضربه زدن به مقرات دشمن، كليه بانكهاي اصلي شهر را كه تحت كنترل ما بود مصادره و قبل از سپيده دم به جنگل عقب نشيني كنيم. مسلما سازمان دادن چنين عملياتي محتاج آن بود كه گستره عمليات ما در شهر تا حدي محدودتر شود.

مجموعه مسائل تاكتيكي و استراتژيكي فوق نقش مهمي داشت كه در صحنه واقعي نبرد و با روشن شدن هوا ما ابتكار عمل را از دست دهيم. يعني مهمترين امر لازمه پيشبرد يك جنگ - كه مبارزه كردن براي در دست داشتن ابتكار عمل با تمام قواست - درست جلو نرود. هر چند كه در ادامه نبرد تلاشهاي قهرمانانه اي براي بدست گرفتن ابتكار عمل انجام شد اما بطور كلي قيام ما حالت تدافعي بخود گرفت و اين سر آغاز شكست نظامي ما بود.

 

برگرديم به سير وقايع. با روشن شدن هوا چه تغييراتي در صحنه نبرد صورت گرفت و درگيريهاي نظامي چگونه پيش رفت؟

 

همانطور كه گفتم تقريبا كليه گروهها به جز گروه محاصره كننده بسيج به دو محله «اسپه كلا» و «رضوانيه» عقب نشيني كردند و دور اين محلات حلقه دفاعي بستند. گروه بسيج فرصت عقب نشيني نيافت. با روشن شدن هوا، حملات از جانب دشمن در اين جبهه آغاز شد. تا حوالي ظهر تمركز درگيري در اين جبهه بود. حملات دشمن مدام در اين جبهه فزوني گرفت. رفقا در خيابانهاي اصلي از سنگر مناسبي برخوردار نبودند. رفيق محمد پوئيد اولين زخمي در اين جبهه بود. همزمان با انتقال اين رفيق به محله «اسپه كلا» دشمن توانست خط ارتباطي ميان اكثريت رفقاي اين گروه با رفقاي مستقر در محله را قطع كند.

نيروهاي كمكي كه تحت رهبري كاك محمد به اين قسمت اعزام شدند عليرغم تلاشهاي چندباره نتوانستند محاصره اي كه دور اين رفقا كشيده شد را بشكنند. نبرد حماسي آغاز شد. رفقا مقاومت شگفت انگيزي از خود نشان دادند. 11 نفر از گروه 17 نفره با مقاومتي برتر از حد وصف و تصور تك تك به خاك افتادند. رفيق قادر خضري كه در بلندي ساختمان سينما سنگر گرفته بود هدف گلوله تفنگهاي دور برد دشمن قرار گرفت و در دم جان سپرد. رفيق بهزاد يزداني در بازار سبزه ميدان از پشت هدف گلوله قرار گرفت. رفيق عبدالرحيم بيگله جلوي بانك ملي جان باخت. رفيق حسين عطائي آگاهانه براي ياري به ديگر رفقا خود را به درون حلقه محاصره انداخت. رفيق بيژن رحمتي از رفقاي مسجد سليمان كه بالاي داروخانه اي سنگر گرفته بود، استقامت دليرانه اي از خود نشان داد. دشمن قادر نشد به سنگر او نزديك شود و سرانجام سنگرش را به آر پي جي بستند. تا آنجائيكه به خاطرم مي آيد رفقائي چون ناصر قاضي زاده (كاك آزاد)، كمال عرب، در اين منطقه جان باختند. باقي رفقا همراه با رفيق علي فردوس (بابك) كه زخمي شده بودند به پاساژي در سبزه ميدان آمل عقب نشستند و بدور هم حلقه بستند. مدام حلقه محاصره دشمن بدور اين رفقا تنگتر و تنگتر مي شد. رفقا تا پاي جان مقاومت كردند و بسياري از نيروهاي دشمن را از پاي در آوردند. رفيق فرامرز فرزاد تا آخرين لحظه روحيه انقلابي خود را حفظ كرد و به ديگران روحيه مي داد و مسئوليت خود را قهرمانانه به پيش مي برد. هيچ نور اميدي به چشم نمي خورد. روشن بود كه بايد تا آخرين نفر و تا آخرين قطره خون مقاومت را سازمان داد. آخرين لحظات زندگي نزديك مي شد. رفقائي چون احمد فردوس (برادر رفيق حيدر فردوس كه همان شب به شهادت رسيد) و رفيق محمود آزادي، محمد حسين عطائي، رفيق رضا مير حسيني از رفقاي حزب كار ايران و فرامرز فرزاد عاشقانه يكديگر را در آغوش كشيدند. با چشماني سرشار از بغض و درد و خشم براي آخرين بار دستانشان را بهم فشردند و با يكديگر وداع كردند. آنان با شجاعت و استواري اعجاب انگيزي جنگيدند. رفقا زير باراني از گلوله قرار گرفتند. همگي زخمي شده بودند. آنها تا آخرين فشنگ خود مقاومت كردند و سرانجام پس از وارد كردن تلفات بسيار بر دشمن، قهرمانانه جان باختند. از اين جمع فقط رفيق محمود آزادي زنده ماند. او پس از زخمي شدن، توانست خود را از ديواري بالا بكشد و در مطب دكتري پنهان شود و پس از 48 ساعت استراحت و مداواي اوليه، تحت عنوان جنگ زده همراه با يكي از اهالي شهر از پستهاي بازرسي در خيابانهاي شهر بگذرد و خود را به محمود آباد برساند.

مقاومت قهرمانانه اين رفقا در واقع فرصتي شش ساعته براي قواي مستقر در دو محله ايجاد كرد تا بتوانند با همكاري مردم، سر كوچه ها سنگر برپا دارند.

 

در فاصله صبح تا ظهر در ديگر جبهه هاي نبرد چه گذشت؟

 

در اين فاصله در جبهه هاي ديگر درگيري هاي پراكنده اي صورت گرفت. در ابتداي محله «اسپه كلا » رفقا چندين بار براي كمك به رفقاي گروه بسيج به سمت دشمن هجوم بردند و توانستند به عقب نشيني برخي رفقا كه در ضلع شرقي ساختمان بسيج سنگر داشتند، ياري رسانند. به سراغ سنگر رفيق قادر خضري رفتند اما با پيكر بي جان او روبرو شدند. تا ظهر درگيريهاي پراكنده اي در اين نقطه و همچنين كمين جاده هراز داشتيم. در اين نقطه رفقا يكي دو بار بروي وانتهائي كه افراد حزب اللهي غير مسلح را جابجا مي كردند آتش گشودند، اما رفقا حسين رياحي و غلامعباس درخشان مانع از ادامه اينكار شدند. چون رهنمود اين بود كه فقط بروي افراد مسلح دشمن تيراندازي كنيم.

اين رهنمود غلطي بود. بدون داشتن قاطعيت انقلابي همه جانبه نمي توان مبارزه مسلحانه انقلابي را پيش برد و به سرانجام رساند. آنچه كه يك مبارزه مسلحانه انقلابي چه در شكل جنگ درازمدت چه در شكل قيام بدان نياز دارد همان جمله معروف دانتون «قاطعيت، قاطعيت، باز هم قاطعيت !» است. كه ماركس و لنين بارها بر آن تاكيد كردند. در ميدان واقعي جنگ نمي توان تحت عنوان اينكه بسياري از قوائي كه دشمن بسيج كرده، عناصر ناآگاه و فريب خورده اند، از قاطعيت خود كاست. چرا كه نيروهاي انقلابي از اينكار ضربه مي خورند و مردم دلسرد مي شوند. هر انقلاب در عمل با دو مسئله مشخص روبروست، يكي طبقات مرتجع بعنوان آماج اصلي انقلاب و ديگري آنچه كه بدان اردوي دشمن مي ناميم و مركب از بازوهاي مسلح و غير مسلح سركوبگر دشمن است. اينها لزوما از موقعيت طبقاتي مانند سرمايه داران و زمينداران بزرگ برخوردار نيستند اما آماج انقلابند و در پروسه جنگ انقلابي بايد اراده شان را درهم شكست و خردشان كرد.

تا ظهر شش بهمن، دشمن بطور عمده با رفقاي گروه محاصره كننده بسيج رودرو بود و بقيه نيروهاي ما در دو محله مشغول سنگر بندي و بسيج توده ها بودند. گروه امين اسدي سنگرهاي خود را سر كوچه هاي محله اسپه كلا مستحكم كرد، گروه بهنام در محله رضوانيه. گروه وريا در انتهاي رضوانيه عهده دار كمين جاده هراز بود و گروه قاسم عهده دار كمين جاده طالقاني.

 

شما چه برنامه اي جلوي روي مردم گذاشتيد و آنان چه نقشي بر عهده گرفتند؟

 

ما با شعار «زنده باد آزادي»، «مرگ بر خميني»، «زنده باد سربداران» وارد اين دو محله شديم، پرچم سرخ سربداران را برافراشتيم. هر يك از رفقاي بازوبند سرخي داشتند كه بر آن كلمه سربداران نقش بسته بود. در برخي مكانها، رفقا بويژه رفقاي محلي براي مردم سخنراني هاي كوتاه ايراد كردند. آنان اهداف قيام را توضيح دادند و از مردم خواستند كه به صفوف ما بپيوندند و از هر گونه كمكي كه از دستشان بر مي آيد دريغ نكنند. اوليه ترين رهنمود، ساختن سنگرها بود. برخوردها متفاوت بود. برخي، بويژه پسران و دختران جوان به ما فعالانه ياري مي رساندند. برخي فقط گوني و بيل در اختيار ما مي گذاشتند. برخي ديگر با كمال ميل در پر كردن گوني ها و ساختن سنگرها به ما كمك مي كردند. برخي هم عليرغم برخورد دلسوزانه شان به خاطر ترس از دشمن و جاسوسانش در كمك به ما اكراه داشتند.

از همان ابتدا، بنا بر سنت مبارزاتي اين دو محله، در كليه خانه ها بروي ما باز گذاشته شد. مردم وقتي نياز ما به غذا را ديدند هر يك به فراخور حال شان مواد غذائي و سيگار در اختيار ما گذاشتند. بسياري از ما سئوال مي كردند كه نهار هستيد يا نه؟ برخي خانواده هاي مبارز و خانواده هاي جانباختگان شهدا، ديگهاي بزرگ برنج بار گذاشتند. يادم مي آيد در بحبوحه درگيري ها، هنگام ظهر، سيگار و غذاهائي با كيفيتي بالا و به وفور به سنگرها مي رسيد.

از صبح تا ظهر جوانان و نوجوانان دور و بر سنگرهاي ما را گرفته بودند. براي هر شليكي كه بسوي دشمن مي شد دست مي زدند و ما را تشويق مي كردند. آنچه كه مشهود بود اكثريت اهالي در زمينه هاي غير نظامي هر كمكي كه از دست شان بر مي آمد انجام مي دادند، اما در زمينه نظامي چندان فعال نبودند. با نگاه امروزي بهتر است گفته شود كه شيوه جنگي ما شيوه مناسبي نبود. چرا كه ادغام نظامي مردم زمان طولاني تر مي طلبد. هر چند جوانان بسياري خواهان مسلح شدن بودند اما ما خودمان به اندازه كافي اسلحه نداشتيم. سلاح زيادي هم از عمليات شبانه گيرمان نيامد. در نتيجه تنها در بين داوطلبين مقداري سه راهي پخش مي كرديم. علاوه بر رفقاي تشكيلات شهر كه با چهره پوشيده با ما همراه بودند برخي جوانان به ابتكار خود چهره شان را پوشاندند و تا آخرين لحظات پابپاي ما جنگيدند. اين ابتكار عمل مي توانست همه گير شود اما متاسفانه تبليغ نشد.

برخي جوانان از محلات ديگر براي ياري رساني به ما آمدند. برخي از مبارزان ضد رژيم در بابل وقتي كه خبر را شنيدند خود را به آمل رساندند و به صفوف ما پيوستند. بسياري از وابستگان به گروههاي سياسي چپ كه به خاطر ضربات وارده محدود شده بودند، ما را در زمينه هاي مختلف ياري مي رساندند. برخي افراد وابسته به گروه آرمان مستعضفين به صفوف ما پيوستند. برخي جواناني كه از مجاهدين طرفداري مي كردند عليرغم دستور سازماني شان به كمك ما آمدند.

آنچه كه مردم را از همكاري بيشتر باز مي داشت وجود جاسوسان (بويژه برخي زنان حزب اللهي دو محله و محله هاي ديگر) بود. مردم، بسياري از اين جاسوسان را به ما معرفي مي كردند اما عدم قاطعيت ما در قبال اين جاسوسان مبني بر اينكه كشتن زنان تاثير بدي دارد، ترديد مردم را در همكاري بيشتر مي كرد. بسياري از مردم مي گفتند اگر شب بمانيد بيشتر مي توانيد روي ما حساب كنيد. خلاصه اينكه اكثريت مردم از خانه ها بيرون آمده بودند و تا زمانيكه درگيري نظامي حاد نشده بود در كوچه و پس كوچه هاي محله، دور سنگرهاي ما تجمع كرده بودند. اما آن انتظاري كه ما از جرقه بر انبار باروت زدن داشتيم، برآورده نشد. اگر چه به خاطر تغييرات سياسي مهم با باروت خشك روبرو نبوديم، اما با نگاه امروزي مشكل را نبايد فقط در خشك بودن يا نبودن باروت جستجو كرد. بايد درك صحيحي از يك جرقه حريق بر مي خيزد داشت. يك جرقه به خودي خود به حريق پا نمي دهد. مكان و نوع جرقه هم بايد درست انتخاب شود، به طريق درست زده شود، استمرارش حفظ شود و حريق هم بايد سازمان يابد. فرق است ميان مقاومت خودبخودي با انقلاب آگاهانه. نبايد درك ساده انگارانه اي از اتكاء بر شور و شوق انقلابي توده ها داشت. حتي زمانيكه روحيات انقلابي توده ها در اوج باشد، بدون سازمان دادن شور و شوق توده ها، هيچ مبارزه مسلحانه انقلابي تحت رهبري كمونيستها پيروز نخواهد شد. مهمتر از همه آنكه در جوامع تحت سلطه اي چون ايران فقط در جريان يك جنگ طولاني است كه مي توان در هر مقطعي بدرستي از شور و شوق انقلابي ميان توده ها (در هر سطحي كه باشد) سود جست و آنرا ارتقاء داد.

 

درگيريهاي نظامي بعدي چگونه پيش رفت؟

 

در واقع عمده درگيريهاي نظامي ميان ما و دشمن از ظهر به بعد صورت گرفت. دشمن پس از محاصره و سركوب رفقاي گروه محاصره كننده بسيج، تهاجم گسترده اي را عليه خط دفاعي ما - بويژه از جهت شمالي آن - سازمان داد. در ابتدا دشمن سعي كرد با پيشروي نيروهاي پياده اش از خيابانها و كوچه هاي اصلي سنگرهاي ما را فتح كند اما با دادن تلفات، موفق نشد. تاكتيك بعدي دشمن بكارگيري وانتهاي حامل تيربار بود كه دور آن كيسه هاي شن چيده بود. آنها از اين طريق هم بارها تلاش كردند خط دفاعي ما را در هم بشكنند. اما هر بار با مقاومت شديد ما روبرو شدند و عقب نشستند. سه وانت شان در محله «اسپه كلا» داغان شد، جنازه هاي شان را جا گذاشتند و به عقب برگشتند. پس از آن، دشمن با بكار گيري تعداد زيادي از نيروهاي خود خانه به خانه شروع به پيشروي كرد و در ادامه با توجه به ترديدهائي كه از جانب ما در مقابله با حزب اللهي هاي غير مسلح ديد. تاكتيك خانه به خانه را با تاكتيك گوشت دم توپ كردن نيروهاي حزب اللهي غير مسلح همراه كرد. اين روش موثر افتاد و موجب شد ما ورودي هاي خيابانهاي اصلي اين دو محله و خيابانهاي اطراف بيمارستان شير و خورشيد را از دست بدهيم. ما خط جبهه مان را عقب كشيديم. حملات دشمن تشديد يافت. ما هنوز در سنگرها و سر كوچه ها مقاومت مي كرديم. عليرغم تلفات نسبتا زياد دشمن تا حوالي ساعت دو نيم بعد از ظهر، ما تلفاتي در اين دو محله نداشتيم و انتظام قواي ما حفظ شده بود. هنوز نيمه جنوبي دو محله در اختيار ما بود و ارتباطات بين دو محله برقرار بود و براحتي رفت و آمد صورت مي گرفت. البته عدم شناخت اكثريت نيروهاي ما از كوچه پس كوچه ها موجب عدم تحرك كافي مي شد. با وجود اين، مقاومت قهرمانانه اي صورت مي گرفت.

لحظه به لحظه بر شدت جنگ افزوده شد. دشمن تهاجم گسترده اي را از محله رضوانيه آغاز كرد. چند رفيق هدف گلوله قرار گرفتند و زخمي شدند. رفيق فريبرز اميري (شوان) در همين نقطه به شهادت رسيد. در همين مكان گلوله اي ران رفيق حسين رياحي را شكافت. چند تن ديگر از رفقا به محاصره افتادند. كاك اسماعيل براي شكستن حلقه محاصره بي محابا بر دشمن هجوم برد. وي هنگام عبور از يك كوچه هدف رگبار دشمن قرار گرفت و بر زمين افتاد. رفيق محمود هاشمي (از رفقاي ستاد پلي تكنيك) خود را بالاي سر او رساند. اسماعيل اسلحه اش را به او داد و گفت به مقاومت ادامه دهيد. لحظه اي بعد وي با لبخندي آسوده براي هميشه به سرزمين روياها و حماسه هاي مردم پا نهاد. جان باختن كاك اسماعيل بدترين ضربه بود. قلب مان تكان خورد و به درد آمد. زخمي دردناك و لطمه اي جبران ناپذير. هيچ چيز رنج آور تر از آن نيست كه فرمانده اصلي در ميدان جنگ از دست برود. فرماندهي كه كليه رفقا عاشقانه دوستش داشتند، فرماندهي كه همواره منبع تهور و جسارت و اطمينان خاطر بود.

پس از جان باختن كاك اسماعيل، نبرد ابعاد سهمگيني بخود گرفت. همهمه گلوله ها و انفجار نارنجكها غوغا ميكرد. فقط بوي باروت بود كه در سراسر شهر به مشام مي رسيد. اينبار دشمن ديوانه وار و با نيروئي عظيم از جبهه هاي گوناگون هجوم آورد. خط جبهه مان مدام باريكتر مي شد و به انتهاي دو محله نزديكتر. حوالي ساعت سه بعد از ظهر بود كه خط جبهه مان به يكي دو كوچه درازي كه دو محله را به هم وصل مي كرد، محدود شد. گروه پزشكي در خانه اي در همين كوچه مستقر بود. تعداد زخمي ها افزايش يافته بود، گروه پزشكي قادر به رسيدگي به اين همه زخمي نبود. با وجود اين هيچ سنگري بدون مقاومت از دست نمي رفت. به خاطرم مي آيد كه در بحبوحه پيشرويهاي خانه به خانه دشمن، رفيق فرهنگ سراج كه تجربه جنگ در خرمشهر هنگام تهاجم ارتش عراق را داشت، فرياد زد: اينها دارند تاكتيك بعثي ها را بكار مي گيرند، ما هم بايد از خانه ها و پشت بامهاي خانه ها بعنوان سنگر استفاده كنيم. خود اين رهنمود موجب شد كه يكي دو ساعتي مانع پيشروي سريع دشمن شويم و براي خودمان وقت بخريم.

اما هر لحظه بر فشار نظامي افزوده مي شد. در همان محوطه اي كه كاك اسماعيل جان باخت. رفيق مجتبي سليماني (كاك سهراب) هدف گلوله قرار گرفت و ديگر قادر به حركت نبود. به طرف رفيق شاهپور عالي پور (امين) كه تا آخرين لحظه كاك اسماعيل را همراهي مي كرد، نارنجكي پرت شد. يكي از دستانش به سختي مجروح شد و يكي از چشمانش را از دست داد. او غرقه در خون كنار رفيق مجتبي سليماني ماند و براي ديگر رفقا خط آتش درست كرد تا عقب نشيني كنند. رفقاي ديگر آن دو را با چشماني گريان براي آخرين بار در آغوش كشيدند و تركشان كردند. آنها در خانه اي سنگر گرفتند و تا اتمام مهماتشان به مقاومت پرداختند. بعدا هر دو رفيق نيمه جان به اسارت دشمن افتادند و زير ضرب و شتم وحشيانه حزب اللهي ها به قتل رسيدند.

فاصله ميان ما با دشمن آنقدر كم بود كه از پشت ديوارها و سنگرها براي هم نارنجك پرت مي كرديم. رفيق احمد سينا هنگام عقب نشيني از سنگري به سنگر ديگر هدف گلوله قرار گرفت. رفيق بهناد كه لحظه اي پيش با انداختن نارنجك در خانه اي كه چند پاسدار در آن سنگر گرفته بودند آنها را به هلاكت رسانده بود از سنگرش بيرون آمد تا سراغ رفيق ديرينش احمد سينا برود. اما او نيز هدف گلوله قرار گرفت و در دم جان باخت. در جبهه «اسپه كلا» رفيق مهدي تهران از رفقاي گروه بسيج كه موفق به عقب نشيني شده بود پايش هدف گلوله قرار گرفت و زخم شديد برداشت و مدتي بعد اسير شد. دشمن او را پشت وانتي بست و آنقدر روي زمين كشيد تا جان باخت.

رفيق بهرام خرمشهر پايش در اثر اصابت گلوله شكست. او قادر به راه رفتن نبود. يكي از رفقاي پزشكي او را بدوش مي كشيد و از اين خانه به آن خانه مي برد. اين همزمان شد با تنگتر شدن حلقه محاصره. ما ديگر قادر به رفت و آمد در كوچه ها نبوديم. رفيق بهرام كه جنگاوري از تبار پرولترهاي عرب بود از رفقا خواست كه او را در خانه اي بگذارند و خودشان عقب بنشينند. هنگامي كه پاسداران به محل او رسيدند، ضامن نارنجك خود را كشيد سه پاسدار را كشت و خود نيز جان باخت. ديگر ادامه مقاومت غير ممكن بود. مردم پراكنده شده بودند. فقط جواناني كه به ما پيوسته بودند باقي ماندند. درگيريها از فاصله نزديك ادامه يافت. كوچه به كوچه، خانه به خانه، ديوار به ديوار. دورنمائي براي عقب نشيني هم بچشم نمي خورد. رفقاي زخمي مدارك، نامه ها و دفتر هاي خاطرات خود در جنگل را به مردم مي دادند. رفيق رياحي خاطرات خود را به يكي از اهالي داد. رفيقي نوار سرودهائي كه در جنگل پر شده بود را به يكي ديگر.

در بحبوحه نبرد، خبر شهادت كاك اسماعيل به كاك محمد كه در محله «اسپه كلا» بود رسيد. اسماعيل علاوه بر اينكه رفيق و همرزم قديمي كاك محمد بود، برادر دو قلويش هم بود. بغضي خون آلود گلوي كاك محمد را گرفت. مجالي براي بغض تركاندن نبود. او بيدرنگ دست بكار شد و بعنوان معاون اول نظامي مسئوليت فرماندهي نبرد را در دست گرفت. كاك محمد خونسردي عجيبي داشت. هنگام جنگ هيچ چيز او را منقلب نمي كرد. او آرامش خود را در پيچيده ترين و دشوار ترين موقعيتها حفظ مي كرد. رفيق رسول محمدي (كاك محمد) مهمترين ويژگي يك فرمانده نظامي خوب را دارا بود: پذيرش مسئوليتهاي سنگين و جرئت و شهامت در تصميم گيري خطير. او در آن لحظات سرشار از كينه و تصميم بود. كاك محمد سري به محله رضوانيه زد. طي مشورتي كوتاه با رفقاي رهبري تصميم به عقب نشيني گرفت. كاك محمد تلاش فراواني براي سازمان دادن عقب نشيني منظم قواي سربداران كرد. شكستن حلقه محاصره با آن همه نيروي دشمن مستلزم مهارتي فراوان و تهوري بي پايان و نيروي اراده شگرف بود. او راههاي مختلف را چك كرد و سرانجام باغي را براي عقب نشيني قوا شناسائي كرد. به اين منظور كه همه نيروهاي خود را در آن باغ جمع كند و منتظر تاريكي شب شود.

 

عقب نشيني نيروها چگونه صورت گرفت؟

 

ساعت حوالي چهار و نيم بعداز ظهر بود، كه تصميم به عقب نشيني گرفته شد. انتهاي اين دو محله، باغ نارنج بزرگ مثلث شكلي قرار داشت. زمين باير كوچكي قاعده اين مثلث را از دو محله جدا مي كرد. در ضلع غربي آن دادگاه انقلاب اسلامي واقع بود و در ضلع شرقي آن رودخانه هراز و مسيري كه از آن شبانه وارد شهر شده بوديم. در راس مثلث كه محل تقاطع كمربندي طالقاني و جاده هراز بود دشمن در يك بلندي تيرباري كار گذاشته بود كه تقريبا بر هر دو ضلع باغ مسلط بود.

اولين گروه، گروه كمين جاده هراز تحت مسئوليت رفيق حسن اميري (جلال) بود كه همراه با تعداد ديگري از رفقا به باغ نارنج عقب نشست. تقريبا بيست نفر در اين گروه بودند. رفقاي اين گروه با باز كردن خط آتش عليه نيروهاي مستقر در دادگاه انقلاب اسلامي راه خود را بسمت محله اي در پشت دادگاه گشودند. آنان با دور زدن دادگاه توانستند خود را به روستائي كه در كناره شهر قرار داشت برسانند. حين عبور از جاده هراز كه خيابان پهني بود، رفيق اسعد شرهاني نژاد از رفقاي جنوب از ناحيه كمر هدف گلوله قرار گرفت و فلج شد و ديگر قادر به حركت نبود. رفقا مجبور شدند او را جا بگذارند. اين رفيق دستگير و اعدام شد. رفيقي ديگر حين عبور در اثر شدت تيراندازيها ميان شمشادهاي وسط خيابان پناه گرفت و نتوانست خود را به رفقاي ديگر برساند. او دو شبانه روز در آن نقطه باقي ماند و بعد از دو شبانه روز از همان راهي كه به شهر آمديم به جنگل برگشت و خود را به رفقا رساند. اين دسته از رفقا كه مركب از رفقائي چون حسن اميري، عبدالله ميرآويسي و بهروز فتحي بودند در كناره آن روستا وانتي را مصادره كردند و جملگي سوار بر وانت شدند. آنها با عبور از جاده هاي روستائي به سمت جنگل رفتند. حين عبور از روستا با اعضاي مسلح انجمن اسلامي روستاي «مرزنكلا» درگير شدند و سنگرهايشان را در هم كوبيدند. اين گروه در واقع راه عقب نشيني خود تا جنگل را با نبرد گشودند. هوا تازه تاريك شده بود كه آنان همراه با چند تن از رفقاي كه زخم سطحي برداشته بودند در امامزاده عبدالله به حاشيه جنگل رسيدند.

دومين گروه تيمي مركب از رفقا حشمت اسدي، سيامك زعيم، فرهنگ سراج، علي اصغر آيت الله زاده، تورج ملايري و حسين ساري، برخي ديگر از رفقاي گروه پزشكي همچون فرح خرم نژاد بودند. آنان به دنبال گروه كمين جاده هراز رفتند. اما نتوانستند ارتباط شان با آنان را حفظ كنند. زماني به باغ رسيدند كه آنها باغ را ترك كرده بودند و امكان عبور از جاده هراز تقريبا غير ممكن شده بود. اين دسته از رفقا مجددا به حد فاصل دو محله «رضوانيه» و «اسپه كلا» بازگشتند. از آنجائيكه راه عقب نشيني از قبل طراحي نشده بود، در نتيجه سازمان دادن عقب نشيني منظم كار بسيار سختي بود. با وجود اين، و با تلاش تك تك فرماندهان نظامي بويژه كاك محمد تعداد زيادي از رفقا دسته به دسته، دو به دو يا سه به سه مجموعا نزديك به سي نفر توانستند به باغ عقب بنشينند. اين همزمان بود با درهم شكستن خط دفاعي ما در دو محله. ديگر رفت و آمد در كوچه ها امكان پذير نبود. رفقا مي بايست مدام از ديوار خانه ها بالا و پائين مي رفتند يا پشت درب خانه ها سنگر مي گرفتند و به نيروهاي دشمن كه در كوچه ها در حال رفت و آمد بودند تير مي انداختند.

دشمن توانست بر زمين بايري كه به باغ منتهي مي شد هم تسلط پيدا كند. در نتيجه، نيروهاي مستقر در محلات نتوانستند به باغ عقب نشيني كنند. بيش از بيست نفر از رفقا عملا در محله باقي ماندند و در خانه ها پنهان شدند.

اما براي آن دسته از رفقائي كه به باغ نارنج عقب نشستند پايان نبرد نبود، تازه اوج و هنگامه نبرد بود.

 

درگيري در باغ نارنج چگونه پيش رفت؟

 

رفقا در گوشه و كنار باغ سنگر گرفتند. اگر چه درختان پرتقال و نارنج تنه نازكي داشتند و براي سنگر گيري مناسب نبودند اما پوشش مناسبي براي ما فراهم آوردند. فشار نيروهاي ارتجاع صد چندان شده بود. دشمن با خمپاره و نارنجك و مسلسلهاي سبك و سنگين به باغ يورش آورد. پاسداران و بسيجي ها و خيل مزدوران حزب الهي گله وار پيش مي آمدند تا به خيال خود مقاومت ما را در هم شكنند. مقاومت ستايش انگيزي از جانب ما صورت گرفت. فاصله ما و دشمن بسيار كم بود بگونه اي كه چهره ها قابل تشخيص بودند. صداي گلوله و انفجار نارنجكها، گوش را كر مي كرد. كاك محمد نيروها را بصورت نيم دايره آرايش نظامي داد و خود در پيشاپيش قرار گرفت. آنگاه بالاپوش سربازيش را از تن كند، كوله پشتي اش را از فشنگ خالي كرد و كناري نهاد، فشنگها را در جيب شلوار جاي داد و با قاطعيت خطاب به بقيه رفقا گفت: «دشمن ما را محاصره كرده و راهي بجز در هم شكستن حلقه محاصره نداريم. بايد هر طور شده خود را به جاده كمربندي برسانيم. اگر موفق به انجام اينكار نشديم آنقدر مقاومت مي كنيم تا كشته شويم. به هيچ يك از نيروهاي دشمن رحم نكنيد.» آنگاه خود و ديگر رفقا با حالت نيم خيز به قصد پيشروي بر صفوف دشمن آتش گشودند. در همين اثنا، صداي رگبار كاليبر 50 بلند شد. همه بسرعت خود را بر زمين پرتاب كردند و پناه گرفتند. در اين ميان كاك محمد با پشت به زمين پرتاب شد اسلحه اش بروي پايش غلتيد. گلوله ها سينه اش را شكافته بودند. رفيقي بروي او خم شد و صدايش كرد. كاك محمد سرش را برگرداند، خواست چيزي بگويد، اما نتوانست. سپس همه نيروي خود را جمع كرد، مشت راستش را بالا آورد و گفت: «زنده باد آزادي ! مرگ بر خميني !» بار ديگر تلاش كرد كه مشت چپش را بالا بياورد اما نتوانست و آرام گرفت. همان آرامشي كه چند ساعت پيش از اين بر چهره كاك اساعيل و بسياري از رفقاي ديگر نقش بسته بود.

در همين حين، رفقا از گوشه هاي مختلف باغ قاطعانه و بي وقفه رگبار را بسمت نيروهاي دشمن، بويژه گله هاي حزب الله گشودند. آنها با شجاعت و اراده اي فوق العاده و عزمي جزم رزميدند، توانائي و رشادتي وصف ناپذير از خود نشان دادند. اطراف باغ نارنج از نقاطي بود كه بيشترين تلفات و زخمي بر نيروهاي دشمن وارد آمد. بلندگوي دستي پاسداران بود كه مدام نيروهاي خود را به عقب نشيني فرا مي خواند. يكي از رفقا از جايش بند شد و خطاب به حزب اللهي سرگردان گفت از اينور بيائيد. آنها فريب خوردند و بار ديگر در تيررس ما قرار گرفتند و آه و ناله هاي شان بلند شد. خوشبختانه شيبي كه در مقابل سنگر رفقا قرار داشت حفاظ خوبي شد كه در تيررس نباشند. اما اين مقاومت دليرانه و شگفت انگيز به بهاي از دست دادن چند تن از رفقا ممكن شد. رفيق سهيل سهيلي (يوسف گرجي) معاون دوم نظامي سربداران پس از نبردي پر جوش و خروش هدف گلوله قرار گرفت. قلبي كه هميشه
چشمه هاي روشن خورشيد در درونش مي جوشيد، از حركت بازايستاد. رفيق محمد صادق يزدان پناه (محسن آشپز) كه تك تيرانداز ماهري بود با تفنگ ام يك خود تك به تك نيروهاي دشمن را از پا در آورد و خود به شهادت رسيد. رفيق مسعود حيدري از رفقاي پيكار كه زخمي شد به اسارت دشمن در آمد. رفيق فريدون شمال از رفقاي تنكابن كه مدتي در جنگل بود ولي بعد براي كمك به تشكيلات شهر ساكن آمل شد، به احتمال زياد در همين نقطه گلوله اي فكش را داغان كرد و زنده اسير دشمن شد. رفيق شكرالله احمدي (از كادرهاي برجسته و قديمي سازمان شفق سرخ و از معلمان محبوب مردم منطقه ثلاث باباجاني كرمانشاه و از بنيانگذاران اتحاديه دهقاني روانسر و جوانرود) پس از اتمام فشنگهاي تفنگ قنداق شكسته اش، اسير شد. برخي رفقا هم زخمي شدند. رفيق محمد پوئيد براي بار دوم زخم برداشت.

با تاريك شدن هوا، نيروهاي دشمن از اين جبهه عقب نشستند و كلا از ترس دادن تلفات بيشتر، نيروهاي شان را از دو محله بيرون كشيدند و ادامه عمليات شان را به فردا موكول كردند. هر چند، تا نيمه شب صداي تيراندازي درگيريهاي كوتاه، صداي تك تيرها و انفجار نارنجكها از گوشه و كنار شهر شنيده مي شد.

با جان باختن كاك محمد، عملا بين نيروهاي مستقر در باغ شكاف افتاد و هر دسته از نيروها شبانه، به طريقي جداگانه از يك گوشه باغ خارج شدند.

 

بقيه قواي سربدار چگونه از شهر به جنگل عقب نشستند و مردم چگونه شما را در اين زمينه ياري دادند؟

 

يك گروه يازده نفره مركب از رفقائي چون حسين رياحي، فريدون خرم روز (ميرزا يوسف)، بهزاد گيلان، محمد پوئيد، عيدي نوروزي (مالك آغاجاري) حدود نه و نيم شب تصميم گرفتند از باغ خارج شوند. نخست براي پيدا كردن ديگر رفقا چرخي در باغ زدند اما كسي را پيدا نكردند. براي جبران مهمات مصرف شده به جستجوي فشنگ پرداختند و تعدادي خشابهاي فشنگ كه دور و بر افتاده بود را جمع آوري كردند. سپس زخم رفقاي زخمي را محكم بستند و بسمت بخش جنوبي جاده كمربندي طالقاني براه افتادند. آنان با پاره كردن سيم خارداري به كنار آن جاده رسيدند. در سمت جنوبي اين جاده تيرباري كار گذاشته شده بود كه هر از چند گاهي با شنيدن هر صدائي جاده را به گلوله مي بست. همان موقع به سمت يك اسب و يكي از نيروهاي خودشان تيراندازي كردند و پاسداري را زخمي كردند. صداي جر و بحثهاي شان سر اين مسئله شنيده مي شد، اين خود فرصت مناسبي بود كه كليه رفقا براحتي از جاده گذر كنند و خود را بسمت رودخانه بكشانند. همان موقع پيرمرد و زن جواني كه با فانوس دنبال اسب شان مي گشتند رفقا را ديدند. آنها به گرمي از رفقا استقبال كردند و آنها را براي خوردن شام به خانه دعوت كردند. اما رفقا از آنان خواستند كه تا كناره رودخانه راهنمائي شان كند پيرمرد با كمال ميل آنها را راهنمائي و همراهي كرد و راه ساده تري را براي عبور از رودخانه نشان داد. رفقا از جاده كمربندي آمل - بابل از ميان دو كمين ارتش گذشتند و وارد همان مسيري شدند كه دو شب قبل آنرا طي كرده بودند.

حضور رفيق رياحي قوت قلب بزرگي براي كليه رفقا محسوب مي شد. او عليرغم اينكه خون زيادي از پايش رفته بود، از روحيه اي عالي برخوردار بود. نقش وي در روحيه دادن به رفقا هنگام عقب نشيني به باغ و درگيريهاي توي باغ و عقب نشيني تا جنگل تعيين كننده بود. در سخت ترين لحظات، زماني كه تهاجم دشمن در اوج بود، وي منبع شهامت و دلداري براي رفقا بود. منبعي قابل اعتماد و اطمينان كه در اوج محاصره و سركوب دشمن و لحظات شوم شكست به ديگران الهام مي بخشيد.

اين رفقا پس از يك شبانه روز نبرد و سه شبانه روز بي خوابي و خستگي مفرط بسمت آخرين تلارهائي كه در آن بوديم رفتند. شب غم انگيزي بود. حزن و اندوه همه را فراگرفته بود. هر كس سعي مي كرد بغضش را پنهان كند اما هر بار با شنيدن نام رفقاي جانباخته، نام عزيزترين عزيزان و ياران خود، صداي هق هق گريه اين يا آن رفيق فضاي تيره شب را مي شكافت. تلاش براي دلداري دادن اين يا آن رفيق غير ممكن بود. چرا كه به راحتي هق هق گريه ها همگاني مي شد. اين دسته از رفقا سحرگاهان به مقصد رسيدند.

يك گروه شش هفت نفره از رفقائي كه در باغ نارنج مستقر بودند، همراه با يكي از رفقاي زخمي به سمت دادگاه انقلاب اسلامي عقب نشستند و خود را به كنار يك روستاي حاشيه شهر رساندند. يكي از اهالي آن روستا آنان را در خانه اش جاي داد. نان و دارو و امكانات اوليه در اختيارشان قرار داد، خودش فردا مسير عقب نشيني از جنگل از طريق رودخانه هراز را شناسائي كرد. و شب هنگام رفقا را تا لب رودخانه رساند. اين رفقا نيز 24 ساعت بعد به گروه شامل رفيق رياحي رسيدند. برخي دسته هاي كوچكتر نيز عمدتا از اين مسير خود را به جنگل رساندند.

كمكهاي مردم براي عقب نشيني نيروهائي كه در محلات باقي مانده بودند، تعيين كننده بود. بطور خودبخودي تيمهائي از جوانان براي كمك به عقب نشيني نيروهاي ما شكل گرفت. اين تيمها تا دو سه روز پس از ششم بهمن عليرغم خطراتي زيادي كه وجود داشت، فعال بودند. انگار مردم ايندو محله همگي بسيج شده بودند كه هر طور شده جان رفقا را نجات دهند. فقط كافي بود كه به مردم رجوع شود، هيچكس دست رد بر سينه كسي نمي زد.

رفيق بهروز غفوري كه در محله اسپه كلا باقي مانده بود، همراه با دو رفيق ديگر به خانه يكي از اهالي رفتند. آنها كه بشدت خسته و گرسنه بودند غذائي خوردند و چند ساعتي استراحت كردند. صاحبخانه سر ساعت مقرر رفقا را از خواب بيدار كرد و شخصا آنها را تا مسير رودخانه همراهي كرد و راه عقب نشيني را نشان داد. آنها فردا صبح به رفقاي مستقر در سه تلار ملحق شدند.رفيق كرد ديگري هنگام عبور از جاده به خانه اي پناه برد. اهالي خانه سريعا دست بكار شدند. اسلحه اش را مخفي كردند. او را به حمام بردند. ريشش را تراشيدند و براي حفظ ظاهر رختخوابي برايش پهن كردند و او را در آن خواباندند و دو سه روز نزد خود نگهداشتند. سپس با درست كردن پوشش مناسب با ماشين شخصي خودشان وي را به تهران رساندند، پول كافي در اختيار وي نهادند و به او گفتند هر موقع كه خواستي برگرد اسلحه ات را تحويل بگير.

رفيق محمد توكلي (مسعود آبادان) كه انگشت دستش تير خورده بود، در آخرين لحظه كه حلقه محاصره بسته شده بود وارد خانه اي شد. ساكنين خانه از پير و جوان فعالانه كمك كردند تا وي سريعا لباسش را عوض كند و دستكشي به وي دادند كه زخمش را پنهان كند و او را به خانه امن تري منتقل كردند. فرداي آنروز كه اين رفيق در خيابان پرسه مي زد توانست اتفاقي رفقاي تشكيلات شهر را ببيند و به خانه اي منتقل شود و چند روز بعد به تهران بيايد.

چند نفر از رفقاي گروه پزشكي كه در خانه اي مانده بودند و نتوانسته بودند خود را هنگام درگيريها به دو محله برسانند يكي دو روز بعد به ياري مردم به شهرهاي ديگر منتقل شدند.

يكي ديگر از رفقا در خانه اي به مدت 48 ساعت پنهان شده بود، بسياري از اهالي محل از اين مسئله خبر داشتند هر يك در تلاش براي پيدا كردن راهي براي خروجش از محله بودند. صاحبخانه كه از حضور اين رفيق در خانه اش مطلع بود طي دو روز بعد همراه با زن و فرزندانش هنگام خانه گردي رژيم جلوي منزل مي ايستاد تا ماموران كمتر شك كنند. سرانجام با همكاري مردم وي توانست از شهر خارج شود.

بسياري از رفقاي محلي ديگر چون اميد قماشي، رحمت چمن سرا، منير نور محمدي، فرشته ازلي و چند نفر ديگر كه در قيام شركت داشتند با كمك اهالي محل توانستند از دو محله خارج شوند. همچنين بسياري از جوانان محلي كه به صفوف ما پيوسته بودند، با كمك تيمهاي ياري دهنده مردمي توانستند از محاصره خارج شوند. متاسفانه برخي از اين افراد كه بصورت انفرادي به جنگل عقب نشستند بعلت عدم آشنائي به راهها و منطقه اي كه ما در آن بوديم در كمين نيروهاي دشمن افتادند و كشته شدند. خود رژيم چند مورد از اين درگيريهاي پراكنده را طي روزهاي بعد در كناره جنگل گزارش داد.

اما بدترين ضربه هنگام عقب نشيني، بر تيمي كه مركب از رفقا سيامك زعيم و حشمت اسدي و گروه پزشكي بود وارد آمد. اين رفقا پس از بازگشت مجدد به محله همراه با تعدادي ديگر از رفقا، رفقائي چون مراد، روزبه منافي، حميد راج پوت كه به آنها ملحق شده بودند به محاصره كامل افتادند. رفيق مراد در آخرين لحظه گفت بهتر است هر يك يا چند تائي در گوشه اي پنهان شويم و خود را نجات دهيم. چند ثانيه اي نگذشت كه به خاطر حملات بي وقفه دشمن رفقا از يكديگر جدا افتادند. رفيق مراد همراه با رفيق محمد توكلي وارد خانه اي شدند و اكثريت رفقا وارد خانه اي ديگر. رفيق مراد پس از رفيق محمد توكلي لباسش را عوض كرد و خود را به كوچه انداخت و قاطي جمعيتي شد كه در حال خارج شدن از محله بودند. متاسفانه وي همانروز بعنوان مشكوك بازداشت شد و روز بعد توسط يكي از افراد دستگير شده گروه پزشكي كه خيانت كرد بعنوان يكي از رهبران اصلي سازمان شناسائي شد. رفيق غلامعباس درخشان ماهها زير شكنجه بود و همانطور كه در نامه اي كه از زندان به بيرون داده بود نوشت من زير كتك خواهم مرد و چيزي نخواهم گفت. او بدينگونه عمل كرد. در مرداد ماه 61 رفيق غلام عباس درخشان زير شكنجه در زندان چالوس جان باخت.

اما بقيه رفقاي اين گروه كه رفقا سيامك زعيم و حشمت اسدي هم همراهشان بودند در پشت بام خانه اي پناه گرفتند. اين دسته از رفقا كه شامل رفقاي گروه پزشكي بود اسلحه و مهمات زيادي در اختيار نداشتند. متاسفانه آنان شب در پشت بام خانه اي كه هنگام عقب نشيني در آن پناه گرفته بودند، ماندند و تلاشي براي اينكه از محله و شهر خارج شوند سازمان ندادند، آنها با خبر نشدند كه دشمن نيروهايش را از خيابانها و كوچه پس كوچه هاي اين دو محله خارج ساخته و دور آن حلقه زده است. فرداي روز قيام، ده نفر از اين رفقا طي درگيري كوتاهي زنده اسير شدند، اكثريت شان به غير از رفيق سيامك زعيم (شهاب) و يكي دو نفر ديگر دو روز بعد در ملاءعام تيرباران شدند. بنا به قولي، رفيق حشمت اسدي براي اينكه زنده اسير نشود خودش را كشت و بنا به قولي ديگر در درگيري كشته شد. البته هنوز كه هنوز است مردم شهر آمل مرگ او را که ياور استوار مبارزات انقلابي شان بود، باور نكرده اند. اين آخرين و متمركزترين ضربه نظامي در شهر بود كه بر ما وارد شد، ضربه اي كه طي آن اصلي ترين فرد رهبري سياسي خود را از دست داديم.

بدينسان قيامي كه غرور و افتخار و بلندپروازي كمونيستي بر تاركش نقش بسته بود از ميان آتش و خشم و عصيان و باروت گذر كرد، در خون رهبران و رزمندگان طبقه كارگر و خلق غرقه شد و شكست خورد.

 

نتايج نظامي مجموعه درگيريهاي اين نبرد از زاويه تعداد كشته ها و زخمي هاي طرفين چه بود؟

 

دشمن در اين درگيري بيش از 200 كشته و 500 زخمي از خود بجاي گذاشت. تمامي بيمارستانهاي آمل، بابل، قائمشهر و ساري مملو از زخمي هاي دشمن بود. خود رژيم رسما كشته هاي خود را در ليستي 40 نفر اعلام كرد. ليست مسخره اي كه هر سال عوض مي شد.

ما در اين نبرد در مجموع 44 كشته و اسير داديم. پنج نفر از رفقا هم زخمي شدند كه بعدا مداوا شدند. سه تن از اعضاي كميته دائم رهبري سازمان كشته و اسير شدند. سه تن از فرماندهان اصلي نظامي يعني كاك اسماعيل، كاك محمد و يوسف گرجي را بهمراه يك معاون نظامي يعني رفيق فرامرز فرزاد را از دست داديم. هيچگاه از تعداد كساني كه به صفوف ما پيوستند و در جريان نبرد كشته شدند، اطلاع دقيقي كسب نكرديم. هر چند كه بطور جسته و گريخته از وجود چند جوان انقلابي كه كشته شدند مطلع شديم. البته رژيم بسياري از مردم ساكن در اين دو محله را كه در اثر اصابت گلوله هاي پاسداران كشته شدند به حساب حزب اللهي ها گذاشت. كه روشن ترين نمونه آن كارمندي بنام فرخ زارع بود كه در اثر كمانه گلوله پاسداران كشته شد و نامش در ليست منتشره از سوي رژيم گذاشته شد. بعلاوه طي ماهها بعد بسياري از جوانان به جرم همكاري با سربداران و شركت در قيام آمل اعدام يا به حبسهاي طويل المدت محكوم شدند.

از نظر مهمات نيز تقريبا اكثر مهمات فردي مان مصرف شد. ديگهاي انفجاري، موشك اندازهاي آرپي جي هفت همراه با حدود سي گلوله بدون اينكه استفاده چنداني از آنها بشود را از دست داديم.

در مجموع عليرغم ضربه سياسي نظامي مهمي كه به رژيم زديم، شكست سختي نصيب مان شد.

 

 چرا مي گوئي شكست؟ آيا قيام آمل محكوم به شكست بود؟ اين قيام چه جايگاهي در نبرد بين انقلاب و ضد انقلاب در آن مقطع داشت؟

 

قيام ما شكست خورد چرا كه اهدافي كه از آن انتظار داشتيم تحقق نيافت. قيام آمل به حريقي كه مي خواستيم بدل نشد. مسلما فاكتورهاي عيني و ذهني زيادي در اين شكست دخيل بودند. تا آنجائيكه به فاكتور ذهني بر مي گشت يعني نقش عنصر آگاه به بياني، خط و استراتژي ما كه در طرحها و نقشه هاي نظامي فشرده مي شد، اشتباهات زيادي از ما سر زد. من تلاش كردم اين اشتباهات را از جنبه هاي گوناگون و در جزئيات مختلف نشان دهم. اشتباهاتي كه ريشه در درك غلط از استراتژي انقلاب در ايران داشت. اين درك غلط بطور متمركزي خود را در نادرستي روش جنگي ما نشان داد. به اين معنا كه قبل از اينكه تبديل به ارتش قدرتمند و گسترده اي بشويم، با دشمن در يكي از مراكز قدرتش وارد درگيري تعيين كننده شديم و در جدال نابرابر و ميدان نامساعد شهر، شكست سختي خورديم.

امروزه كه نگاه مي كنيم به جرئت مي توان گفت كه حتي اگر ما دچار چنين خطاهاي تاكتيكي هم نمي شديم باز فاكتورهاي عيني قدرتمندتر ديگري خارج از اراده ما عمل مي كرد كه مانع پيروزي اين قيام مي شد. حتي اگر ما بدرستي تمام اصول، قواعد و فن قيام مسلحانه شهري را بكار مي گرفتيم، باز چنين شكستي اجتناب ناپذير بود. در صورتيكه استراتژي جنگ درازمدت خلق را اتخاذ مي كرديم، انقلاب مسير ديگري را مي پيمود. قيام مسلحانه شهري در كوتاه مدت قادر به رشد و گسترش ارتش خلق و حركت سيل وار بسوي شهرهاي ديگر نبود. ما بايد قيام آمل را به مثابه يك عمليات نظامي زود فرجام در چارچوب جنگ طولاني مدت مي نگريستيم. البته اتخاذ چنين استراتژي و تاكتيكهائي در آن مقطع براي نيروئي چون ما با تجارب و كيفياتي كه داشتيم چندان سهل و ساده نبود چرا كه نيازمند تسويه حساب جدي ايدئولوژيك - سياسي با انحرافات غالب بر سازمان و كل جنبش كمونيستي ايران بود.

برگردم به فاكتورهاي نامساعد عيني. در اين زمينه مي توان بر دو فاكتور مشخص انگشت گذاشت:

يكم، دشمن در آن مقطع در سركوب نيروهاي انقلابي در سراسر كشور به موفقيتهاي نسبي مهمي دست يافته بود. ديگر قادر بود براحتي نيروهايش را متمركز كند، كاري كه في المثل در تابستان سال 60 امكان پذير نبود. اين مسئله در تفوق كمي و عظيم نيروهايش نسبت به ما در روز ششم بهمن ماه خود را نشان داد.

دوم، افت نسبي روحيات انقلابي در ميان توده ها هم فاكتور مهم ديگري بود. ضرباهنگهاي انقلاب بطور جدي دچاركندي شده بود. بعنوان نمونه بگويم، رژيم در ادامه ضربات سختي كه بر نيروهاي انقلابي در سراسر كشور وارد آورد، در شهر كوچكي چون آمل تا آنزمان بيش از 80 تن از انقلابيون شهر را اعدام و بيش از 1200 نفر را دستگير كرده بود. به جرئت مي توان گفت كه به همين نسبت فعالين سياسي زيادي از شهر فراري بودند.

با وجود اين، توده هاي مردم مشتاقانه به استقبال نيروهاي ما شنافتند و در زمينه هاي مختلف ما را ياري رساندند. ليكن اين بار در مقابل هزاران مزدور تا بدندان مسلح كه ارتجاع بدون فوت وقت عليه اين قيام بسيج كرد، انقلاب ايستادگي نتوانست كرد. قيام آمل نشانه آخرين تعرض سازمانيافته انقلاب عليه ضد انقلاب در بعد سراسري بود. قيامي كه كسب قدرت سياسي را هدف قرار داده بود. عليرغم اينكه تا مدتها مقاومت خلق كرد و جنگ عادلانه در خطه كردستان ادامه يافت، اما شكست قيام آمل نشانه شكست قطعي انقلاب تاريخي60 – 57 در بعد سراسري بود.

در آمل، توده انقلابي، اين بار تحت رهبري پرولتارياي آگاه و با پيشقراولي يك صد كمونيست سربدار هر آنچه در توان داشت و در واقع هر آنچه كه در توانش مانده بود را بكار گرفت. اگر چه انقلاب از پيش سر بزير آورده بود، آنان جنگيدند، آنجا در آمل اين انقلاب بود كه به عرياني و همراه آنان، كوي به كوي، خانه به خانه، سنگر به سنگر بر زمين افتاد و برخاست و به عقب نشست. و بدينسان جنبش كمونيستي در ايران شكستي ديگر را تجربه كرد. اما اينبار بس سرافراز، در نبردي از جان مايه گرفته، خونين و سرسختانه. نبردي و شكستي آنچنان كه مصالح نبردها و پيروزي هاي فردا را فراهم تواند كرد.

 

قبل از اينكه به چگونگي ادامه سركوب دشمن، تاثيرات سراسري قيام آمل و برخورد گروههاي سياسي ديگر بپردازي، زماني كه به جنگل عقب نشستيد، چه برنامه اي را دنبال كرديد؟

 

با توجه به اينكه برخي رفقا در دسته هاي كوچك يا انفرادي به محل تلارها بر مي گشتند رفقا چند روزي صبر كردند تا احتمالا هر كسي كه توانست از شهر خارج شود را در آنجا بيابند. برنامه اصلي ما پيدا كردن بقيه رفقائي بود كه احتمال مي داديم به جنگل واقع در سمت غربي جاده هراز عقب نشسته باشند. در اين فاصله به چند نقطه اي سر زده شد كه احتمال مي دادند رفقائي بدان سمت عقب نشيني كرده باشند. ولي براي تحرك بيشتر مي بايست قبل از هر چيز رفقاي زخمي را به شهر منتقل مي كرديم. دشمن جاده هراز را يكي دو روزي مسدود اعلام كرد. رفقا پس از باز شدن جاده هراز جلوي كاميوني را گرفتند و از راننده آن كمك خواستند. راننده با كمال ميل پذيرفت. بدين وسيله يكي از رفقا كه زخمش سطحي بود همراه با رفيقي ديگر به تهران رفتند. فردا شب هم رفقاي تشكيلات شهر با درست كردن پوشش مناسب، با ماشيني براي انتقال رفيق رياحي و محمد پوئيد سر قرار جاده آمدند. رفيق رياحي به سختي مي توانست حركت كند. رفقا با درست كردن برانكارد او را حمل كردند و با گذشتن از چند رودخانه به محل قرار رسيدند. پس از انتقال اين دو رفيق باقي افراد كه نزديك به بيست نفري مي شدند به سمت روستاي ييلاقي گزنه سرا براه افتادند. درست فرداي آنروز پاسداران با هلي كوپتر، خود را به محل تلارهائي كه رفقا چند روزي در آن مستقر بودند رساندند اما دست از پا درازتر برگشتند.

رفيق رياحي قبل از وداع به رفقا گفت شما كمونيستهاي قهرماني هستيد و نبردي عظيم را پيش برده ايد من الان در موقعيتي نيستم كه در مورد چگونگي ادامه حركت سربداران چيزي بگويم. اما شما سعي كنيد رفقاي ديگر را بيابيد و با آنان به جمعبندي بنشينيد.

 

  بلافاصله پس از پايان گرفتن نبرد آمل، رژيم دست به سركوب سيستماتيكي زد. ابعاد اين سركوب چه بود و چگونه به پيش رفت؟

 

رژيم طرح سركوب همه جانبه اي را در كوتاه مدت و بلند مدت به پيش برد، كه شامل سه مولفه اصلي بود. يكي سركوب فوري سازماندهندگان و شركت كنندگان در نبرد آمل، ديگري تنبيه و سركوب عمومي مردمي كه به اين نبرد ياري رساندند و سرانجام پيشبرد يك كارزار تبليغي ارتجاعي عليه تاثيرات سياسي اين نبرد. من سعي مي كنم بطور جداگانه به هر يك از اين مولفه ها بپردازم، هر چند كه چندان از هم جدا نيستند.

رژيم براي ارعاب مردم پيكر رفقاي جانباخته بويژه رهبران قيام را در شهر به نمايش گذاشت. در گورستان مركزي شهر پيكر كاك اسماعيل (پيروت محمدي)، كاك محمد (رسول محمدي)، سهيل سهيلي و حشمت اسدي پور مدتي به نمايش گذاشته شد.

سبعيت دشمن حدي نداشت. پاسداران در بيمارستان شهر بشدت مانع كمك پزشكان و پرستاران به رفقاي زخمي و نيمه جان شدند. بسياري از رفقاي زخمي چون مجتبي سليماني زير لگد و ضربه قنداق تفنگ به قتل رسيدند. رفيق اسد شرهاني نژاد كه قادر به حركت نبود، بر روي برانكارد تيرباران شد. ليست ده نفره اي كه در روزنامه هاي رسمي كشور توسط رژيم منتشر شد، شامل ايندو رفيق و هشت رفيق فوق الذكر بود.

فوري ترين اقدام رژيم اعدام رفقاي اسير در ملاء عام بود. كليه اسراي جنگي بلافاصله و در عرض چند دقيقه در دادگاهي قرون وسطائي به اعدام محكوم شدند. نهم بهمن ماه 60 شهر آمل شاهد يكي از غم انگيز ترين روزهاي تاريخ بود. شب قبل آسمان تا صبح گريسته بود. اندوهي سنگين شهر را فراگرفته بود. حوالي ظهر 8 نفر از رزمندگان اسير را به استاديوم ورزشي شهر منتقل كردند. مردم دسته دسته از گوشه و كنار شهر به سوي استاديوم روان شدند. برخي مات و مبهوت بودند و برخي بغضشان گرفته بود. رژيم هم پايه هاي خود را از سراسر استان روانه آمل كرد. هزاران نفر كه توسط نيروهاي نظامي رژيم محصور بودند در استاديوم ورزشي گرد آمدند. رفقا روزبه منافي، تورج علي ملايري، علي اصغر آيت الله زاده، فرح خرم نژاد، حسين ساري، شكرالله احمدي، فرهنگ سراج، حميد راج پوت با سري افراشته جلوي جوخه اعدام قرار گرفتند. رفيق فرح خرم نژاد كه آنزمان حتي نام واقعي خود را از دشمن پنهان ساخته بود با شعار «زنده باد آزادي» مرگ را پذيرا شد. وقتي صداي شليك گلوله ها برخاست، و رفقا بر خاك افتادند، انگار جمعيت اعدام شد، سكوتي سهمگين حكمفرما شد. اين آخرين شراره هاي اميد و انقلاب مردم بود كه بر خاك مي افتاد. آن رفقا سمبل بهترين فرزندان انقلابي پرولتاريا و خلق بودند كه با خون سرخ شان تاريخ انقلاب را نوشتند، افتخار ابدي را نصيب خود ساختند، و براي هميشه در قلب مردم جاودانه شدند.

اعدام رفقا با آه و اشك توده ها همراه شد. در آنروزهاي تلخ بسياري در خلوت خويش غمگنانه گريستند. رفقائي چون رحمت چمن سرا كه از نزديك شاهد اعدام اين رفقا بود، نزد خود سوگند ياد نمود كه در راه آرمان و اهدافي كه آن رفقا در راهش جان باختند پيگيرانه و تا به آخر انجام وظيفه كند.

چند روزي پس از اين نبرد رژيم پيكر كليه رفقاي جانباخته را بطور دستجمعي در گودالي در كنار كمربندي جاده محمود آباد دفن نمود. زماني نگذشت كه مزار اين رفقا پر از گل شد. رژيم از هراسش مجبور شد مخفيانه پيكر جانباختگان را به نقطه اي نامعلومي منتقل كند. تا به خيال خود خاطره اي آنان را از ذهن مردم محو كند. تلاشي عبث چرا كه دلاوري شان بر ذهن توده هاي ستمديده براي هميشه نقش بست. به جز معدودي از رفقاي اسير كليه رفقاي دستگير شده به فاصله هاي كوتاهي اعدام شدند. رفيق فريدون شمال يك هفته بعد در چالوس اعدام شد مسعود حيدري از رفقاي پيكار در فروردين 61 اعدام شد. بلافاصله پس از اين اعمال شنيع دستگاههاي اطلاعاتي رژيم بكار افتادند تا شبكه تشكيلاتي اتحاديه را در آمل كشف كنند و هركس را كه در هر سطحي با اين جريان ارتباط داشت دستگير كنند. عوامل اطلاعاتي رژيم تا آنجا پيش رفتند كه بفهمند كه اولين شماره هاي نشريه حقيقت قبل از انقلاب چگونه در آمل پخش شد. حتي كساني كه در دوران انقلاب در روستاها با رفقائي چون حشمت اسدي در تنظيم و تدوين دادخواهي دهقانان همكاري داشتند را شناسائي و بازداشت كردند. رژيم حتي فردي كه اتاقي را در بهمن ماه 57 به رفقا براي دفتر علني دانشجويان و دانش آموزان مبارز اجاره داده بود، بازداشت كرد. كليه هواداران و منسوبين اتحاديه و هر كس كه كوچكترين نشاني از ارتباط او با تشكيلات اتحاديه بود دستگير مي شد. اين افراد سريعا يا به اعدام يا به حبسهاي طويل المدت محكوم شدند. رفقا فرشته ازلي و منير محمدي مجددا دستگير شدند، رفيق منير در 17 مرداد 61 و رفيق فرشته در 18 ديماه همانسال اعدام شدند. بسياري از جوانان محله «رضوانيه» كه از فعالين شوراي انقلابي اين محله در سال 57 بودند و از اتحاديه هواداري مي كردند، دستگير شدند. مرتضي تهراني (كارآموز مدرسه كر و لالها) از جوانان فعال اين محله به جرم دانستن محل اختفاي دستگاههاي چاپ اعدام شد. حسن ابوالقاسمي (ورزشكار) به جرم همكاري و مشخصا به دليل آنكه در تابستان سال 59 محافظ رفيق قاسم صراف زاده (از رهبران اتحاديه) هنگام سخنرانيش در آمل بود اعدام شد. داوود قرباني (كارگر زحمتكش)، به جرم دوستي با برخي اعضاي سربداران اعدام شد و حتي خود پاسداران پس از اعدام به خانواده اش اطلاع دادند كه وي را اشتباها اعدام كرده اند. قاسم حاتم نژاد (محصل) به جرم اينكه مدت كوتاهي در جنگل بود، اعدام شد. برادرش حسن حاتم نژاد كارگر بيكار كه حتي تعلق سياسي به اتحاديه نداشت فقط به جرم استقبال از سربداران اعدام شد.

يكي از جوانان نور سولده به جرم اينكه در سال 59 خانه اش را يك روز براي چاپ نشريه حقيقت در اختيار رفقاي تشكيلات شمال قرار داده بود، اعدام شد. جمشيد اصالت از معلمان مبارز آمل كه يكي از رهبران اصلي اعتصاب معلمان در زمان انقلاب 57 بود و در سال 60 فعالانه از سربداران حمايت مي كرد پس از دستگيري اعدام شد. عصر يك روز ناگهان در خانه اين معلم مبارز و سرشناس بزور گشوده شد و پاسداران پيكر اين رفيق را در حياط خانه اش جلوي همسر و چهار فرزند خردسالش انداختند و رفتند.

از سوي ديگر اسامي، تصاوير و كليه اطلاعات مربوط به رفقاي شركت كننده در قيام آمل در بين كليه گشتي هاي سپاه پاسداران در تهران پخش شد. همزمان كليه امكانات رژيم براي شناسائي و كشف تشكيلات اتحاديه در سراسر كشور بسيج شد. اقداماتي كه رژيم در اين زمينه سازمان داد سرانجام به ضربه سراسري به سازمان در 18 تير ماه 1361 منجر شد.

 

  چه اقداماتي رژيم در زمينه سركوب اهالي آمل سازمان داد؟

 

اطلاعاتم از درد و رنجي كه بر مردم آمل گذشته، محدود است و فقط از جوانب كمي از ابعاد مختلف اقدامات سركوبگرانه رژيم خبر دارم. رژيم تنبيه و سركوب عمومي مردم آمل را بلافاصله در دستور كار خود قرار داد. تا چند روز برق، تلفن و آب دو محله «رضوانيه» و «اسپه كلا» قطع شد. پاسداران دست به بازرسي خانه به خانه اين دو محله زدند. در حين بازرسي ها بسياري از اموال مردم مورد چپاول قرار گرفت. هركس كه كوچكترين كمكي به سربداران كرده بود دستگير شد. بطور نمونه مالک خانه اي كه تعدادي از رفقا در آن به اسارت در آمده بودند، فورا دستگير شد و به جرم عضويت در سربداران محكوم به اعدام شد. او را در كنار رفقاي اسير قرار دادند. سرانجام با اعتراض مصرانه رفقا مبني بر اينكه فرد دستگير شده ربطي به سربداران ندارد، از اعدامش جلوگيري شد. اين فرد مدتها حبس كشيد و در اثر ضرب و شتم صدمات جسمي زيادي ديد.

تا چند روز پس از نبرد آمل، حزب الهي ها عليه مردم اين دو محله با شعار «اسپه كلا، ننگ كلا» تظاهرات براه انداختند و خواستار تخت كردن محله «اسپه كلا» شدند. جمهوري اسلامي مي خواست پشت دست همه كساني را كه حتي كمتر از يك روز مزه آزادي را چشيدند و آنرا حس و تجربه كردند و شاهد به مصاف طلبيدن قدرت ارتجاعي بودند، داغ كند.

تا مدتها رژيم به مناسبت هفتم، چهلم و سالگرد و ... شهداي فاجعه آمل تظاهرات سازمان مي داد اما عليرغم تهديداتي كه رژيم بكار مي برد مردم شهر حاضر به شركت در اين تظاهراتها نمي شدند. رژيم آنقدر در ميان مردم شهر منفرد شده بود كه حتي اقوام افراد عادي هم كه در جريان درگيريهاي نظامي كشته شده بودند، عليرغم هر گونه تهديد و تطميع حاضر به شركت در اين قبيل كارزارهاي ارتجاعي رژيم نمي شدند. به همين خاطر حزب اللهي ها در تظاهراتهاي خود در كنار شعار «مرگ بر منافق جنگلي»، عليه مردم هم شعار «مرگ بر بي طرف بي شرف» سر مي دادند.

بسياري از خانواده ها بويژه خانواده هاي شركت كنندگان در اين نبرد مورد اذيت و آزار و اخاذي قرار گرفتند. خانه اي كه رفيق حشمت اسدي در آن ساكن بود مصادره شد. خانه اي كه سربداران روز پنج بهمن در آن بسر برده بودند هم مصادره شد. تا مدتها اعضاي خانواده هاي رفقاي شركت كننده در قيام مجبور به ترك شهر شدند. برخي خانواده هاي جانباختگان از مناطق ديگر كه براي گرفتن پيكر عزيزان جانباخته خود به آمل رجوع كردند، بطور جمعي دستگير و زنداني شدند و مورد اذيت و آزار قرار گرفتند. سياست كلي رژيم اين بود كه هركس كه هر كمكي به سربداران كرده بايد تنبيه شود. عوامل اطلاعاتي رژيم به كار افتادند تا به خيال خود رد هر نخودي كه به جنگل رسيد را پيدا كنند. موجي از دستگيريهاي جوانان انقلابي منطقه براه افتاد. فشار بيش از حدي بر مردم شهر آمل و روستاهاي اطراف وارد آمد. اين فشار در اشكال گوناگون تا سال 1365 ادامه داشت. زندانهاي آمل به قتلگاه جوانان انقلابي و پيشرو بدل شد. مخوفترين دادستانها و حاكمان شرع كشور به آمل روان شدند تا از مردم آمل انتقام بگيرند. كوچكترين جرم سياسي و از هر گروه مخالف حكمش اعدام بود. آمل و محمود آباد به نسبت جمعيت خود جزء شهرهائي بودند كه بالاترين رقم اعدامي را به خود اختصاص دادند. بيش از 1200 تن در اين منطقه اعدام شدند. آنها بواقع كمر به سلاخي يك نسل انقلابي بستند.

تا مدتها رژيم بدنبال آن بود كه جواناني را مورد شناسائي قرار دهد كه با صورتهاي پوشيده در قيام شركت كرده بودند. افرادي چون قدرت مسيحا كه توسط رفيق اميد قماشي جذب سربداران شده بود و در قيام آمل شركت داشت، مدتها بعد مورد شناسائي قرار گرفت و سريعا اعدام شد. جواني كه سمپات مجاهدين بود و براي رد گم كردن عضو انجمن اسلامي رضوانيه بود و شب قيام با صورت پوشيده به همكاري با سربداران پرداخت، بعدها مورد شناسائي قرار گرفت و اعدام شد.

دامنه سركوب به اهالي روستاهاي اطراف بويژه گالشهائي كه ساكن جنگل بودند، رسيد. دسته هاي مسلح پاسداران پس از قيام آمل، سراغ جنگل نشنيان مي رفتند و خود را سربدار معرفي مي كردند و خواهان كمك مي شدند و هركس كه تمايلي به كمك نشان مي داد را فورا دستگير مي كردند. پيرمرد گالشي در اثر ضرب و شتم پاسداران بلافاصله پس از آنكه از زندان آزادشد، فوت كرد. چندين گالش به حبس طويل المدت محكوم شدند و در ملاءعام در نماز جمعه شلاق خوردند. حتي مالك يكي از گاوبنه ها به جرم فروختن يك گوساله به سربداران چند ماه حبس كشيد.

فشار بر مردم از اندازه برون رفت تا آنجا كه يكي از دادستانهاي آمل بنام حاجي برخورداري كه به جلاد سربداران معروف بود در پاسخ به آيت الله جوادي آملي (از سران با نفوذ جمهوري اسلامي و عضو دائمي مجلس خبرگان) كه مدام درخواست مي كرد هر كسي كه مخالف رژيم است بايد دستگير و مجازات شود گفت اگر اينطور پيش برويم بهتر است دور شهر آمل سيم خاردار بكشيم و همه را زنداني كنيم.

همانطور كه در يكي از اعلاميه هاي سازمان بمناسبت سالگرد قيام سربداران آمده: هنوز با گذشت بيست سال از قيام آمل جاي زخمهاي ارتجاع بر پيكر توده هائي كه به ياري فرزندان دلير خود شتافتند، خود را به خطر افكندند، سنگرها بر پا داشتند، نان خود را با آنان قسمت نمودند، خونشان را با خون سربداران در هم آميختند، پناهشان دادند، از شركت كنندگان در قيام چون مردمك چشم حفاظت كردند و به طرق گوناگون به عقب نشيني نيروهاي سربداران ياري رساندند، باقيست. بي شك يادآوري آن زخمها نياز به انتقامي خونين را از دشمن را هر لحظه در ذهن هر انقلابي مطرح مي سازد.

 

رژيم از نظر تبليغي چه اقداماتي عليه قيام آمل سازمان داد؟

 

رژيم كارزار ضد انقلابي همه جانبه اي عليه نبرد آمل، مشخصا تشكيلات سازمانده آن يعني اتحاديه كمونيستهاي ايران به راه انداخت. اين جمله مائو كه «مرتجعين دنيا را به آتش مي كشند اما وقتي مردم شعله شمعي را روشن مي كنند فرياد وامصيباتا سر مي دهند» مصداق برخورد اوليه سران جمهوري اسلامي بود. پس از آنكه نبرد آمل در خون غرقه شد، خميني جلاد شخصا سخنراني كرد و قيام آمل را فاجعه ناميد و گفت «اين آخرين راه حل و آخرين اميد ضد انقلاب بود.»، «ديديد مردم آمل چه بسرتان آوردند.» ا و آمل را «شهر هزار سنگر» لقب داد. حرفهاي خميني همچون زوزه سگي هار بود كه ضربه خورده بود و قدرتش توسط يك نيروي انقلابي متكي بر مردم به مصاف طلبيده شده بود. او مي خواست با روش عوامفريبانه هميشگي اش اين ضربه را جبران كند. اگر آمل شهر هزار سنگر بود چرا ديگر از نقاط مختلف ايران نيرو در آن شهر پياده كرديد؟ چرا به پاسداران خود حتي در اروميه آماده باش داده بوديد؟ اگر آمل شهر هزار سنگر بود چرا اين همه مردم آمل را سركوب كرديد؟ اگر شهر هزار سنگر بود چرا شخص خميني آنقدر نگران اين قيام و تاثيراتش بود كه حتي در وصيتنامه اش هم بدان اشاره كرد و به گردانندگان رژيم ارتجاعي خود هشدار داد كه اتحاديه كمونيستهاي ايران را هرگز فراموش نكنند؟

رفسنجاني، يكي ديگر از سگهاي وفادار ارتجاع و امپرياليسم شكست قيام آمل را «پايان يك رويا» ناميد. موسوي نخست وزير آنزمان رژيم گفت: «اين فقط اتحاديه نبود كه شكست خورد بلكه طيف وسيع ضد انقلاب نيز بهمراه اتحاديه شكست خورد.» روزنامه كيهان تحت سرپرستي محمد خاتمي تا مدتها عليه قيام آمل و اتحاديه قلم فرسائي كرد و آن را در خدمت منافع امپرياليسم آمريكا و صدام حسين معرفي كرد و بر سركوب و كشتار كمونيستها و مردم آمل تاكيد نمود.

تلويزيون جمهوري اسلامي در «چهلم فاجعه آمل» فيلمي تهيه و پخش كرد. عليرغم كليه تلاشهائي كه گردانندگان تلويزيون بكار برده بودند كه چهره اتحاديه كمونيستهاي ايران را تيره و تار تصوير كنند، قادر نشدند كه بر قهرماني رزمندگان اين نبرد خاك بپاشند. اين برنامه تلويزيوني مصداق «سنگي كه مرتجعين بلند مي كنند بروي پاي خودشان مي افتد شد.» برخلاف آنچه كه دشمن انتظار داشت اين برنامه تلويزيوني موجب تقويت نفوذ و شهرت اتحاديه در سراسر كشور شد.

تا سالها بعد، در سالگرد نبرد آمل رژيم جمهوري اسلامي تلاش مي كرد با نشان دادن فيلمهاي تبليغي عليه اين نبرد و انتشار مقالات در روزنامه هاي رسمي كشور اثرات اين قيام را از ذهن مردم پاك كند. در همين راستا فيلمي سينمائي بي مايه و سراپا ارتجاعي بنام «داستان يك شهر» ساخته شد كه مورد استقبال قرار نگرفت و خيلي زود از پرده برداشته شد.

تا آنجا كه به تبليغات رژيم در سطح محلي بر مي گشت. آنقدر خصلت مردمي و شورشگري سربداران زبانزد خاص و عام بود كه عوامل رژيم نمي توانستند به شيوه هاي رايج و معمول هميشگي عليه اين قيام سمپاشي كنند. كار به آنجا كشيد كه يكي از امام جمعه هاي شمال در سخنرانيش گفت حيف اين جوانان، اگر ما صد نفر مانند اينها را داشتيم، در جنگ با عراق پيروز مي شديم.

 

موضعگيري و رفتار احزاب و گروههاي سياسي ديگر نسبت به قيام آمل چه بود؟

 

احزاب و گروههائي چون نهضت آزادي به رهبري مهندس بازرگان، حزب توده و سازمان اكثريت اين قيام را محكوم كردند. نهضت آزادي با خفت و خواري اعلاميه اي در محكوميت اين قيام صادر كرد و براي خميني دم تكان داد. حزب توده و اكثريت نه تنها از نظر سياسي اين قيام را محكوم كردند بلكه از لحاظ عملي در سركوب اين قيام نقش فعال ايفاء كردند. آنها در آنروزها بمثابه پادوهاي بيشرم پاسداران عمل كردند و افتخارشان اين بود كه از تفنگهاي سربداران گلوله هائی نصيب شان شده بود. سازمان اكثريت با «افتخار» در نشريه خود خبر از زخمي شدن دو تن از فعالين خود داد. ما هم با خبر شده بوديم كه يك تن از فعالين اين جريان در مقابله با سربداران كشته شد اما رهبري اين سازمان براي اينكه جيره «بنياد شهيد» اين فرد قطع نگردد از اعلان هويت سازماني اش چشم پوشيد. اكثريتي ها، رويزيونيستهاي تازه به دوران رسيده و كاسه ليسي بودند كه حاضر به انجام هر خدمتي به صاحبان قدرت بودند تا خود را بالا بكشند. روزهاي پس از شكست نبرد آمل كه رژيم نمايش سنگر سازي در كل شهر را سازمان داد، اكثريتي ها پابپاي پاسداران، بسيج و حزب اللهي ها و ديگر نيروهاي نظامي در ساختن اين سنگرها نقش گرفتند و در آنها نگهباني دادند. رفتار گروههاي سلطنت طلب، فكاهي بود. آنها تا مدتها در راديوهاي شان تبليغ مي كردند كه سربداران وابسته به آنهاست و هر شب باصطلاح براي ما پيام راديوئي رمزي مي فرستادند كه فقط موجب خنده و شوخي در ميان ما مي شد. اين تبليغ از جانب آنان فقط بكار گرفتن پول از بنگاههاي جاسوسي بين المللي مي آمد. يكي دو ماهي پس از قيام آمل، گروههاي سلطنت طلب در آمريكا مصاحبه مطبوعاتي براي سرواني ترتيب دادند كه ادعا داشت از سازمان دهندگان عمليات نظامي آمل بود.

اما خارج از صف بندي فوق، بايد به موضعگيري و عمل مجاهدين اشاره كنم. در آخرين ديداري كه رفقاي ما با مسئولين شمال اين سازمان داشتند. همكاري نظامي مورد بحث قرار گرفت. شرط همكاري آنها با سربداران اين بود كه هر گونه عملياتي بايد به نام شوراي ملي مقاومت باشد، كه مورد توافق ما نبود. ما سه راه حل در مقابلشان قرار داديم. يا عمليات نظامي مشتركي بنام اتحاديه و مجاهدين صورت گيرد. يا آنها در نيمي ديگر از شهر آمل خودشان عمليات مستقلي سازمان دهند يا اينكه همزمان در يكي ديگر از شهرهاي شمال قيام كنند. آنزمان مجاهدين هنوز از قدرت نظامي بالنسبه بالائي برخوردار بودند و براي شان انجام چنين عملياتهائي امكان پذير بود. آنها از امكانات تسليحاتي و لجستيكي زيادي در جنگلهاي قائم شهر برخوردار بودند. اما هيچيك از اين پيشنهادات مورد قبول آنها قرار نگرفت. چرا كه مسعود رجوي تعيين كرده بود كه هر گونه همكاري فقط در چارچوبه شوراي ملي مقاومت مجاز است.

مجاهدين كه تا آنزمان، همه جا حركت سربداران را به خود منسوب مي كردند و در ارتباط با آن كمك مالي براي خود جمع آوري مي كردند، عملا و بطرز كوته بينانه اي با سكوت به انتظار شكست قيام سربداران نشستند. در آنروزها، آنها هيچ عملياتي در شمال سازمان ندادند. فقط چند روز پس از نبرد آمل دو تن از مسئولين شمال اين سازمان هنگام خارج شدن از شهر آمل طي درگيري كوتاهي به شهادت رسيدند.

در روز ششم بهمن برخي تيمهاي نظامي مجاهدين در ديگر محلات خواستار آن بودند كه از پشت به حلقه محاصره پاسداران حمله كنند اما مورد مخالفت مسئولين اين سازمان روبرو شد. اين امر بعدها موجب جدائي اكثريت پايه هاي شان در شهر آمل شد.

مشكل اصلي مجاهدين با سربداران، سياسي بود. چرا كه راه حل سياسي - نظامي آنها (مشخصا عمليات نظامي پراكنده و بي حاصل شان) زير سئوال رفته بود. اين مسئله آنقدر حاد بود كه بخش مهمي از رساله رجوي موسوم به «جمعبندي يكساله از مبارزه مسلحانه» به رد مبارزه مسلحانه به قصد آزاد كردن منطقه اختصاص داشت. بعدها مجاهدين با عباراتي چون «خوش درخشيد ولی دولت مستعجل بود» از مبارزه مسلحانه سربداران ياد كردند.

چند ماه بعد مسعود رجوي در ديدار با فرستاده اي از سازمان در ارتباط با نبرد آمل دو نكته طرح كرد: يكي اينكه سربداران حساب شوروي ها را به خاطر هم مرز بودن شمال با آن كشور نكردند. در ثاني مي خواستند مجاهدين را دور بزنند. اين امر از يكسو نشانه آن بود كه مجاهدين بيشتر دنبال كسب مشروعيت و بند و بست با نيروهاي امپرياليستي بودند و از سوي ديگر مثل هر نيروي بورژوائي از اينكه طبقه كارگر و كمونيستهاي انقلابي در زمينه رهبري انقلاب دمكراتيك با آنان به رقابت بپردازند، دچار هراس و نگراني شده بودند. بطور عيني سربداران چشم انداز، افق، اهداف و روشهاي مبارزاتي را جلو گذاشت كه مي توانست موجب تغيير چارچوبه انقلاب بشود، دامنه آنرا وسعت بخشد و موجب عميقتر و راديكالتر شدن آن شود. رهبري مجاهدين اين پتانسيل را در حركت سربداران مي ديد و مثل هر نيروي بورژوا و خرده بورژواي ديگري حاضر نبود به راحتي به آن تن دهد. آنان وقتي استقلال عمل ما را ديدند در بي توجهي به ما و تضعيف ما ترديدي به دل راه ندادند.

 

گروههاي چپ در مورد قيام آمل چه موضعي گرفتند؟

 

بسياري از گروههاي چپ به خاطر شدت ضربات وارده قادر به عكس العمل مشخصي در ارتباط با اين نبرد نبودند. تنها گروه «چريكهاي فدائي خلق ايران (ارتش رهائيبخش خلقهاي ايران)» كه در آن دوره عمليات نظامي مشخصي را براي خنثي ساختن تبليغات رژيم در مورد نابودي انقلابيون جنگلي سازمان دادند. گروه «وحدت كمونيستي» از اتحاديه به عنوان تنها گروهي نام برد كه حرف و عملش يكي بود و به آنچه كه در رابطه با سال 60 مي گفت عمل كرد.

اگر چه در بين پايه هاي بسياري از گروههاي چپ، نبرد مسلحانه سربداران بصورت يك آلترناتيو عملي مشخص طرح شد و تمايل معيني نسبت به پيوستن به اين جبهه انقلابي بوجود آمد اما رهبران بسياري از گروهها سعي كردند با رفتار سكتاريستي و سكوت از كنار اين امر مهم -- يعني نبردي كه پرچمدارش كمونيستهاي انقلابي بودند -- بگذرند.

در اين ميان موضعگيري كومله (سازمان انقلابي زحمتكشان كردستان) متفاوت بود. آنان در ابتدا از اين حركت استقبال كردند و در ديداري كه رفقا با رهبري آنان در نوروز 61 داشتند قول همكاري و تقويت اين جبهه نبرد را دادند. اما پس از آنكه تحت تاثير خط سياسي ايدئولوژيك اتحاد مبارزان كمونيست قرار گرفتند از همكاري با ما سرباز زدند. حتي حاضر نشدند ما را براي انتقال سلاحهاي «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» (تشكيلات نظامي اتحاديه در كردستان) از منطقه بوكان ياري دهند. آنها شرط شان براي انجام اينكار دريافت سهمي از سلاحها بود. آنها انقلاب را با معامله اشتباه گرفته بودند. اين مسئله مستقيما ربط داشت به انتقادشان از تحليلي كه در سال 1360 كرده بودند يعني چشم انداز قدرت سياسي و شروع جنگ در منطقه اي ديگر. آنها تحت تاثير خط اتحاد مبارزان آن چشم انداز و تحليل را نقد كردند و پس گرفتند. استدلالشان اين بود كه مبارزه مسلحانه ربطي به مبارزه طبقه كارگر ندارد. پس در نقاط ديگر كشور نبايد دست به اسلحه برد. تناقض اين مسئله را با مبارزه مسلحانه در كردستان اينطور توضيح مي دادند كه چون مبارزه در كردستان مبارزه ملي است پس مبارزه مسلحانه تناقضي با آن ندارد ! يعني طبقه كارگر حق ندارد در مقابل طبقات استثمارگر و تا به دندان مسلح، ارتش و جنگ خود را داشته باشد.

اتحاد مبارزان كمونيست كه آن زمان در نشريه اش خبر مقهور شدن يك شبه نيروي مسلح صد نفره در آمل را داد، به اندازه كافي از شكست نبرد آمل براي جا انداختن و تقويت خط رفرميستي و ناسيوناليستي در ميان سازمان انقلابي زحمتكشان كردستان - كومله سود جست.

 

تاثيرات سراسري قيام آمل چه بود؟

 

در سراسر كشور، قيام آمل تاثير سياسي برانگيزاننده داشت و اميدواري انقلابي را تقويت كرد. در آن مقطع همه جا صحبت از جسارت و شورشگري سربداران بود، سربداران به سمبل مبارزه جوئي و آشتي ناپذيري با رژيم بدل شدند. مردم در قيام آمل مسير ديگري را مشاهده كردند. آنها ديدند كه مي توان در مقابل رژيم ايستاد و حتي اعمال قدرت كرد. از اين زاويه نگاه بسياري از جوانان انقلابي پيشرو به حركت سربداران جلب شد. حركتي كه تظلم خواه نبود. حركتي كه بر مبناي ضرورت ايستادگي انقلاب مسلح در مقابل ضدانقلاب مسلح سازمان يافته بود.

اتحاديه كمونيستهاي ايران به حكم تفنگ سربداران در سطح جامعه و فراتر از سطحي كه در تصور هر كس مي گنجيد مطرح شد و ذهن پيشروان انقلابي جامعه را فتح كرد. نام سربداران همان اندازه كه به مردم اميد مي داد بر دل دشمن هراس مي افكند. تا مدتي در هر شهر و محله اي كه اعلاميه هاي سربداران پخش مي شد رژيم سريعا عكس العمل نشان مي داد و به نيروهايش آماده باش مي داد. بطور نمونه در روزهاي 18 و 19 بهمن ماه شصت، زمانيكه بيانيه قيام پنج بهمن در مسجد سليمان پخش شد، در شهر شايع شد كه سربداران مي خواهند به مسجد سليمان حمله كنند بر مبناي اين شايعه پاسداران تيمهاي گشت مسلحانه براه انداختند و كنترل شديدي بر رفت و آمدهاي مردم اعمال كردند و تا چند روز در نقاط حساس شهر تيربار مستقر كردند، شبانه درب منازل را مي كوبيدند و خواهان جمع آوري اعلاميه هاي سربداران بودند و بسمت يكي از رفقا كه مشغول پخش اعلاميه بود تيراندازي كردند. در نماز جمعه شيراز اعلام شد كه سربداران قصد حمله به شيراز را هم دارند چونكه در آمل هم قبل از عملياتشان، اعلاميه پخش كردند.

به همت رفقاي كرد حجم وسيعي از اطلاعيه هاي نظامي سربداران در شهرها و روستاهاي كردستان پخش شد. مردم كردستان بيش از هر منطقه اي از قيام مسلحانه سربداران استقبال كردند و از اينكه جبهه جنگ انقلابي كردستان ديگر تنها نيست ابراز خوشحالي مي كردند.يكي از فعالين نظامي «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» كه به «حزب دمكرات كردستان ايران» پيوسته بود، زمانيكه كه خبر شهادت كاك اسماعيل و كاك محمد را شنيد، با گروه تحت فرماندهي خود طرح حمله به يكي از پايگاههاي بزرگ دشمن را ريخت و پايگاه را با خاك يكسان كرد.

در بين كارگران پيشرو كارخانجات تهران سمپاتي زيادي نسبت به سربداران ايجاد شد. برخي از اين كارگران داوطلبانه اعلاميه هاي سربداران را عليرغم خطراتي كه در بر داشت، در محلات خود پخش مي كردند.

بر خلاف مردم آمل، كه شكست قيام ما را از نزديك مشاهده كرده بودند، تا مدتي مردم مناطق ديگر اين تصور را داشتند كه سربداران ضربه اي سنگين به رژيم زدند و دوباره به جنگل بازگشتند. آنها انتظار ادامه حركت سربداران را داشتند. تا مدتي ادامه كاري نظامي ما تنها عاملي بود كه چنين روحيه اي را حفظ مي كرد. اما زمانيكه شكست قطعي ما عيان شد ذره ذره تاثيرات منفي اين شكست بر روحيات توده ها منعكس شد.

اولين كسانيكه كه نسبت اين شكست عكس العمل نشان دادند و مناسباتشان با ما كيفيتا عوض شد و پا پس كشيدند اقشار و طبقات مياني و مرفهي بودند كه تا زمان پنج بهمن كمكهاي مالي و تداركاتي زيادي به ما نمودند. پس از شكست آمل، يواش يواش درب خانه هاي آنها بروي ما بسته شد اما كماكان اقشار و طبقات تهيدست از هر كمكي كه از دستشان بر مي آمد مضايقه نكردند.

تجربه سربداران نشان داد تا زمانيكه كمونيستها و طبقه كارگر عزم خود را براي كسب قدرت سياسي در عمل نشان ندهند و تا زمانيكه مبارزه مسلحانه را شروع نكنند قادر نيستند در سطح وسيع بر مردم تاثير بگذارند، توده هاي وسيع را حول خودشان متحد كنند و توجه و همكاري اقشار مياني را بخود جلب كنند.

 

 


من و تو يكي شوريم

از هر شعله ئي برتر،

كه هيچ گاه شكست را بر ما چيرگي نيست

چرا كه از عشق

روئينه تنيم.

 

 

  شاملو

 

 

 

 

 

تلاشهاي بعد


   تلاشهاي بعد

برگرديم به جنگل، دشمن چه اقداماتي را در رابطه با تعقيب رفقائي كه به جنگل عقب نشستند سازمان داد؟

 

دشمن تلاش بسيار كرد كه در همان مقطع كار را يكسره سازد و باقي مانده قواي ما را از ميان بردارد. با توجه به ميزان نيروئي كه در آن روزها در آمل متمركز كرده بود، بطور گسترده اي نيروهاي خود را به جنگل فرستاد. هلي كوپترهاي بيشتري بدين منظور اختصاص داد كه تا چند هفته مدام بر فراز جنگل پروازهاي شناسائي صورت مي دادند. از سوي ديگر، گروه گروه پاسدار به مناطق جنگلي كه قبلا در آن مستقر بوديم، اعزام شدند. به برخي تلارهاي محل اقامت مان رفتند. بر در و ديوار آن عليه ما شعار نوشتند. از برخي وسايل ما مانند كيسه خواب و ديگ و قابلمه اضافي فيلم برداري كردند و در تلويزيون سراسري نمايش دادند تا نشان دهند كه جنگل تحت كنترل آنهاست. سراغ بسياري از گالشهاي ساكن در جنگل رفتند، آنها را تهديد كردند و در مورد ما اطلاعات خواستند، اما تلاشهاي شان ثمري نداد.

متاسفانه، دو تن از اسراي جنگي ما زير فشارهاي دشمن ضعف نشان دادند. رژيم با اطلاعاتي كه از آنها بدست آورد احتمال آن را داد كه ما به روستاي ييلاقي «گزنا سرا» عقب نشسته باشيم. از همينرو عمليات نظامي بزرگي را براي محاصره و سركوب ما در اين روستا سازمان داد. چند تن از فرماندهان اصلي سپاه پاسداران از تهران هدايت اين عمليات را بر عهده گرفتند. چند صد نفر نيرو در كنار معدن «سنگ دركا» تمركز داده شد. و صبح زود، روز 18 بهمن، رژيم انتقال نيروهايش به اين روستا را از طريق هلي كوپتر آغاز كرد.

 

قبل از اينكه به درگيري «گزناسرا» بپردازي، موقعيت نيروهاي خودمان را هم توضيح بده؟ چگونه رفقاي مختلف همديگر را پيدا كردند؟

 

پس از انتقال رفيق حسين رياحي به تهران و و ديگر رفقاي زخمي كه قادر به حركت نبودند، باقي رفقا خود را به منطقه غرب رودخانه هراز رساندند. دو سه شبي در تلارهاي اين منطقه اطراق كردند و برخي آذوقه هائي كه در تلارهاي مختلف به جا مانده بود را جمع آوري كردند. گالشهاي محل خبر سلامتي دسته اي ديگر و همچنين نقل و انتقالات پاسداران را دادند. يكي از گالشها كه با كاك محمد بسيار صميمي بود، مدام سراغ او را مي گرفت، زمانيكه خبر جانباختن كاك محمد را شنيد، وا رفت و بر زمين نشست و زار زار گريست.

رفقا به آخرين تلارهائي كه قبل از حركت به سمت آمل در آن مستقر بوديم رفتند. شعارهائي را كه پاسداران بر در و ديوار تلاري نوشته بودند پاك كردند و بعنوان نشانه شعار «درود بر سربداران»، «درود بر شهداي بخون خفته قيام آمل» را نوشتند تا اگر احتمالا رفقائي ردشان به آن طرف افتاد از حضور ما با خبر شوند.

سرانجام رفقا مسير معدن «سنگ دركا» را در پيش گرفتند. يكي دو ساعتي نزد چند تن از كارگران معدن گذراندند. آنها به گرمي از رفقا استقبال كردند و از اينكه ما را زنده مي ديدند خوشحال بودند. مدام سراغ رفقاي محلي چون حشمت اسدي و مسعود حيدري را مي گرفتند. آنها خبر رفتن 17 نفر از رفقا به سمت گزنا سرا و همچنين اخبار شهر و خبر اعدام رفقا را دادند. آنها مسحور قهرماني رفقاي اعدام شده بويژه رفيق فرح بودند.

صبح روز بعد هنگامي كه برف شروع به باريدن گرفت، رفقا راه «گزنا سرا» را در پيش گرفتند. از ميان برف سنگين، سربداران با استواري به پيش راه مي گشودند، سرود مي خواندند و به جانباختگان كمونيست درود مي فرستادند. بي تابي و التهاب همه را فراگرفته بود. نه سختي راه مطرح بود نه سرماي زمستاني. شوق ديدار رفقائي كه زنده ماندند همه را گرم كرده بود و انرژي خارق العاده اي به همه داده بود. با وجود اينكه غم و درد فراوان بود ولي حس ديدار، چاشني قدرتمندي از نشاط و خوشي با خود داشت.

حوالي ظهر رفقا به «گزنا سرا» رسيدند. ديدار رفقاي دو گروه صحنه اي رويائي بود. يكي از پر بارترين، زيباترين و قدرتمندترين خاطره هاي زندگي و لحظاتي كه هيچگاه فراموش نخواهند شد. همه سرشار از احساسات پر شور بودند. همه از هيجان سرخ شده بودند، قهقهه هاي خنده فضا را پر كرده بود. در چشمان همه اشك نشسته بود. هر رفيقي، رفيق ديگر را صدا مي زد. همه همديگر را صميمانه و با تمام قوا در آغوش گرفتند، هيچكس حاضر نبود خود را از آغوش ديگري بيرون اندازد، هر لمسي خبر از زندگي و زنده بودن داشت. فضا مالامال از عشقي عميق و رفيقانه بود. حس نزديكي به هم، همه را قويتر ساخت. لحظات سختي بود غم و شادي در هم آميخته بود. از يكسو وجود رفقاي زنده موجب خوشحالي بيش از اندازه بود و از سوي ديگر، از دست دادن برخي ديگر كه حاضر به باورش نبوديم به يقين تبديل مي شد.

«گزنا سرا» به محل استراحت و تجديد قواي ما بدل شد. البته بحثهاي اوليه جمعي هم در مورد «چه بايد كرد» صورت گرفت. اما هنوز گرماي نبرد آمل از تن ما بيرون نرفته بود. يكي از رفقا پيشنهاد عمليات انتقام رفقاي اعدام شده در شهر را داد، يكي ديگر مي گفت ما جرقه را زديم حالا بايد منتظر ببينيم مردم چه عكس العملي نشان مي دهند. تنها يكي از افراد، روحيه اش را از دست داده بود و با پربهائي به دشمن مي گفت ديگر نمي شود كاري كرد و بايد روانه شهر شويم. ولي اكثريت رفقا معتقد بودند كه بايد راه را ادامه دهيم. چند شبي كه در اين روستا بوديم هر شب زندگي تني چند از رفقاي جانباخته را گرامي مي داشتيم. از خصوصيات انقلابي و كمونيستي هر يك سخن مي گفتيم. همه رفقا خاطرات خود از آنها و مشاهدات خود از نبرد آمل را تعريف مي كردند. قرار شد سه رفيقي كه زخم سطحي برداشته بودند به شهر منتقل شوند. رفقا، عبداله ميرآويسي، بهزاد شمال و حسن اميري همراه با يك گروه ده نفره به سمت جنگل «كلرد» براه افتادند. رفقاي ديگر هم قرار شد مقداري آذوقه جمع آوري كنند و با بازگشت گروه «گزناسرا» را ترك بگويند و در منطقه «كلرد» سكني گزينند و به جمعبندي نشينند.

گروه ده نفره هنگام بازگشت بعلت برف سنگين راه را گم كرد و نتوانست موعد تعيين شده به «گزناسرا» برگردد. در نتيجه اقامت ما در «گزناسرا» بيش از اندازه به درازا كشيد تا اينكه درگيري روز 18 بهمن پيش آمد.

 

درگيري نظامي «گزنا سرا» چه بود؟

 

از دو سه شب قبل برف سنگيني شروع به باريدن گرفت، بگونه اي كه ردپاهاي قبلي ما كاملا پاك شده بودند. اين مسئله تا اندازه اي موجب اين خوشبيني شد كه هلي كوپترهاي شناسائي دشمن و گشتي ها پياده سپاه نشاني از ما نخواهند ديد. اول صبح بود. مشغول خوردن صبحانه بوديم كه ناگهان يكي از رفقا صداي گنگ هلي كوپتر را شنيد. هلي كوپتري كه لحظاتي بعد به فاصله چند صد متري خانه اي كه در آن مستقر بوديم بر زمين نشست. چهار پاسدار مسلح از آن پياده شدند و به سوي محل استقرار ما آمدند. ما كه انتظار چنين درگيري را نداشتيم به سرعت خود را آماده كرديم. به 4 گروه 7 نفره تقسيم شديم و قرار گذاشتيم كه دسته دسته خانه را ترك كنيم و تا شب در روستا مقاومت كنيم. سپس به سمت سولده از توابع نور عقب نشيني كنيم. دكل برقي هم بعنوان محل قرار مشخص شد.

هنوز رفقا كاملا آماده نشده بودند كه پاسداران به نزديك خانه رسيدند. رفقا بهروز فتحي، فريدون خرم روز، جهانگير گل تپه و فريدون سراج پشت پنجره خانه سنگر گرفتند و بقيه رفقا خود را به زيرزمين خانه اي كه يك درش به كف اتاق باز مي شد و در بيروني اش به پشت ساختمان، رساندند. پاسداري كه فرمانده سپاه ساري بود به پشت پنجره خانه رسيد. او به شيوه احمقانه اي فرياد زد قاتلها تا ده مي شمرم، بيائيد بيرون و تسليم بشويد. دشمن فكر كرده بود با افراد شكست خورده و روحيه باخته اي روبرو است. فرمانده مزبور شروع به شمردن كرد و با قنداق تفنگش شيشه پنجره اتاق را شكست . شمارش او به 3 نرسيد كه چهار رفيق نامبرده همزمان به سمت پاسداران آتش گشودند. دو تن از پاسداران در جا به هلاكت رسيدند، سومي زخمي شد و چهارمي پس از تيراندازي به سمت ما بسرعت به سمت هلي كوپتر فرار كرد. هلي كوپتر چرخي در آسمان زد، در برخي نقاط ديگر روستا نيروي مجهز به خمپاره پياده كرد و بسرعت بسمت قرارگاه موقتي شان در معدن «سنگ دركا» رفت تا نيروي بيشتري منتقل كند. در اثر تيراندازي دشمن، پوست سر رفيق جهانگير گل تپه در اثر تراشه چوبي زخم سطحي برداشت.

ما هم از اين فرصت استفاده كرديم و بسرعت دسته دسته زير زمين خانه را ترك كرديم و به سمت دره اي كه روستا را به جنگل وصل مي كرد براه افتاديم. فرصت آنقدر كم بود كه فقط توانستيم تفنگ و فشنگهاي خود را برداريم. برخي رفقا از پوشاك و كفش مناسب هم برخوردار نبودند. تعداد فشنگهاي ما هم كافي نبود. هر رفيق بين 100 – 50 عدد فشنگ داشت. حين خارج شدن از روستا لحظاتي بين ما و بعضي از پاسداران كه در يك كوچه كمين كرده بودند درگيري مختصري شد و بسمت هم تير انداختيم. پاسداران جرئت نزديك شدن به ما نداشتند. فقط از دور به سمت ما خمپاره مي انداختند كه خوشبختانه به دليل پوشيده بودن زمين از برف اكثر خمپاره هاي شان عمل نكرد. آنهائي هم كه عمل كرد فقط به خانه هاي مردم روستا آسيب رساند. در همين اثناء دو هلي كوپتر برگشتند. يكي در نقاط مختلف روستا نيرو پياده مي كرد و ديگري بالاي سر ما پرواز مي كرد. ما پس از مدت كوتاهي توانستيم به سختي اما بسرعت خود را به كناره روستا برسانيم. هلي كوپتر مدام بالاي سرمان و در ارتفاع بسيار پائين پرواز مي كرد و جهت حركت ما را به نيروهاي خود اطلاع مي داد.

برف همه جا را پوشانده بود و تا كمر مي رسيد. سرما بيداد مي كرد. فقط با سرسختي و قدرتمندي رفقائي چون فريدون خرم روز مي توانستيم برف را بكوبيم و راه را باز كنيم. صف به كندي جلو مي رفت. براي خارج شدن از دره شيب تندي را بالا رفتيم. مسيري كه بالارفتن از آن در حالت عادي نيم ساعت طول مي كشيد چهار ساعت به درازا كشيد. سرانجام حوالي عصر توانستيم خود را به حاشيه جنگل برسانيم. با ديدن درختان فرياد شادي سرداديم. چرا كه جنگل از نقطه نظر نظامي مامن و پشت و پناه ما بود و در آن از پس هر نيروئي بر مي آمديم. دو سه ساعت ديگري هم به حركت ادامه داديم. با تاريك شدن هوا، هلي كوپتر دست از تعقيب ما كشيد. ما جهت و راه را كاملا گم كرده بوديم. از دور تلاري را ديديم كه در آن آتشي روشن بود. احتمال آن داديم كه نيروهاي دشمن در آنجا براي ما كمين گذاشته باشند. در نتيجه مسير خود را عوض كرديم تا يك و نيم صبح راه رفتيم. تنها غذائي كه داشتيم تكه اي قند و چند عدد كلوچه محلي بود كه رفيق فريدون خرم روز در آخرين لحظات آنرا با خود آورده بود. اين مواد بين 28 نفر تقسيم شد. به تلار خالي كوچكي رسيديم. مي بايست انتخاب مي كرديم يا يخ بستن يا قبول ريسك درگيري با دشمن. بحث كوتاهي درگرفت. همگي عهد كردند كه حاضرند در جنگ با دشمن كشته شوند تا در اثر سرما بميرند.

چند ساعتي در كنار آتش استراحت كرديم و صبحگاهان براه افتاديم. با روشن شدن هوا، دوباره هلي كوپترها به پرواز درآمدند و به تعقيب ما پرداختند و روي زمين هم دسته هاي پاسداران به تعقيب ما مشغول بودند. حوالي ظهر به كناره دره عميق و هولناكي رسيديم. تنها چاره براي رد گم كردن، پائين رفتن از اين دره يا در واقع سقوط در آن بود. چند تن از رفقا با زحمت بسيار خود را از شيب بسيار تند پائين كشيدند و در ته دره بقيه رفقائي را كه سر مي خوردند مي گرفتند. ابنگونه بود كه هلي كوپترها رد ما را گم كردند. فرمانده ژاندارمري منطقه يكي دو هفته بعد در روزنامه هاي كشور اعلام كرد كه بقاياي سربداران همگي در پرتگاهي سقوط كرده و در زير برفها مدفون شدند.

ما تمام آنروز را بدون هدف راه رفتيم. چون توقف به معناي مرگ بود. تمام لباسهاي ما خشك شده بود، درست مثل يك تكه چوب. كفش و جورابهاي ما يخ بست و به پوست پا چسبيدند. سياه شدن انگشتان پاي بسياري از رفقا شروع شد. گرسنگي فشار زيادي آورده بود. با وجود اين عزم و اراده قوي اي براي شكستن حلقه محاصره دشمن موجود بود. آخرهاي شب در تلاري اطراق كرديم. آتشي روشن شد. آخرين سيگار جمعي كشيده شد. پس از استراحت چند ساعته دوباره به راه افتاديم. روز سوم هم بدين منوال گذشت تا بالاخره حوالي عصر به منطقه معدن «سنگ دركا» رسيديم. منطقه اي كه برايمان آشنا بود. شب هنگام چند تن از رفقا سراغ چند تن از كارگران معدن رفتند. آنها به گرمي از رفقا استقبال كردند و گفتند دشمن چند صد نفر نيرو گرد آورده بود و اهالي روستا و كارگران معدن آنروز همه نگران بودند. اما با آوردن جنازه هاي پاسداران فهميديم كه جريان چيست. همه مي دانستيم كه پاسداران در جنگ از پس شما بر نمي آيند اما دل نگران سرما بوديم كه نكند در اثر آن از بين برويد. آنها آخرين اخبار و اطلاعات مربوط به تحركات دشمن را به ما دادند، اينكه كجاها كمين مي گذارند و بالاخره آذوقه خود را كه شامل چند عدد سيب زميني و چند عدد نان مي شد با ما قسمت كردند.

شب سوم را نزد گالشي گذرانديم. از شدت سرما زدگي، خستگي و گرسنگي قادر به حركت نبوديم. انگشتان پاهاي نيمي از رفقا سياه شده بود. فردا تا حوالي عصر در همان تلار بسر برديم. گوسفندي را از گالش خريداري كرديم. خود گالش آنرا براي ما پخت.

حوالي ظهر يكبار هلي كوپتري بالاي سر تلار آمد. گالش مذكور از تلار بيرون رفت و مشغول شكستن هيزم شد و با حالت عادي به خلبان هلي كوپتر علامت داد كه اينجا خبري نيست. عصر هنگام رفتن، محمد معادي كه قبل از پيوستن به سربداران از فعالين مجاهدين بود، پاهايش كاملا سياه شده و دو سه برابر معمول ورم كرده بود، از آمدن با ما امتناع كرد. به او گفتيم هر طوري شده او را با خود مي بريم حتي اگر لازم باشد كولش مي كنيم. هر چقدر اصرار كرديم كه با ما بيايد قبول نمي كرد. او از يكسو نمي خواست مانع تحرك ما شود و از سوي ديگر اين امكان را مي ديد كه پس از يكي دو روز استراحت با كمك گالش مذكور بتواند از طريق بيراهه خود را به شهر برساند. متاسفانه وي هنگام رفتن به شهر توسط پاسداران مستقر در يك پست بازرسي كناره جنگل دستگير شد و دو ماه بعد پس از تحمل شكنجه هاي فراوان اعدام شد.

ما شبانه با راهنمائي گالشها به سمت دره «كلرد» براه افتاديم. به علت مه شديد و مسير ناشناخته دو روز طول كشيد تا خود را به دره كلرد برسانيم و كاملا از حلقه محاصره دشمن خارج شويم. ديگر ناي حركت نبود كه به تلاري رسيديم. در آن جا صد عدد نان لواش و چند شيشه مربا جاسازي شده بود. اين نشاني از رفقاي خودمان بود كه براي انتقال رفقاي زخمي به اين منطقه آمده بودند.

درگيري گزنا سرا و شكستن حلقه محاصره و سركوب دشمن يكي از حماسي ترين نبرد هاي سربداران بود و بي شك براي هميشه در تاريخ جنبش انقلابي ايران بعنوان يك نمونه عالي از رزمندگي، تهور داشتن در نبرد، نهراسيدن از روياروئي با دشوارترين شرايط و نترسيدن از خستگي و گرسنگي مداوم ثبت خواهد شد. همه اين خصوصيات از سرچشمه تهي نشدني ايدئولوژي كمونيستي و باور عميق به رهائي نوع بشر از قيد هرگونه ستم و استثمار برخاسته بود. در اين درگيري ما كليه امكانات خود را از دست داديم بجز تفنگ و ايدئولوژي خود. تنها با حفظ روحيه انقلابي مان بود كه هم از پس دشمن بر آمديم، هم از پس گرسنگي شديد، هم از پس طبيعت و سرماي سختش كه به قول مردم محلي از بيست سال پيش تا آن موقع بي سابقه بود. رفقائي چون فريدون خرم روز و بهروز فتحي نقش كليدي در هدايت اين راهپيمائي پنج روزه و حفظ روحيه كمونيستي و حفظ وحدت ميان رفقا داشتند. آنها در اوج دشواري به رفقا اميد مي دادند و شادابي و سرزندگي جمع را تقويت مي كردند. رفيق فريدون خرم روز از راهپيمائي هاي انقلابيون در جنگ داخلي اسپانيا در كوههاي بلند و پر از برف سخن مي گفت و بر نيرو جرئت و جسارت ما مي افزود.

اطلاعيه نظامي شماره 5 سربداران به اين درگيري اختصاص داشت.

 

پس از عقب نشيني به دره «كلرد» چه گذشت؟

 

همان شبي كه به اين منطقه رسيديم، رفيق فريدون خرم روز (ميرزايوسف) همراه با يكي ديگر از رفقا با كاميوني راهي تهران شدند تا ارتباط با سازمان را وصل كنند و تداركاتي را براي آذوقه و انتقال برخي رفقا كه در اثر سرما صدمه شديد ديده بودند، فراهم آورند. اما ريزش بهمني موجب بستن جاده هراز شد و اين رفقا چند روزي در جاده ماندند. وضعيت ما به وخامت گرائيده بود. چهره هاي مان از شدت گرسنگي و خستگي و دود آتش قابل تشخيص نبود. تواني براي ما باقي نمانده بود با وجود اين تعدادي از رفقا هر شب سر قرار جاده مي رفتند اما بي نتيجه بر مي گشتند. ضعف جسماني چنان غلبه كرده بود كه راه يكساعته را در 4 ساعت هم نمي توانستيم برويم. منطقه «كلرد» در آن مقطع خالي از سكنه بود و امكان رجوع به مردم بسيار كم بود. شدت گرسنگي تا بدان حد بود كه رفيق اصغر اميري بطور جدي پيشنهاد داد كه او را بكشيم و بخوريم كه فقط موجب شوخي و خنده جمع شد. از رفيق فريدون خبري نبود و هيچ راهي براي حل مشكلات به چشم نمي خورد. حتي ايده هاي اوليه ئي چون انتقال به تهران براي تجديد قوا طرح شد. اما تصميمي در اين مورد گرفته نشد. اوضاع بدين منوال گذشت تا ناگهان حوالي ظهر چند روز بعد، رفقاي گروهي كه زخمي ها را منتقل كرده بود و از «گزناسرا» بر مي گشتند، بر سر راه خود به ما برخوردند. آنها با احتياط به سمت ما آمدند و ما را كه توان حركت نداشتيم، محاصره كردند. اما لحظه اي نگذشت كه همديگر را شناختيم. همه غرق شادي شدند. اين شادي مضاعف شد چرا كه همراه بود با زنده ديدن برخي رفقا كه فكر مي كرديم كشته شده اند و كسب اخبار از رفقاي ديگري كه زنده مانده و توانسته بودند از آمل خارج شوند. رفقاي اين گروه كه خبري از درگيري گزنا سرا نداشتند چند روز بعد از درگيري به كمك و همراهي يك گالش خود را به گزنا سرا رساندند. به خانه اي كه ما بوديم رفتند و پوكه هاي فشنگ را ديدند و فهميدند كه حادثه اي اتفاق افتاده است. آنها فرداي آن روز قبل از روشن شدن هوا با جمع آوري مقداري آذوقه و ملافه سفيد روستا را ترك كرده و براي رسيدن به سر قرار جاده به سمت كلرد بازگشته بودند. در طول راه چندين بار با هلي كوپترهاي گشتي روبرو شده اما توانسته بودند بخوبي خود را با ملافه هاي سفيد در برف استتار كنند. رفقاي اين گروه سريعا دست بكار شدند، غذائي جور كردند، زخمهاي ما را بستند و به سر و وضع ما رسيدگي كردند. همان عصر جلسه اي برگذار شد. رفقا پيغام رفيق حسين رياحي مبني بر اينكه بدون جمعبندي پائين نيائيد را به ما دادند. رفيق رياحي حتي تاكيد كرده بود كه در شهر به لحاظ امنيتي امكان برگزاري جلسات جمعي نيست. جلسه كوتاه بود. به غير از چند تن كه روحيه باخته بودند، بقيه سريعا اين پيشنهاد را پذيرفتند. قرار شد همان شب كسانيكه از وضعيت جسمي مناسبي برخوردار نيستند و فردي كه بشدت روحيه اش را باخته بود به قرار سر جاده بروند تا به تهران بازگردند. در اين جلسه تصميماتي براي بهبود وضعيت عمومي و برگزاري جلسات جمعبندي گرفته شد.

 

آن تصميمات چه بودند و جمعبندي آن دوره حول چه مباحثي دور مي زد؟

 

اولين تصميم اين بود كه از نظر امنيتي مكان مناسبي را جستجو كنيم كه بتوانيم خود را حفظ كنيم. دوم، براي مدتي آذوقه فراهم كنيم. سوم اينكه با توجه به مشكلات تداركاتي از زاويه تامين آذوقه و همچنين وضعيت نامناسب جسمي تعداد زيادي از رفقا، از تعدادمان بكاهيم. به مرور تا اوائل فروردين تعدادي از رفقا براي استراحت و تجديد قوا به شهر منتقل شدند. و بقيه تا نيمه فروردين ماه 61 در منطقه «كلرد» مستقر شدند.

اما از همان فرداي روز بهم پيوستن دو گروه جمعبندي از نبرد آمل شروع شد. مباحث عمدتا حول مشي نظامي دور مي زد. جوانب گوناگون عمليات نظامي آمل مورد بحث قرار گرفت. در بحثها اشاراتي هم به تغييراتي كه در اوضاع كلي سياسي كشور صورت گرفته بود مي شد. مهمترين نكته ئي كه جمعبندي شد التقاط حاكم بر خط نظامي سربداران و مشخصا طرح و نقشه نظامي ما در آمل بود. يعني التقاط ميان جنگ دراز مدت و قيام فوري. علت شكست نبرد آمل عمدتا به اين نكته ربط داده مي شد و نتيجه عملي هم كه گرفته مي شد اين بود كه ما مبارزه مسلحانه مان را بايد ادامه دهيم و آن را بر مبناي جنگ درازمدت به پيش ببريم. كه آن زمان نام جنگ مقاومت بر آن نهاده بوديم.

اما هنوز جوانب گوناگوني بود كه مي بايست مورد بحث قرار مي گرفت، سئوالات زيادي بود كه هنوز پاسخ نگرفته بود. اينكه خصلت اين جنگ چيست؟ بر كدام نيروهاي طبقاتي خود را متكي مي كند و از چه استراتژي نظامي پيروي مي كند؟

اين جمعبندي با وجود آنكه اوليه بود اما در آن مقطع هم از نظر ايدئولوژيك -- سياسي و هم از نظر عملي راهگشا بود. مباحث آن دوره در واقع سرآغاز بحث راه انقلاب در درون سازمان بود. اينكه قوانين و ويژگي هاي راه انقلاب در ايران چيست؟ رفقائي چون بهروز فتحي نقش مهمي در ارائه اين مباحث داشتند. بر پايه اين جمبعندي اوليه رفقا تصميم گرفتند در جنگل بمانند و مبارزه مسلحانه را ادامه دهند. اينكار تداركات معيني لازم داشت. بويژه آنكه همه امكانات مان را از دست داده بوديم و رابطه مان با اهالي محل به خاطر انتقال به مناطق عمقي تر جنگل بيش از اندازه محدود شده بود. تداركاتي كه از طريق قرارهاي جاده به دستمان مي رسيد هم كفاف ما را نمي داد. در همين دوره، دوباره به دليل بسته شدن جاده هراز ارتباط ما با تشكيلات تهران قطع شد. مجددا دو هفته گرفتار بي غذائي شديد شديم. تغذيه روزانه هر فرد به يك بسته بيسكويت كوچك همراه با يك قاشق مربا محدود شد كه آنهم توسط برخي دستفروشان حول و حوش كافه هاي كنار جاده بدست ما مي رسيد.

قبل از اينكه بپاي جلسات براي جمعبندي همه جانبه تر برويم تصميم گرفتيم دوباره براي تهيه آذوقه به روستاي «گزناسرا» برويم. نوروز 61 را در «گزناسرا» جشن گرفتيم. ما نوروز را با يادآوري خاطرات و لحظات شادي كه با رفقاي جانباخته داشتيم جشن گرفتيم. جشن ما همراه بود با عهد بستن با آن رفقا و اينكه هر يك از ما تلاش كنيم با كسب خصوصيات و قابليتها و كارداني انقلابي شان جاي آنها را پر كنيم. در همين راستا، مسئول نظامي جديد انتخاب شد و طي مراسمي اسلحه كاك اسماعيل به وي تحويل داده شد. رفيق بهروز فتحي هم بعنوان مسئول سياسي سربداران در جنگل انتخاب شد.

با توجه به دورنمائي كه در مقابل خود قرار داده بوديم، اينبار آذوقه نسبتا فراواني شامل چند صد كيلو برنج، قند و روغن و چاي، از انبارهاي خانواده هاي مرفه و ثروتمند برداشتيم و طي چند نوبت آنها را به نقطه اي در جنگل منتقل كرديم. اين آذوقه ها را با بسته بندي هاي مناسب براي مقابله با رطوبت و گزند حيوانات زير درختي دفن كرديم. بدين ترتيب صاحب انباركي از كالاهاي اساسي شديم. با توجه به تجاربي كه كسب كرديم اين بار آگاهانه عده محدودتري از رفقا، محل انبار آذوقه ها را مي دانستند. براي پيشگيري از ضربات احتمالي به ارتباطات محلي، تيمي هم سازمان داده شد كه مسئوليت كار توده اي و برقراري ارتباطات با اهالي بومي را بر عهده بگيرد.

در اينجا خالي از فايده نيست كه به جدلي كه ميان ما هنگام جمع آوري آذوقه در گرفت، اشاره كنم. در ميان ما بحث بود كه آذوقه هاي موجود در خانه هاي برخي افراد مرفه در اين روستا را مصادره كنيم يا نه؟ بويژه آنكه انبارهاي آذوقه چند فئودال سرشناس محلي و آخوندي را كه قبلا مورد استفاده قرار مي داديم، تمام شده بود. اين واقعيتي است كه سربداران در اوج گرسنگي، به اموال كسي تعرض نكرد. ما هيچگاه گالشي را مجبور به فروش كالائي نكرديم. اگر گالشي از فروش پنير يا گوسفند و چيزي امتناع مي كرد ما گرسنگي را تحمل مي كرديم و بقول مائو حاضر نبوديم كه حتي يك سوزن يا تار نخي را از كسي به زور بگيريم. اما آن شرايط اضطراري بود و بنوعي مرگ و زندگي ما بدان وابسته بود. ما در نهايت دقت و رعايت نظم و انضباط اينكار را انجام داديم تا نه انباري به غلط انتخاب شود، و نه صدمه اي به خانه هاي مردم وارد شود. بعدها از بسياري مردم چه ثروتمند و چه فقير شنيديم كه به ما انتقاد مي كردند چرا سراغ خانه هاي آنها نرفتيم و وسايل مورد احتياج خود را برنداشتيم.

رژيم تا چند سال بعد، تابستانها، بر سر راه اين روستاهاي ييلاقي پست بازرسي مي گذاشت و به شدت مانع از آن مي شد كه مردم آذوقه اضافي با خود به خانه هاي شان ببرند. چنين اعمالي، همراه با تخريبي كه بواسطه خمپاره باران «گزناسرا» صورت گرفت موجب آن شد كه مردم يكصدا حتي آن مقدار آذوقه اي كه ما برداشتيم را به حساب عوامل رژيم بگذارند.

 

قبل از ادامه وقايعي كه گذشت، خوبست قدري در مورد وضعيت عمومي سازمان هم توضيحي بدهي؟

 

اواخر بهمن ماه آخرين جلسه هيئت مسئولين سازمان در تهران برگزار شد. به خاطر مسائل امنيتي اين جلسه كوتاه بود. عمده ترين تصميم اين جلسه در مورد ادامه يا عدم ادامه حركت سربداران بود. تمايل غالب اين بود كه بايد حركت سربداران ادامه يابد. اما اينكه شرايط مشخص ماندن در جنگل چگونه است و آيا نيروهاي ما مي توانند بمانند يا نه را جلسه به ارزيابي و تصميم گيري خود رفقاي جنگل واگذار نمود. رفيق فريدون خرم روز بلافاصله پس از شركت در اين جلسه به جنگل آمد و ما را در جريان مباحث نشست هيئت مسئولين قرار داد. آمدن او همزمان بود با اتمام دور اول جمعبنديهاي ما در جنگل كه بسيار موجب خوشحالي و رضايت خاطر وي شد. از آن پس رفيق فريدون مسئوليت تداركات و ارتباطات رفقاي جنگل را بر عهده گرفت. مسئوليتي كه نياز به سخت كوشي فراوان و نهراسيدن از خطرات عظيم بود. امري كه اين رفيق تا آخرين لحظه زندگيش آنرا با تعهد و دلبستگي و عشق عميق به كليه رفقا پيش برد.

جالب اينجاست كه بخش مهمي از اقليت سازمان، كه تا آنزمان با حركت سربداران مخالفت مي كرد هم موافق ادامه حركت شد. تاثيرات قيام آمل بر جامعه و طرح اتحاديه در سراسر كشور و همچنين نفوذ و تاثير روحي اين نبرد، آنها را به ظاهر به همراهي با اين حركت كشاند. حتي برخي از آنان پيشنهاد دادند كه همه سازمان به جنگل بروند و حركت را ادامه دهند.

اما واقعيت اين است كه شكاف عميقي در سازمان ايجاد شده بود. دو خط كاملا متضاد در مقابل هم صف آرائي كرده بودند. خط منفعلانه اقليت براي بسياري از پيروانش روحيه مبارزاتي باقي نگذاشته بود. آنها حتي به خاطر نفوذي كه در ارگانهاي رهبري و هيئت تحريريه سازمان داشتند مانع درج اعلاميه «پيام اتحاديه کمونيستهاي ايران خطاب به همه كمونيستهاي ايران» در ارگان سازمان شدند. اعلاميه اي كه در آن رسما اعلام شده بود كه اتحاديه حركت سربداران را براه انداخت. تازه پس از قيام آمل اين اعلاميه همراه با بيانيه قيام آمل كه توسط رفيق حسين رياحي نگاشته شده بود، در حقيقت چاپ شد. همراهي اقليت سازمان در آن مقطع بسيار كوتاه بود. زمان زيادي نگذشت كه آنها دوباره حملات سياسي خود را به سربداران تحت عنوان مشي چريكي آغاز كردند. يكي از تصميمات نشست هيئت مسئولين سازمان براي پيشبرد مبارزات دروني اين بود كه اقليت و اكثريت جمعبندي هاي خود را از قيام آمل ارائه دهند و يك دور بحث و جدل در بدنه سازمان جريان يابد. مبارزه اي كه ابعاد گسترده و عميقي به خود گرفت و موجب انتشار دهها نامه داخلي از جانب مسئولين و اعضاي سازمان شد.

 

درگيري نظامي 9 فروردين چه بود؟

 

اين درگيري در مقطعي صورت گرفت كه ما در حال پيشبرد امور تداركاتي و تجديد قوا بوديم. دوباره از «گزنا سرا» به منطقه «كلرد» بازگشتيم. آن مقطع تعدادمان بسيار كم شده بود. 14 نفر بوديم و در انتظار پيوستن رفقاي ديگر. دشمن كه پس از درگيري 18 بهمن «گزنا سرا» رد ما را گم كرده بود. گروههاي ضربت 30 – 20 نفره سازمان داد. اين گروهها با تجهيزات كامل نظامي روانه مناطق مختلف جنگل شدند. تا شايد بتوانند ردي از ما پيدا كنند، با ما درگير شوند و ما را به خيال خود نابود كنند. تقريبا يك ماه و نيم طول كشيد تا آنها براي گشت زني سراغ دره كلرد بيايند.بعد از ظهر بود. هنوز برف بر زمين بود. ما در تلاري كه يك ساعتي جاده قرار داشت بوديم. آن شب مي بايست سر قرار جاده برويم. در تدارك اينكار بوديم كه ناگهان يكي از رفقا كه از تلار بيرون رفته بود ديد از پائين تلار چند پاسدار دارند به سمت تلار بالا مي آيند. پاسداران كه از منطقه رزكه آمده بودند از بالاي تلار ما رد شده و آنرا دور زدند. نگهبان ما آنها را نديد. آنها به 15 متري تلار رسيده بودند كه رفيق ما آنها را ديد و سريعا رفقا را خبر كرد. رفقا با خونسردي، جسارت و سرعت سنگر گرفتند و چند تير به سمت آنها انداختند. آنها از صداي گلوله هاي ما هراسان شدند، سريعا پا پس كشيدند و از دور دو نارنجك تفنگي به سمت ما شليك كردند. يكي از گلوله ها عمل نكرد و تركشهاي دومي هم توسط تنه درختان خنثي شد. كل درگيري 15 دقيقه هم طول نكشيد كه آنها پا بفرار گذاشتند. براي اينكه راحتتر فرار كنند بعضي هاي شان خشابهاي خود را بر زمين انداختند تا سبكتر شوند. به خاطرم مي آيد كه رفيق عبدالله ميرآويسي كه پس از معالجه زخمش تازه از شهر برگشته بود، بسرعت دنبال آنها دويد و چند صد متري به تعقيب شان پرداخت. اما آنها دو پا داشتند، دو پاي ديگر هم قرض كردند و فرار را بر قرار ترجيح دادند. در اين درگيري حدود 5 - 4 عد خشاب ژ - 3 پر از فشنگ نصيبمان شد. بعدها اهالي كنار جاده كه پاسداران را ديده بودند به ما گفتند شما با آنها چكار كرديد سراپا گل بودند و مي لرزيدند. اطلاعيه نظامي شماره 6 سربداران به اين درگيري اختصاص داشت. اين درگيري ناخواسته در واقع تبليغات رژيم مبني بر از بين رفتن سربداران را خنثي كرد.

همان شب از منطقه «كلرد» كوچ كرديم. تا صبح به سمت منطقه جنگلي «منگل» راه پيمائي كرديم. دره «منگل» كه داراي جنگل انبوهي بود، آخرين دره اي بود كه كوههاي جنگلي را از منطقه كوهستاني جنوب آمل جدا مي كرد. ما خود را تا ارتفاعات «منگل» بالا كشيديم سپس ساعتها در رودخانه «منگل» راهپيمائي كرديم تا هيچ اثري از رد پاي ما باقي نماند. سپس براي مدتي در انتهاي اين دره در يك تلار قديمي و متروكه براي مدتي مستقر شديم. پس از درگيري 9 فروردين، ما تاكتيكهاي جنگ پارتيزاني را در زمينه استتار و تحرك بكار بستيم. بر تحركمان افزوديم، بيشتر شبها حركت مي كرديم، بيشتر از چند روز در نقطه اي نمي مانديم، حتي المقدور سعي مي كرديم در تلارها بسر نبريم مگر شبهائي كه خيلي سرد و باراني بود، ردهاي بجا مانده از خود را پاك مي كرديم، آخرين رفيق با شاخه اي كه بدنبال خود مي كشيد سعي مي كرد رد پاي مان را پاك كند. يا با عبور از ميان نهرها و رودخانه ها رد خود را گم مي كرديم و مهمتر از همه بر تلاش خود براي ارتباط گيري با اهالي منطقه و كسب اطلاعات از آنها افزوديم. اگر چه ساكنين دائمي در آن منطقه بسيار محدود بود اما ما سراغ هر گالش يا كافه چي يا دستفروش كنار جاده براي تامين نان و اطلاعات مي رفتيم.

 

رفتار اهالي با شما چگونه بود؟

 

هنوز جو شكست و ترس غالب نشده بود. هنوز بسياري از اهالي به ما اميد داشتند. به خاطرم مي آيد يكي از اهالي زمانيكه ما را در بهار ديد، از سرسختي و استقامت ما بويژه در مقابل سختي هاي طبيعت تمجيد كرد و گفت كساني كه از پس چنين شرايطي بر آمدند، مي توانند پيروز شوند. اكثر دستفروشها، كارگران كافه ها و مجتمع هاي كوچك گاوداري همراه با خانواده هاي شان با شور و علاقه از ما استقبال مي كردند و هر كاري كه از دستشان بر مي آمد انجام مي دادند.

اما بسياري از گالشها به خاطر فشار و سركوب شديد و مستقيم پاسداران در جنگل دچار محافظه كاري شدند. در صورتي ما را ياري مي دادند كه رفقاي محلي يا رفقائي كه آنها را بخوبي مي شناختند همراه ما بودند.

بسياري از اهالي اطراف، مشخصات كامل افراد و ماشينهاي گشت سپاه در جاده را به ما مي دادند و از ما مي خواستند كه عملياتي عليه آنها انجام دهيم. اما از آنجائي كه ما در حال حل مسائل تداركاتي و تقويت گروه بوديم، از عمليات نظامي احتراز مي كرديم.

 

ايندوره چه اقداماتي انجام داديد و مباحث سياسي چه بود؟

 

ما در انتظار تكميل گروه و تداركات لازمه بوديم. با رسيدن مقداري مهمات از شهر وضع مان از نظر فشنگ بهتر شد. بيش از يك ماه طول كشيد تا تعدادمان تقريبا دو برابر شد. به غير از برخي رفقاي قديمي كه مجددا به جنگل بازگشتند ما با چهره هاي جديدي هم روبرو شديم، كه شامل برخي افراد از گروههاي سياسي ديگر، برخي افراد از تشكيلات كردستان و چند تن از رفقاي زن -- رفقائي چون سوسن اميري (سحر) -- بود. آنچه كه برجسته بود اينبار رفقاي زن نه به عنوان تيم پزشكي بلكه بعنوان جنگجو به جنگل آمدند. مردم محلي با تعجب و تحسين بسيار به رفقاي زن كه مسلح بودند، نگاه مي كردند.

با گرمتر شدن نسبي هوا ما ديگر در تلارها نمانديم. شبها در كف رودخانه بين فاصله دو پيچ پي در پي كنار آتش مي خوابيديم تا نور آتش شعاع محدودي را در برگيرد، روزها هم خود را به بالاي بلنديهاي كنار رودخانه مي رسانديم. تا اينكه با راهنمائي يك گالش محلي توانستيم غاري را در كنار رودخانه منگل و به فاصله 45 دقيقه اي جاده پيدا كنيم و در آن مستقر شويم. اين غار براي ما سرپناه خوبي در برابر بارانهاي بي پايان بهاري بود. فصل بهار به حمايت از ما برخاست چرا كه با جوانه زدن برگ درختان و رشد سريع آنها خيال ما از نظر استتار راحت شد. به خاطر نزديكي به جاده قرارهاي ما راحتتر و سريعتر پيش رفت.

اول ماه مه 61، جشن محقر اما پرشوري در غار داشتيم. به خاطرم مي آيد كه ياد پدر رفيق منصور قماشي را كه به تازگي در گذشته بود را گرامي داشتيم. او از كارگران مهاجر بندر انزلي به آمل بود و ياري رسان ما در سخت ترين شرايط بود. اين پدر زحمتكش در روزهاي پس از نبرد آمل، با شجاعت براي برخي رفقاي گروه پزشكي پوشش ايجاد كرد و آنها را در خارج شدن از شهر ياري رساند.

ماه ارديبهشت به آموزش نظامي رفقاي جديد، تمرين محدود تيراندازي و گشت زني به منظور آشنائي آنان با محيط جنگل و ياد گرفتن راهها اختصاص داشت. البته اين امر همزمان بود با مباحث حاد دروني كه در كل سازمان و در ميان ما براه افتاده بود.

در اين دوره از بحثها، جمعبنديهاي نظامي بيشتري از عمليات آمل صورت گرفت. هر يك از رفقا مشاهدات و جمعبندي هاي خود را نوشتند. متاسفانه بيشتر اين نوشته ها در جريان ضربه سال61 از بين رفتند.

بحثها عمدتا حول دو نوشته اي كه بعنوان جمعبندي اكثريت و اقليت هيئت مسئولين بيرون آمده بود، گره خورد. اقليت بر قيام آمل مهر چريكي و جدا از توده مي زد و اكثريت از مبارزه مسلحانه بعنوان تنها راه مقابله با كودتا دفاع مي كرد. يكي از شاخص هاي بحث تحليل سياسي از سي خرداد و تغييراتي كه تا مقطع قيام آمل صورت گرفت، بود. اينكه تاكتيك قيام ديگر با وضعيت سياسي جديد نمي خواند و مي بايست از نظر نظامي تاكتيك جديدي اتخاذ مي كرديم. اما مباحث به اين عرصه ها محدود نشد. پاي مسائل خطي عمومي تر هم به ميان كشيده شد. به خط سازمان در دوره قبل از سي خرداد و سالهاي 60 – 57 هم پرداخته شد. سياستهاي سازمان در زمينه هاي مختلفي چون، برخورد دوگانه به خميني و رژيم جمهوري اسلامي، برخورد به جنگ ايران و عراق، جنبش كردستان با ديدي انتقادي مورد بحث قرار گرفت. حتي بحث به ماهيت طبقاتي خميني كشيده شد كه مخالفت وي با رژيم شاه و اصلاحات ارضي و چهره باصطلاح ضد امپرياليستي اش از موضع پان اسلاميستي و ارتجاعي بود. پاي بررسي نقد سازمان در گذشته از مشي چريكي هم به وسط آمد. اينكه آن نقد عليرغم جوانب صحيحي كه داشت به كم بهائي نقش مبارزه مسلحانه در انقلاب منجر شد.

اما همه اين بحثها براي ما با مسئله راه انقلاب ايران و «چه بايد كرد» گره مي خورد و اينكه چگونه مي توانيم جنگ خود را ادامه دهيم. تمامي سئوالاتي كه قبل از نبرد آمل در ميان ما طرح شده بود دوباره عرض اندام كردند. با اين تفاوت كه اينبار پشتوانه يك تجربه خونين را با خود داشت و بسيار قدرتمندتر و جدي تر طرح شد. سئوالاتي چون اينكه تا چه حد ميتوان جنگ پارتيزاني را در منطقه شمال پيش برد؟ استراتژي و تاكتيهاي نظامي ما بايد چه باشند؟ محورهاي اصلي بسيج مردم كدامند؟ به چه نيروهائي طبقاتي مي توان تكيه كرد؟ آيا مي توان همانند كردستان بر مسئله ارضي و بسيج دهقانان تكيه كرد؟ همه سئوالاتي بودند كه پاسخگوئي بدانها مفاهيم عملي مشخصي براي ما داشتند.

من بعدا در رابطه با اينكه در جريان اين بحثها در كل سازمان چه گرايشات مشخصي بروز پيدا كرد بيشتر توضيح خواهم داد. گرايشاتي كه سربداران هم از آن مستثني نبودند. برخي عقبگرد كردند و تحت تاثير بحثهاي اقليت قرار گرفتند، برخي به خاطر شكست دچار گيجي و سر درگمي شدند، براي برخي اشتباهات و ضعفهاي ما در نبرد آمل دليلي براي نجنگيدن بود و براي اكثريت ما پرداختن به آن ضعفها و اشتباهات براي درس گيري و بهتر جنگيدن بود، براي جنگيدن بقصد پيروز شدن.

خوشبختانه ما از نظر امنيتي بر خلاف ديگر بخشهاي سازمان اين شانس را داشتيم كه بر سر مسائل گوناگون و نامه هاي داخلي مختلفي كه آنزمان انتشار مي يافت بطور جمعي بحث كنيم. بحثهاي مفصل، حاد و پر شوري ميان ما جريان داشت. پرسشها گزنده بودند و ذهنها بيدار و نا آرام. با حرص و ولعي پايان ناپذير هر كتاب و هر نوشته و هر تجربه نظامي جنبشهاي ديگر را مي بلعيديم. كنجكاو بوديم و سخت بي تاب. شور و شوق و ميل ما براي دانستن مرزي نمي شناخت. مي خواستيم در مورد همه چيز بدانيم و طعم افكار نوين را بچشيم و به همه آرزوها و آمال مان پر و بال دهيم. اين روحيه اي بود كه تا سالها بسياري از رفقا آنرا حفظ كردند، روحيه اي كه محرك بازماندگان اين نبرد براي گره گشائي هاي مهم تئوريك - سياسي آتي سازمان بود. همه به مباحثي كه جاري بود ارج مي نهاديم نه به خاطر خود بحث بلكه بعنوان آمادگي براي عمل. از درون مبارزات خطي ايندوره بود كه نسل دوم رهبران كمونيست سازمان سر بلند كردند رفقائي چون بهروز فتحي و بهروز غفوري كه نقش مهمي در بازسازي اتحاديه كمونيستهاي ايران پس از ضربه سراسري سال 61 ايفاء كردند. رفقائي كه از دل مبارزات بزرگ و مصافهاي سهمگين رو آمدند.

به خاطرم مي آيد يكي از تصميمات مهمي كه رفيق بهروز فتحي در آن دوره گرفته بود. شكستن حصار تشكيلاتي عضو و غير عضو در جنگل براي پيشبرد بحثها بود. او بدون واهمه همه مباحث ايدئولوژيك - سياسي جاري سازمان را درون رفقاي سربدار به بحث گذاشت. اين تصميم درستي در آن شرايط بود و موجب شكل گيري هسته قدرتمندي به لحاظ ايدئولوژيك - سياسي شد كه بعدها نقش كليدي در مباحث شوراي چهارم سازمان که در بهار 1362 در کردستان برگزار شد، ايفاء كرد.

رفيق بهروز فتحي هر آنچه كه در دوران فعاليتش در كنفدراسيون دانشجوئي آمريكا در زمينه تئوري ماركسيسم ياد گرفته بود در اختيار ما مي گذاشت. يكي از ويژگيهاي مهمش اين بود كه در حادترين بحثها متانتش را حفظ مي كرد، بي حوصله نمي شد و هرگز مانند يك نظريه باف همه چيزدان رفتار نمي كرد و براي نظر ديگران جاي بسيار قائل بود. او نه تنها تعليم دهنده خوبي بود بلكه شنونده فوق العاده خوبي هم بود.

اما دشمن بيكار ننشسته بود و درگيري 13 خرداد را به ما تحميل كرد. در واقع جمعبنديهاي ايدئولوژيك - سياسي مهم آن دوره ما با نبرد عليه دشمن همراه بود.

 

ماجراي درگيري نظامي 13 خرداد 1361 چه بود؟

 

با گرم شدن هوا از غاري كه حدود يكماه در آن بوديم به نقطه اي ديگر نقل مكان كرديم. ديگر نياز چنداني به سرپناه نداشتيم و مي توانستيم در هواي آزاد اطراق كنيم. نقطه جديد كه از اولين ارتفاعات دره «منگل» بود در يك ساعتي جاده هراز قرار داشت و از موقعيت سوق الجيشي نسبتا خوبي برخوردار بود. مشرف بر رودخانه «منگل» و زير يك صخره قرار داشت. از بالاي سر و سمت شرقي آن رفت و آمد ممكن نبود، شيب تندي هم آنرا از رودخانه جدا مي كرد و به دليل انبوه برگ درختان كسي نمي توانست از كف رودخانه اين نقطه را ببيند و يا براحتي بسمت آن راهي بيابد. سمت غربي آن دره كوچكي قرار داشت كه مسير آبراه يك چشمه بود. بالاي اين دره كوچك محل نگهباني ما بود.

13 خرداد، روز استراحت و نظافت عمومي بود. رفقا در دسته هاي كوچك با رعايت مسائل امنيتي كنار رودخانه حمام مي كردند. حوالي ساعت دو نيم بعدازظهر بود. كار شستشوي آخرين رفقا هم به پايان رسيده بود. رفيق عبدالله ميرآويسي كه جزء آخرين نفرات بود ناگهان مشاهده مي كند كه جوي آبي كه از كنار رودخانه مي گذرد گل آلود شده است. او كه رفيق تيز و چالاكي بود سريعا رد آب را مي گيرد و خود را از كناره رودخانه بالا مي كشد و در همين اثنا پاسداراني را مشاهده مي كند كه به خيال خود مي خواستند ما را محاصره كنند. او فورا عكس العمل نشان مي دهد و تيري شليك مي كند. بدينسان بقيه رفقا هشيار مي شوند. مسئولين نظامي با مهارت و خونسردي به آرايش قوا مي پردازند. رفقا كه از قبل در سه دسته 9 نفره سازماندهي شده بودند در نقاط استراتژيك از قبل تعيين شده سنگر مي گيرند و درگيري آغاز مي شود.

ما با يك گروه گشتي حدودا سي نفره پاسداران روبرو شده بوديم. روش گشت زني آنها اين بود كه صبح زود ماشيني آنها را به ارتفاعات آن منطقه مي برد. آنها در گروههاي مختلف مسير دره يا خط الراس كوهي را مي گرفتند و به سمت جاده هراز راهپيمائي مي كردند تا محل ما را پيدا كنند.

آنروز بطور اتفاقي به خاطر دود آتشي كه براي گرم كردن آب روشن كرده بوديم محل ما را پيدا كردند. پاسداران نيروي شان را به دو دسته تقسيم كردند. بخشي از كف رودخانه مي خواستند خود را بالا بكشند و بخشي از دره كوچكي كه بالاي سر ما قرار داشت مي خواستند دور بزنند و ما را محاصره كنند. اما هشياري رفيق عبدالله و عكس العمل سريعي كه كليه رفقا نشان دادند طرح شان را نقش بر آب كرد. پاسداران از پائين نتوانستند كاري بكنند و زود عقب نشستند. اما از بالا دسته اي از رفقا با آنها درگير شدند اين درگيري حدود سه ساعت ادامه يافت. رفقا با خونسردي و مهارت تمام جنگيدند. در اين درگيري سه تن از پاسداران كشته شدند و يكي از آنها زخمي شد. باقي قواي دشمن سريعا به كف رودخانه عقب نشستند. آنها چنان ترسيده بودند كه از ديواره آنطرف رودخانه بالا خزيدند. مدتي به گريه و زاري پرداختند و با داد و فرياد همديگر را صدا زدند و بعد هم به سمت جاده هراز پا به فرار گذاشتند.

در اين درگيري ران رفيق فريدون سراج (منوچهر) زخمي عميق برداشت و گلوله اي هم كتف رفيق عبدالله ميرآويسي را خراش داد، سه قبضه تفنگ و مقدار زيادي فشنگ و تجهيزات نظامي ديگر گيرمان آمد.

پس از اتمام درگيري برخي وسايل اضافي مان را در تنه درختي پنهان كرديم و شبانه به سمت ارتفاعات عمقي تر دره «منگل» راهپيمائي كرديم و براي رد گم كردن مانور داديم و سرانجام چند روز بعد در نقطه اي امن به جمعبندي از اين نبرد پرداختيم.

 

جمعبندي شما از اين نبرد و عكس العمل دشمن چه بود؟

 

دشمن در عكس العمل به اين درگيري بلافاصله سه تن از اسراي ما در آمل را اعدام كرد. ذبيح ناصر نژاد، از اعضاي كميته دهقاني تشكيلات اتحاديه كمونيستها در آمل و عضو شوراي دهقانان بي زمين بود. شورائي كه نقش مهمي در سازماندهي مبارزات توده اي دهقانان حول بند ج قوانين اصلاحات ارضي در اين منطقه داشت. اين رفيق زماني كه در پائيز سال 60 از جنگل به شهر بازگشته بود مورد شناسائي دشمن قرارگرفت و دستگير شد. علي مشاعري هم از فعالين سازمان در محمود آباد بود. صادق موسوي مرزنكلائي، كارگر حلب كوب منطقه «امامزاده عبدالله» بود كه همراه با تعدادي ديگر از جوانان روستاي «مرزنكلا» به سربداران پيوسته بود. وي نيز در پائيز همانسال دستگير شد.

درگيري 13 خرداد، از نظر نظامي درگيري موفقي بود. چه از نظر فرماندهي نظامي، چه از نظر آرايش قوا و تقسيم نيروها و تقسيم وظايف و چه از نظر هشياري و جسارت انقلابي. كليه تجارب نظامي كه تا آنموقع در جنگل كسب كرده بوديم بكار بسته شد. موفقيت ما در اين نبرد نشان از آن داشت كه ديگر نيروي نظامي كار آزموده اي هستيم و براحتي كسي نمي تواند از پس ما برآيد، بويژه در جنگل.

كليه اين نكات در جلسه جمعبندي جمعي مورد تاكيد همه قرار گرفت. از لحاظ نظامي كارمان نقصي نداشت. اما به لحاظ ايدئولوژيك سياسي نقص مهمي موجود بود. نقصي كه رفقاي زن بويژه رفيق سوسن اميري (سحر) بر آن انگشت نهادند. او به چگونگي سازماندهي قوا هنگام جنگ انتقاد كرد. بطور خودبخودي و بر طبق عادت، رفقاي مرد به سنگرهاي جلوئي فرستاده شدند و به رفقاي زن مسئوليت رسيدگي به زخمي ها و امور تداركاتي و جمع و جور كردن وسايل گروه داده شد. اين انتقادي جدي بود و نمي توانست انقلابيوني كه براي محو هر گونه ستم و استثمار مبارزه مي كردند را بفكر واندارد. اگر چه در آنزمان فرصت بحث و جدل مفصل نبود. اما اين اعتراض جرقه اي بود بر كاهدان ايده هاي كهنه. اين انتقاد هشداري جدي به رفقاي مرد بود. رفقائي كه تحت تاثير ايده هاي مرد سالاري حاكم توان جنگجوئي را در زنان نمي ديدند. اين شايستگي را در آنان بعنوان رزمندگان و فرماندهان جنگ نمي ديدند. اينها همگي ايده هايي كهن بودند كه بايد در ذهن و عمل از آنها گسست مي كرديم. همين ايده ها مانع از آن شد كه در دوران 57 تا 60 پتانسيل انقلابي موجود در سازمان و جامعه به حداكثر رها شود. آن شب تا صبح خواب به چشم بسياري از رفقا راه نيافت. اين بار هراسمان از دشمن و عمليات محاصره و سركوب نبود، هراس از ارزشهاي دشمن بود. آغازي بود بر فهم يك حقيقت رهائيبخش. حقيقتي كه مبارزه آگاهانه رفيق برجسته اي چون سوسن اميري چشم ما را بر آن گشود. حقيقتي عميق كه محصول شركت در يك مبارزه انقلابي و راديكال بود. نمي توان به يك نظام ارتجاعي اعلان جنگ داد اما از ايده ها، ارزشها و رفتارهاي مردسالارانه اي كه اين نظام مدافع آن است، گسست نكرد.

 

پس از اين درگيري چكار كرديد؟

 

ما عليرغم آنكه رفيق فريدون سراج زخم عميقي داشت مدام در منطقه «منگل» در تحرك بوديم و بيشتر از مناطق صعب العبور گذر مي كرديم. چند روزي را در نقاطي كه حد فاصل كوههاي عاري از درخت و جنگل بود بسر برديم. ما منتظر فرصتي بوديم تا از طريق قرار جاده رفيق زخمي مان را به شهر منتقل كنيم. سرانجام پس از يك هفته قرار جاده اجرا شد. به دو گروه تقسيم شديم. يك گروه در انتهاي دره منگل بالاي تلاري مستقر شد و گروهي ديگر مسئوليت انتقال رفيق فريدون سراج را بر عهده گرفت. مي بايست از نزديكي محل درگيري 13 خرداد عبور مي كرديم. زمانيكه اين گروه به سمت جاده هراز مي رفت بين رفقاي جلو دار و ديگر رفقاي اين گروه فاصله افتاد و همديگر را گم كردند. رفقاي جلو دار پس از مدتي جستجو دوباره به محل استقرار گروه اول برمي گردند. آنها هنگام بازگشت مجدد به محلي كه باقي رفقا را در آنجا گم كرده بودند، مورد شك رفقاي گم شده قرار مي گيرند. آن رفقا به سمت شان تيراندازي مي كنند. علت شك، كلاه جديد يكي از رفقا و بند پاره شده ساكي بود كه از پشت كوله پشتي به شكل آنتن بي سيم ديده مي شد. رفيقي هم كه بسمتش تيراندازي شده بود هنگام بالا رفتن از شيب سر خورد و از تفنگ او نيز چند گلوله اي خارج شد. چند لحظه اي تيراندازي بين ما ادامه يافت. اما خوشبختانه اين بار هم زبان كردي به ياري ما آمد و موجب آن شد كه رفقا همديگر را سريعا بشناسند و درگيري خاتمه يابد.

سرانجام آنروز توانستيم رفيق فريدون سراج را به قرار جاده برسانيم و ترتيب انتقال وي را به شهر بدهيم. اما بلافاصله پس از آن با توجه به بحثهاي حادي كه در صفوف ما و كل سازمان جريان داشت، تصميم گرفته شد كه نيروهاي خود را به شهر منتقل كنيم.

 

دلايل پائين آمدن قواي ما از جنگل چه بود؟

 

از چند جنبه بود. براي ادامه فعاليت نظامي در آن منطقه با محدوديتهاي بسياري روبرو شده بوديم. همانطور كه گفتم آن منطقه حد فاصل جنگل و كوه بود. يا ما مي بايست به مناطق كوهستاني مي رفتيم كه از نظر استتار با مشكلات زيادي روبرو مي شديم، مضافا آنكه فاصله نسبتا زيادي با روستاهاي كوهستاني كه عمدتا روستاهاي ييلاقي بودند وجود داشت. يا اينكه مي بايست به سمت جنگلهاي نور و چالوس راهپيمائي مي كرديم كه هم مناطق پرجمعيت تري بودند و هم كوه و جنگل و شهر و دريا به هم مي رسيدند. كه البته اين راهپيمائي هم كار چندان آساني نبود. بويژه آنكه از نظر تداركات نظامي و غذائي كماكان با مشكلات زيادي روبرو بوديم و بنوعي بند ناف مان به قرارهاي جاده وصل بود. شناختي هم از منطقه چالوس نداشتيم. رفيق حسين رياحي هم ضمن اصرار بر انجام عملياتهاي نظامي تمايلي نداشت كه به دليل نفوذ و شهرتي كه در منطقه آمل كسب كرده بوديم اين منطقه را ترك كنيم.

البته جدا از وضعيت جغرافيائي نسبتا مناسب منطقه چالوس و نور دليل ديگري هم موجود بود. رفيق غلامعباس درخشان (رفيق مراد) توانسته بود از زندان پيغام دهد كه بزودي او را از تهران به زندان چالوس منتقل مي كنند. رفيق حسين رياحي اصرار داشت كه ما طرحي براي نجات وي هنگام انتقالش از جاده كرج - چالوس بريزيم كه هم به دليل فاصله زياد و مهمتر از آن نداشتن اطلاعات دقيق از تاريخ انتقال رفيق مراد نتوانستيم اين طرح را عملي كنيم.

اما دليل اصلي ما براي پائين آمدن، ناروشني هاي ايدئولوژيك - سياسي و پاسخ نداشتن براي سئوالات مهم خطي در زمينه چگونگي ادامه مبارزه مسلحانه بود. في المثل كماكان عليرغم اينكه ما پس از جمعبندي هاي اوليه بر درازمدت بودن خصلت مبارزه مسلحانه تاكيد مي كرديم، كماكان اين مسئله را در چارچوبه استراتژي قيام شهري مي ديديم و بيشتر بر نيرو گيري از جوانان شهري تاكيد مي كرديم. صحبت چنداني از روستا و نيرو گيري از ميان دهقانان در ميان ما نبود. از نظر تاكتيكي هم تمايل داشتيم كه عملياتها در رابطه با شهرها و يا كناره شهرها صورت گيرد. ايده رفتن به كناره شهرستان چالوس هم عمدتا در اين چارچوبه بود.

اين مشكلات و ناروشني ها جدا از وضعيت عمومي سازمان نبود. ما از پشت جبهه محكمي برخوردار نبوديم. عليرغم تلاشهاي شبانه روزي رفقائي چون حسين رياحي و فريدون خرم روز امور تداركاتي با دشواري بسيار جلو مي رفت. چرا كه كنترل شديد رژيم موجب آن شده بود كه رفت و آمدها و قرارهاي سازماني ما با محدوديتهاي زيادي روبرو شود و امور به كندي جلو رود. البته اين دشواريها بي ارتباط با وضعيت سياسي جامعه و تثبيت نسبي قدرت ارتجاع نبود.

اما معضل عمده اين بود كه سازمان به دليل وجود اختلافات ايدئولوژيك- سياسي حاد از نظر عملي فلج شده بود. بگونه اي كه حتي انتقال قواي ما از جنگل به تهران عمدتا با اتكا به امكانات فردي و فاميلي خود رفقاي جنگل صورت گرفت. در اواخر خرداد ماه، انتقال رفقا بطور فشرده و ماهرانه اي طي سه شبانه روز صورت گرفت و ضربه اي از جانب دشمن متوجه ما نشد.

 

وضعيت عمومي سازمان، مباحث و گرايشات موجود در آن مقطع چگونه بود؟

 

شكست قيام آمل و از دست دادن رهبران كليدي تاثيرات منفي زيادي بر سازمان باقي گذاشت. بويژه آنكه يكرشته مسائل سياسي ايدئولوژيك حاد هم بي پاسخ مانده بود. بنوعي سازمان در شرايط يك بحران همه جانبه قرار گرفت.

اقليت سازمان در سندي مطول به نام «جمعبندي اقليت هيئت مسئولين» حملات ايدئولوژيك - سياسي خود را به قيام سربداران آغاز كرد و آنرا بعنوان خط ماجراجويانه و جدا از توده كوبيد. تحت عنوان اينكه طبقه كارگر از اين طريق به قدرت نمي رسد. آنها دلايل پيدايش چنين خطي را ضعف ايدئولوژيك - سياسي افراد و گروههائي كه در داخل كشور بسيج سازمان شده بودند مي دانستند. آنها هنوز بر تز «از اعتصاب تا قيام» پافشاري مي كردند. اما دم خروس خط شان در برجسته كردن اشكال مبارزاتي عقب مانده طبقه كارگر بيرون مي زد. في المثل براي آنها مبارزه و اعتصاب كارگران كارخانه ايران ناسيونال براي گرفتن حواله پيكان و شعار «حزب الله مي ميرد، حواله هم مي گيرد» عين درايت سياسي بود. در عين حال از نظر آنان، نشان از ادامه توهمات كارگران نسبت به خميني داشت كه بايد از طريق فعاليت آگاهگرانه از بين مي رفت. دم خروس ديگر، ادامه توهمات بخشهاي اقليت سازمان نسبت به ضد امپرياليست بودن خميني بود. حملات اقليت به سربداران فقط در حيطه ايدئولوژيك - سياسي نبود، آنها بسياري از امكانات سازمان را از سربداران دريغ مي كردند. في المثل مانع انتقال مهمات و سلاحهائي كه تحت اختيار كميته تهران بود به جنگل شدند، تحت اين عنوان كه اينها براي تدارك قيام در تهران لازمند البته قيامي كه هرگز قرار نبود صورت تحقق به خود بگيرد.

در مقابل، اكثريت هيئت مسئولين در سندي كوتاه جمعبندي خود را ارائه داد. اين سند را رفيق حسين رياحي نوشته بود. اين سند اگر چه به دفاع از قيام آمل و دستاوردهايش پرداخته بود اما داراي كمبودهاي جدي بود. از پشتوانه تئوريك محكمي برخوردار نبود و راه روشني در رابطه با ادامه حركت سربداران جلو نگذاشته بود و تا حدي در برخورد به اقليت سازمان برخورد سازشكارانه اتخاذ كرده بود.

همانطور كه قبلا گفتم اين دو سند سرمنشا جدلهاي حادي شد. نامه هاي داخلي زيادي در له يا عليه اين اسناد دروني توسط رفقاي ديگر نوشته شد. جدلها به مبحث راه انقلاب ايران كشانده شد. از شاخص ترين نوشته هاي اين دوره مقالات رفيق علي چهار محالي كائيدي از مسئولين شاخه فارس سازمان بود. او با اتكا به تجربه انقلاب چين، تئوري «از اعتصاب تا قيام» را به نقد كشيد از استراتژي «محاصره شهرها از طريق دهات» دفاع كرد و بر دلايل ظهور رويزيونيسم در يك حزب و سازمان كمونيستي انگشت نهاد.

كلا سازمان در يك حالت بلاتكليفي قرار گرفته بود. قرار بر تشكيل شوراي چهارم شد. اما اقليت سازمان در اين رابطه سنگ اندازي مي كرد. روشن بود كه به خاطر مسائل امنيتي برگزاري چنين شورائي در تهران غير ممكن بود. نه پيشنهاد كردستان پذيرفته شد و نه پيشنهاد رفقاي جنگل مبني بر برگزاري شورا در جنگل. بي روحيگي و بي عملي و كارشكني هاي اقليت، عملا سازمان را در آستانه يك انشعاب قرار داده بود.

بعلاوه، اكثريت رفقاي شاخه آذربايجان تحت رهبري رفيق هاشم مازندراني عملا از سازمان جدا شدند و در آن مباحث نقش و مسئوليتي بر عهده نگرفتند. رفيق هاشم مازندراني عليرغم اينكه در دوره 60 - 58 مخالف برخورد راست روانه سازمان نسبت به رژيم جمهوري اسلامي بود اما زمانيكه سازماندهي نبرد مسلحانه سربداران در دستور كار قرار گرفت، با آن مخالفت كرد و مطرح نمود كه شرايط براي مبارزه مسلحانه آماده نيست. او مبارزات اقتصادي سياسي را پيش شرط و زمينه ساز مبارزه مسلحانه مي دانست و آغاز مبارزه مسلحانه به مفهوم قيام مسلحانه همگاني را به آماده شدن طبقه كارگر و شرايطي مناسب كه نمي توان موعدش را از قبل تعيين نمود، موكول مي كرد. برنامه عمل اين دسته از رفقا با كار آرام سياسي و پداگوژيكي طولاني از طريق افشاگريهاي سياسي بين كارگران شهري مشخص مي شد. اين رفقا عمدتا تحت تاثير آموزه هاي نادرست تدريجگرايانه، دنباله روانه و اكونوميستي جنبش بين المللي كمونيستي كه در پاره اي از تزهاي كمينترن فشرده شده بود قرار داشتند. آنها با الگو برداري مكانيكي از پروسه رشد و تكامل حزب بلشويك در كشور امپرياليستي روسيه، قادر نبودند حقيقت عام ماركسيسم را با پراتيك خاص انقلاب ايران بعنوان يک کشور تحت سلطه امپرياليسم تلفيق كنند و در زمينه پراتيك انقلابي راهگشائي كنند.

اما آنچه كه بلاتكليفي و وضعيت فلج سازمان در آن دوره را تشديد كرد رشد گرايشات سازشكارانه و سانتريستي در ميان بخشي از اكثريت سازمان نسبت به اقليت و پاره اي از مباحث آنان بود. مسئله اي كه در ميان برخي رفقاي جنگل هم شاهدش بوديم. اين گرايش را عمدتا رفيق حسين رياحي نمايندگي مي كرد. او حاضر به تعيين تكليف قطعي و جدي با اقليت سازمان نبود.

در نگاه امروز، چنين تعيين تكليفي در گرو تعيين تكليف مسائل مهم خطي بود. هم مسائل مربوط به بحران ايدئولوژيكي كه بواسطه سرنگوني قدرت طبقه كارگر در چين و حملات انور خوجه به مائو در جنبش كمونيستي بين المللي بوجود آمده بود و هم مسائل سياسي عديده اي كه پراتيك انقلاب ايران با خود به همراه آورده بود. آخرين جلسه چند روزه هيئت مسئولين سربداران كه بلافاصله پس از پائين آمدن رفقا از جنگل در هفته اول تيرماه 61 در شهر اصفهان برگزار شد، بيان روياروئي –  هر چند اوليه –  با اين مسائل مهم بود. قيام سربداران بمثابه اقدامي جدي جهت كسب قدرت سياسي با خود سئوالات اساسي را به همراه آورده بود. سئوالاتي چون مفهوم كسب قدرت سياسي توسط طبقه كارگر، آلترناتيو حكومتي و چگونگي تحقق آن، سئوالاتي كه به ناگزير ذهن را به سمت آخرين و پيشرفته ترين تجربه انقلابي طبقه كارگر يعني تجربه انقلاب چين تحت رهبري مائو سوق مي داد. بي جهت نبود كه در آن جلسه بر ضرورت جمعبندي از شكست حاكميت طبقه كارگر در چين تاكيد شد.

از جمله مسائل ديگري كه در آن جلسه مورد بحث قرار گرفت موضوع ماهيت طبقاتي خميني بود. برخي رفقا معتقد بودند كه خميني از همان ابتدا –  حتي در اوج مخالفتهايش با رژيم شاه –  از ماهيت ارتجاعي برخوردار بود. اما رفقائي چون رياحي چندان با اين تحليل موافق نبودند و بر تحليل قبلي سازمان مبني بر ماهيت طبقاتي دوگانه خميني تا خرداد 60 صحه مي گذاشتند. اما موضوعي كه بحث حول آن شكل حادي به خود گرفت مسئله چگونگي برخورد به ماهيت جنگ ايران و عراق بود. رفيق رياحي عكس العمل بخشهائي از مردم كه پس از «فتح خرمشهر» توسط ارتش و سپاه، از خود نشان دادند و بطور خودبخودي به خيابانها ريختند و آنرا جشن گرفتند نشاني از عادلانه بودن اين جنگ از جانب ايران مي دانست. او در قبول ماهيت ارتجاعي اين جنگ و همچنين تعيين تكليف با اقليت سازمان ترديد از خود نشان مي داد.

اما بايد توجه داشته باشيد كه ما فرصت چنداني براي تعميق اين بحثها نداشتيم. فشار زيادي از جانب ارتجاع بر سازمان وارد مي آمد. رژيم پس از قيام آمل بطور متمركز براي كشف شبكه هاي تشكيلاتي اتحاديه نيرو گذاشته بود. در زمستان 60 و بهار 61 شاخه اصفهان تشكيلات ضربه جدي خورد. پاره اي دستگيريهاي پراكنده در گوشه و كنار كشور هم صورت گرفته بود. هنوز بسياري از رفقا –  بويژه رفقاي اقليت سازمان –  تغييرات زيادي در شيوه هاي قبلي زندگي خود نداده بودند و حتي برخي تقريبا موقعيت علني سابق خود را حفظ كرده بودند. همه بنوعي انتظار ضربه را مي كشيدند. در واقع بخش مهمي از مشغله رهبري سازمان و همچنين رفقاي هيئت مسئولين سربداران خنثي كردن پاره اي ضربات پراكنده و رتق و فتق كردن پاره اي ارتباطات سازماني بود. امري كه قبل از هر چيز نيازمند تغييرات كلي راديكال و تصميمات قاطع بود. مثل انتقال و تمركز قوا در مناطق خارج از كنترل رژيم در كردستان. اما واقعيت اين بود كه دشمن در كشف شبكه هاي تشكيلاتي ما آخرين مراحل را مي گذراند و بسيار به ما نزديك شده بود. بگونه اي كه دو هفته پس از جلسه هيئت مسئولين سربداران در اصفهان، ضربه سراسري 18 تيرد ماه 61 بر پيكر سازمان وارد آمد و منجر به دستگيريهاي وسيع چند صد نفره در كليه سطوح سازماني شد.

يكي از شانس هايي كه آورديم اين بود كه اكثريت رفقاي جنگل زماني كه به پائين منتقل شدند، شبكه ارتباطي شان از ارتباطات تشكيلات تهران مجزا بود. در نتيجه بسياري از آن رفقا در آن مقطع دستگير نشدند و توانستند با همراهي ديگر رفقائي كه از ضربه سراسري جان سالم بدر برده بودند و از اراده و عزم انقلابي برخوردار بودند، «كميته موقت رهبري» سازمان را تشكيل دهند و شروع به بازسازي سازمان كنند. البته چنين امري مرهون مقاومت قهرمانانه رفيق فريدون خرم روز (ميرزا يوسف) زير وحشيانه ترين شكنجه هاي قرون وسطائي بود. بسياري از ارتباطات رفقاي جنگل در دست وي متمركز بود و دشمن هم از اين مسئله اطلاع داشت. در يكي از روزهاي مرداد ماه 61 هنگامي كه چند پاسدار پيكر شكنجه شده اش را از پلكان طبقه چهارم ساختمان دادگاه انقلاب اسلامي در اصفهان بالا مي كشيدند، به ناگاه فريدون با قدرتي فوق العاده و قاطعيتي كه ويژه او بود خود را به پنجره مشرف به خيابان كوبيد و زندانبانان را با خود به بيرون پرتاب كرد. خود جان باخت و دو پاسدار را به كام مرگ فرستاد. او بواقع قهرماني بود كه سَر داد اما سِر نداد.

در آخرين قراري كه با وي داشتم، مرا همچون ديگر رفقا تشويق به ديدن فيلم انقلابي «بيداد» كرد. فيلمي كه ماجراي قيام مسلحانه كارگران معدن در شهركي در بوليوي است. در صحنه هاي انتهائي فيلم، زماني كه تناسب قوا در نبرد خونين ميان كارگران با دشمن به نفع نيروهاي نظامي دولتي مي چرخد و نشانه هاي شكست پديدار مي شود، رهبران اين قيام با اضطرار جلسه اي تشكيل مي دهند و تصميم مي گيرند كه يكي از سازماندهندگان قيام را هر طوري شده از شهرك خارج سازند تا زنده بماند و درسهاي آن قيام خونين را براي كارگران ديگر بازگو كند.

 

با توجه به موقعيتي كه توضيح دادي، يعني مشكلات عيني كه سازمان با آن روبرو بود و همچنين معضلاتي كه در زمينه ذهني با آن روبرو بوديم يعني اينكه هنوز به يك خط ايدئولوژيك - سياسي روشن و صحيحي دست نيافته بوديم، مي توان سئوال تحريك آميزي را طرح كرد. آيا امكان نداشت كه سربداران با همه مشكلات در جنگل باقي بمانند و در پرتو ادامه مبارزه مسلحانه مشكلات عيني و ذهني پيش پا را حل كنند؟

 

تلاشم اين بود كه بتوانم مجموعه مسائل و عواملي كه موجب آن تصميم شد را توضيح دهم. مسلما ما نبايد دچار گمانه زني ايده آليستي شويم و با ديد امروزي مان به آن مقطع نگاه كنيم. مثل بررسي هر نبردي، پس از آنكه نتايج نبرد آشكار مي شود، هيچ چيز آسان تر از بازگشت به آغاز و تشريح همه نقطه نظرات نيست. از سوي ديگر، هيچ چيز هم مشكل تر از كندو كاو دقيق تمام مسايل در يك جا نيست. چرا كه همانطور كه توضيح دادم عوامل زيادي دخيل بودند. مشكل بتوان كليه اجزائي كه وضعيت كلي ما را شكل مي داد مورد مشاهده و بررسي تحليل قرار داد. عوامل تاثير گذار متعدد بودند و مسئله بنوعي پيچيده بود. از همينرو سخت است كه بتوان به يك جمعبندي دقيق و روشن رسيد. اما مي توان بر چند نكته مشخص انگشت گذاشت.

امروزه براي ما روشن است كه مبارزه مسلحانه انقلابي تحت رهبري كمونيستها مثل موتور ماشين نيست كه هر وقت دلمان خواست آنرا خاموش و روشن كنيم. اين مسئله دقيقا بر مي گردد به هدف اين نوع جنگ مسلحانه، يعني درهم شكستن ماشين دولتي كهنه و كسب قدرت سياسي. جنگي كه از درجه آشتي ناپذيري بالا و مطلقي با دشمن برخوردار است. آغاز چنين جنگي بقول ماركس مثل رد شدن از رودخانه روبيكان است –  رودخانه اي كه راه پس ندارد –  يعني نمي توان دوباره به موقعيت قبل از آغاز برگشت.

اينهم امروزه براي ما روشن است كه زمانيكه يك حزب در حال جنگ، با ضربات و شكستهاي معيني روبرو مي شود، بايد به حداكثر تلاش كند كه با اتكا به خط پايه اي خود همزمان با پيش برد جنگ در هر سطحي كه امكان پذير است بتدريج بر مشكلات و موانع ناشي از شكستها و ضربات فائق آيد. مگر آنكه با شكست قطعي روبرو شده باشد. يعني شرايطي كه بقول مائو ارتش انقلابي بطور كامل نابود شده باشد. يعني شرايطي كه بالاجبار مرحله تكاملي نويني آغاز مي شود. اينرا تجارب انقلابات مختلف هم نشان داد. منجمله تجربه انقلاب چين، زمانيكه قيامهاي شهري در سال 1927 شكست خورد. مائو و يارانش با بيرون كشيدن يك ارتش پانصد نفره و رفتن به مناطق روستائي توانستند جنگ انقلابي را ادامه دهند و بتدريج بر موانع گوناگون فائق بيايند، خط شان را روشن كنند و در پراتيكهاي بعدي تكامل بخشند و انقلاب را به پيروزي برسانند.

براي روشنتر شدن اين موضوع در رابطه با سربداران بگذاريد حكايتي را نقل كنم. زماني فرمانداري وارد يك شهر بندري شد، رسم بر آن بود كه كشتي جنگي پهلو گرفته در بندر به مناسبت ورود فرماندار توپي شليك كند. اينكار صورت نگرفت و كاپيتان كشتي مورد مواخذه قرار گرفت كه چرا اينكار را انجام نداده است. كاپيتان كشتي مربوطه گفت به ده دليل و شروع به شمردن دلايل خود كرد. اولين دليلش اين بود كه گلوله توپ موجود نبود. قبل از اينكه ديگر دلايل را بگويد به وي گفتند ديگر لازم نيست بقيه را بشماري ! بنوعي اين مثال در رابطه با ما هم صدق مي كند. توپ ما، خط ايدئولوژيک - سياسي ما بود و ما داراي خط و استراتژي نظامي روشن و صحيحي نبوديم و اين امر كليدي بود. اگر چه برخي جوانب چنين چيزي موجود بود اما هنوز تكامل نيافته بود. حقايقي چون «وظيفه مركزي كمونيستها كسب قدرت سياسي از طريق برپائي جنگ انقلابي است» و اين «جنگ از خصلت درازمدت در ايران برخوردار بوده و استراتژي كسب پيروزي سريع غلط است» براي بسياري از ما جا افتاده بود اما هنوز با سئوالات و ناروشني هاي زيادي در رابطه با نيروهاي طبقاتي كه بايد مورد اتكا قرار گيرند و چگونگي بسيج آنان روبرو بوديم. مسئله پايه اي در آن دوران براي ما گسست از خط سانتريستي و كنار نهادن تزلزلات ايدئولوژيك در رابطه با خدمات مائوتسه دون در تكامل علم و ايدئولوژي پرولتاريا بود.

مضافا، ما با چنان شكستي روبرو شده بوديم كه فاصله چنداني با يك شكست قطعي نداشت. حفظ دستاوردها –  مشخصا در عرصه نظامي –  در آن شرايط خاص با مشكلات زيادي روبرو بود و تقريبا ميتوان گفت امكان حفظ يك دسته نظامي در جنگل و تضمين ادامه فعاليت نظامي تحت آن شرايط براي ما وجود نداشت.

اما موضوع مهمتر، مسئله رهبري بود. مي دانيم كه هيچ انقلابي بدون رهبري يك حزب انقلابي به پيروزي نمي رسد. هيچ طبقه اي بدون داشتن رهبراني كارآزموده و هماهنگ نمي تواند مبارزه پايداري را به پيش ببرد. رهبراني كه در مكتب طولاني نبرد تعليم يافته باشند و در حرفه خود آماده باشند و كار يكديگر را پي بگيرند. ما در آن شرايط از داشتن چنين رهبري محروم بوديم. يعني محروم بوديم از مركزيتي كه از اتوريته كافي برخوردار باشد و بتواند قاطعانه همه را حول ضرورت يك عقب نشيني منظم با هدف ادامه جنگ متحد كند. اگر چه عناصري از اين ديد و خصوصيات در رفقاي باقيمانده وجود داشت و جسارت و روحيه انقلابي و تعهد كمونيستي كافي در بسياري از آنها بود، ولي فقدان رهبران كليدي كه بتوانند سريعا سياست روشن و قاطعي جلو گذارند و آنقدر آتوريته داشته باشد كه بقيه را سريعا متحدكنند، يك مشكل واقعي ما بود. بسياري از رهبران كليدي ما در جريان قيام آمل كشته يا اسير شده بودند و برخي نيز مانند رفيق رياحي كه زنده مانده بود از نظر ايدئولوژيك - سياسي دچار ابهام و گيجي بود و قادر نشد نقشي كه از وي انتظار مي رفت را بر عهده گيرد. رهبران انقلابي ديگري مانند بهروز فتحي يا فريدون خرم روز و علي چهار محالي تازه در حال رو آمدن بودند و هنوز از تجربه لازمه برخوردار نبودند و تازه در عمل داشتند رهبري كردن را مي آموختند. اين يك نقطه ضعف مهم ما در آن شرايط بود. شدت ضربات وارده در قيام آمل بگونه اي بود كه ما از داشتن چنين كيفيتي –  يعني يك هسته رهبري با آتوريته –  محروم شده بوديم.

همانطور كه گفتم بحث پيچيده اي است به خاطر آنكه مسئله عمده اي كه ما را ناتوان از يافتن بهترين چاره ها و راه حلها مي كرد، خط ايدئولوژيک - سياسي ما بود. اما احتمال آنرا مي توان داد كه اگر از عوامل غير عمده يكي دو عامل مساعدتر مي بود –  مثلا رهبري ما به آن شدت ضربه نمي خورد و رهبران با تجربه تر خود را از دست نمي داديم –  شايد با كشيدن خود به يك منطقه ديگر مي شد نيروي نظامي خود را حفظ كرد و سپس مسائل مهم خطي را حل كرد.

شايد به طريق و شكل بهتري مي شد دستاوردهاي قيام سربداران –  منجمله دستاورد نظامي اش –  را حفظ كرد و از پروسه سخت، دردناك و خونيني كه بعدا طي شد اجتناب كرد. اما واقعيت اين است كه اين انعكاسي از مجموعه توان پيشاهنگ طبقه كارگر در آن مقطع تاريخي مشخص بود. اتحاديه كمونيستهاي ايران هر چه در توان خود داشت بي محابا به ميدان آورد. امري كه در تلاشهاي دوره هاي بعدي براي براه اندازي مجدد مبارزه مسلحانه هم خود را نشان داد.

 

تلاشهاي بعدي براي شروع مجدد مبارزه مسلحانه چه بود؟

 

تلاش بعدي همزمان بود با دادگاهي كه رژيم در رابطه با محاكمه رهبران و اعضاي اتحاديه برگزار كرد. تلاشي كه منجر به درگيري نظامي 12 اسفند ماه 61 شد. البته از زماني كه كميته موقت رهبري براي بازسازي سازمان تشكيل شد اين ايده در ميان رفقا بود كه ما بايد با انجام عمليات نظامي در سالگرد قيام آمل نشان دهيم كه سازمان از بين نرفته است. مضافا حدس زده مي شد كه رفقاي دستگير شده را براي اعدام به آمل ببرند. از همينرو ايده سازمان دادن عملياتي براي نجات جان آن رفقا هم طرح شده بود. البته در كميته موقت رهبري عمدتا رفيق علي چهار محالي كائيدي طرفدار چنين طرحي بود و رفقاي ديگري چون بهروز فتحي بر لزوم جمعبندي از حركت سربداران و برگزاري شورا تاكيد مي كردند. سرانجام نظرات رفيق علي چهار محالي غلبه يافت و ما مجددا رفتن به جنگلهاي آمل را در دستور كار خود قرار داديم و به تدارك اين امر مشغول شديم. اگر چه اين تصميم ناظر بر جمعبندي جدي از پراتيك سربداران نبود و كماكان متكي بر تحليلهاي سياسي سازمان در تابستان شصت بود و تفاوتي بين اوضاع و شرايط جديد با دوره قبل نمي ديد اما واقعيت اين است كه تصميمي انقلابي بود و نشانه عزم و اراده رفقاي باقيمانده سازمان مبني بر ادامه راه بود.

هفته اول بهمن ماه61 دو تن از رفقا –  رفيق بهزاد شمال (از رهبران جنبش كارگري در گيلان) و رفيق عبدالله ميرآويسي –  براي آماده كردن تداركات اوليه عازم منطقه جنگلي «كلرد» و «منگل» شدند. به دلايلي كه هنوز هم بر ما روشن نشد، هر دو رفيق بدون درگيري نظامي در همان منطقه توسط پاسداران دستگير شدند. هر دو رفيق بدون آنكه حتي نامشان را آشكار كنند به احتمال زياد زير شكنجه هاي وحشيانه به قتل رسيدند. در فروردين ماه سال 62 رژيم در روزنامه هاي خود خبر اعدام دو تن از سربداراني كه در جنگل اسير شدند، را اعلام كرد.

عليرغم ناپديد شدن اين دو رفيق، رفقا به تداركات خود ادامه دادند و سرانجام توانستند طي بهمن ماه و اوائل اسفند 61، 12 نفر را به همان منطقه جنگلي منتقل كنند. اين رفقا پس از خارج كردن سلاحهاي قبلي از محل اختفا، سريعا مسلح شدند. اين سلاحها در خرداد ماه 61 پس از گريسكاري در گودالي زير تخته سنگ بزرگي جاسازي شده بودند. فقط رفقاي معدودي چون بهروز فتحي از محل اختفا آن با خبر بودند. رفيق بهروز فتحي عليرغم مخالفتش با اين طرح، حداكثر تلاشش را براي اجراي اين تصميم به خرج داد.

هنوز مدتي از تجمع رفقا نگذشته بود كه در روز 12 اسفند با عمليات محاصره و سركوب وسيع دشمن روبرو شديم.

 

قبل از اينكه به جزئيات اين درگيري بپردازي، در مورد دادگاهي كه رژيم در رابطه با محاكمه 28 تن از رهبران و اعضاي اتحاديه در ديماه سال 61 برگزار كرد، توضيحاتي بده؟

 

آن دادگاه نقطه اوج كارزار تبليغاتي رژيم اسلامي عليه قيام سربداران در آمل بود. درخور توجه است كه رژيم پس از سال شصت و تا آن زمان براي تنها جريان سياسي كه دادگاه «علني» برگزار كرد، اتحاديه كمونيستهاي ايران بود. تا آنزمان رژيم براي پيشبرد كارزارهاي ضد انقلابي و ضد كمونيستي اش عليه گروههاي سياسي فقط به نمايش اعترافات تلويزيوني بسنده مي كرد كه عمدتا شامل توابين مي شد. اين امر خود نشانه اي از اهميت خيزش آمل براي دار و دسته خميني و خنثي كردن تاثيرات آن بود. آنها مي خواستند به مردم اين پيام را بدهند كه قدرتشان تثبيت شد و بهتر است كسي به فكر مصاف جوئي با آنان نباشد.

مدت يك هفته اخبار مربوط به دادگاه در راس اخبار رسانه هاي گروهي رژيم بود. تلويزيون و مطبوعات رژيم به صورت دلبخواهي بخشهائي از دفاعيات متهمان در دادگاه را منعكس مي كردند. ظاهرا اين دادگاه علني بود اما رژيم فقط تعدادي از خانواده هاي پاسداران كشته شده را براي شكايت به دادگاه آورده بود. البته رژيم خواسته بود با برخي وعده وعيدها برخي خانواده هاي افراد معمولي كه در جريان درگيري ششم بهمن توسط پاسداران كشته شده بودند را نيز به دادگاه بياورد اما تيرش به سنگ خورد و كسي از آنان حاضر به شركت در اين دادگاه نشد.

جلادان مشهور و مخوف رژيم لاجوردي و گيلاني صحنه گردان اين دادگاه قرون وسطائي بودند. آنطور كه بعدها فهميديم برخي از رفقا حتي آنروز نمي دانستند كه براي شركت در دادگاه از بندهاي شان بيرون كشيده شده اند. دادگاه كليه افراد به غير از دو تن (رفقا نسرين جزايري و مسعود اسدي) را به اعدام محكوم كرد. روز ششم بهمن ماه 22 تن از آنها كه به آمل منتقل شده بودند، تيرباران شدند. از جمله تيرباران شدگان رفيق فريبرز لساني سخنران علني اتحاديه در سالهاي انقلاب بود كه در تابستان 60، مدتها قبل از قيام آمل دستگير شده بود اما به جرم دانستن طرح و برملا نكردن آن به اعدام محكوم شد. بقيه 28 تن منجمله رفقا نسرين جزايري و مسعود اسدي هم كه به ابد محكوم شده بودند، بعدها اعدام شدند. در بين 28 نفر توابيني هم بودند كه رژيم حتي به آنها هم رحم نكرد و پس از استفاده كامل از آنها اعدامشان كرد.

در رابطه با اين دادگاه مشخصا اينكه تك به تك رفقاي شركت كننده –  از هر دو جناح سازمان – چه برخوردي بدان داشتند ما هنوز از جزئيات كامل آن باخبر نيستيم. از همين رو هنوز نمي توانيم در اين باره قضاوت نهائي ارائه دهيم.

در مجموع، به غير از دو سه تن از شركت كنندگان در دادگاه كه به عامل رژيم بدل شده بودند و نهايت همكاري را با دادستان رژيم يعني اسدالله لاجوري در زندان و همچنين در دادگاه به عمل آورده بودند، در رابطه با بقيه مي توان گفت كه با درجات متفاوتي از مقاومت و ضعف روبرو بوديم. تا آنجا كه مي دانيم كسي آشكارا از كمونيسم دفاع نكرد، برخي بصراحت گفتند كمونيسم شكست خورد، برخي سكوت كردند،كسي به افشاي رژيم جمهوري اسلامي و آن دادگاه قرون وسطائي و فشارها و شكنجه هائي كه بر آنان روا شده بود، دست نزد، برخي از دادن هر گونه اطلاعات و اسرار سازماني سرباز زدند و برخي ديگر پاره اي از اطلاعات خود را بيان كردند. در مجموع مي توان گفت كسي به دفاع فعال از مواضع ايدئولوژيك - سياسي سازمان و مشخصا قيام سربداران برنخاست.

يكي از رهبران جناح اقليت سازمان از شكست كمونيسم سخن به ميان آورد. برخي ديگر به دفاع شخصي و حقوقي برخاستند. برخي به جز معرفي خود هيچ حرف ديگري نزدند. اما شاخص اصلي اين دادگاه، دفاعيات رفيق رياحي بود. بر مبناي آن بخشهائي از دفاعيات وي كه در تلويزيون و مطبوعات پخش شد، مي توان گفت كه او به مجيز گوئي از رژيم نپرداخت و از عملكرد سازمان تا مقطع سي خرداد دفاع كرد و قيام سربداران را به تحليل غلط سازمان بعد از سي خرداد منتسب كرد و از پيامدهاي آن ابراز تاسف كرد و در ضمن حاضر نشد بگويد مسلمان شده، هر چند كه خود را ماركسيست هم اعلام نكرد.

دادگاه نشانه چند شكست مهم بود. شكست انقلاب دوم ايران، شكست كمونيستهاي انقلابي در هدايت آن انقلاب و بطور مشخص شكست قيام آمل. شكستهائي كه همراه شده بود با اوج بحران جنبش كمونيستي بين المللي كه بواسطه شكست ديكتاتوري پرولتاريا در چين بوجود آمده بود. آنچه كه رفتار عمده رفقاي شركت كننده در دادگاه را رقم زد، سر فرودآوردن شان در برابر اين شكستها و ناتواني شان در توضيح و جمعبندي از آنها بود. دفاعيه رفيق رياحي بيان فرموله اين شكست و ناتواني بود. مي دانيم كه پس از هر شكستي در هر زمينه اي كه باشد خواه مبارزه توليدي و آزمونهاي علمي خواه مبارزه طبقاتي همواره گرايش به عقب تقويت مي شود، اشتباهات برجسته مي شود، امكان پيشروي و تحقق ايده هاي نو نفي مي شود و همواره هستند كساني كه با يك جانبه نگري فقط جوانب منفي شكست را مي بيننند و قادر نيستند بطور عميقي دريابند كه شكست مادر پيروزيها است. شكست برخي ها را آبديده و آموخته مي كند برخي را گيج و گمراه. اينجا آن جمله معروف لنين مصداق دارد كه برخي زير بار فشار بحران كمرشان خرد مي شود و بسياري ديگر آبديده مي شوند.

در اينجا لازمست بر يك نكته عمومي هم تاكيد كنم. اينكه رفقاي اسير در زندانها و در آخرين نبردشان چه انتخابي كردند و مسئوليتهاي انقلابي خود را بطور كامل و تا به آخر به پيش بردند و آنگونه كه شايسته بود عمل كردند يا خير، به معني انكار خدماتي كه آنان قبل از دستگيري در راه انقلاب و مردم كردند نيست. آنها آن خدمات را با انتخاب آزادانه و آگاهانه خويش انجام دادند. يعني در شرايطي كه با موقعيت اسارت تحت شكنجه هاي وحشيانه جسمي و رواني متفاوت است.

 

تاثير دادگاه بر مردم و صفوف خودمان چه بود؟

 

تاثير دادگاه بسيار متناقض بود. مردم در آنروزها حساسيت و همدردي زيادي نسبت به آن از خود نشان دادند. در هر كوي و برزني اين مسئله مشهود بود. مردم در مورد آن ميان خود بحث مي كردند و هر چه بيشتر مي خواستند در مورد قيام آمل بدانند. آنها در وهله اول رژيم را محكوم مي كردند. مي گفتند چرا رژيم همه دفاعيات را پخش نمي كند. آنها از محاكمه شوندگان انتظار داشتند حالا كه مي دانيد كشته مي شويد نترسيد و همه حقايق را در مورد رژيم بگوئيد. آنها از برخورد رفيق رياحي كه در مقابل جلادان رژيم زانو نزد، تعريف مي كردند. تناقض مسئله اين بود كه در سطح وسيعي مردم از دفاعيه رياحي خوششان آمده بود. اين جدا از حال و هواي حاكم بر جامعه در آن مقطع تاريخي نبود. رياحي در آن مقطع شكست را فرموله كرد. مردم شكست خودشان را در دفاعيات وي مي ديدند. شكستي كه رنجي بزرگ در آن نهفته بود. شكست يك انقلاب در شكست يك انقلابي باسابقه. همانطور كه رياحي اعتقادش به كمونيسم و تحقق آن سست شد، مردم هم اعتقاد شان نسبت به انقلاب سست شد. همانطور كه رياحي عليرغم آگاهيش نسبت به جنايات رژيم به شركت در چنين دادگاهي قرون وسطائي تن داد مردم نيز عليرغم تنفر بيش از حدشان به اين رژيم، در آن مقطع شكست شان را پذيرا شدند و بدان تن دادند.

بهر حال فرق است بين توده هاي مردم و رهبران انقلابي. رهبران دقيقا به خاطر آنكه چنين پيچ هائي را مي توانند از سر بگذرانند رهبر مي شوند. و زماني كه از اين كار باز مي مانند در واقع وظيفه رهبريشان را انجام نداده اند. به همين دليل، پيشروان توده –  بويژه كمونيستهاي انقلابي – از آن دفاعيات ناراضي بودند و انتظار آنرا داشتند كه رفيق رياحي با توجه به جايگاه و سابقه انقلابي اش به مسئوليتهاي خود عمل كند، انقلابي ترين چشم اندازها را به تصوير بكشد و الهام بخش آنان و توده هاي مردم در ادامه مبارزه شود.

دادگاه در مجموع تاثير منفي بر پروسه بازسازي سازمان داشت. روند انحلال طلبي و فرار از مبارزه كه از قبل وجود داشت در ميان بخشهائي از بازماندگان سازمان تشديد شد. برخورد رفقا در دادگاه –  مشخصا دفاعيه رفيق رياحي –  به نيازهاي روحي و سياسي رفقائي كه عزم جزم كرده بودند كه سازمان را بازسازي كنند پاسخ نداد. اين درست برخلاف مقاومت تا به آخر رفقائي چون فريدون خرم روز و غلامعباس درخشان و صادق خباز بود. رفيق صادق خباز كه از كادرهاي قديمي و برجسته اتحاديه بود، مدت كوتاهي پس از ضربه، هنگامي كه قصد داشت از محل يك قرار لو رفته فرار كند، مورد اصابت گلوله پاسداران قرار گرفت و بعدها زير شكنجه جان باخت. رفيق خباز، زماني كه رفيق رياحي هنگام تبعيدش در دزفول معلم بود، تحت تاثير وي قرار گرفت و انقلابي شد. او در سالهاي قبل از انقلاب 57، در يك عمليات هواپيما ربائي از ايران به عراق شركت كرد. رفيق صادق خباز عليرغم اينكه طرفدار نظرات رفيق هاشم مازندراني بود  مي گفت اگر من دستگير شوم در مقابل دشمن از حركت سربداران دفاع خواهم كرد.

رفقائي چون او كه در واقع بخشي از بار بازسازي سازمان را در هولناك ترين وضعيت و دشوارترين شرايط بر عهده گرفتند به منبع الهامي سترگ و سرمشقي عظيم براي ما بدل شدند، به ستارگاني كه پس از خاموشي هنوز مي درخشند و چشمان مشتاق به فردا را روشن نگاه مي دارند.

دادگاه در مجموع موجب هشياري رفقاي بازمانده نسبت به عمق مسائل ايدئولوژيك سياسي كه با آن روبرو بوديم، شد. اما زمان برد تا شجاعانه، واقع بينانه و بيرحمانه با تمام واقعيت آن روبرو شويم و برخورد همه جانبه و ديالكتيكي به آن و تك تك شركت كنندگان در آن بكنيم. نبايد اين واقعيت عيني را هم فراموش كنيم كه ما درگير نبرد مرگ و زندگي با دشمن بر سر باز سازي سازمان بوديم و دشمن مي خواست از همه چيز منجمله دادگاه براي در هم شكستن اراده ما سود جويد. اراده اي كه خود را در اقدامات «كميته موقت رهبري» نشان مي داد. اراده اي كه نشان آبديده شدن باقيمانده سازمان در عبور از شكستها و بحرانهاي عظيم بود. درگيري نظامي 12 اسفند 1361 نشاني از اين اراده بر خود داشت.

 

ماجراي درگيري 12 اسفند ماه 1361 چه بود؟

 

همانطور كه گفتم حدود 12 نفر از رفقا در بهمن ماه همان سال به جنگل منتقل شدند. آنان در حد فاصل منطقه جنگلي«كلرد» و جنگل «منگل» اقامت گزيدند. يعني آخرين مناطقي كه ما قبل از ترك جنگل در آن مستقر بوديم. حدود يك ماه در تلاري در فاصله يكي دو كيلومتري از جاده هراز، يا نيم ساعتي آن سر كردند و كار تداركات را پيش بردند. درگيري زماني اتفاق افتاد كه گروه هنوز دوران انتقال را مي گذراند. دشمن بو برده بود و اطلاعاتي از تحركات ما كسب كرده بود. برخي اهالي منطقه مشخصا يكي از گالشها به رفقا هشدار داده بود كه اينقدر در يك جا نمانيد و بيشتر از يكروز در يك نقطه سكونت نكنيد.

اتفاقا روزي كه در گيري اتفاق افتاد قرار بود رفقا آن منطقه را ترك كنند. حوالي 9 صبح پنجشنبه 12 اسفند بود كه سه تن از رفقا يعني رفيق محمد توكلي(مسعود آبادان)، بهروز غفوري (محمود) و رحمت چمن سرا (تقي) براي مخفي كردن پاره اي وسايل در آن حوالي، از تلار خارج شدند. در حين استتار وسائل متوجه صداي يك رگبار گلوله مي شوند. اين صدا نشانه شروع عمليات از جانب دشمن بود. دشمن در فاصله بيست سي متري آنان قرار داشت. رفقا بلافاصه به آتش سنگين دشمن پاسخ مي دهند و درگيري آغاز مي شود. دشمن تقريبا بطور كامل تلار را محاصره كرده بود. نيروهاي دشمن صبح زود به منطقه گسيل شده بودند. آنها در بالاي تلار از سمت شمال و غرب قواي خود را بصورت نيمدايره آرايش داده بودند و قصد داشتند با محاصره كامل عمليات خود را آغاز كنند كه با آن رفقا روبرو شدند. درگيري شديدي آغاز شد. سه رفيقي كه مشغول استتار وسايل در يك گودال بودند حتي فرصت نكرده بودند فانوسقه و مهمات خود را بردارند. فقط دو تفنگ با چهل فشنگ در اختيار داشتند. فاصله شان از تلار، 100 متري مي شد. تصميم گرفتند به تلار عقب نشيني كنند و از وضعيت بقيه رفقا باخبر شوند. دشمن با آتش سنگين نزديك مي شد. رفقا با حداقل تيراندازي به سمت تلار عقب نشيني كردند. در همين اثنا گلوله اي پاي رفيق بهروز غفوري را شكافت و گلوله اي ديگر سر رفيق رحمت چمن سرا را خراشيد. با وجود اين، رفقا توانستند خود را به تلار برسانند. رفقاي تلار كه برخي شان در حال تميز كردن اسلحه هاي خود بودند، غافلگير شدند و از تلار بيرون زدند. متاسفانه در همان ابتدا دو رفيق از تشكيلات جنوب مورد اصابت گلوله قرار گرفتند و در دم جان باختند. يكي از آنان، البرز جاوري شهني (اكبر - محمد‌) از فعالين كنفدراسيون دانشجويان ايراني احياء در در آمريكا، از بنيانگذاران تشكل ماركسيست - لنينيستهاي جنوب معروف به رزم خونين در زمان انقلاب و يكي از اعضاي برجسته اتحاديه كمونيستهاي ايران بود و ديگري، فرزاد ستوده (امير). يك رفيق كرد هم از ناحيه كمر، زخم عميقي برداشت و قادر به راه رفتن نبود. رفيق علي چهار محالي هم كه از تلار خارج شده بود، گم شد و رفقا فكر كردند او كشته يا اسير شده است.

درگيري تا حوالي ظهر ادامه داشت. چند نفر از نيروهاي دشمن كشته و زخمي شدند. آنها به تلار كاملا نزديك شده بودند، در بلندي قرار داشتند و بر ما مسلط بودند. از نظر تعداد، دو سه برابر ما مي شدند و از تجهيزات كامل برخوردار بودند. اما عليرغم همه اين برتري ها، پيشروي نكردند و از آتش سنگين خود كاستند. علت اصليش، روحيه پائين و ترس و وحشت بيش از اندازه اي بود كه از نزديك شدن به ما داشتند. رفقا چون مهماتشان كم بود، قادر به ادامه درگيري نبودند. بنابراين با يك سازماندهي اوليه تصميم گرفتند بسمت شرق يعني جاده هراز عقب نشيني كنند. اول سه رفيق، رفقاي زخمي را به عقب حمل كردند و بقيه به كندي و با احتياط عقب نشستند و پشت تخته سنگهاي بزرگي كه از موقعيت سوق الجيشي خوبي برخوردار بود سنگر گرفتند. تا ساعت چهار و نيم عصر خبري نشد. در اين هنگام، هلي كوپتري بالاي منطقه درگيري پيدايش شد، چرخي زد و به سمت آمل بازگشت. اين هلي كوپتر براي ايجاد پوشش هوائي و بررسي مسير بازگشت پاسداران پرواز كرده بود. اما متوجه محل ما نشده بود.

حدود يك ساعت بعد، نگهبان ما متوجه حركت يك ستون 15 - 10 نفره دشمن شد كه به سمت جاده هراز مي رفتند. جلودار دشمن هم نگهبان ما را ديد و با شليك گلوله سايرين را باخبر كرد. اما ديگر دير شده بود و آنها كاملا در تيررس قرار داشتند. مجددا درگيري آغاز شد و اينبار، جنگ مغلوبه شد. صداي انفجار نارنجكها، جنگل را پر كرده بود. خشم و نفرت رفقا كه از اندوه جان باختن دو رفيق در ساعاتي قبل انباشته بودند، بي حد و حصر بود. آنان يكساعت تمام با شجاعت و قدرت غير قابل وصفي جنگيدند و دمار از روزگار دشمن در آوردند. پاسداران بيشترين تلفات را در اين نقطه متحمل شدند. آنها كه به شدت وحشت كرده بودند، پا به فرار گذاشتند و كشته هاي خود را جا گذاشتند. بقول رفيق بهروز غفوري بايد ساير رفقا مي بودند و مي ديدند كه اين «تشنگان شهادت» كه براي محاصره و سركوب ما آمده بودند چگونه دمشان را روي كولشان گذاشتند و سراسيمه فرار كردند. بخصوص زمانيكه شعار «مرگ بر خميني» طنين انداز شد، وحشت افراد دشمن حد و حصري نداشت.

با تاريك شدن هوا درگيري پايان يافت. يكي از رفقا به سرعت خود را به محل قرار ثابت در كنار جاده رساند و رفيق سياوش خرم روز را كه با ماشين از تهران به سر قرار آمده بود از ماجرا مطلع ساخت و براي انتقال رفقاي زخمي چند ساعت بعد با وي قرار گذاشت. اما محل قرار ما با محل استقرار قواي كمكي دشمن كه براي انتقال كشته ها و زخمي هاي شان، بسيار نزديك بود. يك پيچ كوتاه محل قرار ما را از كافه جنگلي «منگل» –  محل تمركز قواي دشمن بود –  جدا مي كرد. حوالي ده و نيم شب رفيق سياوش خرم روز پس از چند بار دور زدن متوجه مي شود كه منطقه بشدت تحت كنترل است و امكان توقف و فرصت زماني كافي براي سوار كردن مجروحين نيست. در نتيجه قرار اجرا نمي شود. رفقا تا ساعت يك بامداد منتظر مي مانند. پس از آن كاميوني را متوقف مي كنند و از راننده اش مي خواهند كه رفقاي زخمي را به تهران برساند. راننده با كمال ميل قبول مي كند و رفقاي زخمي را به سلامت به تهران مي رساند.

از آنجائي كه در اين درگيري بسياري از امكانات مان را از دست داده بوديم، تصميم آن مي شود كه رفقا جنگل را ترك كنند. شب بعد، باقي نيروهاي ما پس از استتار سلاح هاي شان، پشت وانت يكي از رفقا مي نشيند و به تهران منتقل مي شوند.

 

دلايل غافلگيري رفقاي ما چه بود؟

 

از نظر تاكتيكي، رفقاي ما خطاهاي زيادي مرتكب شدند. علت اصليش اين بود كه اكثر آنها جديد بودند و تجربه نظامي چنداني نداشتند. فقط رفقا محمد توكلي و بهروز غفوري كه در نبردهاي جنگل و شهر شركت داشتند، با تجربه بودند. تا آنجائي كه مي دانم اين دو رفيق هم اواخر به گروه ملحق شده بودند.

رفقا براي مدت زيادي در يك منطقه ثابت اقامت كردند و به هشدارهاي افراد محلي توجه نكردند. در صورتيكه اتكاء به توده هاي محلي و اصل تحرك، از اوليه ترين اصول جنگ پارتيزاني است. تازه در نظر بگيريد كه رفقا بهزاد گيلان و عبدالله ميرآويسي اوايل بهمن ماه در همين منطقه اسير شده بودند.

بعلاوه، آن تلار اصلا از موقعيت سوق الجيشي مناسبي برخوردار نبود. زيرا در يك گودي قرار داشت و راحت قابل محاصره بود. بخاطر دارم كه رفقا در دوره قبل نه تنها از تلارها كمتر استفاده مي كردند بلكه از اين تلار مشخص دوري هم مي جستند.

اين را هم بگويم كه در روز درگيري، دو خطاي مهم ديگر از جانب ما صورت گرفته بود. يكي اينكه چهار نفر از رفقا همزمان، در حال تميز كردن قطعات تفنگ خود بودند، آن هم درست در ساعات اوليه صبح كه معمولا امكان حمله دشمن بسيار است و زماني است كه گروه بايد كاملا هشيار باشد. به همين خاطر زماني كه درگيري آغاز شد تقريبا چهار رفيق سلاح درست و حسابي دستشان نبود. خطاي ديگر هم اين بود كه رفيق فرزاد ستوده بعنوان نگهبان پس از اينكه سه رفيق براي استتار وسايل از تلار خارج شدند، براي تعويض نگهباني پست خود را ترك كرد و به تميز كردن تفنگ خود مشغول شد. در لحظه شروع درگيري، هنوز كسي جايش را پر نكرده بود. در صورتيكه نگهبان تا قبل از آمدن نگهبان جديد هرگز نبايد پستش را ترك كند.

مجموعه اين فاكتورها، ضربه پذيري ما را بسيار بالا برد. ما در درگيري هاي ديگر جنگل كه بسيار وسيعتر از اين بود اين اندازه ضربه نخورديم. اگر يادتان باشد در درگيري بزرگ 22 آبان ما فقط دو رفيق از دست داديم.

مسلما اگر حضور رفقاي با تجربه اي چون محمد توكلي و بهروز غفوري نبود ابعاد ضربه بسيار مي شد. البته روحيه انقلابي كليه رفقا و نهراسيدن از دشمن در آن شرايط سخت نقش تعيين كننده اي داشت و باعث شد بتوانند ابتكار عمل را بدست بياورند.

اما مشكل گروه ما فقط عدم رعايت مسائل تاكتيكي فوق نبود. گروه از وحدت كافي هم برخوردار نبود. تقريبا فرماندهي سياسي نظامي واحدي وجود نداشت، تا بدان حد كه چندان روشن نبود چه كسي فرمانده نظامي گروه است. علت اصلي اين مسئله، اختلافات سياسي معيني بود كه بين رفقا وجود داشت. اين هم ضربه پذيري ما را تشديد كرد. وحدت در فرماندهي، يك اصل لازم و مطلق جنگ است، وحدت شرط نيرومند ماندن است، وحدت در فرماندهي به وحدت سياسي وابسته است و از آن نشئت مي گيرد.

اگر چه در آن مقطع همگي رفقا معتقد بودند كه بايد راه سربداران را ادامه داد اما نظرات متفاوتي مطرح بود. بعضي رفقا، مشخصا رفيق علي چهار محالي (رحمان) معتقد بود به جنگ چريكي درازمدت و استراتژي «محاصره شهرها از طريق دهات». او با تكيه بر همان تحليل سياسي كه هيئت مسئولين سازمان در تابستان 1360 ارائه داده بودند، شرايط عيني و ذهني را براي آغاز مبارزه مسلحانه مناسب مي ديد و منطقه آمل را براي چنين كاري مساعد تشخيص مي داد.

برخي رفقاي ديگر با اين برداشت به جنگل آمده بودند كه مي خواهند يك عمليات مسلحانه به مناسبت اولين سالگرد قيام پنج بهمن آمل انجام دهند. حتي تعدادي از رفقا فكر مي كردند، قرار است شورا يا كنفرانس عمومي سازمان را در جنگل برگزار كنيم تا مشي آينده سازمان بر مبناي جمعبندي از پراتيك گذشته روشن شود.

اين گروه كه بر پايه آغاز حركت جديد به جنگل منتقل شده بود از همان آغاز درگير مشاجرات سياسي حاد شد. مباحثي كه بعد از آن درگيري هم تا زمان برگزاري شوراي چهارم سازمان در كردستان ادامه داشت. اين مباحث در جمعبندي هائي كه رفقا، مشخصا رفيق محمد توكلي و رفيق بهروز غفوري از درگيري 12 اسفند ارائه دادند، منعكس شد.

 

پس از درگيري، رفيق علي چهار محالي چكار كرد؟

 

همانطور كه گفتم او پس از اينكه تلار را ترك كرد رابطه اش با باقي رفقا قطع شد. متاسفانه اسلحه او هم در آن ماجراي تميز كاري ناقص مانده بود. وي آن شب را در گوشه اي از جنگل گذراند و فردا دوباره با احتياط به محل تلار بازگشت ولي پاسداران را ديد كه مشغول جابجائي اجساد بودند. او پس از چند روز اختفا در جنگل خود را به كنار جاده رساند و سپس با همكاري يك راننده خود را به آمل رساند.

در اينجا لازم مي دانم قدري در مورد رفيق علي چهارمحالي كه از رهبران برجسته جنبش كارگري و از كادرهاي قديمي و برجسته جنبش كمونيستي ايران بود، صحبت كنم. او در دوره جواني به خارج از كشور سفر كرد و به سازمان انقلابي حزب توده پيوست. اوايل دهه 1340 از جانب آن سازمان براي كمك و شركت در جنبش مسلحانه فارس كه تحت رهبري بهمن قشقائي جريان داشت به ايران اعزام شد. اما زماني به آنجا رسيد كه جنبش توسط رژيم شاه سركوب شده بود. وي همان دوره همراه با يكي ديگر از رفقايش بطور غير قانوني راهي كشورهاي خليج شد. او جزء اولين سري انقلابيوني بود كه از جانب سازمان انقلابي براي آموزش سياسي نظامي عازم كوبا شد. آنها به علت دفاع از چين سوسياليستي مورد بي مهري و غضب دولت كوبا قرار گرفتند و از آن كشور اخراج شدند. رفيق علي جزء معدود كمونيستهاي ايراني بود كه از نزديك شاهد انقلاب كبير فرهنگي پرولتاريائي در چين بود. وي آن دوره براي گذراندن دوره آموزشي به چين سفر كرده بود. علي مدتي در دوبي مستقر شد و به كار در بين كارگران مهاجر ايراني پرداخت و به انتقال كادرهاي سازمان انقلابي به ايران كمك كرد. سرانجام در همان دوره خودش راهي ايران شد و به فعاليت سياسي در بين كارگران جنوب پرداخت، ولي رابطه اش را با سازمان انقلابي به خاطر راست روي هاي آن جريان قطع كرد. رفيق چهار محالي در دوره انقلاب از رهبران و بنيانگذاران اصلي سنديكاي كارگران پروژه اي آبادان بود. در همين دوره بود كه رفيق چهار محالي به اتحاديه كمونيستهاي ايران پيوست. نقش سياسي رفيق علي در دوره قيام سربداران بسيار برجسته شد. وي بعنوان مسئول فارس نقش مهمي در افشاي ايدئولوژيك - سياسي اقليت سازمان بازي كرد. نوشته هاي آن دوره وي سرشار از رمانتيسم انقلابي و اعتماد استراتژيك به انقلاب و كمونيسم بود. پس از ضربه سراسري سال 61 رفيق علي به همراه برخي رفقاي ديگر، «كميته موقت رهبري» را تشكيل دادند. اگرچه نظرات رفيق علي در زمينه تحليل از اوضاع سياسي آغشته به ذهني گرائي بود، به جمعبندي همه جانبه از تجربه سربداران اهميت كافي نمي داد و به غلط فكر مي كرد كه اتحاديه كمونيستها بايد به شوراي ملي مقاومت بپيوندد، اما نقش وي پس از ضربه سال 61، در بازسازي اتحاديه كمونيستهاي ايران(سربداران) غير قابل انكار است. متاسفانه رفيق علي پس از شركت در شوراي چهارم سازمان و بازگشت به تهران، در آبان ماه سال 62 توسط رژيم دستگير شد. او با مقاومت قهرمانانه خود بازجويان جنايتكار اوين را به زانو در آورد. رفيق علي در اول ماه مه سال 63 اعدام شد. همانطور كه خودش در زندان مي گفت بر خلاف خس و خاشاكهاي روي آب كه هيچ نشاني از آنها باقي نمي ماند، خاطره وي مانند سنگهاي كف رودخانه براي هميشه بر ذهن كارگران و توده هاي ستمديده نقش بست.

 

£ تاثيرات درگيري 12 اسفند چه بود؟

 

مهمترين تاثير سياسي آن در سطح كشور اين بود كه تبليغات دشمن بويژه پس از برگزاري دادگاه برخي از رهبران و اعضاء اتحاديه را خنثي كرد. رژيم به شدت تبليغ مي كرد كه اتحاديه كمونيستها و سربداران بكلي نابود شده است. حدود 15 – 10 پاسدار در آن درگيري كشته شده بودند و جمهوري اسلامي نمي توانست اين ماجرا را پنهان كند. روزنامه هاي دوشنبه 16 اسفند خبر تشييع جنازه شش پاسدار در آمل را كه در آن درگيري كشته شده بودند منعكس كردند.

در سطح محلي هم، فرمانده سپاه پاسداران آمل همه زندانيان سياسي زن و مرد را جمع كرد و برايشان سخنراني كرد تا شكست عمليات محاصره و سركوب شان را توجيه كند. او گفت كه علت زبوني و ناتواني پاسداران در جنگل، آموزشهاي ويژه سربداران بوده و اينكه سربداران در اردوگاههاي فلسطيني آموزش ديده اند. البته سخنراني اين فرمانده سپاه، نتيجه عكس ببار آورد و روحيه اميد و پايداري زندانيان را افزايش داد. آنها را از اينكه هنوز كساني هستند كه بر ادامه راه پافشاري مي كنند، خوشحال كرد.

اما تاثير اين درگيري بر خانواده هاي جانباختگان شهر آمل شگفت انگيز بود، آنهم در اوج سبعيت رژيم. بويژه آنكه اين درگيري مصادف شده بود با مراسم يادبود يكي از كمونيستهاي سرشناس و محبوب آمل بنام محمد اسماعيل رودگريان كه زير شكنجه وحشيانه و قرون وسطائي كشته شده بود. پيگيري خانواده وي باعث شده بود كه نحوه به قتل رساندنش برملا بشود و احساسات انقلابي همه مردم آمل را دامن بزند. تا آنجا كه تحت شرايط خفقان آور آن روزها، طي چهل شبانه روز، چند هزار نفر در مراسم سوگواري وي كه در خانه شان برقرار بود، شركت كردند. روزي كه خبر كشته شدن پاسداران در جنگل به اين جمع رسيد غريو شادي در ميان شان پيچيد. كساني كه جسورتر بودند علني شعار مي دادند «درود بر سربداران»، «زنده باد سربداران» و در لابلاي شعارها مي گفتند: «شما از ما يكي مي كشيد ما از شما پانزده تا». واقعيت اين بود كه مردم تشنه انتقام از رژيم اسلامي بودند، آن عمليات هم به چنين نيازي، پاسخ مشخص داده بود. بسياي از مردم جنگ سربداران را جنگ خود مي دانستند.

 

اما هدفي كه سربداران از اول مد نظر داشت چه؟ منظورم اينست كه از بين اين مردم، بخصوص از بين جوانان، كساني پيدا شدند كه پا پيش بگذارند و به اين جريان بپيوندند؟ يعني با چنين تاثيراتي هم روبرو شديد؟

 

اتفاقا همين حالا مي خواستم به يك جنبه ديگر تاثيرات درگيري 12 اسفند هم اشاره كنم كه از پاره اي جهات شايد مهمتر از بقيه تاثيراتش بود و به سئوال شما هم ربط پيدا مي كند. منظورم شكل گيري چند هسته انقلابي طرفدار سربداران بعد از آن درگيري است. اينجا و آنجا چند جوان كه سابقه مبارزاتي داشتند و يا سابقا طرفدار گروههاي ديگر بودند جمع شدند و بدون اينكه با سازمان ما رابطه تشكيلاتي داشته باشند، دست به فعاليتهايي مثل شعار نويسي و پخش تراكت براي تبليغ سربداران زدند. ما بعدها اطلاع پيدا كرديم كه اعضاي يكي از اين هسته ها كه در محمود آباد شكل گرفته بود دستگير و اعدام شدند.

اين تاثيرات همگي نشان دهنده اهميت ادامه كاري بود. هر وقت يك جريان انقلابي بتواند ادامه كاري خود را حفظ كند و از پس سركوبهاي دشمن بر بيايد، تاثيرات روحي بلاواسطه و انكار ناپذيري بر توده هاي مبارز باقي مي گذارد. ادامه كاري رمز ثمر بخشي است و پايداري كليد موفقيت !

 

نكته اي كه در مورد شكل گيري اين هسته ها مي گويي مرا به ياد شكل گيري هسته هاي طرفدار چريكهاي فدائي بعد از سياهكل و چند عمليات اوليه آنها انداخت.

 

بله از پاره اي جهات شبيه است. فكر مي كنم شكل گيري هسته هاي طرفدار سربداران در آن مقطع، بيانگر يك ويژگي خاص در كاركرد احزاب انقلابي در ايران بوده و هست. واقعيت اين است كه به خاطر جو اختناق و سركوب شديد، همواره شكافي بين حزب يا سازمان انقلابي با پايه اجتماعيش بوجود مي آيد. اما به محض اينكه پيشاهنگ انقلابي در صحنه سياسي حاضر مي شود، پايه اجتماعيش هم فعال مي شود. بسياري از افراد مبارز بدون اينكه رابطه اي با آن جريان مشخص داشته باشند، خودشان متشكل مي شوند و فعاليتهائي را سازمان مي دهند. اين امر در عين حال نشانه آن است كه بين احزاب انقلابي و پايه اجتماعي شان فاصله چنداني نيست. خيلي زود حول يك جريان انقلابي، يك جنبش شكل مي گيرد.

اما اين شكل خودجوش و به يك معني شكل مستقل و مجزاي تشكيل گروه هاي هوادار، حتما تضادهاي مشخصي را ببار مي آورد. مثلا، به دليل بي تجربگي و يا نداشتن آموزشهاي سياسي ايدئولوژيك، ادامه كاري اين محافل و هسته هاي خودجوش و نيز «روي خط ماندن شان» با مشكل روبرو مي شود. بعلاوه، در شرايط خفقان پيشاهنگ انقلابي نمي تواند به راحتي و بدون مشكل با اين هسته ها و محافل ارتباط تشكيلاتي برقرار كند و اين يعني محروم ماندن از استعدادها و نيروهاي انقلابي بالفعل. آن هم در شرايطي كه پيشاهنگ به اين نيروها نياز حياتي دارد. البته با ارائه خط مشي استراتژيكي و تاكتيكي روشن، تغذيه سياسي مداوم از طريق اعلاميه يا نشريه، و دادن رهنمودهاي مناسب سياسي و تشكيلاتي عام و خاص و همچنين تشويق و كمك به ايجاد نوعي تشكيلات توده اي –  مانند تشكل خانواده هاي جانباختگان و غيره مي تواند تا حدي فاصله حزب با پايه اجتماعيش را كم بكند. اما اين تضاد تا زماني كه يك حزب انقلابي از قدرت نسبي و توان سازماندهي بالا برخوردار نشود، باقي مي ماند. روشن است داريم از زماني صحبت مي كنيم كه پيشاهنگ انقلابي به وظايفش عمل كند و مهمتر از همه، مبارزه مسلحانه را در دستور كار خودش قرار دهد. تجربه مبارزه طبقاتي در ايران و مبارزات مسلحانه گوناگون بارها نشان داده كه عموما حول مبارزه مسلحانه انقلابي، يك جنبش خودجوش بين جوانان و روشنفكران شكل مي گيرد.

با اين وجود بسيار مهم است كه در هر شرايطي بر اهميت حزب و فعاليت حزبي تاكيد كرد و آنرا در حد ممكن به دانش همگاني تبديل كرد. چرا كه هيچ انقلابي بدون داشتن حزب انقلابي به ثمر نمي رسد. تمام ضرورت حزب اين است كه بتواند توده ها را رهبري كند و با جلو گذاشتن خط ايدئولوژيك - سياسي صحيح، آنها را در ييچ و خمهاي گوناگون مبارزه طبقاتي هدايت كند. انقلاب امري آگاهانه، سازمانيافته و نقشه مند است و نمي توان بر مبناي براه افتادن جنبش خودجوش به پيروزي دست يافت.

 

اينها نكات خيلي مهمي است. حالا بگذار دوباره برگرديم به مقطع 12 اسفند و تاثيرات آن درگيري روي خود سازمان ما. محور مباحثي كه حول جمعبندي از درگيري 12 اسفند در سازمان جريان يافت چه بود؟

 

محوري ترين موضوع، مسئله چگونگي آغاز مبارزه مسلحانه طولاني مدت بود. اينكه حداقل هاي لازمه براي انجام اينكار چيست؟ نيروي آغاز كننده از چه كميت و كيفيتي بايد برخوردار باشد؟ چه منطقه اي براي آغاز مساعد و مناسب است و از چه خصوصياتي بايد برخوردار باشد؟ ربط آغاز مبارزه مسلحانه به اوضاع سياسي كلي جامعه چيست؟ و مهمتر از همه، ادامه كاري آن چگونه بايد تضمين شود؟

اينها رئوس مبارزه دروني بودند. رفقائي چون علي چهار محالي اهميت چنداني به اين سئوالات نمي دادند. آنها تحت عنوان اينكه ما بايد در هر حال مبارزه مسلحانه را شروع كنيم به جوانب مهم ديگر توجه نمي كردند. آنها فقط بر اراده تكيه مي كردند و مي گفتند مهم نيست كه حداقل هاي لازم وجود ندارد، اگر شروع كنيم آنها را بدست مي آوريم. يا مهم نيست كه از يك تشكيلات مينيمم در آن منطقه برخوردار نيستيم، بعدا بوجود مي آوريم. مهم نيست كه افراد بومي و با تجربه نداريم يا از كميت و كيفيت لازمه برخوردار نيستيم همه اينها را در عمل بدست مي آوريم. مهم نيست كه از اتحاد ايدئولوژيك - سياسي بالايي برخوردار نيستيم، بعد از اينكه دست به عمل زديم، توافق و همراهي همه را بدست مي آوريم.

در حاليكه پراكندگي ايدئولوژيك - سياسي و تشكيلاتي با حل مسائل ايدئولوژيك - سياسي بدست مي آيد. هيچ درجه اي از عمل انقلابي قادر نيست بطور اتوماتيك مسائل مربوط به خط ايدئولوژيك - سياسي را حل كند. زمانيكه در حيطه مسائل خطي روشنائي و وضوح نباشد، آشفتگي در تشكيلات و در پراتيك (چه سياسي باشد چه نظامي) بوجود مي آيد.

بي توجهي اين رفقا يك جنبه مهم ديگر هم داشت. آنها معتقد بودند كه هيچ تغيير مهمي در اوضاع سياسي كشور نسبت به مقطع 30 خرداد 60 صورت نگرفته است. بطور كلي مي توان گفت كه آن رفقا همانند بقيه ما در آن دوره حاضر به قبول شكست انقلاب نبودند و نتيجتا حاضر به قبول ضرورت دست زدن به يك عقب نشيني آگاهانه و تدارك براي هجوم بعدي انقلاب نبودند. اين مسئله اگر چه ناشي از انگيزه هاي انقلابي قدرتمند بود و ناظر بر بيرون كشيدن حداكثر دستاوردهاي انقلابي از دل آن اوضاع. اما با نگاه امروزي مي توان گفت كه ما را از يك كار ضروري يعني تحليل علمي از اوضاع عيني و ارزيابي دقيق از تناسب قواي طبقاتي، دور مي كرد. البته اين را بايد تاكيد كنم كه بدون اتكا به ايدئولوژي انقلابي، نمي توان براي مدت طولاني خوش بيني انقلابي را حفظ كند. بايد در سخت ترين شرايط، چشم از آرمان و اهداف مان برنداريم و در هر شرايطي جوانب مساعد و مثبت هر چند هم ضعيف باشد  را يافته و براي پيشروي به آنها اتكاء كنيم. واقعيت اينست كه هميشه اين بدبيني است كه موجب نابينائي مي شود نه خوش بيني انقلابي. اما خوش بيني انقلابي را نمي شود و نبايد جايگزين خط و جهت گيري استراتژيك را نمي توان جايگزين تحليل سياسي مشخص كرد.

خوب، در مقابل بحث و گرايش رفيق چهار محالي، بحث ها و استدلالات ديگري هم بود. رفقائي مثل بهروز غفوري تاكيد مي كردند كه مسئله بر سر اين قانون صحيح و عام نيست كه با اتكا به يك نيروي كوچك مي توان جنگ انقلابي را آغاز كرد و گسترش داد، مسئله بر سر اين است كه بايد اين نيرو را در حكم نطفه ارتش خلق دانست، نطفه اي كه بايد در محل مناسب قرارش داد و شرايط و امكانات مناسب را فراهم كرد تا بتواند رشد كند و قدرت بگيرد. اگر از همان اول اين نطفه در شرايط نامساعدي براي زيست خود قرار بگيرد، بديهي است كه قبل از آنكه فرصت رشد پيدا كند نابود مي شود. مهم است منطقه مناسبي انتخاب شود و گروه آنقدر فرصت رشد داشته باشد كه بتواند از خود دفاع كند. منطقه بايد از نظر اجتماعي و طبقاتي طوري باشد كه ما بتوانيم مثل ماهي در آن دريا شنا كنيم و از آن محيط تغذيه كنيم. اگر يك گروه كوچك هنوز در چنين موقعيتي قرار ندارد بايد براي مدتي تدارك اينكار را ببيند و بعد كارش را آغاز كند.

رفيق بهروز غفوري مي گفت اگر قرار باشد ديواري را فرو بريزيم بايد وسايل و ابزار كافي فراهم كنيم. اگر هم قرار شد با سر يك ديوار (هرچند پوسيده و ترك خورده) را فرو بريزيم، بايد ضعيف ترين نقطه ديوار را هدف قرار بدهيم. در غير اينصورت سر خودمان مي شكند.

رفيق محمد توكلي هم با استدلالات مشابه تاكيد مي كرد: درست است كه گندم را در زمين مي كارند و آب مي دهند و گندمهاي بيشتري بدست مي آورند ولي اين حرف به معني آن نيست كه گندم را در هر فصل، هر زمين و با هر مقدار آب و بذر و يا هر نوع بذري كه بكاريد محصول كافي و لازم و مرغوبي بدست مي آوريد. هر كدام از عوامل فوق مي تواند در اينكه محصول بدهد يا نه و چه محصولي بدهد، نقش داشته باشد و نامناسب بودن مجموعه آنها، نتيجه را بطور كلي زير سئوال مي برد. به همين خاطر بايد به موقعيت عيني و ذهني تشكيلاتي كه مي خواهد جنگ را رهبري كند، توجه داشت، شرايط منطقه آغاز و وضعيت عيني و ذهني مردم (بخصوص اهالي آن منطقه) را در نظر گرفت. با آينده نگري برنامه ريزي كرد و حداقل هاي لازم را در زمينه همگوني سياسي- عملي افراد، كيفيات نظامي گروه و پايه توده اي اوليه را تامين كرد.

 

آيا جهت گيري اين استدلالات، ارزيابي نامساعد از وضعيت منطقه شمال بود؟

 

تا حدي در رابطه با كردستان يا شمال بحث بود اما اين نتيجه گيري نمي شد كه وضعيت شمال نامساعد است. البته فاكتورهايي در آن منطقه جنگلي وجود داشت كه رفقا در عمل با آن روبرو شده بودند. براي مثال همان طور كه قبلا اشاره كردم در جنگل مردم زيادي ساكن نبودند و تعداد كمي روستا حول و حوش منطقه جنگلي موجود بود. جنگل از نظر استتار و پوشش نظامي موقعيت استثنائي دارد اما انبوه درختان هيچگاه نمي تواند قلّت توده ها را جبران كند.

خلاصه كنم جان و روح مباحث آن دوران اين بود كه اگر رهسپار راه دور و دراز هستيم بايد به پاي افزاري مناسب بيانديشيم ! در غير اينصورت به هدف دست نخواهيم يافت !

همواره پراتيك انقلابي و پيشرو، سئوالات تئوريكي پيشرو و عميق را هم بدنبال خود مي آورد. مسلما آن مباحث، موضوعاتي مربوط به گذشته نبوده و نيست. بدون شك بار ديگر كمونيستهاي انقلابي در عمل با مسئله آغاز جنگ خلق روبرو خواهند شد. طبعا پاسخ دقيق چنين سئوالاتي در شرايط خاص ايران، نياز به تجربه عملي بيشتر و جمع بندي هاي تئوريكي خاص از آن تجارب عملي خواهد بود.

اما در پرتو تجارب انقلابي تا كنون در سطح ايران و جهان مي توان گفت كه مهمترين مسئله در مورد شروع جنگ، تضمين ادامه كاريش است. آغاز جنگ، نه مثل يك جرقه بلكه مثل يك شعله است كه بايد بتوان آن را پايدار نگاه داشت. بايد طوري تدارك ديد و عمل كرد كه اين شعله خاموش نشود حتي اگر در ابتدا يك شعله كوچك و كم دامنه باشد، مهم نيست. مهم آن است كه ظرفيت و توان گسترش داشته باشد. براي اينكه يك دسته يا گروه چريكي بتواند خودش را از گزند دشمن حفظ كند و گسترش يابد، نيازمند آن است كه از حداقل پايه در ميان توده هاي يك منطقه برخوردار باشد كه بتواند خودش را حفظ كند. پايه توده اي وسيع مد نظر نيست. معني مشخص اين پايه، بسيج كادرهاي بومي و ارتباطات محلي است. وجود چنين افرادي است كه پيوند با توده ها را برقرار مي كند، شناخت و توان عمل كردن يك گروه چريكي را بالا مي برد، قابليت مانور دهي را براي حفظ ادامه كاري تامين مي كند.

 

در اين ميان نقش دانش نظامي و شناخت تئوريك امور جنگ چيست؟

 

خوب، جنگ يك فن است، فني كه نيازمند دانش نظامي است. يعني نيروي آغازگر جنگ بايد با مقولات نظامي آشنا شود، از آموزشهاي اوليه نظامي برخوردار شود، به تجارب نظامي معاصر در ايران و جهان توجه كند و تلاش كند كه به يك نقشه پايه اي سياسي و نظامي براي آغاز جنگ انقلابي دست يابد و كوشش كند دركش را از اينكه جنگ در شرايط مشخص ايران چگونه تكامل خواهد يافت، افزايش دهد.

همين جا تاكيد كنم كه آثار نظامي مائوتسه دون بهترين منبع براي آموزش تئوريك نظامي مي باشد. مائو راه جنگيدن يك نيروي ضعيف عليه يك نيروي قوي را نشان داد. مائو براي نخستين بار قوانين جنگ پيروزمند يك نيروي خلقي و انقلابي عليه يك قدرت قوي را مدون كرد و در عمل درستي آنها را نيز ثابت كرد. بي جهت نيست كه امروزه در بزرگترين آكادمي هاي نظامي امپرياليستي هم مورد مطالعه قرار مي گيرد. البته بايد در نظر داشت براي فراگرفتن جنگ انقلابي هم هيچ آكادمي نظامي موجود نيست. همانطور كه مائو تاكيد كرد، جنگ را بايد با جنگيدن آموخت و همواره تحليل مشخص از شرايط مشخص را مد نظر قرار داد.

 

با توجه به همه نكاتي كه تا اينجا گفتي، بنظر نمي رسد كه براي آغاز جنگ انقلابي يك شكل و طرح ثابت و از پيش تعيين شده وجود داشته باشد؟

 

نه، وجود ندارد. اشكال آغاز جنگ خلق، هم در كشورهاي مختلف و هم در شرايط سياسي مختلف، متفاوت است. رسيدن به اينكه شروع جنگ در يك كشور چه شكلي به خود مي گيرد، يعني از كجا و چه موقع و با چه ميزان نيرو و چه نوع عمليات و عليه چه آماج هايي برپا مي شود، محتاج تحليل مشخص از شرايط مشخص است. با الگو برداري و يا صرفا تكرار و تعميم تجارب قبلي نمي توان از انجام اينكار مهم بر آمد. براي حل تضادهاي خاص و در هر شرايط سياسي خاص، بايد توانائي بكاربست صحيح و خلاقانه اصول پايه اي آغاز جنگ خلق كه مائو فرموله كرد را كسب كرد.

چنين امر مهمي را تنها يك سازمان پيكارجو و متمركز، يك تشكيلات حزبي مي تواند و بايد تدارك ببيند. يعني كساني كه مي دانند چه مي خواهند و چگونه مي توانند آنرا بدست آورند. از اتحاد ايدئولوژيك - سياسي بالائي برخوردار هستند و از روياروئي با هيچ مانعي هراس ندارند. بدون چنين كيفياتي، مشخصا بدون وجود چنين تشكيلات مستحكمي سخني هم راجع به يك نقشه فعاليت منظم و اجراي صحيح آن نقشه نمي تواند در ميان باشد.

البته تا آنجا كه به خودمان برمي گردد مي توانم بگويم كه، دستيابي به چنين درك همه جانبه اي به تلاش و زمان نسبتا طولاني نياز داشت. و بايد اين نكته را دوباره تاكيد كنم كه نگاه كردن با ديد امروز به وقايع ديروز مي تواند موجب يكجانبه نگري نسبت به تلاشهاي آن دوره شود. واقعيت اينست كه پراتيك 12 اسفند عليرغم هر كمبودي كه داشت، از مضموني بسيار انقلابي برخوردار بود. آن هم در سخت ترين شرايط مبارزه طبقاتي، دوره اي كه ارتجاع نابودي پيشاهنگ كمونيست را در بوق و كرنا كرده، بخش بزرگي از سازمان دستگير و اعدام شده بودند و نشانه هاي شكست قطعي انقلاب، بسياري از رفقا را دچار ترديد، سردرگمي و گيجي كرده بود. رفقايي كه در مقطع 12 اسفند، طرح عمليات در جنگل را تدارك ديدند و به عمل گذاشتند، بر مبناي درك آن دوره و امكانات محدود آن دوره به وظايف انقلابي خودشان پاسخ دادند. آنان در حاد ترين نبرد مرگ و زندگي ميان ما و دشمن پرچم كمونيسم را برافراشتند و سازمان را آبديده كردند. رفقائي چون علي چهار محالي، البرز جاوري شهني، فرزاد ستوده، جمشيد پرند، رحمت چمن سرا، بهروز غفوري و كه در آن نبرد شركت داشتند، جزء گروهي بودند كه وجود و كردارشان در ادامه يابي جنبش كمونيستي ايران تعيين كننده بود. آن رفقا رسالت خود را در گذر دادن ما از دل آبهاي متلاطم انجام دادند، پل محكم و آهنيني شدند و ما را از روي مرداب ياس و سرخوردگي و جهت گم كردگي و پراكندگي رد كردند. آنان در دشوارترين و پيچيده ترين دوران توانستند خوش بيني انقلابي خود را حفظ كنند و به مردم اميد دهند. يك ضرب المثل آذري مي گويد: «اگر همه تاريكي هاي دنيا هم جمع شوند نمي توانند جلوي نور يك شمع را بگيرند !» اين مصداق خوش بيني انقلابي آن رفقا در تاريك ترين و دشوار ترين دوران مبارزه طبقاتي –  دوران بحرانها و اضطرابها، فشارها و ترديدها و پرسشها و دودلي ها –  بود.

اينها بود نتايج و درسهاي آخرين درگيري مسلحانه ما با دشمن در جنگلهاي آمل.

 

آيا بعدا تلاشهائي براي شروع مجدد مبارزه مسلحانه در جنگل صورت گرفت؟

 

بله ! دو بار. يكبار پس از شوراي چهارم در تابستان سال 1362 . در آن سال ما پس از بازگشت از جلسات شورا كه در كردستان تشكيل شده بود مي خواستيم يك عمليات تبليغ مسلحانه انجام دهيم. تيمي از رفقا براي انجام عمليات آماده شدند و رفقائي چون بهروز فتحي و بهروز غفوري و منصور قماشي و محمد توكلي براي تهيه مقدمات كار به جنگل رفتند، و پس از جابجائي سلاحها به تهران بازگشتند. اما همان دوره، ما با اولين ضربه پس از شورا روبرو شديم. رژيم اقدامات امنيتي متمركزي را براي پيگرد و به دام انداختن تك تك رفقاي باقيمانده انجام داد. رفقائي چون سياوش خرم روز، بهروز فتحي و كمي بعد رفيق بهروز غفوري كه جزء رهبري منتخب شوراي چهارم بودند دستگير شدند و عملا رفتن به جنگل ميسر نشد. البته در همان دوره رفيق علي چهار محالي هم دستگير شد. رفقاي ديگري منجمله رفيق ابراهيم جوانبخت (نادر) هم هنگام بازگشت از كردستان بازداشت شدند.

تلاش دوم در تابستان سال 1364 صورت گرفت. يعني دوره اي كه وظايف كميته سياسي سازمان كه در كردستان متمركز بود به پايان رسيده بود، جمعبنديهاي نسبتا همه جانبه تري از پراتيك سازمان صورت گرفته بود و سازمان رسما به «جنبش انقلابي انترناسيوناليستي» پيوسته بود. در چارچوب تحليلهاي سياسي و نقشه هاي آن دوره براي آغاز مبارزه مسلحانه، قرار بود تيمي از رفقا به جنگل منتقل شوند. اما ضربه بزرگ و خرد كننده سال 64 كه در پي تعقيب و مراقبتهاي گسترده صورت گرفت، مهلت نداد. در اثر آن ضربه، دهها تن ديگر از رفقا بازداشت شدند. بسياري از آن رفقا، رفقائي چون خليفه مرداني، اميد قماشي، منصور قماشي، رحمت چمن سرا، غلامرضا سپرغمي، محمد توكلي، بهرام قدك، محمد پوئيد، حجت محمد پور، سيروس عباسي فر (اكبر برشت)، قربانعلي شكري و طی سالهاي 66 و 67 توسط رژيم اعدام شدند.

 

 


بين شما كدام

بگوئيد ! –

بين شما كدام

صيقل مي دهيد

                       سلاح آبائي را

براي

        روز

              انتقام؟

 

 

    شاملو

 

 

آنچه درباره سربداران مي پرسند

 


  آنچه درباره

 
   سربداران مي پرسند

اما يكسري سئوالات پراكنده و مهم ديگر هم در ذهن مردم و پاره اي نيروهاي سياسي نسبت به اين حركت مسلحانه وجود داشت يا دارد كه خوبست در موردش صحبت كني؟ اولين سئوال اين است كه چرا براي اين حركت، نام سربداران را انتخاب كرديم؟

 

در همان دوره اول، وقتي كه تقريبا همه قواي ما در جنگل متمركز شد اين نام از ميان نامهاي مختلف پيشنهادي با راي اكثريت رفقا انتخاب شد. تا آنجائي كه به خاطرم مي آيد در نامهاي ديگر كلمه ارتش بكار رفته بود مثل ارتش انقلابي كارگران و دهقانان و

نام سربداران، نام پيشنهادي از سوي رفيق سيامك زعيم (شهاب) بود. البته بعدها شنيدم او از زمان شاه كه در خارج از كشور بوده اين نام را براي ارتش انقلابي آينده در ايران، بصورت يك ايده در سر داشت. بحثهاي رفيق سيامك اين بود كه ما بايد نامي كوتاه انتخاب كنيم كه بتواند فراگير شود و به آساني بر سر زبانها بيفتد. نام كوتاهي كه معرف يك جنبش بشود. او تجربه دوره انقلاب مشروطه و اسامي آن دوره مبارزان، يعني «مجاهد» و «فدائي» را مثال مي آورد. روشن بود كه ديگر آن اسامي به خاطر اينكه معرف جنبشهاي ديگر با هويت ايدئولوژيك - سياسي متفاوت بودند، از طرف ما قابل استفاده نبودند. در عين حال او تاكيد داشت بايد نام ما در دل دشمن رعب بيفكند و نشانگر آن باشد كه ما تا رسيدن به اهداف خود از پاي نمي نشينيم و ترسي از مرگ نداريم. يعني آنطور كه در بيانيه قيام سربداران آمده: «يا سر ما بدار آويخته خواهد شد يا آنكه ما سر جنايتكاران حاكم و دشمنان دغلكار خلق را بدار خواهيم آويخت.»

البته رفيق سيامك و همگي رفقا، بدرستي سربداران را بصورت يك تشكيلات دمكراتيك مي ديدند كه غير كمونيستها هم مي توانستند عضو آن شوند، همه ارتشهاي انقلابي كه تحت رهبري احزاب كمونيست تشكيل مي شوند، داراي چنين خصلتي هستند.

انتخاب نام سربداران ناظر بر اين بحثها بود، و از نظر ماهيت طبقاتي و دوره تاريخي ربطي به نهضت سربداران كه عليه سلطه مغولان بر ايران براه افتاده بود، نداشت.

 

حالا كه نام سيامك زعيم دوباره به ميان آمد، در مورد سرنوشت او بگو؟

 

رفيق سيامك زعيم (شهاب) از زماني كه در هفتم بهمن ماه 60 به اسارت در آمد، به اوين منتقل شد و مدت يازده ماه تحت شكنجه هاي وحشيانه قرار گرفت، وي روزانه جيره شلاق داشت. عليرغم اينكه دادگاه انقلاب اسلامي آمل همان زمان او را همراه با ساير رفقاي اسير محكوم به اعدام كرده بود، مجددا وي را در دادگاه اتحاديه محاكمه كردند. البته رژيم بسيار ماهرانه اين مسئله را مسكوت گذاشت. نامي از وي نبرد، حتي در عكسها و فيلمهائي كه منتشر كردند، سيامك حضور نداشت. فقط در كيفر خواست عليه اتحاديه كه توسط لاجوردي جلاد نگاشته شده بود و در روزنامه هاي اطلاعات و كيهان آن زمان يكي دو جا به فردي به نام شهاب اشاره شد. البته همان دوره يك خبرنگار خارجي كه فيلمي از دادگاه تهيه كرده بود و در شبكه هاي خبري آمريكا پخش شد، تصاويري از رفيق سيامك نشان داد و در صحنه هائي هم صندلي خالي اي كه وي قبلا روي آن نشسته بود را بنمايش گذاشت. اين مسئله در عكسهائي كه رژيم از دادگاه در روزنامه ها منتشر كرد هم مشخص بود. تا آنجائي كه اطلاع داريم بعد از چند روز، سيامك در دادگاه مشاهده نشد. به هر حال رژيم رفيق سيامك زعيم را آن دوره اعدام نكرد و مي خواست با ادامه آزار و شكنجه هاي مدام وي را بشكند. رژيم در اينكار موفق نشد. حتي برخي زندانيان سياسي آزاد شده كه در زندان شاهد جلساتي به نام «نشست سران گروهها» بودند، مي گفتند كه رفيق سيامك يا معمولا ساكت مي نشست يا بسيار كم حرف مي زد و حتي يك بار با نشان دادن بيسوادي آخوندي كه به اصطلاح مي خواست غلط بودن ماركسيسم را ثابت كند، موجب به هم خوردن آن جلسه شد. اين را هم خبر داريم كه وي به درخواست بازجويان اوين براي مناظره با سران حزب توده و افشاي حزب توده گردن نگذاشت.

البته اين شايعه هم بود كه مي گفتند او در حال نوشتن جزوه اي در رد ماركسيسم است. برخي زندانيان سياسي كه با وي هم بند بودند اين خبر را تائيد كرده و در عين حال تاكيد كردند كه وي همواره مي گفت «رژيم از يادداشتهاي من هيچ استفاده اي نمي تواند بكند و اين فقط بهانه اي است براي وقت خريدن» طبق اين روايتها گويا كماكان رفيق سيامك ارزيابي داشت كه رژيم جمهوري اسلامي بزودي خواهد افتاد و شايد سر دواندن بازجويان با مسئله نوشتن جزوه، مفري باشد براي در رفتن از زير شكنجه هاي جسمي و روحي مداوم.

ما خبر چنداني از تحولات فكري وي در زندان نداريم اما اين را مي دانيم كه او در مقابل دشمن از خود ضعف نشان نداد. اگر ضعف نشان مي داد حتما دشمن از آن براي درهم شكستن روحيه انقلابي رفقاي ديگر و همچنين در سطح جامعه استفاده مي كرد. سرانجام روز پنجم بهمن ماه 1363 رفيق سيامك زعيم براي اجراي حكم اعدام به آمل منتقل شد. هنگام شام، زماني كه جمعي از زندانيان سياسي در زندان دادگاه انقلاب اسلامي آمل مشغول غذا خوردن بودند، در سلول باز شد و رفيق سيامك زعيم قدم به سلول گذاشت. خوش و بش كرد و سر سفره نشست. پس از پرس و جوهاي اوليه وقتي براي بقيه معلوم شد كه او كيست و براي چه به آمل منتقل شده، زندانيان از فرط بهت و ناراحتي دست از غذا خوردن كشيدند. ولي او ادامه داد. روحيه اش خوب و قوي بود. ساعاتي بعد هنگامي كه نگهبان او را صدا زد با همگي خداحافظي كرد، رفت و اعدام شد.

بدين ترتيب جنبش كمونيستي ايران يكي از برجسته ترين رهبران خود را از دست داد. رهبري كه همواره تلاش مي كرد حرف و عملش يكي باشد و هر راهي را كه جلو مي گذاشت خودش در پيشاپيش رهروان حركت مي كرد. بدون شك تلاشهاي كمونيستي وي بعنوان بنيانگذار سازمان انقلابيون كمونيست (م ل) و اتحاديه كمونيستهاي ايران و مبتكر اصلي قيام سربداران در خاطره ها باقي مي ماند.

آخرين شعر بلندي كه (در زندان) در سال 1362 سرود، در افشاي خميني و اسلام بود. در بخشي از آن چنين سرود:

 

 آن تبه كرده چو در رفت همه شاد نمود

 اين تبه كار چو آمد همه شادي به ربود

 گل به گلزار فراوان و ولي پرپر بود

 اين يكي آمد و پرپرشدگان هم فرسود

 پرچم دين زد و پس چاوشي مرگ سرود

 از بر گور فرو آمد و بر گور افزود

 لشكر آراست ز ناداني و پستي و جمود

 تاخت آورد به آگاهي و هشياري، زود

 ناله اي گفت كه طاعون مگر اين خاك ربود

 گفتم اسلام نمود آنچه كه طاعون ننمود

 

سئوال ديگري كه در مورد قيام سربداران مطرح است چگونگي برخورد سربداران به بني صدر است. منظور آن عبارتي است كه در پايان برنامه ده ماده اي مشهور به «اهداف فوري قيام سربداران» آمده و مي گويد: «ما سربداران به تبعيت از روش وحدت جويانه خويش و به منظور حفظ اتحاد همه مردم عليه دستگاه پوشالي و به انفراد كشيده شده خميني و دار و دسته اش از همه نيروهائي كه مواضعي ترقيخواهانه و ضد امپرياليستي عليه استبداد حاكم مبارزه مي كنند و همچنين از مجاهدتهاي رئيس جمهوري فعلي كشور ابوالحسن بني صدر اعلام پشتيباني كرده و همگان را به اتحادي بزرگ عليه دشمن فرا مي خوانيم و اطمينان داريم كه برنامه ده ماده اي كنوني بيان خواستها و آمال شرافتمندانه همه مردم ايران و جناحهاي گوناگون مترقي است.» پاره اي افراد و جريانات سياسي اين مسئله را مستمسك قرار دادند كه هدف قيام ما بقدرت رساندن دوباره بني صدر بود. چقدر اين تصوير واقعي است و كلا به اين مسئله چگونه بايد نگريست؟

 

اينكه ما مي خواستيم دوباره بني صدر را به قدرت برسانيم، واقعيت ندارد. اگر هدف كسي كشف حقيقت باشد بايد به همه جوانب حرف و عمل سربداران نظر كند. همانطور كه در بيانيه قيام سربداران و برنامه ده ماده اي آن آمده، سربداران براي «سرنگوني جمهوي اسلامي از طريق قيام مسلحانه مردمي» و برپائي «يك نظام جمهوري واقعا مردمي و متكي به اراده و آرا خلق» و «متكي به خلق مسلح» مبارزه مي كرد. و همانطور كه قبلا گفتم سربداران تمايلي نداشت كه به شوراي ملي مقاومت بپيوندد، شورائي كه در آن رياست جمهوري بني صدر و نخست وزيري رجوي نهادينه شده بود. مهمتر از آن عمل سربداران –  يعني گشودن جبهه نبرد مسلحانه مستقل تحت رهبري كمونيستها –  بيان يك رقابت جدي با آلترناتيوهاي ديگر بود.

اينكه در همان بيانيه براي شكل گيري اتحاد بزرگ عليه خميني و دار و دسته اش و سرنگوني آنها از همگان منجمله بني صدر خواسته مي شود كه حول برنامه ده ماده اي متحد شوند، امري متناقض است. آن برنامه آشكارا با افق و اهداف ديگر آلترناتيوهاي موجود در تضاد بود و يا خيلي زود با حرف و عمل شان رو در رو مي شد.

مسلما اضافه كردن پيشوندهائي چون «رئيس جمهوري فعلي» به شبهاتي دامن مي زد. دامن زدن به چنين شبهه اي نادرست بود. هر چند كه ما بعنوان يك تاكتيك به آن نگاه مي كرديم. با اين تاكتيك مي خواستيم عدم مشروعيت «قانوني» حكومت خميني را به لايه هائي كه هنوز توهماتي نسبت به خميني داشتند ثابت كنيم و مهمتر از آن «اتحاد بزرگ» را براي سرنگوني رژيم سازمان دهيم.

اين مسئله بر مي گردد به مدلي كه بر مبناي تجربه انقلاب 57 در ذهن خود داشتيم. مدلي كه در آن بيش از نود در صد اهالي براي سرنگوني رژيم متحد شدند. مسلما بدون اتحاد گسترده ميان اقشار و طبقات مترقي نمي توان شاهد پيروزي يك انقلاب واقعي بود. كمونيستها بايد به ايجاد بزرگترين اتحاد ممكن براي سرنگوني رژيم توجه كنند و براي آن شعار، برنامه و سياست روشن و مشخص داشته باشند. اما آنچه كه در انقلاب 57 اتفاق افتاد، يعني شكل گيري آن نوع «اتحاد بزرگ» جزء استثنائات تاريخي بود كه البته دلايل عيني و ذهني مشخص داشت. في المثل همراهي بخشهائي از طبقات ارتجاعي خارج از قدرت با انقلاب و حتي «پيوستن» بخشهائي از هيئت حاكمه به صفوف مردم، نقش مهمي در گستردگي آن اتحاد داشت.

بعلاوه، درك رايج آن زمان در مورد رهبري طبقه كارگر در انقلاب دمكراتيك و كسب قدرت سياسي توسط طبقه كارگر دچار نقص هاي جدي بود. سناريوي غالب بر ذهن كمونيستها اين بود كه نخست طبقه كارگر همراه با ديگر قشرها و طبقات در پي يك خيزش عمومي دمكراتيك، رژيم جمهوري اسلامي را سرنگون مي كند سپس وارد رقابت بر سر سمتگيري آتي انقلاب مي شود. همانطور كه تجربه سربداران نشان داد كمونيستها و طبقه كارگر از همان ابتدا در رقابت حاد با طبقات ديگر بر سر رهبري انقلاب قرار دارند. موضوع كسب قدرت تحت رهبري طبقه كارگر از همان ابتداي پروسه انقلاب دمكراتيك مطرح است. تنها در اين صورت است كه سمتگيري سوسياليستي انقلاب تضمين مي شود و انقلاب دمكراتيك به واقع مقدمه اي می شود برای0 انقلاب سوسياليستي. كه معناي مشخص آن در عموم كشورهاي تحت سلطه به معناي ايجاد مناطق سرخ پايگاهي قبل از كسب سراسري قدرت سياسي است.

رد پاي دركهاي رايج آنزمان حتي در مقاله مهم «طبقه كارگر، انقلاب دمكراتيك و مبارزه براي قدرت سياسي» مندرج در نشريه حقيقت شماره 145 و 146 (در سال 1360) قابل مشاهده است. در آن مقاله بدرستي تاكيد شد كه در عصر امپرياليسم فقط طبقه كارگر مي تواند انقلاب دمكراتيك را رهبري كند. آن مقاله بدرستي با دنباله روي طبقه كارگر از طبقات ديگر مرزبندي كرد، بر استقلال ايدئولوژيك - سياسي طبقه كارگر در انقلاب دمكراتيك تاكيد گذاشت، ضرورت قيام مسلحانه و تحقق خواسته هاي اساسي چون حقوق دمكراتيك طبقه كارگر، حل مسئله دهقاني، حل مسئله وابستگي و تامين رهائي ملي، حل مسئله زنان، حل مسئله مليتها و حقوق خلقها و جدائي دين از دولت را خاطر نشان كرد، همچنين دو مرحله اي برخورد كردن به كسب قدرت سياسي –  تحت عنوان اول سرنگوني ولايت فقيه بعدا برقراري حاكميت خلق و گذار به سوسياليسم –  را انحرافي، نادرست و رويزيونيستي خواند. با وجود چنين خط صحيح و روشني و چنين نقاط قوتي، در همان مقاله گرايشي به چشم مي خوردكه در آن به توان طبقاتي نيروهاي بينابيني در پيشبرد انقلاب دمكراتيك پر بها مي دهد. و مي گويد علت اصلي اينكه بورژوازي ملي و خرده بورژوازي براي حاكميت تمام خلق مبارزه نمي كنند و به حاكميت نيم بند خلق رضايت مي دهند، اين است كه اين طبقات از پرولتاريا و دهقانان تهيدست مي ترسند كه مبادا از قدرت خلق استفاده كنند و راه سوسياليسم را باز كنند. مسئله طوري بيان مي شود كه انگار طبقات مياني مي توانند انقلاب دمكراتيك را بطور كامل به پيش برند ولي به خاطر هراس شان از طبقه كارگر اين كار را نمي كنند. در حالي كه در عصر امپرياليسم، شرايط عيني اين طبقات طوري است كه حتي اگر بخواهند هم نمي توانند حاكميت تمام خلق را برقرار سازند و بطور قطع از امپرياليسم گسست كنند. زيرا موجوديت اقتصادي شان به مقدار زيادي وابسته به سرمايه داري جهاني و بقاياي فئوداليسم در كشور است . در نتيجه ايده ها، سياستها و برنامه ها و راه حلهاي شان حكم به قطع وابستگي به امپرياليسم و ريشه كردن كردن فئوداليسم نمي دهد و بيك كلام آنان قادر به پيروزي رساندن انقلاب دمكراتيك نيستند. آنها حتي اگر در شرايطي بقدرت برسند و قدرتشان توسط امپرياليستها سرنگون نشود، باز هم مجبورند به ساز سرمايه مالي برقصند و به نوكران امپرياليسم بدل شوند. اين را تجربه همه آن انقلابات دمكراتيكي كه در قرن بيستم بوقوع پيوست و تحت رهبري طبقه كارگر و حزب کمونيست انقلابی نبود، نشان داد. از همين زاويه جمعبندي مائو بسيار كليدي است كه دمكراسي نوين امروز و سوسياليسم فردا، دو جزء از يك كل ارگانيك اند و هر دو بايد توسط ايدئولوژي كمونيستي و حزب كمونيستي هدايت شوند.

به نظرم مسئله چگونگي برخورد به بني صدر را بايد در چارچوب نقايص و محدوديت هايي كه در درك صحيح و همه جانبه از اين مسائل داشتيم قرار دهيم و بررسي كنيم. اين را هم در نظر داشته باشيم كه در مقطع سال 60 با توجه به اينكه پروسه سرنگوني حكومت خميني را سريع مي انگاشتيم مسئله اصلي براي ما اين بود كه از طريق سازمان دادن ارتشي قدرتمند و در دست داشتن مناطقي از كشور بتوانيم از موقعيت بهتري در تناسب قواي آتي مبارزه طبقاتي برخوردار باشيم.

 

اما بالاخره مسئله نحوه برخورد يا تماس با نيروهاي طبقاتي غير پرولتر در صحنه عمل اجتناب ناپذير است. يعني شرايط و اوضاعي مثل سال 1360 مي تواند باز هم پيش بيايد. منظورم اينست كه باز هم نيروهاي رنگارنگ در صحنه باشند و فعال هم باشند. ديدگاه و خط صحيح در چنان شرايطي چطور بايد عمل كند؟

 

اين سئوال مهمي است و بهتر است بگويم از يك زاويه گسترده تر و يك ديد ادامه دارتر و استراتژيك تر به موضوع نگاه مي كند. منظورم از استراتژيك اين است كه طبقه كارگر براي كسب قدرت سياسي و حفظ آن نياز به ايجاد يك جبهه متحد انقلابي تحت رهبري خود دارد. به هر حال زماني كه يك نيروي كمونيستي، مبارزه مسلحانه براي كسب قدرت سياسي را آغاز مي كند، موضوع چگونگي برخورد به قشرها و طبقات مختلف جنبه عملي مشخص تر و فوري تري به خود مي گيرد. هم در زمينه آماجهائي كه بايد زير ضرب بروند هم از زاويه اتحادهاي موقتي و درازمدت. بويژه زماني كه نيروهاي بينابيني در صحنه سياسي فعالانه شركت دارند، نمي توان نسبت به اين مسئله بي تفاوت بود. حضور فعال اين نيروها هم فوايدي دارد و هم مضراتي. از يك طرف به انفراد و ضعف دشمن ياري مي رساند، از طرف ديگر به دليل قدرت و امكاناتي كه در دسترس اين طبقات مياني است نفوذ ايدئولوژيك سياسي بورژوائي خود را بر توده ها اعمال مي كنند. برخي از اين نيروها حتي از انقلاب بيشتر مي هراسند تا از ارتجاع.

اين مسئله همواره از تضادهاي مقابل پاي كمونيستها خواهد بود كه چگونه از يك سو براي ايجاد اتحاد انقلابي در ميان وسيعترين اقشار خلق تلاش كنند و بدان بيان سياسي و تشكيلاتي مشخص بخشند. از سوي ديگر مانع از آن شوند كه گرايشات و خطوط بورژوائي از اين اتحادها براي غرق كردن و خفه كردن خط و صداي كمونيستها استفاده كنند. آنچه كه روشن است از طريق بي اعتنائي به اتحادهائي كه در صحنه مبارزه طبقاتي بطور موقت يا درازمدت تر الزام آور مي شود، نمي توان با نفوذ ايدئولوژيك - سياسي نيروهاي بينابيني مقابله كرد.

به هر حال زماني كه مبارزه مسلحانه آغاز مي شود، مسئله حادتر مي شود و بهيچوجه نمي توان نسبت به آن بي توجه بود. بايد سياست روشني اتخاذ كرد. يعني همان چيزي كه لنين از آن تحت عنوان منفرد كردن هر چه بيشتر دشمن، استفاده از شكافهاي ميان آنان، خنثي كردن برخي نيروها، جلب بيطرفي نيكخواهانه برخي ديگر و جذب نيروهاي بينابيني مردد و متزلزل و ياد كرد.

روشن است هنگام مبارزه مسلحانه اين سياستها بار عملي مشخص دارند و نبايد به آن كم بها داد. اما آنچه كه يك جريان انقلابي را در موقعيتي قرار مي دهد كه بتواند بزرگترين اتحاد ممكنه را شكل دهد و دشمن را را به حداكثر منفرد كند منوط به آن است كه آيا در حال انجام كار اصلي خود هست يا نه؟ آيا اين قبيل سياستها در خدمت به تقويت ابزار كليدي و اصلي انقلاب يعني حزب کمونيست و ارتش خلق و مناطق سرخ پايگاهي قرار دارند يا نه؟ در غير اين صورت هيچ تضميني نيست كه جريانات کمونيستی به دام دنباله روي از نيروهاي قدرتمندتر حاضر در صحنه نيفتند.

از اين زاويه است كه مي گويم بايد عمل سربداران –  يعني تلاش براي ساختن يك ارتش انقلابي –  را هم محك قرار داد. ناديده انگاشتن تلاش سربداران در به عهده گرفتن اين وظيفه پايه اي انقلاب و ساختن اهرم اصلي موجب غلط فهميدن سياستهاي ديگرش مي شود.

متاسفانه گرايشي در بين پاره اي كمونيستها موجود بوده و هست كه تحت عناويني به ظاهر «چپ» وجود نيروهاي بينابيني چون بورژوازي ملي را نفي مي كنند ولي خودشان برنامه و سياستهاي آن طبقه را پرچم خود مي كنند. در واقع بر مبناي «اسمش را نيار خودش را بيار» عمل مي كنند. حال آنكه، كمونيستها مخالف پيش برد سياستهاي زير جلكي هستند و از هيچ چيز به اندازه صراحت در سياست سود نمي برند.

 

بارها در جمعبندي هايي كه اتحاديه كمونيستها و سپس حزب كمونيست ايران (م ل م) از حركت سربداران و بررسي ضعفها و كمبودهاي قيام آمل ارائه كرده، با اين ارزيابي روبرو مي شويم كه حركت سربداران آغاز يك گسست مهم بود. البته گسستي كه محدوديتهاي خود را داشت. ممكنست مسئله گسست را بيشتر توضيح بدهي؟

 

حركت سربداران آغاز يك گسست تاريخي در حيات اتحاديه كمونيستهاي ايران بود. گسست از انحرافاتش. مشخصا انحراف كم بها دادن به مسئله كسب قدرت سياسي از طريق قهر انقلابي، كه در دوره 59 – 57 به شكل اكونوميسم و ناسيوناليسم بروز كرد. يعني دنباله روي از وقايع سياسي و نيروهاي قدرتمندتر حاضر در صحنه و جدا كردن حساب خود از جنبش بين المللي كمونيستي و نپرداختن به مسائل ايدئولوژيك - سياسي مهمي كه پيش پاي اين جنبش قرار داشت.

اما هر گسستي هر چقدر هم راديكال و انقلابي باشد كماكان مهر و نشاني از گذشته را با خود به همراه دارد. هر چند كه در پي اين گسست پديده اي نو و تازه متولد شده بود، اما اين پديده نوين علائم و مظاهري از گذشته را با خود حمل مي كرد. مسلما، براي خلاص شدن از تمامي مظاهر كهنه، هم زمان لازم بود و هم تلاشهاي آگاهانه. نقد رد پاي انحرافات كهنه و قديمي و كمبودهاي مشخص، ذره اي از اهميت حركت ما نمي كاهد. دقيقا اهميت و عظمت آن حركت از ما مي طلبد كه امروز بطور علمي آن دوره را مورد نقد قرار دهيم.

من سعي كردم بسياري از محدوديتهاي ايدئولوژيك و سياسي آن دوره را طرح كنم و تاثيرات عملي شان را نشان دهم. بدون شك آن محدوديتها مانع از آن شد كه بتوانيم به حداكثر نيروهاي انقلابي بالقوه و بالفعلي كه در جامعه موجود بود را در خدمت پيشبرد انقلاب دموکراتيک نوين و سوسياليستی قرار دهيم. مثلا ما در مجموع نتوانستيم به نيروي زنان تكيه كنيم، دهقانان را برانگيزيم و آموزه هاي مائو در زمينه جنگ انقلابي را بكار ببريم و به استراتژي سياسي - نظامي صحيحي دست يابيم. يك مثال بزنم، حتي سرود خوب سربداران با عباراتي چون «فرّ ايران»، آغشته به ناسيوناليسم بود. اگر چه استقلال و رهائي از سلطه امپرياليسم يكي از اهداف پايه اي انقلاب دمكراتيك نوين مي باشد اما طبقه كارگر ايران هيچ منفعتي در عظمت طلبي ملي ندارد. آنهم در كشور چند مليتي كه بارها ملل تحت ستم به بهانه «حفظ تماميت ارضي» مورد سركوب وحشيانه قرار گرفته اند. همواره گرايشات ناسيوناليستي رسالت و توان تاريخي طبقه ما را محدود مي كند و مهمتر از آن مانع مي شود كه انترناسيوناليسم پرولتري را در دست بگيريم. در مورد ما هم چنين شد. آنهم درست در مقطع زماني كه كمونيستهاي اصيل ديگر كشورها مجدانه داشتند با اتكاء به مائوئيسم (آنزمان انديشه مائو) بعنوان آخرين مرحله تكاملي در علم و ايدئولوژي طبقه كارگر جهاني براي رفع بحران جنبش كمونيستي بين المللي فعاليت مي كردند و به مسائلي پاسخ مي دادند كه تاثير فوري، بلاواسطه و مستقيم بر پراتيك انقلابي و تدارك انقلاب در هر كشور و وظايف كمونيستهاي انقلابي داشت.

منظورم از گفتن اين حرفها اين نيست كه اگر ما دچار چنين محدوديتهائي نبوديم حركت سربداران حتما پيروز مي شد. البته احتمال گسترش پيروزمند جنگ انقلابي بيشتر مي شد. اما باز هم به دليل غلبه تناسب قواي نامساعد در سطح ملي و بين المللي، احتمال شكست بود. در هر نبردي احتمال شكست هست. مسئله اصلي اين است كه اگر اشتباهات نيروي پيشاهنگ نقش كمتري در آن شكست ايفاء مي كرد، امروز در موقعيت بهتري قرار داشتيم.

بدون آن اشتباهات و محدوديتها، ما مي توانستيم بهتر بجنگيم، بهتر مبارزه را پيش ببريم و آن را طولاني تر كنيم و در نتيجه تجربه بيشتري كسب كنيم. ما مي توانستيم بيشتر آزمايش كنيم، بيشتر زمين نبرد را بشناسيم و دشمن را بيشتر به كنج ديوار برانيم و شناخت بيشتري از اردوي ضد انقلاب و نقاط قوت و ضعف اردوي انقلاب كسب كنيم و جمعبندي هاي بيشتري ارائه دهيم. در آن صورت تجربه و شناخت ما بيشتر مي شد و طبقه كارگر سياسي تر، آگاه تر و قوي تر از آن نبرد بيرون مي آمد.

اگر آن اشتباهات و محدوديتها نبودند، مسلما نبرد سخت تر و قطعي تري به پيش مي برديم و اين بر ارزش نبردمان مي افزود و نقطه عزيمت انقلابي تر، بهتر و در سطح بالاتري براي دور بعدي مبارزه طبقاتي از خود بجاي مي گذاشتيم. در آن صورت اثرات آن بر پرولتاريا و خلقهاي ايران و جهان –  حتي اثرات روحي آن –  مي توانست بهتر باشد. هميشه شكست خوب، كمتر سرخوردگي و گيجي ببار مي آورد. اين درس عام مبارزه طبقاتي است.

البته رخدادهاي تاريخي را نمي توان بر مبناي «اگر» ها قضاوت و تحليل كرد اما به جرئت مي توان گفت بدون آن خطاها، شانس ممانعت از شكست و تداوم پيرزمندانه انقلاب كيفيتا بيشتر بود.

 

در جمعبندي هائي كه از پراتيك سربداران ارائه دادي از نظر نظامي نادرستي «استراتژي قيام شهري و كسب پيروزي سريع» را نشان دادي. اما قدري بيشتر در مورد دلايل سياسي آن توضيح بده. منظورت اين است كه تحت هيچ شرايطي نبايد به پاي سازماندهي قيام شهري رفت؟

 

در مورد اشتباهات و شكست سربداران، بيشتر از همه بايد روي اين استراتژي نادرست تاكيد كنم.

بحث بر سر سازمان دادن قيام در يك شهر تحت اين يا آن شرايط معين نيست. بحث بر سر استراتژي و جهت گيريهاي استراتژيكي است. روشن است كه كسب سراسري قدرت سياسي بدون قيام در شهرها –  بخصوص شهرهاي بزرگ –  امكان ناپذير است. بويژه آنكه تغييرات مهمي در ساختار اقتصادي - اجتماعي ايران صورت گرفته و جمعيت بيشتري در شهرها تمركز يافته و در نتيجه بر نقش شهرها در پروسه كسب قدرت سياسي افزوده شده است. انگشت گذاشتن بر اين تغييرات و مفاهيم عملي آن براي مبارزه انقلابي بسيار مهم است. ايران نيز مانند اغلب كشورهاي تحت سلطه، ديگر مانند چين نيمه اول قرن بيستم نيست. با وجود اينكه هنوز بخشهاي مهمي از نيروي كار در گير كار كشاورزيند، ما با تصوير پيچيده تري نسبت به اوضاع آنزمان چين روبروئيم. رشد معوج توليد و مناسبات بسيار مدرن چنگ در چنگ مناسبات قدرتمند ماقبل سرمايه داري، مهاجرتهاي وسيع و شهرهاي بادكرده، از جمله تغييراتي هستند كه نيازمند تحليل هاي تئوريك جديد مي باشند. اين تغييرات تاثيرات زيادي بر استراتژي و تاكتيك انقلابي –  مشخصا مناسبات ميان مبارزه انقلابي در شهر و روستا –  دارند. همواره برقرار كردن رابطه صحيح ميان واقعيتهاي مادي و ابتكار آگاهانه، شرط به سرانجام رساندن هر انقلابي است. بدون شك پاسخگوئي تئوريكي و پراتيكي اين مسئله، امروزه يكي از مشغله هاي اصلي جنبش كمونيستي بين المللي است.

مسئله اين نيست كه سازمان دادن قيام در يك شهر، تحت هيچ شرايطي امكان پذير نيست. اما يك چيز مسلم است و آن اينكه سركوب دائمي كمونيستها توسط دشمن غالبا اين امكان را به آنان نمي دهد كه بتوانند طي يك دوره طولاني كار سياسي و تشكيلاتي گسترده در شهرها، پايه اجتماعي خود را براي دست زدن به يك قيام مسلحانه موفقيت آميز آماده كنند. مسئله اساسي اين است كه يكم، طبقه كارگر از چه طريقي و با تكيه بر چه اتحادهاي طبقاتي مي تواند بر دشمن چيره شود و دوم نقاط ضعف واقعي دشمن كجاست؟

مائو در شش اثر نظامي بر نكته مهمي انگشت مي گذارد. او در جمعبندي از شكست قيامهاي شهري گوناگوني كه حزب كمونيست چين در دهه 20 و سالهاي اول دهه 30 ميلادي سازمان داد، اتخاذ آن استراتژي و تمايل به كسب پيروزي سريع را به پر بها دادن به نقش نيروهاي بورژوائي در انقلاب ربط مي دهد. ما شاهد چنين تمايلاتي در ميان سربداران هم بوديم. انتظار كسب پيروزي سريع، ربط داشت به بهائي كه به ديگر نيروهاي طبقاتي چون مجاهدين در گسترش قيام در ديگر شهرها و مناطق، مي داديم. حال آنكه از نظر طبقاتي اين قبيل نيروها از توان برانگيختن وسيع ترين توده ها و اتكاء به آنها براي سرنگون كردن نظام حاكم (نظامی كه شامل نيروهاي طبقاتي ارتجاعي داخلي و حاميان امپرياليست آنهاست)، برخوردار نبوده و نيستند. اگر كمونيستها خصلت طولاني بودن پروسه كسب قدرت سياسي را نفهمند، طبيعي است كه انتظارشان از ديگران بگونه اي بي جا و غير واقعي زياد خواهد شد و از بار وظايف خود مصنوعا كم خواهند كرد.

در هر انقلابي طبقه كارگر بايد متحدين طبقاتي خود را درست انتخاب كند. در ايران، متحدان اصلي طبقه كارگر، دهقانان (بويژه دهقانان فقير) هستند. تاريخ مبارزه طبقاتي در ايران بارها شاهد رقابت حاد ميان نيروهاي انقلابي و كمونيستي با ديگر نيروهاي بورژوائي و خرده بورژوائي بوده است. غالبا وقتي كه چنين قشرها و طبقات مرفه تر در جبهه مخالفت با حكومت قرار مي گيرند، از توان و امكانات بيشتري براي تاثير گذاري بر اوضاع سياسي برخوردارند. طبقه كارگر تنها زماني مي تواند وارد رقابت جدي با اين قبيل نيروها شود كه بتواند نزديكترين و اصلي ترين متحدان خود (كه در ايران علاوه بر دهقانان، ملل ستمديده، زنان، جوانان و زحمتكشان شهري مي باشند) را به دور برنامه خويش متحد كند و به حرکت در آورد. متحد كردن اين اقشار تحت پرچم برنامه و حزب خود، رمز پيروزي طبقه كارگر است. اگر طبقه كارگر از اهرمهاي قوي برخوردار نباشد، به راحتي مي تواند دنباله رو بورژوازي ملي يا خرده بورژوازي مرفه شود.

اگر طبقه كارگر مشخصا به بسيج دهقانان توجه نكند، بورژوازي به اين كار مبادرت خواهد كرد و آنان را به نفع خود به ميدان خواهد آورد. ما در آمل هم شاهد اين امر بوديم كه بي توجهي سربداران در بسيج دهقانان، دست ارتجاع را در بسيج پايه اجتماعي خود در روستاهاي اطراف باز كرد و ارتجاع از آن نيرو براي سركوب قيام آمل سود جست. از زمان كمون پاريس در سال 1871 تاكنون، اين يكي از مسائل مهم و تعيين كننده در شكست يا پيروزي انقلابات و قيامهاي كارگري، مشخصا در كشورهائي است كه دهقانان بخش مهمي از اهالي را تشكيل داده و مي دهند.

متاسفانه بعضي ها تحت عنوان اينكه شهرها از نظر سياسي تعيين كننده اند مسئله راه انقلاب را ساده مي كنند. روشن است كه در عصر امپرياليسم فقط دو طبقه اند كه قادرند، جامعه را بچرخانند يا پرولتاريا يا بورژوازي. اين دو طبقه در شهرها متمركزند و به اين معنا شهر زادگاه احزاب سياسي و طبقات اصلي جامعه است. سياست از شهرها آغاز مي شود. اما بحث بر سر آغاز جنگ است. جنگ انقلابي طبقه كارگر بايد از كجا شروع شود؟ مسئله اين است.

اگر بخواهيم از زاويه نظامي و سازمان دادن ارتش به مسئله بنگريم باز مسئله روستا طرح مي شود. روشن است كه طبقه كارگر بدون سازمان دادن ارتش قادر نيست قدرت را كسب و حفظ كند. تمام مسئله اين است كه قبل از كسب سراسري قدرت سياسي، امكان اين وجود دارد كه در مناطقي از ايران مبارزه مسلحانه را آغاز كنيم و گسترش دهيم. امري كه مستقيما ربط دارد به نقاط قوت و ضعف دشمن و نقاط قوت و ضعف مردم. ما در ايران با دولت نسبتا متمركز و قوي روبروئيم كه براي اعمال قدرت خود عمدتا وابسته به بازوي اداري و نظامي خود است. مركز قدرت اقتصادي، سياسي، نظامي و ايدئولوژيك اين دولت عمدتا در شهرهاست. هر چقدر از پايتخت و از مراكز مهم شهري دورتر مي شويم، از نفوذ و دامنه اين قدرت بويژه از لحاظ نظامي كاسته مي شود. اين مسئله بويژه در مناطق دور از مركز و مناطقي كه ستم ملي بيداد مي كند برجسته تر است. يعني پايه عيني آغاز و تداوم جنگ فراهم تر است. مبارزه مسلحانه در تركمن صحرا و كردستان در تاريخ اخير شاهدي بر اين مدعاست. اين مناطق نه جزء مناطق بزرگ شهري بوده اند و نه نيروي اصلي شركت كننده در آن مبارزات كارگران بودند. آنها، مناطقي دور از مركز و كمتر توسعه يافته بودند و واقعيت اين است كه دهقانان اين مناطق كه از ستم بيشتري رنج مي بردند، بار اصلي جنگ هاي انقلابي عليه جمهوري اسلامي را بر دوش كشيدند. و واقعيت بزرگتر هم اين است كه اين قبيل مبارزات نقش مهمي در تقويت راديكاليسم در كل جامعه داشتند.

مقايسه ميان دو تجربه تاريخي، قيام 22 بهمن 57 و دهسال جنگ در كردستان، به خوبي نشان مي دهد كه كمونيستها در كداميك موقعيت بهتري براي براه اندازي يك جنبش پايدارتر داشتند.

 

بعضي ها، قيام سربداران را با قيام سياهكل مقايسه مي كنند و آن را تحت عنوان مشي چريكي جدا از توده محكوم مي كنند. چقدر اين ارزيابي صحيح است و كلا ميان اين دو حركت چه تفاوتهائي وجود دارد؟

 

لازمست از اينجا شروع كنم كه هيچگاه نبايد هيچيك از مبارزات انقلابي عليه دشمن را محكوم كرد و به آنان كم بها داد. از هر مبارزه اي بايد درس گرفت. طبقه كارگر بدون بررسي و جمعبندي از مبارزات انقلابي گوناگون قادر به پيشرفت نخواهد بود. اين ساده ترين درس مبارزه انقلابي است.

حركت سياهكل هم عليرغم ضعفهائي كه داشت، در دوره خود نقش انقلابي مهمي ايفا كرد. نشانه تولد نسل انقلابي جديدي بود كه عليه رفرميسم گنديده حزب توده و جبهه ملي شورش كرد. قيام سياهکل در دوره اي اتفاق افتاد که جامعه در حال خيز برداشتن به سمت يک انقلاب بود. خود واقعه سياهکل جزئي از آن موج بلند انقلابي بود.

اما تفاوتهاي كمي و كيفي زيادي بين حركت سربداران و سياهكل موجود است. از نظر نظامي چندان قابل مقايسه با هم نيستند. حركت سياهكل عملا در نطفه خفه شد و آن رفقا قادر به سازماندهي درگيري نظامي مهمي نشدند. از نظر اهداف سياسي هم تفاوت جدي موجود بود. هدف سربداران از آغاز مبارزه مسلحانه سازمان دادن ارتش و كسب قدرت سياسي بود. در صورتيكه هدف مبارزه مسلحانه سياهكل انجام عمليات مسلحانه تبليغي بود. عليرغم گرايشات گوناگوني كه در ميان سازمان چريكهاي فدائي خلق وجود داشت تقريبا همگي آن رفقا معتقد بودند كه رسالت چريك نه خيز برداشتن براي سرنگوني رژيم، بلكه شكستن ذهنيت مردم در مورد ضعف خود و قدرت رژيم است. اگر چه از همان ابتدا برخي از رفقاي چريك بر اهميت سازمان دادن ارتش خلق تاكيد مي كردند، اما در عمل مبارزه مسلحانه چريكها به عمليات تبليغ مسلحانه شهري محدود شد و از نظر سياسي مبارزه مسلحانه چريكهاي فدائي به «ابزار مبارزه عليه ديكتاتوري شاه» تنزل يافت نه درهم شكستن ماشين كهنه دولتي. البته نبايد از نظر دور داشت كه در ميان طيف فدائيان تنها رفقاي ارتش رهائيبخش خلقهاي ايران تحت رهبري رفقائي چون محمد حرمتي پور و عبدالرحيم صبوري معتقد به سازمان دادن ارتش خلق بودند كه همزمان با ما در سال 60 مبارزه مسلحانه را در شمال آغاز كردند.

در مورد مسئله مشي جدا از توده بايد بگويم طبيعي است كه عموما نيروي آغازگر مبارزه مسلحانه در ابتدا كوچك است و براي جذب توده ها بايد خلاف جريان حركت كند. و اينهم روشن است كه بالاخره براي شروع بايد از يك پايه توده اي اوليه برخوردار بود. اما اين را هم در نظر داشته باشيم همواره ديدگاههاي آرام و تدريجگرايانه تحت عنوان ريشه دواندن در بين توده ها، وظايف اصلي شان را فراموش مي كنند. ريشه دواندن آنها بيشتر شبيه غرق شدن در آب است نه شنا كردن خلاف جريان تا آن اندازه كه استراتژي انقلابي به يك استراتژي رفرميستي بدل مي شود.

زماني كه پاي انجام وظايف خطير و بزرگ در ميان باشد، ريسك هم هست. براي اينكه پيشاهنگ انقلابي مثل يك باند بي هدف در هم شكسته نشود نيازمند آن است كه نوعي «كمربند اطمينان» ميان پيشاهنگ و توده ها موجود باشد. تا آنجائيكه به حركت سربداران بر مي گردد مشكل ما فقدان اين «كمربند اطمينان» و جدائي اش از توده ها نبود. مشكل در چگونگي به صحنه آوردن و سازمان دادن توده ها و ناتواني در اين زمينه ها بود.

در اينجا مي خواهم اين را هم بگويم كه نقد كمونيستها در زمان رژيم شاه (مشخصا نقد اتحاديه كمونيستها از مشي چريكي كه نسبت به بقيه جريانات معروف به «خط سه» بسيار دقيقتر و كاملتر بود) هر چند داراي هسته درستي بود اما كاملا از زاويه صحيحي صورت نگرفت. عليرغم اينكه اتحاديه به درستي بر محدوديتهاي ايدئولوژيك و سياسي مشي چريكي مشخصا برخورد سانتريستي چريک های فدائی نسبت به مبارزه مهم ميان كمونيستهاي انقلابي تحت رهبر ي مائو با رويزيونيستهاي شوروي انگشت مي گذاشت (يعني همان امر مهمي كه ناديده گرفتنش موجب فساد ايدئولوژيك و سياسي اكثريت اين سازمان و پيوستن شان به اردوي حزب توده شد) اما از زاويه راه انقلاب نقد اتحاديه کاملا درست نبود. نقد اتحاديه از اين زاويه نبود كه با مشي چريك شهري نمي توان يك جنگ انقلابي دراز مدت سازمان داد و گام به گام دشمن و ارتش ارتجاعي آن را در هم شكست. بسياري از نقدهاي آن دوران نسبت به مشي چريكي، بر سر شكل مبارزه بود و اينكه شرايط عيني براي بكارگيري اشكال قهر آميز مبارزه هنوز فراهم نشده و مبارزه مسلحانه با سطح مبارزات توده اي منطبق نيست.

اكثريت كمونيستهاي خط سه (يعني كساني كه مخالف خط حزب توده و خط چريكها بودند) درك غلطي از مبارزه مسلحانه توده اي داشتند. آنها مبارزه مسلحانه را ادامه و تكامل جنبشهاي توده اي از اشكال پائين تر به اشكالي عالي تر مي ديدند و به نقش تعيين كننده عامل ذهني (حزب) در براه اندازي مبارزه مسلحانه كم بها مي دادند. آنها شرايط عيني آغاز و توسعه جنگ خلق را ناديده مي گرفتند، شرايطي كه غالبا وجود دارد هر چند در تمامي نقاط كشور حدت و شدت يكساني ندارد. آنها امكان شروع مبارزه مسلحانه را به بعد از عريان و حاد شدن تضادها يا به بحرانهاي انقلابي سراسري مشروط مي كردند. در نتيجه با وجود داشتن توان تشكيلاتي، از فرصتهاي انقلابي موجود براي آغاز جنگ خلق سود نمي جستند و عملا دنباله رو جنبشهاي توده اي مي شدند و در انتظار گذر جنبشهاي توده اي از مبارزه مسالمت آميز به قهر آميز وقت تلف مي كردند. به همين خاطر حتي نتوانستند نقش موثري در قيام 22 بهمن 57 ايفاء كنند.

روشن است كه يك حزب انقلابي حتي در دوره تدارك براي آغاز جنگ خلق  بايد فعالانه و با سياستی انقلابی به كار توده اي و دخالتگري در مبارزات مهم و اعتراضات توده اي بپردازد. بايد به شكوفائي و عزم مبارزه جويانه توده ها و گسترش خط حزب در ميان آنان كمك كند. نمي توان در انزوا و جدا از مبارزه طبقاتي و پراتيك انقلابي، حزب را آبديده ساخت و جنگ را تدارك ديد. نمي توان در «گلخانه» به اين امر مهم نائل آمد. بقول يك ضرب المثل چيني «كاج پير هزار ساله در گلداني نرويد و اسب تازي در ميدان محصوري نتازد». مهم آن است كه كار توده اي و دخالتگري حزب در عرصه سياسي جامعه بايد بگونه اي صورت گيرد كه به هدف آغاز جنگ خلق خدمت كند.

عيب و ايراد فعاليتهاي نيروهاي خط سه اساسا اين بود كه آنها به كار توده اي و فعاليت سياسي به عنوان گرد آوري قوا و پيدا كردن توان كافي براي آغاز مبارزه مسلحانه نگاه نمي كردند. دورنماي اغلب شان اينطور بود كه با بزرگ و بزرگتر شدن يا به يك حزب اپوزيسيون بزرگ بدل مي شوند يا در بهترين حالت در قيامي كه معلوم نيست چه زماني و چگونه صورت خواهد گرفت، شركت مي كنند. به همين خاطر عليرغم تلاشها و فداكاريهاي عظيم، اغلب سازمانهاي «خط سه» نتوانستند نقش مستقلي در تحولات سياسي كشور ايفاء كنند و از خود اثر ماندگاري بر جامعه باقي گذارند. چونكه نه درك شان منطبق بر قوانين مبارزه طبقاتي در ايران بود و نه مدل شان براي كسب قدرت به شرايط سياسي ايران مي خورد.

بعنوان جمعبندي تاكيد كنم كه مبارزه مسلحانه براي كسب قدرت سياسي زاده مبارزات خودبخودي توده اي نيست و حتي بطور خودبخودی از دل مبارزه سياسي انقلابي تحت رهبري يك حزب هم بيرون نمی آيد. شروع جنگ خلق همواره گسستي آگاهانه از شرايط پيشين است، گسستي است از شرايط مبارزه سياسي حتي زماني كه اين مبارزه انقلابي بصورت غير قانوني و مخفي پيش مي رود. همانطور كه گفتم تاكيد روي اين قانون به معناي كم بها دادن به روند مبارزات سياسي انقلابي نيست. اتفاقا دوره تدارك سياسي براي آغاز جنگ بسيار حياتي است. نكته اين است كه تدارك سياسي براي آغاز جنگ انقلابي، نمي تواند يك تدارك رفرميستي و اكونوميستي باشد. جنگ انقلابي ادامه سياست انقلابي به طرق و ابزار ديگري است. بنا براين در دوره تدارك، بايد فعاليتهاي سياسي آگاهگرانه و سازمانگرانه در ميان توده ها را بر پايه كاملا انقلابي صورت داد. از درون مبارزات توده اي كه با هدف دست يافتن به خواستهاي قسمي جريان مي يابد حتي زماني كه تحت رهبري كمونيستها هم باشد  مبارزه مسلحانه انقلابي (در شكل قيام يا جنگ خلق) بيرون نمي آيد. چنين چيزي ممكن نيست. از درون تخم كبوتر، مار متولد نمي شود.

شروع جنگ انقلابي به يك معنا حتي گسست از مبارزه سياسي انقلابي نيز مي باشد. زيرا جنگ ادامه همان سياست ولي به طرق و ابزار ديگر است. طرق و ابزاري كه اتخاذش دقيقا به معناي شروع يك روند جديد است. روندي نوين و كيفيتا متفاوت از قبل. روندي كه آغازش نيازمند نقشه و تدارك عملي و تصميم گيري مشخص است.

لازم به تاكيد است كه هرگز نمي توان آگاهي انقلابي و انرژي توده هاي ميليوني را پيش از آغاز جنگ خلق كاملا رها ساخت و سازمان داد. در كشورهاي تحت سلطه اي چون ايران، جنگ مهمترين، اصلي ترين و بهترين عامل بسيج كننده توده ها در سطح گسترده است.

 

چرا بزرگداشت روز پنج بهمن هنوز به يك روز تاريخي و سنت مبارزاتي بدل نشده است؟

 

دلايل مختلفي دارد: پنج بهمن زماني اتفاق افتاد كه مصادف با شكست انقلاب بود. پس از آن ما با دوران نسبتا طولاني افت و ركود روبرو شديم. تلخي شكست انقلاب و تلخي شكست آن قيام مانع از آن شد كه همه مردم به اهميت تاريخي و دستاوردهاي آن پي ببرند.

مضافا، ما در مجموع با يك عقب گرد ايدئولوژيك - سياسي مهم در جنبش سياسي ايران روبرو شديم. شكست انقلاب و طولاني شدن دوران افت و اوضاع خاص بين المللي كه عمدتا پس از فروپاشي بلوك شرق تحت رهبري شوروي و براه افتادن كارزار جهاني بوروژازي بين المللي عليه كمونيسم، شكل گرفت، موجب رفرميست شدن بسياري از نيروهاي سياسي شد. كلماتي چون انقلاب، جنگ، مبارزه مسلحانه، كسب قدرت سياسي به تابوئي بدل شدند كه نبايد در مورد آنها حرف زد، طرفداري از راه مسالمت آميز مد شد، و به هر تجربه انقلابي مسلحانه به ديده تحقير نگاه شد. بعضي ها هم موضوع مهم و جدي «كسب قدرت سياسي» را به موضوعي فكاهي بدل كردند، بطوري كه آن را به زد و بند با قدرتها و كسب مهارت در جلب نظر امپرياليستهاي اروپائي و آمريكائي تبديل كردند يا به سازمان دادن چند اتحاديه و سنديكاي كارگري تنزل دادند و يا بدتر از آن، به معرفي چند شخصيت و كانال ماهواره اي !

ريشه برخورد سكتاريستي بسياري از گروههاي سياسي به تجربه سربداران را بايد در مخالفت آنها با مبارزه مسلحانه انقلابي و بطور كلي شورش قهر آميز توده هاي محروم عليه نظامهاي ارتجاعي و مسبتد حاكم جستجو كرد. اغلب نسل انقلابي سابق، اعتقادشان را به عادلانه، درست و بر حق بودن شورش قهر آميز و مبارزه مسلحانه عليه ارتجاع و امپرياليسم را از دست دادند و بسياري از آنها موعظه گر راه انتخاباتي و پارلمانتاريستي شدند.

در صورتيكه اگر كسي بطور جدي خواهان سرنگوني نظام حاكم باشد و مهمتر از آن اگر كسي واقعا طرفدار كمونيسم و طبقه كارگر و بقدرت رساندن اين طبقه باشد نمي تواند از كنار اين تجربه انقلابي بگذرد و آنرا ناديده انگارد. بايد درسهاي حياتي آن را جذب كند. مسئله اصلا از زاويه اخلاقي و ذهني نيست، بلكه نقش عيني است كه اين قيام در تاريخ جنبش كمونيستي ايران ايفاء كرد. كسي نمي تواند انقلابيون و كمونيستهاي ايران را به فداكاري و از خود گذشتگي، شجاعت و بي باكي، استقامت و سرسختي و نهراسيدن از مرگ و آفرينش افتخار و قهرماني فرابخواند و براحتي از كنار قيام سربداران بگذرد و اشاره اي بدان نكند و خود را بدان متكي نكند.

روز پنج بهمن فقط متعلق به يك سازمان يا حزب مشخص نيست اين روز متعلق به همه نيروهاي انقلابي و طبقه كارگر و خلقهاي ستمديده ايران و جهان است. يادآوري اش به همه ستمديدگان غرور و سربلندي مي بخشد. اينكه بزرگداشت روز پنج بهمن به يك سنت انقلابي بدل شود و فرا گير شود اساسا به تلاش كليه نيروهاي انقلابي و كمونيست بستگي دارد. مسلما با بپاخيزي مجدد توده ها و به ميدان آمدن نسل جوان انقلابي زمينه براي اينكار بيشتر فراهم شده است. زماني كه باد به بادبان انقلاب افتد، همگان بيشتر ارزش ستاره را درجهت يابي مسير كشتي درخواهند يافت.

 

به آخر گفت و گو رسيديم اگر نكاتي ديگر در مورد نقش، جايگاه و اهميت قيام سربداران داري بگو؟

 

مي خواهم بر نقش تعيين كننده آن قيام در تكامل اتحاديه كمونيستهاي ايران تاكيد كنم. تجربه سرچشمه درسهاي مهم زندگي است. تجربه سربداران، گسست و جهشي بود كه ما را در جاده صحيحي قرار داد. اگر چه مسيري كه بعدها طي كرديم، پيچ و خمهاي خود را داشت و فاكتورهاي ديگري چون پيوستن به صفوف «جنبش انقلابي انترناسيوناليستي» در تعميق گسستها و جهشهاي ما تعيين کننده بود، اما واقعيت اين است كه بدون پشتوانه آن پراتيك انقلابي گذر از آن دوره، بسيار سخت و شايد غير ممكن بود. پراتيك سربداران سئوالات پايه اي و كليدي را براي ما طرح كرد. اقدام به يك حركت جدي جهت كسب قدرت سياسي، سئوالات مهمي را در مورد مسائل مربوط به خط سياسي و ايدئولوژيك و راه كسب قدرت در ذهن ما ايجاد كرد. تجربه انقلاب 57 وشكست آن و تجربه قيام سربداران، مستقيما رجوع و تمركز بر پايه اي ترين مسائل علم و ايدئولوژي كمونيسم را الزام آور ساخت. پاسخگوئي به سئوالات پايه اي طرح شده در پي اين شكست، محرك قدرتمندي براي بازيابي و تعميق درك از علم و ايدئولوژي تا به آخر انقلابي شد. ميراث انقلابي سربداران ما را به جلو راند. به جرئت مي توان گفت كه بدون آن ميراث انقلابي بازسازي اتحاديه و سرانجام ايجاد حزب كمونيست ايران (ماركسيست - لنينيست - مائوئيست) امكان پذير نبود.

در عين حال نمي توان تاثيرات قيام سربداران بر پرولتارياي بين المللي را ناديده انگاشت. انقلاب ايران جزء آخرين انقلابات قرن بيستم بود. براي طبقه كارگر جهاني بسيار مهم بود كه طبقه كارگر ايران چه نقشي در آن ايفاء خواهد كرد و اين انقلاب چه دستاوردي براي پرولتاريا جهاني خواهد داشت. آيا در ميان پرچم هاي رنگارنگ، پرچم سرخ انقلاب واقعي برافراشته خواهد شد يا خير؟ آيا دار و دسته ارتجاعي خميني بدون مقاومت جدي از جانب كمونيستها اوضاع را به وضع عادي باز خواهند گرداند يانه؟ آيا طبقه كارگر جهاني گردان پيشروئي در ايران خواهد داشت يا نه؟ قيام سربداران نگذاشت كه پرولتارياي بين المللي با جنبش كمونيستي منكوب و در هم شكسته اي در ايران روبرو شود. خبر قيام آمل به همه كمونيستهاي جهان شور و حرارت بخشيد.

اين خبر در صفحات نشريه «كارگر انقلابي» ارگان «حزب كمونيست انقلابي آمريكا» درج شد. آن رفقا قيام سربداران را الهام بخش پرولتاريا و ستمديگان جهان دانستند و گفتند اين بخت را داشته اند كه از كمونيستهاي ايراني مستقيما تاثير بگيرند. آنان در مقابل موج انحلال طلبي كه در نتيجه شكست انقلاب 57 بر جنبش سياسي ايران غلبه كرد، بر حقانيت قيام آمل تاكيد كردند و در پاسخ به كساني كه آن قيام را پوچ و اشتباه مي خواندند، تاكيد كردند كه «آنچه جنبش را در چنين دوراني پراكنده مي كند فقدان مقاومت است نه جنگ سازمانيافته.» امروز رفقاي «حزب كمونيست نپال (مائوئيست)» نيز از «ماندگاري تاريخي كه سربداران با خون خويش نگاشتند» صحبت مي كنند و «جنبش انقلابي انترناسيوناليستي» از تجارب و خدمات رفقاي ايراني خود حرف مي زند. اين مايه مباهات و منبع بزرگ انرژی و عزم انقلابی برای ماست كه كمونيستهاي بنگلادش، كلمبيا، تركيه، پرو، هند و افغانستان با افتخار از سربداران نام مي برند. اين براي پرولتارياي ايران و مشخصا حزب ما دستاوردي است بس عظيم و توشه ساز نبردهاي عظيم تر در آينده.

 

و بعنوان كلام آخر؟

 

حرفها زده شد ! وقت عمل است ! بايد درسهاي سرخ آن قيام دلاورانه را به ميان نسل جوان انقلابي ببريم. آگاهي را به نيروي مادي بدل كنيم، تركيب انفجاري از تجربه نسل قبلي و شور انقلابي نسل جديد بوجود آوريم، و با اتكاء به اين تركيب جنگ خلق را سازمان دهيم، بنيان نظم كهن را بركنيم و دنيا نويني بر پا داريم.

در خاتمه مي خواهم بار ديگر خاطره سرخ رفقاي جانباخته قيام سربداران را گرامي بدارم. رفقائي كه در زندگي مظهر جامعه نوين بودند و در مرگ بذر آن !

ما هيچگاه مرگ عزيزترين رفيقان و نزديكترين ياران مان را باور نكرديم، آنان مدام با ما بودند، مدام حس شان مي كرديم، يادشان آتش به جان مان مي زد، وقت هر دلتنگي، از شجاعت و سرسختي آنان الهام مي گرفتيم، در دشوار ترين دوره ها قوتمان مي دادند و جرئتمان مي بخشيدند و روشن مان مي كردند. همواره حضورآنان را در جشن پيروزي توده ها به تصوير خيال مي كشيديم. بدون شك حضور قدرتمندانه آنان و ديگر كمونيستهاي جانباخته ايران و جهان در نبردهاي آينده، در پيروزيهاي نوين و در فرداي آزادي حس خواهد شد. فردائي كه ديگر تفنگي در كار نيست، هيچ انساني بيش از يكبار نمي ميرد، هزاران شكوفه گل خواهد داد، هزاران لبخند بر لبان نقش خواهد بست، هزاران پنجره بسوي خورشيد باز خواهد شد، و زيباترين اميدها رنگ تحقق خواهد يافت.


فصل دوم

اسناد و ضمائم تاريخ


اعلاميه ها و مقالات تحليلياتحاديه كمونيستهاي ايران


    هشدار !

    حزب جمهوري اسلامي و همدستان خائن آن مي خواهند همين روزها يا هفته ها کودتا کنند !

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران – شمارة 125، 21 خرداد 1360

 

مردم تهران ! مردم سراسر کشور !

خطر بزرگي انقلاب و کشور را تهديد ميکند، خطري جدي و قريب الوقوع، خطري که نابودي تمامي نتايج انقلاب 1357، قلع و قمع تمامي سازمانها، گروهها و عناصر آزاديخواه و شريف جامعه، کشتار بيدريغ و محو کليه آثار حيات سياسي و زندگي انساني ملت ما را هدف قرار داده است. خطري که کشور را بتاراج بيگانه خواهد داد، باعث شکست خفت بار ما در جنگ مقاومت کنوني عليه تجاوزکاران بعثي خواهد شد، خوزستان و بلوچستان و کردستان را بدست ابرقدرتها خواهد سپرد و يک فاجعه عظيم ملي را ببار خواهد آورد.

همانطور که طي اعلاميه اي در دو هفته پيش از اين هشدار داديم توطئه انجام يک کودتاي ضدملي و دست راستي حزبي در شرف تکوين است، و اکنون کاملا بر ما آشکار شده است که طرح اين توطئه بطور کاملا دقيق و حساب شده آشکار شده اي توسط سران حزب جمهوري اسلامي و هواداران دولت ضدخلقي و خائن فعلي ريخته شده و هر آن اجراي آن ميتواند آغاز گردد.

توطئه گران براي عملي ساختن کودتاي خائنانه خويش نقشه اي کشيده و ستاد فرماندهي واحدي تشکيل داده اند.

نقشه کودتا، که قرار است طي يک مدت سه هفته اي بطور کامل اجرا گردد، از سه مرحله ميگذرد.

1-       حمله ساختگي و از قبل برنامه ريزي شده گروهي مسلح به جماران (مقر امام)، و مدافعه ساختگي و طبق برنامه پاسداران محافظ امام در اين ناحيه و اعلام اينکه باصطلاح کساني ميخواهند امام را از ميان ببرند و کودتا کنند. لازم بتذکر است پاسداران محافظ امام اخيرا براي چندمين بار توسط مسئولان حزبي تصفيه و عوض و بدل شده اند.

2-       يورش باصطلاح تلافي جويانه پاسداران به هم نقاط شهر تهران با همراهي نيروهاي مسلح ارتشي وابسته به انجمن هاي اسلامي و دوائر سياسي ايدئولوژيک ارتش، کميته ها و همچنين شاخه نظامي گروه امل (چمران). اين نيروها متحداً شهر تهران را تحت حکومت نظامي درآورده و در همه معابر اصلي، شاهراهها و نقاط کليدي مستقر ميشوند.

3-       ترور بني صدر يعني رئيس جمهور کشور و طرفداران او، هجوم به همه مقرها و مراکز وابسته به ايشان و سازمانهاي انقلابي و سياسي مخالف، خانه هاي قبلا شناسائي شده رهبران و اعضاي سازمان مجاهدين و گروههاي چپ، عناصر ملي و آزاديخواه و کشتار بي درنگ و بيدريغ تعداد زيادي از آنها.

همزمان با اجراي نقشه فوق در تهران قرار است در شهرهاي آمل، بابل، قائم شهر، ساري، اروميه، بندرعباس قشقرق و آشوب براه اندازند. همچنين در تهران سخنراني هاي تحريک کننده اي توسط هادي غفاري و موسوي تبريزي انجام خواهد گرفت.

اما ستاد فرماندهي يا باصطلاح رهبري عملياتي اين برنامه کودتاگرانه، که جلسات آن در پادگان قصر فيروزه تشکيل ميشود، از اعضاي زير تشکيل شده است:

1-       آيت الله محمد حسيني بهشتي

2-       حجت الاسلام موسوي تبريزي

3-       حجت الاسلام هادي غفاري

4-       علي محمد خامنه اي (برادر حجت الاسلام خامنه اي)

5-       حسن آيت

6-       دکتر مصطفي چمران

7-       محسن رضائي (فرمانده سپاه)

8-       تعدادي از افسران ارتش

9-       ...

گروه هاي نظامي و مسلحي که بطور هماهنگ و زير يک فرماندهي واحد قرار است در اين برنامه شرکت کنند عبارتند از:

1-       سپاه پاسداران

2-       شبکه نظامي وابسته به انجمنهاي اسلامي و دوائر سياسي- ايدئولوژيک ارتش

3-       کميته هاي انقلاب اسلامي

4-       گروه امل (چمران)

5-       جرياني بنام گروه توحيد

6-       گروه فدائيان اسلام

7-       انجمن هاي اسلامي

8-       ...

نيروهاي عمل کننده در مراحل اوليه حدود هزار نفرند که در دسته هاي 17 نفره سازماندهي شده اند. برخي امکانات تسليحاتي: چند هزار قبضه کلت، سلاحهاي سمي آغشته به سيانور و صدها جليقه ضدگلوله که بتازگي وارد کرده اند، بغير از سلاح هاي معمولي که در اختيار دارند. ضمنا مزدوران شوروي يعني حزب توده و فدائيان اکثريت نيز با کودتاگران همکاري دارند.

برنامه کودتا گرانه فوق طبق قرار قبلي انتظار مي رفت که در همان روز 15 خرداد امسال آغاز و طي سه هفته بپايان برسد. ليکن بنا به دلايلي، که احتمالا مهمترين آن همانا روحيه ناهماهنگ و نامساعد اکثريت مردم شرکت کننده در مراسم اين روز بود، انجام آن به تعويق افتاد. اکنون توقيف روزنامه انقلاب اسلامي و چند روزنامه ديگر تهران دو روز بعد از آن و برخي شواهد ديگر محقق ميگرداند که اين برنامه چندان هم به تعويق نيفتاده و هر آن اجراي آن محتمل ميباشد.

 

اي رفقاي کارگر !

اعضا و هواداران تمامي سازمانها و گروههاي انقلابي و متعهد ملي !

آزاديخواهان و همه عناصر و شخصيت هاي شريف و متعهد به آزادي و استقلال ميهن !

سربازان، درجه داران، همافران، افسران و پاسداراني که به هدفهاي انقلاب مردم خويش و به استقلال و شرف ملي وطن خويش پايبنديد !

توده هاي مردم سراسر کشور !

مردم تهران !

بيدار و هشيار باشيد ! دست اتحاد بهم دهيد و مراقب توطئه گران باشيد ! يا مرگ ماست يا مرگ دشمنان ما ! يا بايد غيرت کرد و به نجات انقلاب و کشور برخاست و يا بايد بابي غيرتي دست روي دست نهاد و لگدمال اين نوکران تازه به خدمت گمارده شده ابرقدرتها گرديد. ولي ما حتم داريم که اگر ما ملت ايران متحد و بي تزلزل و ترديد و با هشياري و قاطعيت کامل عمل کنيم قطعا رسوائي و شکست و نابودي از آن دشمنان ما، از آن خيانتکاران و توطئه گران خواهد بود.

ما براي آخرين بار به خميني اخطار مي کنيم که دست از پشت اين جنايتکاران بالفطره و اين کودتاگران خائن، که سر به آستان ابرقدرتها سائيده نقشه کشتار ملت خويش را کشيده اند، بردارد و از بازي هاي سياسي خطرناکي که کشور را به کام اژدهاي خون آشام آمريکا ميبرد دست بکشد – که در غير اينصورت فردا لعن و نفرين ملت ايران متوجه خودش خواهد شد و بعلاوه با درياي خروشان خشم ميليونها انسان روبرو خواهد گرديد.

اين انتظار مردم و وظيفه رئيس جمهور کشور است که قاطعانه در برابر توطئه گران ايستاده و با افشاي آنها و دعوت مردم به سرکوب بي درنگ سران و ايادي کودتا به تعهدات خود در قبال مردم و کشور عمل کند. و ما قاطعانه اعلام ميکنيم که از هر حرکت قاطعانه ايشان عليه توطئه گران خائن پشتيباني کرده و همگان را به همراهي و شرکت در چنين حرکتي فرا مي خوانيم و از همه مردم ميخواهيم که فرياد سرنگون باد حکومت حزبي ها و شرکاي خائن آنها را سردهند و خواهان محاکمه و مجازات اشد توطئه گران شوند !

اين مجلس و دولت و دستگاه قضائي و احزاب و دستجات چماقدار و فاشيست بايد برچيده شوند !

ما از هم امروز از مردم شريف تهران و سراسر کشور دعوت ميکنيم که روزنامه ها و مجلات باصطلاح قانوني کنوني را، که ديگر همگيشان وابسته به حزب حاکم و دولت و کودتا چيان هستند، تحريم کنند و بلکه آنها را مچاله کرده توي صورت خفه کنندگان آزادي و قلم و مطبوعات بکوبند ! مردم به زباله احتياجي ندارند.

مرگ بر دشمنان آزادي و استقلال و نظام جمهوريت در ايران ! مرگ بر حزب جمهوري اسلامي و سران توطئه گر کودتا ! مرگ بر استبداد زير پرده دين ! مرگ بر نوکران نوقدم و تازه بدوران رسيده آمريکا و ابرقدرتها ! پيروزي با ملت ايران خواهد بود !

 

اتحاديه کمونيستهاي ايران

17 خرداد 1360


    پيام به همه کمونيست هاي ايران !

    دست از انفعال، روشنفکربازي و قافيه پردازي بکشيد،     بيآئيد متحد شويم که توفان بزرگي در پيش است.

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران –  شماره 127، 26 خرداد 1360

 

هواداران کمونيسم در ايران !

اي رهبران منصف و اعضاي با وجدان گروه هاي کمونيستي !

با کمي واقع بيني و اندکي شم سياسي ميتوان دريافت که کشور وارد حادترين بحران سياسي خود در دو سال و نيمة اخير، پس از انقلاب بهمن، شده است. انقلاب ايران در شرف نابودي کامل است و کشور، نه صرفأ استقلال آن بلکه حتي تماميت آن، در خطر جدي ميباشد. ارتجاع نو کيسه و مزدور حاکم در کار اجراي يک کودتاي وحشيانه و خونين است و نخستين قربانيان اين کودتا ما کمونيست ها هستيم. تمام قدرتهاي امپرياليستي و سوسيال امپرياليستي در کار تشويق و تحريک توطئه گران حاکم هستند و براي اعمالشان کف ميزنند.

چنانچه توطئه گران در خيانت عظيم خود به انقلاب و کشور پيروز شوند، همه چيز از دست خواهد رفت. در پي آن سازش خفت بار و ننگيني بر سر جنگ مقاومت عادلانه ملت ما با تجاوزکاران فاشيست عراقي صورت خواهد گرفت. در پي آن کشور از چهار سو مورد تاخت و تاز همسايگان مرتجع و اربابان شان قرار خواهد گرفت، قحطي و فقر و فلاکت بر همه سايه خواهد گسترد، هر دار و دسته مرتجعي بخشي از کشور را بدندان گرفته تيول خود خواهد گرداند، کشت و کشتارهاي غير منطقي در همه جا براه خواهد افتاد. عاقبت آن يا نابودي کشور خواهد بود ويا ظهور يک رضاخان جديد.

دعواي کنوني صرفأ دعواي ميان حزب حاکم و رياست جمهوري، ميان خميني و بني صدر، ميان دو دسته سرمايه دار، ميان دو راهي که به يک جا ختم بشود، نيست. دعواي کنوني ميان انقلاب و ضدانقلاب، ميان شرف ملي و خيانت ملي، ميان آزادي و استبداد، و ميان جمهوري و دشمنان جمهوري است. دعواي کنوني ميان وطن فروشي ها، ميان مشتي ياغي خيره سر، ابر قدرتها و نوکران ريز و درشتشان از يکسو و از سوي ديگر توده هاي عظيم ملت ايران، همة نيروهاي متعهد ترقي خواه و ملي و همة توده هاي ستمديده ايست در جهان که به سرنوشت و نتيجة انقلاب مردم ما چشم دوخته اند.

وظيفه ملي و وجدان انقلابي کمونيستها حکم ميکند که در سنگر دفاع از انقلاب و کشور بلاديدة خويش بپاخيزند و مردم را در نيل به اتحاد و تشکل و حرکت براي برانداختن کودتاگران حاکم و سرکوب بدخواهان و دشمنان نقابدار ملت ياري رسانند.

کمونيستها بايد متحداً در همه جا پرچم اتحاد بزرگ توده هاي سراسر کشور را برافرازند، آنها را به اعتصاب، تظاهرات و راهپيمائي، سردادن هر گونه فرياد اعتراض و سر انجام قيام دعوت کنند و در عين حال نشان دهند که آنها پيشقراولان و مدافعان راستين استقلال و شرف ملي مردم ايران هستند. بايد ضمن دفاع از مرز و بوم کشور در برابر تجاوزکاران مزدور کنوني و آمادگي در برابر تجاوزکاران طمعکار آتي، کار حکام خيانتکار و فاسد موجود را يکسره کرد، تودهني محکمي به آنها زد و مردم را در راه برپاداشتن يک حکومت انقلابي منبعث از خودشان و متکي بر اتحاد همة طبقات و نيروهاي متعهد به آزادي و استقلال کشور هدايت و حمايت کرد.

همچنين کمونيستها لازمست در اين شرايط خطير و مرحلةحساس از تکامل مبارزات مردم ايران از بني صدر بعنوان رئيس جمهور کشور در برابر دار و دستة ارتجاعي و خائن مسلط حاکم حمايت کنند. و در همه جا نشان دهند که حامي و پناه واقعي همة شخصيت ها، افراد و نيروهائي هستند که با استبداد و تزوير و وطن فروشي زمامداران مبارزه ميکنند و در هر حالت در برابر خيانتکاران سر فرود نمي آورند.

بايد همگان را دعوت کرد که با خواست هاي تاکتيکي انحلال دولت و مجلس و شوراي عالي قضائي و کميته ها و همة دستگاه هاي تحت سلطه و حاکميت ارتجاع، برچيدن بساط دستجات توطئه گر، مستبد و مزدور بيگانه، لغو و ابطال قراردادها و تعهدات ضد ملي جديد، آزادي طرفداران جريانات ترقيخواه و عناصر ملي و آزاديخواه از زندانها، محاکمه و مجازات خائنان به انقلاب و کشور و مانند آنها به مبارزه بر خيزند و صفوف خود را هر چه فشرده تر و متحدتر گردانند. بايد طبقه کارگر متحدتر از هر زمان و با شجاعت کامل در پيشاپيش ساير بخشهاي مردم پا پيش گذارد.

اي برادران و خواهران کمونيست !

بيآئيد متحد شويم که توفان بزرگي در پيش است ! چنانچه متحد نشويم کار چنداني نتوانيم کرد و بلکه بيم آن ميرود که در صورت عدم تحرک، انفعال و يا سازشکاري ديگران ما نيز نابود شويم و شکست بر همة بخشهاي جنبش انقلابي و ملي چيره گردد. اما چنانچه ما متحد شويم، چنانچه نيروي عظيم و پراکنده و بعضأ منفعل جنبش کارگري و کمونيستي بهم برآيد، آنها يعني حکام خائن و اوباش و چاقوکشان هوادارشان هيچ غلطي در اين کشور نتوانند کرد و مرگشان حتمي خواهد گشت. چنانچه ما از انفعال، روشنفکربازي و قافيه پردازي هاي رايج دست برداريم و متحد شويم، رويزيونيسم فاسد، خائن و فاشيست توده اي - اکثريتي هم رسوا و نابود خواهد شد و داغشان به دل اربابان شان خواهد ماند.

ما باز هم تکرار ميکنيم و ميگوئيم که دست از تئوريهاي جعلي و منحوس ضد مارکسيستي، ضد لنينيستي و ضد آموزش هاي مرجعيت دورة ما يعني مائو تسه دون، که مشتي روشنفکر بوالهوس در ميان جنبش ما رواج داده اند و ما و جنبش ما را با هوسبازي هاي کودکانه، تحليل هاي مجعول و ذهني و موضعگيري هاي ننگين خود بدبخت کردند، و بزرگترين خدمات را به رويزيونيسم تبهکار ولي خدعه گر توده اي ( و اکنون همچنين اکثريتي ) کرده و ميکنند، برداريد و استوار بر باورهاي مسلکي و آموزش هاي مراجع پنجگانه کمونيسم بايستيد و متحد شويد.

اي رفقاي کارگر و روشنفکر کمونيست !

تصفيه کنيد صفوف خود را و در اتحاد تعجيل کنيد و در اين نبرد و تقابل بزرگ مرگ و زندگي منفعل ننشينيد. به پريشان انديشي ميدان ندهيد، پراکندگي نپذيريد و ما را در اين گير ودار تاريخي دست تنها نگذاريد، که اگر بموقع و بسرعت اتحاد شود پيروزي از آن ما و مردم ما خواهد بود.


 

    اي رفقا ! بيائيد متحد شويم !

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران – شماره 131،  3 تير 1360

 

اي رفقاي کارگر ! اي رفقاي روشنفکر ! اي برادران و خواهران هم مسلکي که به مرام کمونيسم متعهديد ! اي کمونيستهاي تهران و آذربايجان ! اي رفقاي گيلاني و مازندراني و ترکمن و خراساني ! اي ياران اصفهان و شيراز و کرمان و خوزستان ! اي رهروان کرد و همداني و بلوچ و کرماشاني پرولتاريا !

يکبار حرف ما را بشنويد و بيائيد دست از پراکنده کاري و پراکنده انديشي، از انفعال، از خط سازي ها و تئوري بافي هاي گوناگون بکشيد و صف را يکي کنيد. مردم ايران بار ديگر در برابر ديدگان حيرت زده، جهانيان و بکوري چشم ابرقدرتها و نوکران قديم و جديد آنها ثابت ميکنند که پرچم داران راستين قيام توده هاي دربند و ملل ستمديده عالم در اين برهه از تاريخ اند. مردم ايران بار ديگر بهمن وار بسوي بهمني نو ميروند تا تکليف خود را با اين شاه نو، رستاخيز نو، مجلس فرمايشي نو، هويداها، نصيري ها، ازهاريها، بختيارها، و شوراي سلطنتي نو، که به نام نمايندگان جمهوري برکشور تحميل شده اند، يکسره کنند، و يکسره خواهند کرد. سراسر اين سرزمين را هم اکنون التهابي سوزان فرا گرفته و در هر گوشه اين کشور شعله هاي پراکنده نبرد حق جويانه مردم زبانه مي کشد، و اين شعله ها يکي بايد بشود و خواهد شد. افعي ها سرکوب خواهند شد و اين خلافت جهنمي و خودفروش در برابر اراده واحد مردم ايران تاب نخواهد آورد.

رويدادها نشان ميدهد که در اين حرکت انقلابي نوين کارگران ايران نسبت به گذشته به مراتب آگاه تر و سريع تر گام برميدارد و بي شک نقش به مراتب بيشتري نسبت به انقلاب بهمن 57 ايفا خواهند کرد.

درود و آفرين بر کمونيست هاي قهرماني که در تمامي صحنه هاي نبرد خونين کارگران و مردم با راهزنان و قداره بندان حاکم حي و حاضرند ! درود و آفرين بر آن کمونيستهائي که در تظاهرات خونين شنبه 30 خرداد تهران فعالانه و با شجاعت شرکت کردند. شمائيد کمونيستهاي واقعي کشور ما و ما در برابر همه آن رفقائي که اين چنين قهرمانانه در کنار و پيشاپيش مردم محروم و خيانت ديده خويش و در قلب جوانان انقلابي اين کشور حرکت ميکنند، سر تعظيم فرود مياوريم.

ما بار ديگر تاکيد و اصرار مي ورزيم که اي رفقائي که اگر متحد شويد از ده هزار فزون خواهيد بود بيائيد متحد شويم، در اتحاد تعجيل کنيد، به قدرت واحد خويش باور پيدا کنيد و بدانيد اگر همه سريعا وحدت يافته و تحت فرماندهي واحد قرار گيرند مردم و کمونيسم در ايران هر دو پيروزي بزرگي بدست خواهند آورد. ما باز تاکيد و اصرار مي ورزيم که انفعال را سريعا کنار بگذاريد، تئوري هائي را که ورشکستگي و گسستگي شان از توده و جامعه ما به اثبات رسيده کنار بگذاريد، و بيائيد متحد شويد، براي قيام متحد شويد ! دست کم براي اين چند هفته و ماه حرف ما را بشنويد و توافق و همدستي نشان دهيد.

اي تاريخ ! شاهد باش که ما پيغام تو را به اين صف پراکنده رفقاي خويش رسانديم !


    حکومت کودتاي حزبي پوشالي است و بايد سرنگون شود !

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران – شماره 134، 1 مرداد 1360

 

با حرکت کودتاگرانه خميني و غلبه کامل ارتجاع خيانت پيشه حاکم بر کليه ارکان حکومتي نقطه چرخشي در سير تکامل اوضاع سياسي کشور بوجود آمده است. يک دوره از مبارزات مردم که با پيروزي مرحله اي انقلاب در بهمن 57 آغاز شده بود به پايان رسيد و دوره نويني از خرداد 60 آغاز گرديد. شکافي که انتظار ميرفت در ميان عناصر متشکله جمهوري اسلامي بيفتد،افتاد. هر گونه عناصر مردمي و ملي از اين جمهوري حذف شد وسياست زد و بند با ابر قدرتها و استعمار جهاني در مناسبات خارجي و سياست ترور واختناق واستبداد سياه مذهبي در مناسبات داخلي بر کشور حاکم گشت.

بعبارت ديگر تغييرات کمي سابق به يک تغيير کيفي منتهي شده و وضعيت کيفيتي نويني در کشور بوجود آمده است. مرحله مبارزات کم و بيش مسالمت آميز بر سر حفظ ويا چگونگي ادامه انقلاب ضمن دفاع از موجوديت آن و استقلال کشور در برابر تهاجمات و توطئه هاي خارجي به سر رسيده و مرحله مبارزات قهرآميز براي نجات انقلاب و کشور، که فوري ترين هدف آن سرنگوني قدرت حاکمه کنوني است، آغاز گرديده است.

دارودسته اي که امروز بنام جمهوري اسلامي بر کشور حکومت ميکند هيچ تفاوت ماهوي با دارودسته سرنگون شده شاه معدوم و سلطنت طلبان فراري کنوني نداشته و داراي همان خصائل دلالي وملاکي(کمپرادوري و فئودالي) است. تنها تفاوت اينکه در راس هيئت حاکمه جديد مشتي ملايان خونخوار قرار گرفته اند که بر جاي سلطنت عرفي سابق،سلطنت شرعي جديد را نشانده اند و جاهل ترند.

اين دارودسته و خميني،که در مقام رهبري حرکت کودتا گرانه،داراي هيچ پايگاهي در ميان مردم نيستند. کسي که طي سخناني حدود يکماه پيش لاف زنان گفته بود: «من خواهم منزوي کرد»، با همان سخنان خودش را منزوي کرد و بزودي هم سيلي محکمي خواهد خورد. مردم ايران در انبوه عظيم خويش بامبارزات پراکنده، اعتراضات گوناگون وهمچنين پرهيز از شرکت در قشقرق هاي سالوسانه اي که امام آنان را بدانها دعوت ميکرد نشان دادند که بسيار بيدارتر و هوشيارتر از آنند که مشتي ملاي خيره سر و به مال ومقام رسيده و دروغزن و خائن به انقلاب وکشور تصور ميکردند. زيرا خميني را امروز جز قشر نازکي از ملاکان و موقوفه خوران و سرمايه داران دلال پيشه نوکيسه اي که بخش عظيم سودهاي هنگفت دادوستد خارجي و داخلي دو سال ونيمه اخير را به جيب زده و مشتاق عجولي براي تجديد قرار داد هاي استعماري سابق و هماغوشي با امپرياليستها هستند، دعا نميکند. متشکل ترين سازمان سياسي اين قشر حزب جمهوري اسلامي است که در ائتلاف ننگيني با گروهکهاي مشکوک وآلت دست مذهبي و عناصر کهنه کار وابسته به غرب و شرق عليه ملت ايران شمشير کشيده و مذبوحانه تلاش مي ورزد تا با توسل به وحشيانه ترين شيوه هاي ترور وسرکوب مردم وکشتار نيروهاي انقلابي و ملي و کنار آمدن با ابرقدرتها و ارتجاع منطقه حاکميت پوشالي خويش را در شرايط بحران فزاينده اقتصادي و سياسي موجود حفظ کند.

اين حاکميت پوشالي است زيرا نه داراي طرفداران قابل ملاحظه اي در جامعه است، نه داراي نيروهاي مسلح قابل اتکايي ميباشد و نه آنکه از پشتوانه مالي و اقتصادي نسبتا محکمي در حال حاضر برخوردار است. تنها پايگاه فعال اجتماعي آن را دستجاتي از اشرار و عناصر فاسد شده طبقات مختلف يعني اجامر و اوباش بي طبقه، که براي پول و يا اطفا غرايز کثيف خويش براي خميني و ولايتش جار مي زنند و به يک رگبار مسلح انقلابيون گورشان را گم خواهند کرد، تشکيل مي دهند –  همان تفاله هاي اجتماعي که روزي به دنبال شيخ نوري و روز ديگر بدنبال کاشاني و بهبهاني در دو کودتاي ضدملي شرکت جستند و بنام «مردم» جا زده شدند. «حزب الله» کذائي همينانند.

اما نيروهاي مسلح کشور به جز بخش اعظم سپاه پاسداران، که تنها يک نيروي سبک نظامي بايد بحساب آيد، بافت منسجم و متحدي را براي حکام کنوني تشکيل نمي دهند و بدون شک در برابر قيام مردم يا يک جنگ داخلي از هم خواهند پاشيد ميان سه گرايش دروني آن، يعني گرايش همکاري با ارتجاع حاکم فعلي، همدستي با ارتجاع سلطنت طلب فراري و همراهي با نيروهاي انقلابي و ملي يعني مردم تقسيم خواهند گشت. هرچه نيروهاي انقلابي و ملي سريعتر و قاطعانه تر عمل کنند بخش بيشتري از توده ارتشي را به خود جلب توانند کرد: حال آنکه ضعف و قصور در کار نيروهاي انقلابي و ملي تنها باعث خواهد گشت که پايگاه اين نيروها در ارتش بدست سران خودفروخته و انجمن هاي اسلامي تصفيه و نابود شوند و همچنين عناصر کثير بي طرف ارتش يا مرعوب حکام کنوني شوند و يا آنکه جلب نيروهاي سلطنت طلب و طرفداران کودتاي نظامي در ارتش گردند. امکان اخير بسيار زياد است زيرا هجوم خميني و جنايتکاران حاکم امروزه تماما متوجه عناصر انقلابي و ملي است و در نتيجه شبکه هاي سلطنت طلب و همچنين فرماندهاني که سوداي يک کودتاي نظامي را در سر مي پرورانند از اين فرصت با خيال راحت استفاده ميکنند.

همچنين بحران اقتصادي موجود، که با توجه به ادامه بحران سياسي، ناامني اجتماعي و سياست هاي ابن الوقتانه و جاهلانه حکومت دائما شدت ميگيرد، بيش از پيش ساخت پوشالي حکومت را عريان ميکند. هرچند حضرات باصطلاح نه شرقي و نه غربي طبق روالي که در يکسال اخير نشان داده اند دائما دست گدايي و بيعت به سوي ابرقدرتها شرق و غرب و انگليس و آلمان و ژاپن دراز کرده و با تجديد قراردادهاي ضدملي سابق، بستن قراردادهاي ضدملي جديد، سرازير کردن کالاهاي خارجي به بازار ايران و عاقبت اخذ وام از منابع امپرياليستي ميکوشند و خواهند کوشيد بنيه مالي و اقتصادي را بطور مصنوعي و با اتکا به بيگانه و در قبال فروش کشور تقويت کنند. ليکن بدين سادگي و بدون غلبه بر بحران سياسي و ايجاد ثبات و امنيت براي حاکميت خويش قادر به خروج از بحران مالي و اقتصادي کشور نخواهند شد و بلکه هرچه بيشتر در غرقاب آن فرو خواهند رفت.

بعبارت ديگر نيروهاي انقلابي و ملي کشور با آنکه زير تيغ بيرحم خميني و دژخيمان ناجوانمردي قرار گرفته اند، با حکومتي سراپا پوشالي روبرو هستند. وحشي گري و شتابزدگي اين بي سر و پاها براي قلع و قمع و کشتار همه عناصر و جريانهاي مترقي جامعه دليلي بر ضعف مفرط و توخالي بودن آنهاست. آنها پهلوان پنبه هاي ميداني اند که هنوز حريفانشان يعني انقلابيون و ميهن پرستان کشور شمشيرهايشان را از نيام بيرون نکشيده اند. آنگاه که برق شمشيرهاي بران ما را ببينند مثل سگ هاي ترسوئي زوزه کشان به هر طرف خواهند گريخت و در ميان ملت بزرگ ما، که بي صبرانه انتظار برافروخته شدن شعله هاي دومين قيام مسلحانه خويش را ميکشد، هيچ پناه و پناهگاهي نخواهند يافت.


    يادداشت سياسي روز

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران، شماره 139، 14 شهريور 1360

 

در زندگي روزمره همواره ديده ميشود کسي که در باره تحقق امري و يا دست يافتن به هدفي اميد بيشتري نسبت به ديگران دارد، ومبنا و اساسي براي اين اميد بيشتر خود مي بيند، نسبت به آن ديگران نگران تر هم هست. چه نگران واقعأ کسي است که موجبي براي قطع اميد از موضوع مورد نگراني خويش نمي بيند و يا کم ميبيند. بعبارت ديگر اميدهاي ما همواره با نگراني هاي ما همراهند و اميدهاي بسيار با نگراني هاي بسيار. اين قضيه در زندگي سياسي و در عرصه منازعة نيروهاي سياسي هم کاملأ صادق است.

امروز هم ما که اينهمه در بارة تکامل انقلابي اوضاع، پيروزي انقلابيون و شکست خيانتکاران و دشمنان آزادي اميدواريم و براي اين اميدواري خويش مبنا و موجبات بسياري را ملاحظه ميکنيم و در نوشته ها و گفتگوهايمان با ساير عناصر انقلابي بر ميشماريم، نميتوانيم در عين حال نگران نباشيم. اين اميد بسيار ماست که نگراني ما را بسيار کرده است. مبناي اميد ما کلية شرايط عيني و ذهني مساعدي است که همه از وحدت نظر و روحية دگرگوني طلب مردم ما و خصوصأ طبقة کارگر ما و از پوشالي بودن دشمنان ما و توخالي بودن قدرت آنها حکايت ميکند: از اينکه جنبش انقلابي در ميان کارگران و طبقات دمکراتيک جامعه بحد کافي مبنا دارد، عناصر و گروه هاي مبارز در همه جا حٌي و حاضرند، اوضاع بين المللي بحال ما مساعد و اوضاع داخلي انفجارآميز ميباشد. اما نگراني ما از آنست که همة اينها باشد و بموقع و به دقت بهره برداري نشود، ترديد و تذبذب و تعلل و مسامحه بر افکار رهبران و عوامل ذهني محيط ما حاکم گردد، به آن خود ويژگي هائي که شناخت و دقت نظر در آنها راهگشاي تبديل قوه به فعل يک انقلاب و پيروزمندي آن در تحت يک شرايط مشخص است - خود ويژگي هائي که از تفاوت شکل هاي مختلف تکامل انقلاب در شرايط انقلابي متفاوت بر ميخيزد - توجه نشود و بلکه صرفأ به سابقه ذهني تکيه گردد.

طفلي است در شکم مادر دست و پا ميزند و بي تابي ميکند، 9 ماهش گذشته و ماما هم هست، ولي چه بسا به شکل خاصي بايد اين طفل تولد پيدا کند، انبرک و گيره اي بخواهد و يا ابتکاري براي عمل آن لازم باشد. در اينجا واي از دست آن کسي که اين حالت خاص و الزامات آن را نبيند و نفهمد و با لاقيدي و بي مبالاتي مدعي شود که بس اين درد از بي تابي طفل نورسيده نيست، يا اين طفل نه ماهه نيست و هنوز وقت کار ماما نرسيده است. طبيعتأ نتيجه اين حرف فاجعه خواهد بود. واگر مادر هم زنده بماند طفل بيچاره حتماً خواهد مرد و بچه ي زنده، مرده اش تولد خواهد يافت ! در صورتيکه هم درد مادر از طفل درون خود بود و هم طفل براي بيرون آمدن بالغ و آماده بود و هم ماما بود.

امروز اشتباه ترين و لاقيدانه ترين اظهار نظر، نظري است که آمادگي و پختگي وضع را براي اوجگيري انقلاب مردم و تعويض حکومت ارتجاعي کودتا با يک حکومت انقلابي متکي به قيام مسلحانه مردم نبيند و در قضاوت خويش صرفأ به مشتي جزميات و سوابق ذهني اتکاء کند. براي مثال اين نظر که گويا اوجگيري انقلاب هميشه و تحت هر شرايطي با يکرشته اعتصابات و تظاهراتهاي عمومي پيش ميآيد و اينکه آغاز قيام و بدست گرفتن سلاح در همه حال با شيوع فوق العاده فعاليت عملي و خود بخودي توده ها بايد همزمان و مطابقه داده شود. يا اينکه همانطور که قيام بهمن بعنوان نبرد قطعي و مسلحانه مردم با حکومت ارتجاعي شاه طرح هيچيک از سازمانها و جريان هاي در گير در انقلاب مردم نبود، اکنون هم قيام نيازي نيست که طرح سازمان ها و جريانهاي در گير در مبارزة کنوني عليه حکومت ارتجاعي خميني باشد و به ابتکار آنها آغاز گردد. يا اينکه اگر آمادگي براي هجوم مردم به مراکز قدرت رژيم کودتا وجود ميداشت لازم بود که مردم نظير چند هفته و يا چند روز مانده به قيام بهمن 57 در خيابان ها فرياد زنند که «رهبران، رهبران ما را مسلح کنيد» و در آنصورت ميشد گفت که توده ها واقعأ و جدأ به قيام متمايل و براي به کف گرفتن سلاح در آمادگي بسر مي برند. البته بنظر ما هم اکنون و مدتيست که بخش انبوهي از کارگران ما، جوانان ما، زنان و مردان به تنگ آمدة شهرهاي ما و حتي تعداد بيشتري از آن توده اي که در آن روزهاي تاريخي (در آستانه قيام بهمن 57) چنان فريادي را ميزدند همان فرياد را ميزنند و سلاح را مي طلبند. ولي اين فريادها را بايد با گوش هوش شنيد نه با گوش معمولي ! اي بدابحال آن رهبراني که همه جا و در هر زمان تنها با گوش معمولي خود ميخواهند صداها را تشخيص دهند و محتويات درون اين صداها را درک کنند، در حاليکه فريادها گاهي در دل است و نه بر نوک زبان و چه بسا فرياد دل بلندتر و تيزتر از فرياد زباني باشد !

امروز آن گروههائي که به اتکاي اين حرفها و يا اظهار نظرهاي مشابه به اين نتيجه ميرسند که انگار توده آماده نيست و در نتيجه تا زماني که ظواهر قابل روئيتي از حرکت خودانگيختة توده ها براي قيام پديدار شود بايد همچنان فعاليت سازماني عادي تبليغ سياسي را در محور فعاليت انقلابي قرار داد اشتباه بزرگ و بلکه هلاکت باري را مرتکب ميشوند. آنها بخيال خود تلاش ميکنند که تودة نا آماده را براي قيام آماده کنند و اوجگيري انقلاب را سرعت بخشند، ليکن در واقع بر عقب ماندگي خويش از ذهنيت توده و احيانأ بر عدم توانائي خويش در رفع سريع اين عقب ماندگي و حل ناآمادگي هاي خودشان پرده مي کشند و در نتيجه با اينکار به حرکت عوامل ذهني انقلاب يعني حرکت تشکيلات هاي انقلابي و از اين طريق به انقلاب زيان مي رسانند.

مبارزه کنوني عليه حکومت ارتجاعي کودتا مبارزه اي بدون مقدمات قبلي نيست، بلکه ادامة دو سال و چند ماه کشاکش ميان نيروهاي ارتجاعي و مترقي، طرفداران استبداد و دمکراسي، در شرايط جديد پس از بهمن 57 است. اين مبارزه دنباله و بسط و تکامل مبارزة حق طلبانه ايست که خصوصأ از يکسال باينطرف عليه جريان ارتجاعي ولايت فقيه و منسجم ترين سازمان آن يعني حزب جمهوري اسلامي و ارگانهاي حکومتي آن دائمأ پر و بال گرفت و شدت و حدت يافت. دقيقأ همين مبارزه همه گير و در حال گسترش بود که مرتجعين حاکم را به کودتا و کشيدن شمشير عريان بروي تشکيلاتهاي مبارز واداشت. اين بدين معناست که کشاکش ميان آزادي و استبداد، ميان مردم و ارتجاع جديد، به نقطه تعيين و تکليف رسيده، به درجه اي رشد يافته که بقاي يکي تنها با فناي ديگري ميسر ميباشد. ما در سرمقالة نخستين شماره سال نو مرادمان همين بود هنگاميکه اعلام کرديم که : «سال 1360 سال تعيين تکليف است»، و همة نيروهاي متخاصم درگير در صحنة سياسي کشور چاره اي جز آن ندارند که نبرد قطعي را آغاز کنند و آغاز ميکنند. نبرد قطعي هم يعني جنگ. اکنون اين جنگ با کودتا و کشتار وحشيانة خميني و دار و دسته اش آغاز شده است. کودتا و کشتار يعني جنگ، و پاسخ جنگ هم تنها جنگ ميباشد و نه هيچ چيز ديگر. اما جنگ انقلابيون همانا قيام مسلحانه است. فعاليت سياسي عادي و تبليغ سياسي کار ثابت و هميشگي انقلابيون است، ولي اکنون تنها بر زمينة جنگ، حول محور جنگ، ميتواند و بايد تکامل پيدا کند - همانطور که همة کارهاي دشمنان ما نيز امروزه بر زمينه و حول محور کشتار و سرکوب مسلحانه حرکت ميکند.

اما خطاست اگر تصور شود عمليات انقلابي ترور و ضربت و بمب گذاري هائي که امروز در جبهة مخالفت انقلابي با حکومت کودتا رواج يافته ميتواند بمنزلة يک برنامه جنگي جدي براي انقلابيون تلقي گردد. اين عمليات که بقول اجراء کنندگان آن جنبة ايذائي دارد واقعأ هم صرفأ داراي جنبه ايذائي است و تنها دشمن را ايذاء ميکند، حال آنکه يک برنامة جنگي واقعي در شرايط کنوني بايد نابودي و نه ايذاي دشمن را هدف قرار دهد - همانطور که کشتار و سرکوب دشمن هم براي ايذاي انقلاب و انقلابيون نبوده بلکه براي نابودي آنهاست. اين عمليات حداکثر ميتواند بعنوان مقدمات اجراي يک برنامة جنگي واقعي، بعنوان بخشي از يک تدارک جنگي از لحاظ پرورش نيروهاي قيام کننده جمع آوري سلاح و مهمات وغيره و نه بعنوان خود جنگ، در جريان يک تدارک جدي منظور گردد. همچنين اين عمليات بعنوان جزئي از برنامه کلي، بعنوان فرعي که به اصل خدمت ميکند، يعني بصورت يکرشته عمليات کمکي که پيشروي يک قيام را تسهيل ميکند، ميتواند و بايد بهنگام قيام بکار گرفته شود. ليکن ارتقاء اين نوع عمليات به سطح برنامة اصلي انقلابيون و تصور اينکه با اين نوع عمليات ميتوان پاي حل مسئله قدرت رفت، يا دشمنان را به موقعيت تدافعي و خلق را به موقعيت تهاجمي کشاند، اشتباه آميز است.

آنچه امروز توده مردم که از حکومت جنايتکاران کودتا منزجر هستند... [ چند کلمه ناخوانا] ... که موفقيت هاي انقلابي ... [چند کلمه ناخوانا] ... و مؤيد انقلابيون ميشود. اين شوق و تائيد دقيقأ نشانگر آنست که تودة مردم، چه روشنفکر و محصل و چه کارگر و پيشه ور و بازاري، خواهان برچيده شدن بساط جهنمي اين حکومت و اعمال قهر عليه آن هستند - به عبارت ديگر مايل به جنگ با اين حکومت اند. ليکن اين عمليات، جنگي نيست که بتواند توده هاي مردم را دسته دسته به ميدان عمليات جنگي جلب و حول اجراي يک برنامة جنگي عليه حکومت فاسد متشکل و مجهز کند و يا امکان حمايت فعال براي آنها بگشايد. زيرا اين نوع از عمليات بنا بر خصلت انفرادي و شکل پنهاني خود نمي تواند خود را به توده متکي گرداند و به تشکل و تجهيز مردم در مبارزه شان بر عليه کودتا ياري رساند. جبهة اين نوع عمليات روشن نيست، منطقه عمل آن معين نيست، امکان حمايت جمعي (نه انفرادي) از اين نوع عمليات گشوده نيست، جلب وتشکل و تجهيز توده مردم به گرد اين نوع عمليات ميسر نيست، انبوه مردم نقشي براي خود در اين نوع عمليات نميتوانند ببينند و در نتيجه در حد تماشاچي باقي ميمانند - حال آنکه مردم بهيچ رو نه ميخواهند تماشاچي باشند ونه بايد تماشاچي باشند. تنزل نقش مردم به موقعيت تماشاگري، هر چند يک تماشاگر مشتاق و مشوق، خطريست که ميتواند کار انقلابيون را به شکست بکشاند و قانون تنازع بقاء و انتخاب اصلح يعني اين قانون را که هر که از نظر زور و وسيله دفاع قويتر است، برتر است بر ميدان منازعه نيروهاي سياسي در گير در جامعه حاکم گرداند و در اينصورت برنده آن کسي خواهد بود که قدرت آتش برتري دارد و نه آنکه لزوماً حق دارد.

امروز آن گروه هائي که اين نوع عمليات را نه به عنوان جزئي از يک برنامة کلي و متناسب با نقش فرعي و کمکي آن بلکه بعنوان يک برنامه اساسي و مرحلة کاملي از مبارزه در دستور کار قرار ميدهند، به کليه عواملي که انقلابيون را به سرعت عمل و تعيين تکليف فرا ميخواند توجه ندارند و بعلاوه به نيروي خود کم بها و به نيروي دشمن پر بها ميدهند و وقت را به زيان جبهة انقلاب تلف ميگردانند. زيرا اولاً اين شرايط مساعدي که براي اوج گيري انقلاب و خيزش مردم وجود دارد هميشگي نيست. هم اکنون ما متوجه ميشويم که چگونه انبوه مردم صرفاً به تماشاچي و ناظر صحنه درگيري ميان انقلابيون و حکومت تبديل شده اند و چگونه حوصله ها از حرکت بطئي و شل کاري هاي شخصيتها و نيروهائي که خلق منتظر قاطعيت و اقدام فوري و کوبنده از جانب آنها بود سر ميرود. و بعلاوه چگونه تعداد روز افزوني از نيروي انقلابي فعال مردم، يعني قشر پيشرو کارگران، جوانان پر شور همه شهرها، بخش متعهد و وفادار به انقلاب ارتش و اجزاء انقلابي گروهاي سياسي گوناگون، که همگي عوامل محرکة يک توفان انقلابي عظيمي را در کشور ميتوانستند وميتوانند تشکيل دهند، بخاطر نبود يک برنامه جنگي قاطع و بموقع از جانب شخصيت ها و نيروهائي که چشم آنها متوجه شان بود، به ارزاني تلف ميشوند و تعداد بسياري هم تلف شده است. زيرا دشمن بيکار ننشسته و براي حفظ حاکميت خود حتي اگر ما معتقد باشيم که اين حاکميت بهر حال دوام چنداني نخواهد کرد، تا آنجا که بتواند خواهد گرفت و خواهد کشت و ميگيرد و ميکشد و کاري هم به اين ندارد که ما با او در حال مبارزه باشيم و يا در خانة خودمان نشسته باشيم، وطبعأ بلاتکليف ماندن اين نيروي انقلابي فعال و حاضر به عمل جامعه و يا مشغول بودن آن به مبارزاتي که هنوز به معناي نبرد قطعي نيست تنها بسود اوست و دست او را در قلع و قمع و سرکوب توده اي که به قلع و قمع متقابل و سرکوب متقابل برنخاسته است باز ميگذارد. در اين ارتباط نتيجه فلاکتبار سياستهاي انفعالي و شل کاري ها و اتلاف وقت هاي رهبران جنبش در جريان کودتاي 28 مرداد 32 و برخي کودتاهاي ديگر دنيا پيش روي ماست. البته شک نيست که اين حکومت جهنمي چندان بي پايه و پشتوانه است و با چنان انبوهي از گرفتاري ها و تضادهاي اقتصادي و سياسي روبرو است که نمي تواند براي مدت قابل توجهي خود را سرپا نگهدارد و مانند حکومت هاي کودتا در ايران محمدرضا شاهي و شيلي و اندونزي و مانند آنها به تثبيت خويش موفق گردد. ولي اين امکان هست که با وقت تلف کردن ها و مرحله کاري هاي انقلابيون و ضعف رهبري جنبش، اوضاع بزيان انقلاب هم تکامل يابد و با غلبه خستگي انتظار و انفعال بر مردم و توسعة بلاتکليفي و سر در گمي در ميان اجزاء پيشرو و فعال توده ها و همچنين زير تيغ رفتن ارزان تعداد زيادي از انقلابيون و گروه هاي مبارز ميدان براي بازيگري دار و دسته هاي ارتجاعي ديگر، رضاخان هاي جديد يعني بازيگري ارتش و مآل انديشي هاي ابر قدرتها در تحت شرايط بحراني و بهم پاشيدگي اقتصادي و سياسي کشور گشوده گردد و بدينسان ابتکار عمل از دست نسل انقلابي امروز ربوده شود.

ثانياً از بررسي توان و امکانات نيروهائي مانند بني صدر و سازمان مجاهدين يعني آنهائي که فعلاً و عملأ انجام اين نوع عمليات ايذائي را برنامه خود و مرحله اي در مبارزه خود با حکومت قرار داده اند بر ميآيد که قطعأ آنها به نيروي خود چه ازلحاظ امکانات بسيج نظامي و چه از لحاظ پشتوانة توده اي کم بها و به نيروي دشمن چه از لحاظ قوة نظامي اش و چه از لحاظ پايگاه اجتماعي اش پر بها ميدهند. گوئي هنگاميکه ميگويند حکومت پوشالي است و مردم از وضع به تنگ آمده و در حالي انفجاري بسر مي برند و چه و چه، خود باور ندارند، وگرنه اگر چنين است دليلي ندارد که به ايذاء مشغول باشند و به تعيين تکليف نپردازند و يا چنين وزني را که امروز به مصاحبه ها و موضع گيري هاي بين المللي خويش ميدهند به اين کارها بدهند. بديده ما همة اينها از اين کم بها دادن و از آن پر بها دادن، و در آخرين تحليل از نديدن آمادگي و توان مردم و روشن گوئيم از کم اعتمادي (اگر نه بي اعتمادي) به مردمي برميخيزد که با انقلابي دنيا را تکان دادند و اميد بسيار است باز هم به جلوداري ستارخان ها و کوچک خان هاي زمان خود تکان دهند و اين لجن هاي متعفن پاشيده بر انقلاب 57 را از ساحت کشور پاک گردانند.

برنامة پرولتاريائي در کشور ما امروز تنها يک برنامه جنگي ميتواند باشد و برنامة جنگي پرولتاريا قيام مسلحانه است. ليکن اين برنامه با پيشقراولي و ابتکار جناح متشکل وابسته به اين طبقه ميتواند و بايد به مرحلة اجراء در آيد. اي کمونيست ها و گروه هائي که به استناد اعتقادات کمونيستي خويش مدعي پيشرو بودن و پيشقراول بودن هستيد، هم اکنون زمان نشان دادن پيشرو بودن و پيشقراول بودنتان است. بزرگترين اشتباه در اوضاع خطير کنوني اينست که گروه هائي که جنبش کمونيستي ما را تشکيل ميدهند هنوز کاري نکرده، شکستي نخورده، پاي انجام تکليف تاريخي و بزرگي که شرايط و تاريخ در برابر آنها نهاده است نرفته، در خود فرو روند، به بررسي و وارسي خود بپردازند – که اسفا شنيده شده است که برخي به اينکارها مشغولند – ويا آنکه هيبت توخالي دشمن آنها را بگيرد و عقب ماندگي خويش را بحساب نا آمادگي توده ها بگذارند – که باز اسفا برخي ديگر ظاهراً چنين مي انديشند – و يا بالاخره به نقش عظيمي که در صورت قاطعيت و انسجام و تصميم در اين اوضاع و احوال مي توانند ايفاء کنند پي نبرند و منتظر ديگراني باشند که مدعي پيشروي و پيشقراولي نسبت به آنها بوده اند.

بدانيد که در انقلاب مشروطة ايران بهنگام کودتاي خائنانه محمد علي شاهي اين چپ ترين جناح بود که سر به طغيان برداشت و پرچم نجات انقلاب و کشور را بدست گرفت. در انقلاب جمهوري خواهانة چين هم بهنگام کودتاي خائنانه چيان کايچک باز اين چپ ترين جناح يعني کمونيستهاي چين بودند که قيام کردند و راه پيشروي انقلاب و نجات مردم چين را گشودند. در همه انقلابات و جنبشهاي ملي بهنگام بروز کودتاهاي ارتجاع، کم و بيش اين جناح چپ است که تکان ميخورد و بايد بخورد. امروز هم انقلاب ايران با کودتاي خائنانه خميني و دار و دستة ننگين او روبرو شده است، و اي آنهائي که خود را جناح چپ اين انقلاب بحساب ميآوريد بايد به خودتان تکان بدهيد و بپاخيزيد !


    آيا هيچگاه نيروئي کوچک مي تواند وظيفه اي بزرگ بر دوش بگيرد؟

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران –  شماره 141، 8 مهر 1360

 

اين حقيقت بديهي است که يک انبار عظيمي از باروت و مواد قابل احتراق با هر شيئي مشتعل کننده اي که به سويش پرتاب شود، چه بزرگ و چه کوچک، و چه حتي با اصابت دقيق يک گلوله مي تواند به انفجار و حريق کشيده شود. يک جنگل خشک و گرما زده اي را چه با افکندن خرمن عظيمي از آتش در آن چه با زدن مشعل شعله وري به گوشه اي از آن و چه حتي با چيله کبريتي مي توان آتش زده به عبارت ديگر انبار باروت هر چقدر حجيم و جنگلي باشد از درخت و گياه، هر چقدر انبوه و عظيم هر آينه اگر رطوبت نداشته و واقعا خشک باشند، با اصابت شيئي آتش زائي کوچک و توليد شعله حقيري هم مي تواند آتش گيرند و در هم کوبيده شوند. تنها تفاوت اين است که با قوه عظيم در آن واحد مي توان حريق عظيمي را ايجاد کرد و انبار و جنگل فرض شده را در ظرف مدت کم و بيش کوتاهي فرو کوبيد، حال آنکه با قوه حقير تنها مي توان شعله اي پديد آورد و بتدريج و طي مدت بلندتري به حريق عمومي و فرو کوبيده شدن تمامي انبار يا جنگل اشاره شده نائل گرديد. ولي در هر در حال نتيجه يکي است، منتهي در مورد اول ما کم و بيش بطور ناگهاني با يک احتراق و انفجار عمومي روبرو هستيم و حال آنکه در مورد دوم ما با رشد زنجيروار و سرايت نوبتي شعله اي که در يک نقطه افروخته شده است به نقطه اي ديگر يعني با سير تدريجي ولي تصاعدي شعله اي کوچک به حريقي بزرگ روبرو مي باشيم.

در شرايط مساعد و قابل انفجار سياسي در يک جامعه هم وضع همينطور است و به هيچ رو کوچکي و بزرگي يک نيروي انقلابي نمي تواند در تصميم و عزم آن نيروي انقلابي براي توليد حريق انقلاب در آن شرايط نقشي تعيين کننده ايفا کند و اين بدين معناست که هنگاميکه شرايط عيني و ذهني جامعه براي قيام آماده است، اين وظيفه اي است در برابر همه قواي مترقي و پيشرو در آن جامعه صرفنظر از کوچکي و بزرگي و قوت و ضعف آنها، ولي بسته به بزرگي و کوچکي و قوت و ضعف نسبي نيروهاي قيامگر، با نيروئي که به درک اين شرايط و وظيفه ناشي از آن رسيده است، شکل و طريق ممکن براي گسترش و سراسري شدن قيام تغيير مي کند و سياست هاي متفاوتي اتخاذ ميگردد. به عبارت ديگر برخلاف پاره اي تصورات جزمي در جنبش ما با يک نيروي کوچک و مصمم و بشرط اتخاد سياست و تاکتيک مناسب در تحت يک شرايط مساعد و قابل انفجار سياسي ميتوان ناقوس يک قيام همگاني و ملي را بصدا درآورد، منتها بصورت ايجاد شعله اي که به حريق تکامل پيدا مي کند.

قيام مسلحانه ستارخان سردار ملي ايران در زمان انقلاب مشروطه نيز از همين نوع بود و کاملا ثابت کرد که در تحت يک شرايط مساعد و قابل انفجار سياسي ( که بر اثر کودتاي قاجار بوجود آمده بود) حتي شعله افروزي نيروي قليل مصمم و کارداني در گوشه اي از کشور (آنهم گوشه اي از شهري) هم ميتواند پس از چندي به حريقي عظيم تکامل پيدا کند و حکومت کودتا را در هم فرو کوبد.

اين مطالب را از اين لحاظ در اينجا طرح کرديم که همرزمان ما يعني کمونيستهاي کشور ما، که طبعا هنوز نيروي کوچکي را در جنبش سياسي تشکيل ميدهند، در رودروئي با شرائط انفجارآميز و جانبازي طلب کنوني کشور که وظيفه قيام را در دستور کار قرار ميدهد، خود را نبازند و تصور نکنند که کوچکي و قلت فعلي ما ميتواند بار چنين وظيفه اي را از دوش ما بردارد. يا آنکه گويا بعلت کوچکي و ضعف نسبي ما انجام چنين وظيفه اي ناممکن است. برعکس بسيار هم ممکن و در حد توانائي همه ماست.

فقط تشخيص وظيفه، تصميم و تفکري سليم و خلاق لازم است.

بدانيد اي رفقا، که در جريان زدو خوردهاي تاريخي و تکامل مبارزه طبقات و ملتها لحظاتي پيش ميآيد که غيرت، همت، سرعت عمل، تصميم و عزم جازم در تعيين سرنوشت نيروهائي که جنبش انقلابي و ترقيخواهانه يک کشور را نمايندگي ميکند، در تعيين شکست يا موفقيت فوري يا مرحله اي جنبش در آن کشور، نقشي عظيم ايفا ميکند. به عبارت ديگر نحوه برخورد و رفتار عوامل ذهني محيط يعني دسته ها و سازمان ها و رهبران آنها در اين لحظات تعيين کننده ميشود. اين حکم درباره همه نيروها، کوچک و بزرگ، از جمله ما کمونيستها صادق است. در چنين زمانهائي گاه ميشود که جنبشي عظيم و تشکيلاتهاي وسيع و پرنفوذي بدليل تذبذب و شل کاري و عدم اعتماد بنفس و يا برعکس غرور بيجا و درنتيجه سهل انگاري رهبرانشان ناگهان از هم مي پاشند و به تکه هاي خرد و پراکنده اي تبديل ميشوند، و حال آنکه برعکس گروهاي کوچک و نوپائي به دليل درک صحيح و بموقع، وظيفه شناسي و غيرتمنديشان ناگهان به نيروئي منسجم و عظيم و عاملي قطعي در تکامل آتي مبارزه تبديل ميگردند.

بعلاوه کمونيستها به عنوان وجدان بيدار طبقه پيشرو بايد در پيشاپيش جنبش آزادي در کشور ما حرکت کنند و نه در دنبالچه آن و يا در انتظار حرکت ديگران، ولي پيشرو بودن در عمل است که ميتواند و بايد ثابت شود. به همين دليل يک کمونيست قبل از آنکه درباره توانائي و آمادگي مادي خويش بيانديشد بايد درباره وظيفه و نقش خويش انديشه کند و پيشتازي خويش را مدلل سازد. براي مثال از کمونيستهاي آلباني در شرايط اشغال فاشيستي کشورشان الهام بگيرند که بنا به گفته خودشان با کمترين درجه آمادگي نداشتن کادر و ضعف هاي متعدد و حتي فقدان پايگاهي قابل توجه پرچم جنگ انقلابي خلق آلباني را يکتنه برافراختند، خود پيشاپيش همه به جنگ اشغالگران شتافتند و در جريان آن يک به يک بر همه کمبودها و ضعف هاي خويش نيز غلبه کردند.

ما در شماره هاي پيشين نشريه درباره اوضاع کنوني کشور و وظيفه عاجل و غيرقابل صرفنظري که اين اوضاع در پيش پاي انقلابيون کشور ما قرار ميدهد حرفهايمان را زده و نوشته ايم.

امروز همه نيروهاي انقلابي و متعهد کشور موظفند به خيانتکاران رذلي که اينگونه شمشير به روي ملت ايران کشيده و کشور را به اين وضع نکبت بار و ظلماني کشانده اند اعلام جنگ کنند، و منظور ما از اعلام جنگ هم خود جنگ است. دو سال و چند ماه کشاکش توده هاي مردم و نيروهاي مترقي جامعه با جريان ارتجاعي، فاسد و خيانت پيشه اي که در پي انقلاب بهمن 57 به تجديد بساط استبداد قرون وسطائي جديد و تسليم در برابر ابرقدرتها به اتکاي مکر و فريب مذهبي مشغول شد، سرانجام به لحظه تعيين تکليف رسيد. با کودتاي ناجوانمردانه و خائنانه خميني و آخوندمآبهاي خونخوار طرفدار او بدوره همزيستي پرکشاکش و ناپايدار نيروهاي ماهيتا متخاصم ترقيخواه و ارتجاع قدرت گرفته مذهبي پايان داده شد. از اين پس مردم ايران تنها با قهر و خونريزي ميتوانند راه وصول به هدفهاي انقلابي را که امروز لگدمال مشتي ملاي متقلب و خائن شده است هموار کنند و کشور خود را از اين وضع پرآشوب، ناامن و بحراني نجات دهند. به عبارت ديگر قيام مسلحانه تنها راه مقابله با کودتا و عاجلترين وظيفه عملي و سازماني نيروهاي انقلابي و ملي کشور ما در لحظه حاضر است. اين وظيفه در وهله نخست بر دوش پيشتاز جنبش آزادي ايران يعني کمونيستهاي ايران ميباشد.


    طبقه کارگر، انقلاب دموکراتيک و مبارزه براي قدرت سياسي

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران – شماره هاي 145 و 146، آبان 1360

 

(1)

کودتاي خرداد ماه فقيه براي ادامه حاکميت فقيه عليه خلق و برقراري حاکميت خلق آخرين بقاياي آزاديهاي سياسي را از جامعة ما زدوده و راه رابراي سازش و وابستگي رژيم کنوني به يک يا چند قدرت امپرياليستي باز نمود. دوران مسالمت آميز ادامه انقلاب دوم و تحول قدرت سياسي بعداز قيام بهمن ماه 1357 به حاکميت همه جانبة خلق يعني جمهوري دمکراتيک به رهبري طبقه کارگر و يا حاکميت نيم بند خلق يعني يک جمهوري به رهبري بورژوازي ملي پايان پذيرفت.

خارج شدن آخرين بقاياي بورژوازي ملي از قدرت، يعني جناح بني صدر، و پيوستن خرده بورژوازي سنتي در قدرت به بورژوا - فئودال هاي متحد بگرد حزب جمهوري اسلامي به لغو آخرين بقاياي دمکراسي که بصورت آزاديهاي محدود براي بورژوازي ملي و خرده بورژوازي و محددوتر براي کارگران و دهقانان و نيروهاي سياسي متعلق و منتسب به آنان بود، منجر گرديد. يک کاسه شدن هيئت حاکمة مستبد و مشروعه گر کنوني و در پيش گرفتن سياست سرکوب همه جانبة خلق، راه را براي سازش و وابستگي به يک يا چند قدرت امپرياليستي که از مدتها قبل نشانه هائي از آن از جانب هيئت حاکمه کنوني در مورد گروگانها، جنگ، قراردادها و غيره ديده شده بود، هموار نمود بدين ترتيب ادامه انقلاب دوم براي حل مسائل اساسي جامعة ما يعني مسئلة خواستها و حقوق دمکراتيک طبقه کارگر، مسئله ارضي - دهقاني، مسئله وابستگي و رهائي ملي، مسئله مليت ها و حقوق ملي، مسئله زن و بالاخره آزاديهاي سياسي براي طبقات و نيروهاي دمکراتيک وملي و غيره با سرنگوني قهرآميز حکومت مستبد و مشروعه گر بورژوا - فئودال کنوني گره خورد. براي طبقه کارگر به عنوان طبقه پيشرو در انقلاب دمکراتيک ملي دوره جديدي از وظايف سياسي و عملي آغاز گشت. دوره جديدي که مهم ترين وظيفة عملي آن قيام مسلح بر عليه حکومت مستبد و مشروعه گر کنوني و مهمترين وظيفة سياسي آن برقراري حاکميت خلق، يعني يک جمهوري دمکراتيک به رهبري طبقه کارگر (جمهوري دمکراتيک خلق) ميباشد. به عبارت ديگر مهمترين هدف سياسي قيام مسلح برقراري جمهوري دمکراتيک خلق و مهمترين گام عملي در برقراري حاکميت خلق، قيام مسلح ميباشد. در نتيجه و در يک کلام، نياز فوري مردم ما در انقلاب دمکراتيک کنوني، يعني آنکه همة قدرت بايد در کف مردم باشد، در دستور روز طبقات دمکراتيک و ملي جامعه ما و در راس آن طبقة کارگر و پيشروانش قرار گرفته تا آنرا از طريق قيام مسلح عملي سازد.

در شرايط کنوني جامعه ما، بويژه با توجه به دوران طولاني دنباله روي طبقه کارگر در مسائل انقلاب دمکراتيک از طبقات ديگر يعني خرده بورژوازي و بورژوازي ملي از انقلاب مشروطه تا کنون، روشن شدن ذهن طبقه کارگر از لحاظ درک وظايف سياسي خويش، و در حلقه مرکزي آن برقراري حاکميت خلق تحت رهبري خود، حائز کمال اهميت است. قيام توده اي مردم در بهمن ماه 1357، هر چند که با سرنگوني رژيم کمپرادور - فئودال پهلوي به پيروزي مهمي دست يافت، ولي به سيادت طبقه کارگر در انقلاب و برقراري جمهوري دمکراتيک خلق، که شرط اساسي در پيروزي انقلاب و کسب دمکراسي و رهائي ملي است، منجر نشد. در اين دوره طبقه کارگر دنباله روي خرده بورژوازي سنتي در پيشبرد و تکوين انقلاب و سرنگوني قدرت سياسي ديکتاتوري کمپرادور- فئودال ها بود. تجربيات دو سال و اندي بعداز قيام، همانطوريکه تجربيات انقلابات ساير ملل در عصر حاضر نشان داده اند، قدرتهاي سياسي بينابيني جز براي مدت کوتاهي قادر به حفظ دستاوردهاي انقلاب در زمينه دمکراسي و رهائي ملي، آنهم البته بطور ناقص نخواهند بود. در عصر کنوني، يعني عصر امپرياليسم، انقلابات دموکراتيک همانطوريکه تجربيات تاريخي نشان ميدهند، زماني قادر به تحصيل دمکراسي و رهائي ملي به معناي کامل آن خواهند بود که حاکميت کامل خلق برقرار شود. يعني قدرت سياسي خلق به رهبري طبقه کارگر، که جمهوري دمکراتيک خلق ميباشد، بر پا گردد. حاکميت نيم بند خلق، فقط قادر به تامين و حفظ نيم بند دمکراسي و استقلال و آنهم براي مدتي کوتاه خواهد بود.

حرکت دنباله روانه طبقه کارگر بعداز قيام بهمن ماه نيز ادامه يافته و در مبارزه عليه تجاوزگران بعثي براي استقلال و مبارزه براي آزاديهاي سياسي عليه حزب جمهوري اسلامي و شرکاء عملأ به ارتش ذخيره بورژوازي ملي تبديل شده و نتوانست صف متحد و مستقل خويش را بنا نهاده و مبارزه جدي را براي برپائي يک قدرت سياسي تمام خلقي سازمان دهد. طبقه کارگر ايران ضمن آنکه در مبارزه عليه استبداد و امپرياليسم داراي وجه مشترک با بورژوازي ملي و خرده بورژوازي هواخواه آن است ولي در عين حال بايد بداند که مبارزه اش عليه استبداد و امپرياليسم و پيشگامي اش در انقلاب دمکراتيک به حکومت و قدرت سياسي متفاوت از مبارزه بورژوازي ملي ميرسد. يکي به حاکميت همه جانبة خلق که تضمين کنندة دستاوردهاي خلق در زمينة آزادي و استقلال است و ديگري به حاکميت نيم بند خلق که برخي از دستاوردهاي خلق را در زمينة آزادي و استقلال براي مدتي تضمين خواهد کرد، منجر خواهد شد ! طبقه کارگر آزادي و استقلال را بطور همه جانبه براي مردم خواستار است ولي بورژوازي ملي و خرده بورژوازي هواخواه آن نيز که طالب آزادي سياسي هستند، از اينکه خلق همة قدرت را براي تضمين آزاديها و استقلال خويش در اختيار داشته باشند واهمه دارند. واهمه دارند از اينکه طبقه کارگر بهمراه متحد نزديکش دهقانان از اين قدرت براي کامل نمودن انقلاب دمکراتيک و گذار به سوسياليسم استفاده نمايد. بدين ترتيب طبقة کارگر نبايد در مبارزه براي آزادي و استقلال دنباله روي بورژوازي ملي و خرده بورژوازي باشد بلکه بايد براي حاکميت همه خلق مبارزه کند، آنطور که تا به حال نکرده است.

روشن شدن ذهن طبقة کارگر از لحاظ درک مهمترين وظيفة سياسي خويش، يعني برقراري جمهوري دمکراتيک خلق، از جنبه ديگري نيز حائز اهميت است. و آن نفوذ انحرافات رويزيونيستي و چپ نمائي تروتسکيستي در زمينة وظيفة طبقه کارگر در بارة مسئله قدرت در انقلاب دمکراتيک، در ميان خود طبقه است. انحرافاتي که از جانب رويزيونيستها و بطور عمده باند توده اي - اکثريتي از يکطرف و از جانب چپ نمايان از طرف ديگر بدرون طبقه کارگر مدتهاست که برده شده است.

رويزيونيست توده اي بعنوان ستون فقرات رويزيونيسم مدرن، انقلابات دمکراتيک را محدود به جنبة ضدامپرياليستي آن ( آنهم جنبة ضد آمريکائي ) آن نموده و با جدا کردن مسئله ملي از دمکراسي راه را براي رهبري طبقات غير پرولتري در مقياس ملي باز نموده تا اين انقلابات را در چارچوب رقابت دو ابر قدرت امپرياليستي سوق داده و محبوس نمايد. قائل شدن رهبري انقلابات دمکراتيک براي طبقات غير پرولتري از جانب رويزيونيستها و تئوريزه نمودن اين نکته که تحصيل حاکميت خلق محدود به رهبري طبقة کارگر نبوده و طبقات غير پرولتري نيز چنين رسالتي را بعهده دارند، در حقيقت يک روي سکه اي است که روي ديگر آن متوقف نمودن طبقه کارگر براي حرکت در راه ايجاد جمهوري دمکراتيک خلق و کرنش به طبقات ديگر و ادامه دنباله روي از اين طبقات است. همانطورکه حزب توده از سالهاي 1320 به بعد چنين کرده است.

انحراف چپ نمائي تروتسکيستي، با آنکه در مورد جمهوري دمکراتيک خلق لفاظي ميکند، از جنبة ديگر طبقة کارگر را از به ثمر رساندن انقلاب دمکراتيک و برقراري حاکميت خلق بازداشته و سعي در انحراف اين طبقه دارد. آنان نيز با محدود نمودن انقلاب دمکراتيک به جنبه ضدامپرياليستي آن و نفي مسئله دهقاني و مرتجع خواندن بورژوازي ملي و خرده بورژوازي منتسب به آن در اثر تجزيه طبقاتي (بزعم ايشان)، طبقة کارگر را که بدون متحدين واقعي و اصلي خويش (يعني دهقانان) و در برخي شرايط بدون متحدين موقتي خويش (مانند بورژوازي ملي و خرده بورژوازي منتسب به آن) قادر به پايان رساندن پيروزمندانة انقلاب دمکراتيک نيست به انحراف کشانده و از برقراري حاکميت خلق جلوگيري ميکنند. بدين ترتيب بجاي آنکه اهم فعاليت خويش را در ارتقاء مبارزه طبقاتي طبقه کارگر به پيشوائي اين طبقه در انقلاب دمکراتيک ايران گذارند، طبقه کارگر را محدود به مبارزة کار و سرمايه و «جنبش خالص کارگري» نموده و رهبري انقلاب را برعهده طبقات غير پرولتري گذارده و در نتيجه برقراري حاکميت خلق و جمهوري ناشي از آن را از ديگر طبقات طلب ميکنند. بدين ترتيب عملأ طبقه کارگر جز دنباله روي از ساير طبقات در مسائل انقلاب دمکراتيک وظيفة ديگري نداشته و نخواهد داشت.

در نتيجه طبقه کارگر که قيام مسلح عليه حکومت خودکامه و مستبد کنوني را در دستور روز قرار داده، ميبايستي هدف مهم آن يعني برقراري حاکميت خلق که در شکل حکومتي اش جمهوري دمکراتيک خلق نام دارد، را تبليغ کرده و گامهاي عملي رسيدن به آن را روشن نمايد. و همچنين ميبايستي در زمينة قدرت سياسي دست از دنباله روي از ديگر طبقات برداشته و با انحرافات درون خويش دست به مبارزه بيرحمانه اي زند. اينکه در شرايط کنوني رژيم مستبد و خودکامه تا چه حد در هم شکسته خواهد شد و آيا به پيروزي کامل و برقراري حاکميت خلق خواهد انجاميد، هيچکس نميداند، هرچند که احتمال برقراري حاکميت خلق و پيروزي کامل ضعيف است. ولي طبقه کارگر، بعنوان طبقه بالنده و پيشرو، براي پيروزي کامل در مبارزه، براي آزادي و استقلال کامل، براي انقلاب دمکراتيک پيگير، براي آن جمهوري که همه قدرت آن دست مردم باشد، يعني جمهوري دمکراتيک خلق، نهايت کوشش خويش را بکار خواهد بست. چه ميداند اين مهم فقط با رهبري او تحصيل خواهد شد و بس.اينکه چه طبقه اي در مبارزه با استبداد کنوني از لحاظ عملي بيشترين شانس موفقيت را دارد و عملأ قادر به انجام آن است، موجب نميشود که طبقه کارگر براي نياز فوري مردم به برقراري حاکميت خويش مبارزه ننموده و به حاکميت هاي نيم بند خلقي قانع گشته و دنباله روي ديگر طبقات گردد. جدا نمودن سرنگوني استبداد و مبارزه براي آزادي از برقراري حاکميت خلق بدنبال آن تحت عنوان «عملي نبودن» آن، خود انحرافي رويزيونيستي است. بقول لنين هرکس که براي آزادي و براي مردم دست به مبارزه ميزند و نه براي حاکميت مردم در حکومت، غير صادق و ناپيگير است. آنچنان غيرصادق و ناپيگير که فقط ميتواند در بهترين حالت راه را براي رهبري ديگر طبقات و حاکميت هاي نيم بند آنان باز نموده، جاروکش آنان شده و هرگز طبقه کارگر را حتي در آينده نامعلوم به جمهوري دمکراتيک خلق و گذر به سوسياليسم هدايت ننمايد.

( 2 )

گفتيم که حال که قيام مسلح عليه حکومت مستبد و مشروعه گر بورژوا - فئودال کنوني به مهمترين وظيفه عملي براي طبقة کارگر و پيشروان آن تبديل شده، هدف قيام و وظايف ناشي از آن براي طبقه کارگر و پيشروان آن حائز کمال اهميت و توجه است. گفتيم که هدف قيام فقط ميتواند برقراري حاکميت خلق و در بطن آن حاکميت کارگران و دهقانان و ديگر زحمتکشان، يعني آنچه که قيام بهمن ماه به آن دست نيافت، باشد.گفتيم که برقراري حاکميت خلق، يعني آنچه که بخاطر آن انقلاب دمکراتيک صورت ميپذيرد، در عصر کنوني يعني عصر امپرياليسم، بعهده و به رسالت طبقة کارگر ميباشد و نه ديگر طبقات و اقشار خلقي. گفتيم که روشن شدن ذهن طبقه کارگر ايران در مورد هدف مرکزي انقلاب دمکراتيک، يعني برقراري حاکميت خلق که در شکل حکومتي اش جمهوري دمکراتيک خلق نام دارد، دست کم از چند لحاظ حائز اهميت است.

يکي بعلت سابقه تاريخي و طولاني دنباله روي طبقه کارگر ايران از ساير طبقات در انقلاب دمکراتيک کشور ما از صدر مشروطيت تا کنون و کرنش و قانع شدن به رهبري و حاکميت هاي نيم بند خلقي آنان ميباشد. تجربيات نزديک به هفتاد سال شرکت قهرمانانه طبقة کارگر و پيشروان آن درانقلاب دمکراتيک کشور ما از زمان تشکيل حزب پرافتخار کمونيست ايران به رهبري حيدر خان، تا دوران حزب توده و بالاخره تا کنون، همگي حاکي از بفراموشي سپردن اين مهمترين هدف سياسي خلق و طبقة کارگر از انقلاب يا قبول ضمني آن و انحراف از آن در عمل است.

دوم بعلت نفوذ انحرافات گوناگون در ميان طبقه کارگر ايران تحت لواي مارکسيسم - لنينيسم از جانب رويزيونيستها به سرکردگي دارودستة خائن و مرتد توده اي - اکثريتي و از جانب چپ نمايان و يا کمونيستهاي مبتلا به اين بيماري در زمينة تئوريزه نمودن دنباله روي طبقه کارگر و انحراف از هدف مرکزي اش در انقلاب دمکراتيک ميهن ما ميباشد. انحرافاتيکه صفت مشخصه و مشترکشان محدود نمودن طبقة کارگر به فعاليت هاي اقتصادي و اتحاديه اي در درون خويش و بازداشتن طبقة کارگر از پيشوائي سياسي - عملي انقلاب دمکراتيک کشور ما و سپردن رهبري انقلاب به ديگر طبقات است. انحرافاتي که عليرغم قيافه و شکل هاي بظاهر مارکسيستي آن، فقط به يک نتيجة واحد براي انقلاب و طبقه کارگر ميرسند: و آن عدم برقراري و برپائي حاکميت همه جانبه خلق است. حاکميتي که در دستور روز انقلاب دمکراتيک ميهن ما بوده و هست و فقط به رهبري طبقه کارگر ميتواند ميسر گردد و بس !

سوم بعلت ضعف و پراکندگي سياسي و تشکيلاتي و نظامي طبقه کارگر نسبت به ديگر طبقات مخالف رژيم خودکامه کنوني و بويژه ائتلافي از بورژوازي ملي و خرده بورژوازي شهري به نمايندگي بني صدر - رجوي، با توجه به سابقة تاريخي و نفوذ انحرافات در ميان طبقه در هدايت کارگران به دنباله روي سياسي - عملي، کاملأ راه و زمينه براي حل شدن طبقة کارگر در ديگر طبقات مهيا ميباشد. اين مهم بويژه در شرايطي که طبقه کارگرمي بايستي براي قيام مسلح برانگيخته، تهييج و بسيج شده و سازمان يابد براي پيشروان طبقه و گروههاي مارکسيستي - لينينيستي حائز کمال اهميت مي باشد. اهميتي که با توجه به ضعف و پراکندگي سياسي و تشکيلاتي طبقه کارگر توجه صد چندان مي يابد. آنهم در شرايطي که طبقه کارگر تنها نيروي مخالف حکومت کنوني نبوده و طبقات کمپرادور - فئودال و همچنين بورژوازي ملي و خرده بورژوازي منتسب به آن چاره حکومتي خويش را در شکل سلطنت ديکتاتوري و يا «مشروطه» و يا در شکل جمهوري دمکراتيک اسلامي به صراحت مطرح نموده اند. البته برخورد طبقه کارگر به اين دو چارة حکومتي کيفيتأ متفاوت است که در جائي ديگر بايد بطور مشخص مورد بررسي قرار گيرد.

در نتيجه هدف مبارزه خلق و کارگران، يعني برقراري جمهوري دمکراتيک خلق، در وسيعترين ابعاد ميبايستي تبليغ شده و با مسائل سياسي - اقتصادي روزمره جامعة ما تلفيق يابد. اينکه طبقه کارگر در برقراري حاکميت خلق و کامل کردن انقلاب دمکراتيک ملي کنوني ميهن مان بلافاصله ناتوان بوده و قادر به عملي کردن فوري آن نيست، نبايد هدفش از مبارزة کنوني به سرنگوني استبداد و رژيم ولايت فقيه کنوني خلاصه شده و از تبليغ و کوشش براي برقراري حاکميت خلق و پيدا کردن راهنماي عملي آن سرباز زند. جدا نمودن سرنگوني استبداد و مبارزه براي دمکراسي از برقراري حاکميت خلق و دو مرحله اي برخورد نمودن به قدرت سياسي تحت عنوان «عملي نبودن» فوري آن انحرافي رويزيونيستي بوده و نميتواند زمينه ساز پيشوائي سياسي طبقه کارگر و تربيت آن براي انجام چنين مهم حتي در آينده اي نامعلوم شود. چنين تمايلي در صورت پيروزي حاکميت هاي نيم بند خلق نمي تواند از آن براي برقراري حاکميت همه جانبه خلق به رهبري طبقه کارگر سود جسته، و بناچار در هر لحظه از تکامل انقلاب، به دنبالچه اين جناح يا آن جناح و اين طبقه و آن طبقه تبديل شده و هدف مهم انقلاب را فداي منافع لحظه اي و روزمره خواهد نمود. لنين در زمانيکه جناح بلشويکي سوسيال دمکراسي در انقلاب 1905 داراي نفوذ کمي در ميان طبقه کارگر و بمراتب کمتر در ميان دهقانان بوده و در حزب نيز در اقليت بود، و برقراري جمهوري دمکراتيک از لحاظ عملي امکان کاملأ ضعيفي را داشت، مسئله يکي بودن کسب آزادي با کسب قدرت سياسي از جانب خلق و طبقه کارگر و فدا ننمودن منافع عمومي طبقه بخاطر منافع لحظه اي را تبليغ مينمود. او سوسيال دمکراتها را از قرباني نمودن منافع لحظه اي بر حذر داشته و ميگفت: «سوسيال دمکراسي به ما ميآموزد که منافع عمومي طبقه کارگر را بخاطر منافع لحظه اي فراموش ننموده، اجازه ندهيم برخي از شرايط ويژه در هر دوره از مبارزه باعث فراموشي ما از هدف اساسي مبارزه در کليت خود شود.» («مبارزه براي قدرت و ...» جلد 11 - ص 27)

برقراري جمهوري دمکراتيک پيشنهادي لنين در 1907 - 1905 عملي نشد و در انقلاب فوريه 1917 نيز جمهوري به سبک بورژوازي روسيه و به رهبري آن، آنطور که منشويک ها تبليغ مينمودند، عملي شد. ولي سال هاي مبارزه و کوشش براي کسب قدرت سياسي براي خلق و آماده سازي طبقه کارگر براي آن، عليرغم شکست هاي متعدد و لحظه اي، در شرايطي که بورژوازي بالاخره ناتواني خويش را در حل مسائل جامعه روس نشان داد، باعث گرديد که در عرض چند ماه طبقه کارگر روسيه برهبري لنين و بلشويک ها بتوانند پيشواي سياسي انقلاب روسيه و آنهم انقلاب سوسياليستي روس گردند !

در يک کلام براي طبقه کارگر و از ديدگاه جهان بيني اش يعني مارکسيسم - لنينيسم، مبارزه براي دمکراسي و رهائي ملي و تحقق شعارهاي اساسي انقلاب دمکراتيک ملي در عصر کنوني، يعني زمين، آزادي و استقلال ميبايستي در عين حال با مبارزه براي برقراري و برپائي حاکميت خلق عجين شده و يکي گردد. و برقراري چنين حاکميتي در شرايط کنوني تکوين مبارزة طبقاتي در جامعة ما از مجراي سرنگوني حاکميت ضدخلقي فقيه ميگذرد.

سرنگوني حاکميت ضدخلقي فقيه، معروف به ولايت فقيه، در شرايط کنوني جامعه ما، مبرمترين وظيفه دمکراتيک اقشار و طبقات خلقي و در راس آنان طبقه کارگر ميباشد. ولايت فقيه که بر مبناي تلفيق دين با حکومت به رهبري روحانيت استوار است، ولايتي است ارتجاعي و قرون وسطائي که از سنن و فرهنگ فئودالي و ما قبل سرمايه داري در جامعه ما نشئت ميگيرد. اين چاره حکومتي در شرايط معيني از مبارزه طبقاتي در جامعة ما، از جانب بخشي از خرده بورژوازي سنتي يعني جناح روحاني آن، در نيمه دوم دهه 1340 مطرح گرديد.

شرايطي که از يکطرف در برگيرندة شکست سياسي نيروهاي ملي گرا و همچنين نيروهاي منتسب به طبقه کارگر در قالب جبهه ملي و نهضت آزادي و همچنين حزب توده در رهبري خلق، و از طرف ديگر حرکت خرده بورژوازي سنتي ايران براي مبارزه با ديکتاتوري رژيم شاه و روي آوردن به روشنفکران خويش يعني جناحي از روحانيت بود، جناحي که خود با روحانيت بزرگ مراجع تقليد بعلت مماشات آنها با رژيم پهلوي در تعارض بود. در نتيجه چارة حکومتي «ولايت فقيه» در ضديت با سلطنت پهلوي و وابستگي آن به امپرياليسم با مرزبندي با ملي گرائي و دمکراتيسم پيگير طبقه کارگر و تجويز تلفيق دين با حکومت ارائه گرديد. با پيروزي قيام بهمن ماه 1357 به رهبري جناح روحاني خرده بورژوازي سنتي، اين چاره حکومتي به تدريج مورد استفاده اقشار و طبقات بورژوا - فئودال جامعه که بويژه در حزب جمهوري اسلامي لانه نموده اند، قرار گرفته و با جنبه عملي بخود گرفتن به چماقي عليه انقلاب دمکراتيک ما، عليه آزادي هاي سياسي و اجتماعي و بالاخره عليه برپائي ولايت مردم تبديل گرديد. در چنين شرايطي جدائي دين از حکومت و لغو و امحاء امتيازات فرقه اي مذهبي که از خواست هاي مهم انقلاب دمکراتيک است، تبديل به يکي از اساسي ترين خواست هاي دمکراتيک ملت ما گرديده است. در انقلابات دمکراتيک عصر کنوني به رهبري طبقه کارگر، تفکيک دين از حکومت، که يکي از خواست هاي مهم دمکراتيک خلق هاي در بند است، بطور کامل و به آساني صورت گرفت. انقلابات دمکراتيک در دوران کلاسيک و همچنين در عصر کنوني در مستعمرات و نومستعمرات به رهبري بورژوازي ملي و خرده بورژوازي شهري منتسب به آن، توانست بطور نسبي و اساسأ اين خواست مهم مردم را برآورده کند. هر چند که بورژوازي و خرده بورژوازي شهري براي جلوگيري از رشد و گسترش مبارزه طبقه کارگر و يا جلوگيري از پيشوائي سياسي انقلاب دمکراتيک در عصر کنوني، جوانبي از تلفيق دين با حکومت را در برخي از کشورها نگاه ميدارند. ولي در کشور ما که انقلاب دمکراتيک ملي جاري در جامعه و قيام بهمن ماه 1357 به رهبري جناح روحاني خرده بورژوازي سنتي صورت پذيرفته، مسئله جدائي دين از حکومت بعنوان يکي از خواستهاي مهم و اساسي خلق نه تنها عملي نگرديد، بلکه برعکس حکومتي که بر مبناي دين و به رهبري روحانيت ميباشد برپا گرديد. حکومتي که البته در بطن خويش حکومتي است سياسي با ماهيت بورژوا - فئودالي که در شرايط کنوني بر استبداد فقيه و ولايت آن استوار است. در نتيجه، در شرايط خاص ادامه انقلاب دمکراتيک کشور ما، جدائي دين از حکومت تبديل به يکي از اساسي ترين خواست هاي دمکراتيک مردم ما و در پيشاپيش آن طبقه کارگر گشته است. تنها طبقه کارگر ميتواند با برقراري حاکميت خلق، جدائي کامل دين از حکومت را برقرار سازد. بورژوازي ملي و خرده بورژوازي منتسب به آن قادر به جدائي کامل نبوده و دمکراتيزه نمودن جمهوري اسلامي يا جمهوري دمکراتيک اسلامي، خود شاهدي بر اين مدعاست. چه طبقه کارگر که چشم انداز سوسياليسم را مد نظر دارد، بيشتر از بورژوازي خواهان کامل نمودن يک انقلاب دمکراتيک تمام عيار است تا بتواند زودتر و آسان تر به سوسياليسم گذر کند.

خلاصه کنيم. در شرايط کنوني ادامه وتکوين انقلاب دمکراتيک ملي کشور ما با سرنگوني حکومت مستبد و مشروعه گر بورژوا - فئودال کنوني گره خورده و قيام مسلح خلق و در راس آن طبقه کارگر و پيشروان آن به منظور سرنگوني ولايت فقيه و برقراري ولايت خلق در دستور روز قرار گرفته است. تحقق خواستهاي اساسي مردم ما، يعني تامين حقوق دمکراتيک طبقه کارگر، حل مسئلة دهقاني، حل مسئلة وابستگي و تامين رهائي ملي، حل مسئلةزنان، حل مسئلة مليت ها و حقوق خلق ها و ... بالاخره جدائي دين از حکومت بعنوان خواست مبرم کنوني نه فقط منوط به سرنگوني ولايت فقيه کنوني است، بلکه درعين حال و همزمان منوط به برقراري حاکميت خلق، يعني برقراري جمهوري دمکراتيک خلق است. البته در عصر کنوني يعني عصر امپرياليسم و انقلابات پرولتري، کامل نمودن انقلاب دمکراتيک و برقراري جمهوري دمکراتيک خلق نه بعنوان يک مرحله طولاني تاريخي، بلکه بعنوان يک مرحله گذار به سوسياليسم، براي طبقه کارگر مطرح ميباشد. طبقه کارگر انقلاب دمکراتيک را که در عصر کنوني در عين حال جنبه ضدامپرياليستي نيز يافته، براي آن رهبري نميکند تا هر آنچه بورژوازي ملي بعلت ضعف تاريخي خويش قادر به انجام آن نيست، بپايان رساند. طبقه کارگر براي آن انقلاب دمکراتيک را رهبري کرده و به کامل نمودن قطعي آن علاقمند است تا بتواند سريعتر و آسانتر به سوسياليسم گذر نموده و شرايط قبلي براي انقلاب سوسياليستي را تدارک ببيند. قيام مسلح طبقه کارگر و پيشروان آن با هدف فوري برقراري حاکميت خلق عليه حاکميت فقيه بمنظور گذار به سوسياليسم و دورنماي انقلاب سوسياليستي در دستور روز قرار گرفته است. ولي طبقه کارگر بعنوان طبقه پيشرو و بالنده انقلاب دمکراتيک ملي کشور ما، براي پيروزي کامل در مبارزه براي محو کامل رژيم مستبد نهايت کوشش خود را بکار خواهد بست. براي طبقه کارگر کسب دمکراسي بمعناي برقراري حاکميت خلق، و در شکل حکومتي اش جمهوري دمکراتيک خلق نام دارد. اگر طبقه کارگر در سرنگوني رژيم کنوني بطور کامل موفق نشود، مسلمأ از درهم پاشيدگي نسبي کنوني و برقراري حکومت هاي بينابيني مترقي بمنظور رسيدن به حاکميت همه جانبه خلق استفاده خواهد کرد ولي مسلماً آنرا هدف خويش قرار نداده و آنرا تبليغ نخواهد کرد.

 


    پيام اتحاديه کمونيستهاي ايران خطاب به همه کمونيستهاي ايران

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران –  شماره 156، 29 اسفند 1360

 

رفقا، اعضا و هواداران جريانهاي کمونيستي ايران !

همانطور که ما بارها تاکيد کرده ايم، با کودتاي خائنانه خميني و دار و دسته اش شرايط مبارزه طبقاتي و ملي در کشور ما کيفيتا تغيير يافت. مردم ايران با حاکميت مطلق دارو دسته مرتجع و مزدور صفتي روبرو شدند که با تمام قدرت براي سرکوب عوامل محرکه انقلاب 57 و دستاوردهاي سياسي، اجتماعي و ملي آن وارد عمل گرديد. استبداد سياه توام با سياست تسليم و خيانت ملي در مناسبات حکومت کودتا با ابرقدرت ها موقتا بر کشور ما چيره گشت. طبعا در اين شرايط وظيفه مسلم کليه نيروهاي وفادار به اهداف مترقيانه انقلاب 1357 ايران بود که در برابر تهاجم خونين و مسلحانه ارتجاع به مقاومتي خونين و مسلحانه دست زنند و با تمام قدرت در برابر سرکوب انقلاب و سير قهقرائي کشور بايستد.

بر اين پايه، امروز ما کمونيستهاي ايران بعنوان وجدان بيدار انقلابي ترين طبقه جامعه و مدافعان پيگير آزادي با وظيفه عاجل و خطيري روبرو هستيم که همانا قيام مسلحانه براي نجات انقلاب و کشور ميباشد. تبديل جنگ خيانتکاران حاکم عليه مردم، به جنگ مردم عليه خيانتکاران حاکم –  اينست فوري ترين تکليف انقلابي روز ! بررسي اوضاع و احوال اقتصادي و سياسي جامعه، وضع سياسي و اجتماعي حکومت کودتا و موقعيت عيني و ذهني مردم ما تماما امکان براه افتادن موفقانه چنين جنگي را در لحظه حاضر و سرنگوني قهرآميز ارتجاع ضدملي حاکم را ثابت ميکند. زيرا امروز خميني و دارودسته مزدورش بيش از هر زمان با بحران فزاينده اقتصادي و سياسي شديدي روبرو بوده و در انفراد سياسي کاملا عياني قرار گرفته اند و همچنين داراي قدرت نظامي يکپارچه و قابل اتکائي هم نيستند، حال آنکه توده هاي مردم با بيصبري و انتظار کاملا محسوس و قابل رويتي از هر حرکت مسلحانه واقعا ترقيخواهانه و متکي به خودشان که بر عليه اين حکومت صورت گيرد و هدف فوري خويش را سرنگوني اين حکومت قرار دهد، پشتيباني ميکنند و براي پيوستن بدان و گسترش و به پيروزي رساندن آن آماده اند.

تجربه دو ماهه قيام مسلحانه سربداران در جنگل هاي شمال که بدست سازمان ما يعني اتحاديه کمونيست هاي ايران سازمان يافته است درستي اين ارزيابي را نشان داده است.

حکومت خميني با کيفيت نازل و ناتوانيهائي که در بسيج و بکارگيري نيروهايش عليه ما نشان داد جداً بحران زدگي خويش را در عمل عيان ساخت. شکست مفتضحانه برنامه محاصره و سرکوب 22 آبان ماه دشمن و طرز عمل رسوا و ضربه پذيرش در جريان دو درگيري 18 و 20 آذر و دوم دي ماه پوشالي بودن اين حکومت و نيروهاي جنگي اش و همچنين نااستواري وحدت و هماهنگي درون اين نيروها را ثابت کرد. بعلاوه پشتيباني شگفت آور معنوي و بعضا مادي مردم آمل و بابل و پيرامونيهاي آنها و حتي عقب مانده ترين نواحي جنگلي از قيام ما و برنامه جنگي ما در همين فاصله کوتاه ما را مطمئن ساخت که قيام مسلحانه درخواست روز توده هاي مردم ماست و توده ها با شور و شوق حمايت خويش را اعلام ميکنند. مردم اين نواحي در برخورد به نبرد مسلحانه ما در گفتگوها و رفتارهاي خويش نشان داده اند که بي صبرانه در انتظار گسترش اين نبرد به شهرها و روستاهاي خويش و ايجاد امکانات ايفاي نقش و همچنين شرکت مستقيمشان در اين نبرد هستند. نبرد مسلحانه سربداران در هر نقطه که آواي جنگي ما بگوش مردم رسيده با استقبال روبرو شده است –  به يک نقاله اميد واقعي تبديل شده است ! اينست که ما مطمئنيم به پيروزي و مطمئنيم هم از نظر تئوري و هم از نظر تجربه عملي کوتاهمان !

اي رفيقان کمونيست و اي پويندگان راه طبقه کارگر ! امروز قيام سربداران يک واقعيت عيني و يک جبهه واقعي انقلابي در برابر حکومت سفاک کودتاست. راه سربداران يعني راه قيام مسلحانه، راه اقدامات مسلحانه پراکنده و ترور فردي نيست که توده ها را در نقش تماشاچي رها کرده و سرانجام به سرخوردگي بکشاند. اين شعله ايست که بزودي دنيا خواهد ديد که خرمن خشم توده هاي ملت ما را گر خواهد داد و اين مظهر سفاکيت و جهالت را به محاصره خلق خواهد افکند. اين راه نجات انقلاب و کشور ماست. اما همچنين اين يک دستاورد بزرگ جنبش کمونيستي ماست: چه اين کمونيستها هستند که پرچم اين راه پيروزمند را برافراشته اند و اين خون آنهاست که هم اکنون اين راه را براي حرکت همه انقلابيون و آزاديخواهان ميهن ما هموار ميکند و شستشو ميدهد.

امروز ما کمونيستها بايد بپاخاسته و دليرانه پرچم نبرد با دشمنان مردم را در يکي از خطيرترين لحظات تاريخ کشورمان بدوش گيريم و بدوش ميگيريم. اتحاديه کمونيستهاي ايران وظيفه خود ديد که اين پرچم را بدوش گيرد و بدوش گرفت، ولي هشدار که مشي هاي انحرافي و خودپرستي هاي موجود در جنبش ما مانع از انجام اين تکليف تاريخي توسط همه ما گردد ! اکنون به تحقيق روشن است که هر جرياني در جنبش ما که در حال حاضر راهي جز از قيام مسلحانه برگزيند قطعا در برابر واقعيت ستبر موجود که همه چيز را تابع تفنگ گردانيده، خواهد پاشيد و بقا نخواهد يافت. آن رهبراني که در شرايط تاريخي موجود پيراون خويش را به صبر و انتظار و يا فعاليت هاي عادي روزمره اي که مرکز ثقل آنها را نبرد مسلح تشکيل نميدهد، دعوت ميکنند راه انفعال و نابودي سياسي خويش را هموار ميکنند و همچنين بره وار هواداران خويش را به زير تيغ دشمن ميکشانند. آنها فردا بيشک مورد لعن تاريخ و بازماندگان حرکت خويش قرار خواهند گرفت.

پس بيائيد رفقا، اي همه انقلابيون طبقه کارگر و کمونيستهاي کشور ما، متحدانه اين پرچم نجات بخش و پيروزمند را که هم اکنون در صفحات شمالي کشور برافراخته شده محکم بدست گيريم و محکم در اهتزاز نگهداريم و با اتحاد و يکي کردن صفوف پراکنده خويش در زير آن گسترش و پيروزي اين قيام پويا را تضمين کنيم. بيائيد تا با فشردن دستهاي يکديگر در جريان حادترين نبرد امروز کشورمان به پيشروان واقعي توده ها تبديل شده و با اتکا به آموزشهاي رهائي بخش جهان بيني علمي و انقلابيون راه واقعي نجات مردم و پيروزي انقلاب در کشورمان را نشان دهيم و همه مردم را در زير رهبري طبقه کارگر متحد گردانيم.

 

پيروز باد قيام مسلحانه سربداران !

سرنگون باد حکومت خونخوار و خيانتکار خميني !

مرگ بر ابرقدرتهاي سفاک غرب و شرق – آمريکا و روس !

برقرار باد يک نظام جمهوري واقعا ملي و مردمي !

به قيام مسلحانه سربداران بپيونديد و همه نيرو و توان خويش را در خدمت گسترش و پيروزي آن قرار دهيد !

اتحاديه کمونيستهاي ايران

8 ديماه 1360


 

 

بيانيه هاي سياسي و اطلاعيه هاي نظامي سربداران


    بيانيه قيام سربداران

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران – شماره 147، 3 آذر 1360

 

مردم قهرمان ايران !

ما سربدارانيم که عليه حکومت بيداد خميني و براي نجات انقلاب و کشور بلاديده مان قيام کرده ايم. اين بساط تاراج و جهل و آدم کشي و خيانت بايد برچيده شود و برچيده خواهد شد و به همت قيام دليرانة توده هاي انقلابي ايران و فرزندان سربدارشان آزادي از چنگال ديو استبداد و دغلکارانة مذهبي نجات خواهد يافت. راه استقلال ميهن اسير ما همواره خواهد گشت. به آشوبگريها و شرارت هاي آخوندهاي خونخوار و دستجات توطئه گر وابسته به ابر قدرتها پايان داده خواهد شد و يک نظام جمهوري واقعا مردمي و متکي به اراده و آراء خلق بر ويرانه هاي نظامات قرون وسطائي و وحشيانة سلطنتي و ولايت فقيه، برپا خواهد گشت. سوگند به آزادي و شرافت انساني که از پاي نخواهيم نشست تا پيروزي کامل بدست آيد و مردم بپاخاستة ايران به تمامي اين آمال انساني خويش که خلاصة اهداف انقلاب شکوهمند بهمن 57 ايران است نائل گردد. يا سر ما بدار آويخته خواهد شد ويا آنکه ما سر جنايتکاران حاکم و دشمنان دغلکار خلق را بدار خواهيم آويخت. از اين رو هست که ما خويشتن را سربداران ناميده ايم. ما همان سنتي را خواهيم گذارد که 600 سال قبل قيام پيروزمند سربداران خراسان و مازندران و گيلان و کرمان عليه حکومت هاي جابر وقت و تجاوزکاران مغول گذارد.

 

اي مردم ايران !

ديگر تحمل حکومت بيداد و آدمکشي مشتي خونخوار و خميني خائن در راس آنها کافيست. کودتاي ناجوانمردانة خميني و ارتجاع تبهکار مذهبي انقلاب توده هاي ميليوني ملت ما و ثمرات آنرا بباد داد. خونهاي دهها هزار جوان که بخاطر کسب آزادي و نجات کشور از يوغ ديکتاتوري دست نشانده و جنايتکارانة پهلوي بزمين ريخته شد تمامأ لگدمال شد. کشوري که تازه ميرفت با همت و فداکاري توده هاي بپاخاستة ما در راه استقلال و شکوفائي ملي گام بردارد، بازيچة دست گروهي آخوند خيره سر و تاريک انديش شد و بار ديگر به راه تسليم در برابر بيگانه و زد وبند با ابرقدرتها افتاد. خيانت آشکار در قضية تحويل گروگان هاي جاسوس اکنون به خيانت کامل در مسئلة جنگ مقاومت در برابر تجاوز بعثي هاي عراق و اربابان توطئه گرشان کشيده شد. کجا ملت ما ميداند که در پس پردة تزوير و بوق و کرناي تبليغاتي خميني و دار و دستة فريبکارش، که دائمأ جبهه ها را خالي گذارده و در پشت جبهه ها آشوب و فتنه بپا ميکنند، چه معاملاتي بر سر خاک وطن و آبرو و حيثيت رزمندگان ما صورت گرفته و ميگيرد.

امروز از جمهوريت و اصل انتخابي بودن ارگان هاي حکومتي و احترام به آراء عمومي که آن هم به نحو بسيار ناقصي در کشور ما مطرح شده بود، جز نامي باقي نمانده است. جمهوري اسلامي خميني و دار و دسته اش چيزي جز يک دستگاه فساد و زور و قلدري آخوندي نيست. خميني دغلکار رژيم مطلقة سلطنتي را در شکل و شمايل مذهبي و بر تلي از بدن هاي متلاشي شدة جوانان انقلابي ما بار ديگر احياء کرده است. حکومت شلاق و چوبة اعدام خميني و شرکاء روزي نيست که خون صدها جوان و نوجوان، زن و مرد و حتي فرزندان خرد سال مردم را به زمين نريزد. صداي گلوله همچنان و هر شب از زندان ها و بازداشتگاه هاي فراوان جمهوري اسلامي بگوش ميرسد. نسل انقلابي و جوان ايران در خطر نابودي است و تمام مردم ايران داغدار شد. آشوب و شرارت خميني و دار و دسته اش ملتي را به عزا و کشوري را بسوي اضمحلال و از هم پاشيدگي کامل کشانده است. حکومت جهل و خود پرستي و خيانت اين پير روباه متقلب، صنعت و کشاورزي و علم و فرهنگ ملي را به حال رکود و افول کشانده و آسايش و امنيت فردي و اجتماعي را در ميهن ما به يکباره از ميان برداشته است.

پس بايد همت و غيرت کرد و بار ديگر بپاخاست و گلوله را با گلوله و خون را با خون پاسخ گفت.

اي دشمنان خونخوار و دغلکار ملت ! بدانيد که امروز دست انتقام تاريخ از آستين ما سربداران بيرون آمده است و مطمئن باشيد که امروز همة فرزندان شريف اين ملت سربدارند ويا سربداران اند.

 اي رفيقان کارگر و اي برادران و خواهران رنجبر در همة شهرها و روستاها !

اي جوانان دلير و ملت شريف و انقلابي ايران !

اي گروه ها و دستجات انقلابي سراسر کشور !

يکدل و متحد بپاخيزيد !

از توپ وتشر توخالي و تير وتفنگ پوشالي مشتي اشرار و اوباش بي آبرو نهراسيد. خيمه و بارگاه اين خيره سران را که هواي سلطنت به سرهاي بي مغزشان زده است بيرحمانه به آتش کشيد و بدانيد که پيروزي از آن توده هاي بپاخاسته و مسلح مردم است و دشمنان دغلکار ملت سخت زبون و وحشت زده و بي پايه و ريشه اند.

اي مردم دلير مازندران و اي فرزندان رشيد آمل و بابل و ساير شهرها و روستاهاي دشتها و کوه هاي شمال !

اين شد که نخستين ميدان جنگ سربداران و اولين قربانگاه دشمنان کينه توز ملت ايران خطة گرد پرور شما باشد. اينجا نخستين سنگر شعله کش قيام سربداران و آغاز گاه قيام حريق آساي عمومي مردم ايران خواهد بود. بپاخيزيد و به قواي مسلح سربداران ايران بپيونديد. تا با بسيج و بنا کردن سپاهي عظيم همة مازندران و سراسر ايران را به ميدان جنگ آزادي با استبداد تبديل کنيم و ميهن عزيزمان را آزاد گردانيم.

 

درود بر مردم انقلابي ايران !

افتخار بر شهيدان بخون خفتة انقلابمان !

پيروز باد قيام مسلحانة سربداران !

سرنگون باد حکومت تبهکارانة خميني و دار و دستة خونخوارش !

مرگ بر ابر قدرت ها و نوکرانشان !

برقرار باد نظام جمهوري واقعأ ملي ومتکي به توده هاي خلق !

 

سربداران

آبانماه 1360


    اهداف فوري قيام سربداران

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران – شماره 147، 3 آذر 1360

 

ما سربداران از پاي نخواهيم نشست تا اين خواست هاي بحق انقلابيون و مردم بلاديدة ما، که فوري ترين هدف هاي قيام کنوني است، تحقق پيدا کند:

1- سرنگوني حکومت بيداد خميني خائن و بساط جهنمي استبداد، خيانت ملي و جهالت پروري و تشکيل فوري يک حکومت انقلابي موقت. حکومت انقلابي موقت بايد متکي به توده هاي مسلح مردم بوده و به آموزش نظامي و تسليح عمومي مردم بپردازد. تنها بدخواهان و دشمنان نقابدار مردم اند که در زمان پيروزي قيام به خلع سلاح مردم خواهند پرداخت.

2 - دعوت مجلس مؤسسان ملي در فاصلة کوتاهي پس از پيروزي قيام مسلحانه مردم توسط حکومت انقلابي موقت. اين مجلس بايد بر اساس انتخابات عمومي – آزاد و راي مخفي همة مردم تشکيل شود و همة افراد و آحاد بالغ ملت به جز اعضاي وابسته به دار و دسته هاي تبهکار و ضدملي دو رژيم جهنمي سلطنت پهلوي و ولايت خميني و دستجات جيره خوار و وابسته به قدرتهاي سلطه گر جهاني، چه آمريکائي و چه روسي، حق انتخاب شدن و انتخاب کردن را دارا هستند. در فاصله کوتاه موجود تا تشکيل مجلس مؤسسان، تمامي احزاب و سازمان ها و تشکيلات هاي ملي و ترقيخواه توده اي و صنفي بايد از آزادي کامل براي بحث و اظهار نظر و امکانات متساوي برخوردار بوده و در باره قانون اساسي آتي ايران و نظام جمهوريت آينده و همچنين نامزدهاي انتخاباتي خويش آزادانه تبليغ کنند. مجلس مؤسسان قانون اساسي نويني را که بيانگر مضمون و اهداف انقلاب ما باشد، تدوين کرده و عالي ترين مرجع قدرت در کشور خواهد بود.

3 - افشاء و لغو فوري کليه قراردادهاي اسارتباري که سردمداران رژيم جمهوري اسلامي با دولت ها و شرکت هاي استعماري بيگانه بسته اند و يا از گذشته همچنان نگهداشته اند. ملي کردن کلية سرمايه هاي امپرياليستي و وابستة گذشته و حال با تشريک مساعي و زير نظارت کارکنان مؤسسات مربوطه.

4 - لغو فوري کلية حقوق بزرگ مالکي و فئودالي در سراسر ايران و تقسيم کلية زمين هاي داير و باير و باغ و آب ملاکان و وابستگان رژيم کنوني در ميان توده هاي کم زمين و بي زمين روستاها –  اصلاحات ارضي بايد تمامأ زير نظارت و از طريق تشکيل انجمن هاي نمايندگان دهقانان صورت گيرد.

5 - تدوين فوري يک قانون کار مترقي و عادلانه براساس نظارت کارگران و کارکنان کارخانجات و مؤسسات توليدي کشور.

6 - تشکيل فوري دادگاه هاي فوق العادة توده اي با هيئت منصفه اي از ميان خود توده هاي قيامگر مردم براي محاکمه و مجازات کلية اعضاء و کارگزاران رژيم تبهکار کنوني. حکومت انقلابي موقت بايد بي درنگ مردم را براي سرکوب بيرحمانة همة ايادي وابسته به ضدانقلاب حاکم و نوکران و جاسوسان امپرياليستها و ابرقدرتها بسيج کند.

7- برسميت شناختن کلية آزادي ها و حقوق سياسي و اجتماعي مردم، آزادي بيان، قلم، تشکيلات، اعتصاب و تظاهرات و برابري کامل حقوق سياسي و اجتماعي ميان مرد و زن و همچنين اين آزادي ها و حقوق با تسليح عمومي مردم. حکومت انقلابي موقت بايد خودمختاري مليت ها را در چارچوب ميهن واحد ايراني پذيرفته و برابري مليت هاي کشور ما را تضمين کند. همچنين حکومت انقلابي موقت بايد رسمأ جدائي دين را از حکومت اعلام داشته و دين را بعنوان يک مسئلة وجداني و شخصي تلقي کند و به کلية تبعيضات مذهبي و امتيازات روحاني پايان دهد.

8 - بسيج مردم و کلية امکانات مادي و معنوي کشور براي نجات خوزستان و بيرون ريختن تجاوزکاران بعثي از خاک کشور. حکومت انقلابي موقت بايد قاطعانه از تماميت ارضي کشور حراست کرده و براي دفاع از ميهن در برابر دخالت هاي قدرت هاي بزرگ و احيانأ تجاوز نظامي آمريکا و روس و دست نشاندگانشان به خاک کشور ما به ايجاد آمادگي نظامي در ميان مردم و ارتقاء سطح امکانات دفاعي کشور از طريق بکارانداختن وسائل و ابتکارات داخلي و با اتکاء به مردم خويش بپردازد.

9 - اجراي يک طرح ضربتي اقتصادي براي خروج کشور از بحران اقتصادي موجود و هموار کردن راه رشد مشتمل بر خودکفائي اقتصاد ملي بر پايه حفظ وحدت کليه طبقات [يک کلمه ناخوانا] خلقي که در سيزده ماده توسط سربداران [يک کلمه ناخوانا] و بموقع خويش ارائه خواهد گشت.

10 - اعلام يک سياست خارجي کاملأ مستقل و انقلابي در عرصة روابط خارجي ايران با کشورهاي ديگر به پشتيباني از کلية جنبش هاي انقلابي، ضدامپرياليستي و ضداستبدادي در جهان و مخالفت صريح با هر دو دسته بندي امپرياليستي غربي و شرقي (آمريکائي و روسي).

ضمنأ ما سربداران به تبعيت از روش وحدت جويانه خويش و بمنظور حفظ اتحاد همة مردم عليه دستگاه پوشالي و به انفراد کشيده شدة خميني و دار و دسته اش از همة نيروهائي که از مواضعي ترقيخواهانه و ضدامپرياليستي عليه استبداد حاکم مبارزه ميکنند، و همچنين از مجاهدتهاي رئيس جمهور فعلي کشور ابوالحسن بني صدر، اعلام پشتيباني کرده و همگان را به اتحادي بزرگ عليه دشمن مشترک فراميخوانيم، و اطمينان داريم که برنامة ده ماده اي کنوني بيان خواستها و آمال شرافتمندانة همة مردم ايران و جناح هاي گوناگون مخالف مترقي است.

 

سربداران

آبانماه 1360


    بيانية قيام پنجم بهمن آمل

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران –  شماره 156، 29 اسفند 1360

 

«قدرت سياسي از لوله تفنگ بيرون مي آيد»، بدون اعمال قهر انقلابي هيچ طبقه و ملتي نخواهد توانست حقوق پايمال شدة خود را از چنگال جباران بيرون کشد. تاريخ بشريت، تاريخ جنگ طبقات و پيکارهاي خونين بين مرتجعين حاکم و رنجبران محکوم است. اين روند بي چون و چرا و هميشگي و همه جائي تاريخ است.

آزادي را جز در پرتو آتش قهر انقلابي، جز در پرتو جانفشاني بي محابا و جز در ساية يورش بردن دليرانه به کاخ ظلم و بيداد نتوان بدست آورد. با دشمنان آزادي تنها با زبان گلوله مي توان سخن گفت و بر اين حکم نيز تجربة اسارت و آزادي خلق ها مهر تائيد نهاده است.

رژيم خونخوار و جنايت پيشة خميني، يکي از تبهکارترين و فاسدترين رژيم هاي تاريخ بشريت، از آزادي کش ترين و درنده خو ترين رژيم هاي تاريخ، اين پس ماندة عفونت گرفتة لاشة جباريهاي قرون وسطي، اين نتيجة شوم پيوند جهل و قساوت رژيم قاجاري و فريبکاري و خودفروشي رژيم پهلوي، امروز بر سرنوشت ملت و ميهن ما حاکم گشته و بدتر از هر بيگانة سلطه گري بر مردم ما مي تازد. و پاسخ چنين نظامي ضد بشري را جز با زبان گلوله و همت و خشم انقلابي توده نتوان داد، و

قيام پنجم بهمن آمل حرکتي بود عظيم در اين جهت و تجربه اي ساخت شگرف و سترگ براي همة آنهائي که نمي خواهند تن به اسارت و بردگي دهند و بر آنند که آزادي را به قيمت خون به چنگ آرند.

سربداران ايران افتخار مي کنند که در چنين دوراني، دوران يورش بيرحمانة رژيم خميني به نيروهاي انقلابي و دوراني که هر روزش خون دهها رزمندة دلير بدست جلادان اين رژيم بر خاک مي ريزد، و خونخواران حاکم بر آنند تا با کشتار وحشيانة فرزندان خلق تخم يأس در دلها بپاشند، اين چنين حماسة بزرگي را خلق کردند.

***

سربداران ايران که از آغازين روز حرکت خود، بر آن بودند که رژيم خيانت پيشة خميني را با قيام در شهرها بايد به گور سپرد، ماه بهمن، ماه قيام خونين خلق و ماه براندازي نظام منحط و فرتوت شاهي را براي آغاز قيام خود در شهر آمل برگزيدند. نيروهاي سربدار بدنبال يک مانور نظامي و پشت سر گذاشتن «حلقة محاصره» اي که رژيم خميني کوشيده بود پس از شکست مفتضحانه اش در 22 آبان به گرد ما بوجود آورد ساعت 5/4 صبح روز پنجم بهمن وارد آمل شده و تا ساعت 5/9 شب در سطح شهر مستقر گرديدند. درگيري ما با نيروهاي دشمن پيش از ساعت 12 آغاز شده، در ظرف مدتي کمتر از يک ساعت دلاوران سربدار تمامي سطح شهر را از لوث وجود مزدوران خميني پاکسازي کردند. تمامي گشتي ها، همة انجمن اسلامي ها و تمام لانه هاي فساد خائنين مدافع نظام حاکم در مدتي کوتاه برچيده شد و تمامي جنايتکاران به سزاي خيانت هاي خود رسيدند. آنهائي که مقاومت کردند با آتش قهر سربداران نابود شدند و آنهائي که زنده دستگير شدند، در دادگاههاي انقلابي که رأي نهائي اش را مردم صادر مي کردند، به محاکمه کشيده شده مجازات لازم را ديدند. از اين دسته، 23 نفر با رأي و تصميم مردم بوسيلة نيروهاي ما اعدام گرديدند. درست يک ساعت پس از آغاز عمليات ما تمامي شهر آمل از آلودگي کثافات سپاهي و حزب الهي پاکسازي شده بود، و کوچه ها و خيابانهاي شهر شاهد شعف وصف ناپذير مردمي بود که ديگر سنگيني خفه کنندة چنگال جاسوسان خميني را بر حلقوم خود حس نمي کردند. ما قصد داشتيم مقرهاي دشمن نظير سپاه پاسداران، بسيج، بيدادگاه انقلاب، و روابط عمومي را نيز بر سر موجودات پليدي که در آنها لانه گرفته بودند ويران سازيم، ليکن مسئله وجود زندانيان سياسي در تمام اين مقرها و احتمال آسيب رسيدن به آنان ما را بر آن داشت که اين مقرها را تنها محاصره کرده به مجازات عناصري که براي کمک بدانجا روي مي آوردند، يا از آنجا خارج مي شدند، بپردازيم و چنين شد. ساعت 5/2 بعد از نيمه شب محافظين و نگهبانان اين مقرها نيز همه به سزاي خيانت هاي خود رسيده بودند. تيربار بالاي بسيج با تيربارچي و اطاقکش هم با يک موشک آر.پي.جي دود شده و به هوا رفته بود و ديگر هيچ صدائي از هيچيک از اين مقرها بيرون نمي آمد. از اين پس ما در چند محله شلوغ و پر جمعيت شهر: قادي محله، اسپه کلا و رضوانيه مستقر شده و به کار تبليغي پرداختيم. بسرعت برق انجمن هاي اسلامي و در و ديوارهاي بسياري از خيابان ها و کوچه ها از عکس هاي روباهان جمهوري اسلامي، خميني، بهشتي، رفسنجاني، و رجائي و ... پاکسازي شده و اوراق تبليغاتي و پوسترهاشان در وسط خيابان ها به آتش کشيده شد. و شعارهاي «مرگ بر خميني»، «زنده باد آزادي»، «زنده باد سربداران»، «يا مرگ يا آزادي» نقش آفرين ديوارها گرديد. و بانگ پر طنين «مرگ بر خميني» در کوچه و خيابان پيچيدن گرفت.

استقبال مردم قهرمان آمل از اين حرکت ما و شرکت فعالشان در آن مافوق تصور خود ما بود. براي نمونه بگوئيم سنگر بندي هاي محلات و کوچه ها و خيابان هائي که ما در آنها مستقر بوديم حتي يک موردش توسط سربداران صورت نگرفت، همة سنگرها را مردم و بويژه جوانان بستند. از همان لحظات اول جواناني از ما طلب اسلحه مي نمودند و ما نيز که در جريان پاکسازي شهر مقادير قابل توجهي سلاح بدست آورده بوديم، برخي از آنانرا مسلح کرديم. شور شعف ناشي از ورود سربداران به شهر در همه جا ديده مي شد و همه با جان و دل آمادة همکاري و ياري بودند. و جواناني در همان آغاز کار به همسنگران هميشگي ما تبديل گرديدند.

خميني خيانتکار خيلي مي کوشد از مردم ما جاسوس و ضد انقلابي بسازد. اما شرافت اين مردم برتر از آنست که همة تلقينات زهرآگين اين يک مشت ملاي جلاد و آبروباخته هيچ تاثيري بر آن بگذارد. خائنين تبهکاري که دشمني شان با آزادي و آزادگي و دلباختگي شان به جهل و فساد و واپس گرائي چشم بشريت را خيره ساخته است، خيلي مي کوشند مردم دلاور و آگاه ما را به ضديت با انقلاب و انقلابيون وا دارند، ليکن دانائي و شور آزاديخواهي مردم ما بس فراتر از آن است که حربه هاي پوسيده و زنگ زدة اين بقاياي جهل و فساد قرون وسطائي در آن ذره اي کارگر افتد. و اين همه را قيام پنجم بهمن آمل بروشني روز نشان داد. شور و دلدادگي مردم قهرمان نسبت به فرزندان سربدارشان و ايستادگي و فداکاري دلاوران سربدار در راه اين مردم صحنه هائي آفريد که تاريخ ما براي هميشه آنها را ثبت خواهد کرد. مردم دلاور آمل از همان لحظات آغاز، يک شبکة خبررساني براي ما تشکيل دادند و هر اتفاقي در هر گوشة شهر رخ داد بسرعت خبرش را به گوش رفقاي ما رساندند. تک تک جاسوسان دشمن را که احيانا هنوز باقي مانده بودند در کوچه و خيابان و خانه هاشان معرفي کردند. جوانان به ساختن سنگر، پرتاب سه راهي، پر کردن خشاب هاي خالي رفقاي ما در سنگرها و... پرداختند و هيچکس از هيچگونه همکاري دريغ نورزيد. و همين هم بود که جانيان حرفه اي دربار ولايت فقيه پس از عقب نشيني ما با مردم اين محلات رفتاري کردند که روي رفتار مغول ها و قزاقهاي روس با مردم ايران را سفيد کرد.

دشمن وقتي مزدوران خود را در شهر آمل کاملا نابود شده يافت، کوشيد تا از گوشه و کنار منطقه هرچه مي تواند نيرو گرد آورد و با سرعت و دستپاچگي تمام انجمن اسلامي هاي تمام شهرها و روستاهاي منطقه و اوباش حزب الهي اش را از همة شهرها با وانت و ميني بوس و... به اطراف شهر کشاند. نيروهائي که گرد مناطق استقرار ما را گرفتند از بابل، محمود آباد، بابلسر، ساري، قائمشهر، بهشهر، شيرگاه و... بدانجا کشانده شده بودند و عزاداري ها و تشييع هاي بعدي معدومينشان نيز نشان داد که بچه وسعتي به بسيج نيرو پرداخته بودند. ديوانة عقده اي، هادي غفاري با 300 نفر از چماقداران حرفه ئي اش، بوسيلة هواپيما از تهران خود را به آمل رسانده بود. و با چنين نيروئي که به مرز 3000 نفر مسلح و مجهز در پيرامون و درون شهر مي رسيد به اصطلاح حمله به ما و در واقع سوزاندن و غارت کردن خانه هاي مردم را شروع کردند. نام سربدار لرزه بر اندام اين جانيان مي افکند. حزب الله تا کنون يکي دو بار ضرب شصت سربداران را چشيده بود و خيلي از نور چشمي هايش را در روياروئي با دلاوران سربدار از دست داده بود. و در اينجا ديگر تنها سربداران هم نبودند که بايد به جنگشان مي رفت، مردم دلاور آمل نيز در پيوند ناگسستني با فرزندان سربدارشان در ميدان بودند. پس بايد هم از مردم زهر چشم گرفته مي شد، هم دورادور با سربداران درگيري مي شد. در دورترين نقاط شهر از مناطق استقرار نيروهاي ما، بر سر خيابانهاي اصلي سنگر ساختند و تيربار ژ3 و کاليبر 50 گذاشتند و بطوري بي هدف همه چير را دورادور به آتش بستند و زير حمايت اين آتش اراذل حزب الهي به خانه و زندگي مردم حمله ور شدند. ابتداء در حياطِِِ خانه ها نارنجک مي انداختند که بسياري از خانه هاي مردم منفجر شد، يا آتش گرفت. سپس وقتي مطمئن مي شدند کسي در آن نيست نزديک شده، در را شکسته و بر روي پشت بام سنگر مي ساختند. در چند مورد کساني را که مانع ورود آنها به خانه هاشان مي شدند به رگبار بستند، از جمله پيرزني 70 ساله را. جنايات اينان در حق مردم در مناطق پيرامون محلات استقرار ما روي چنگيزيان را سفيد کرد. بعد از ظهر روز ششم خبر از حملات وحشيانة اينان به مردم و سوزاندن خانه ها و رگبار بستن در جمعيت ها بسيار شد. از سوي ديگر نيروئي که ما در آنجا آرايش داده بوديم به لحاظ کمي با نيروئي که دشمن بر سر ما آورده بود بسيار متفاوت و نابرابر بود. اين شد که عصر گاه روز ششم تصميم گرفتيم حزب الله را به باغ هاي اطراف شهر بکشيم و اينکار را کرديم. قهرمانان سربدار با تاکتيک تهاجم و عقب نشيني، کشتار بسياري از جاسوسان حزب اللهي و سپاه در کوچه ها و محلات استقرار خود آرام آرام نيروهاي دشمن را به باغهاي سمت جنوب شهر کشاندند. در اين جريان عقب نشيني رفقاي دلاور ما قهرماني هائي از خود بروز دادند که براي تمام انقلابيون جهان نمونه و سرمشق ساخت. پس از اين عقب نشيني و در اين باغها بود که مصاف واقعي صورت گرفت که فرياد الامان حزب الله و سپاه به آسمان بلند شده بود و هيچ حزب اللهي به فرياد حزب اللهي ديگر نمي رسيد. تنها صداي «حزب الله عقب نشيني، حزب الله عقب نشيني» بود که شنيده مي شد و چون موشهاي کور زخمي آنها شان که زنده ماندند به سوراخ هاي خود خزيدند. عقب نشيني از ما بود و فرار از آنها. از اين منطقه ما ديگر به محلات بازنگشتيم و تا صبح هفتم، باز چندين سنگر مزدوران سپاهي را پاکسازي کرديم و در ساية اين عمليات پراکنده، با امنيت کامل به جنگل بازگشتيم. در طول تمام اين مدت از شامگاه روز پنجم تا صبح روز هفتم تعدادي از رفقاي ما در نبرد با مزدوران خميني به شهادت رسيدند، که اين عده رفقاي تيرباران شدة ما را نيز در بر مي گيرد. همة رفقائي که بلافاصله همان روز هفتم جلوي جوخه اعدام قرار گرفتند، رفقاي زخمي اي بودند که تا آخرين گلوله در سنگرهايشان مقاومت کرده و جسم مجروحشان به چنگ آدمکشان رژيم سفاک خميني افتاده بود. اينها بدون استثناء هرکدام يک يا چند زخم بر بدن داشتند و بهمين دليل هم هيچ کدام امکان سر پا ايستادن نداشتند و مجريان عدل اسلامي خميني آنها را بر صندلي نشانده اعدام کردند. اما رفقاي ما در همان حالت دليرانه و سينه سپر کرده رگبار جوخة اعدام را نيزپذيرا شدند، چرا که پيمان بسته بودند، در راه دفاع از خلق جان خود را بهيچ بگيرند و چنين کردند. اينان ستارگان هميشه تابان آسمان پيکار و مقاومت خلق دلاور مايند، نام و يادشان جاودانه باد. ما در آينده زندگي نامة تک تک اين رفقا را که مشحون از شور جانبازي در راه خلق، در راه زحمتکشان و در راه طبقه کارگر قهرمان ايران است، در اختيار همگان خواهيم گذاشت. يکي از رفقاي شهيد ما را اين جانيان تبهکار پيش چشم مردم زنده زنده به پشت وانت بستند و در خيابان ها کشيدند و تکه تکه اش کردند تا بلکه از ما و از خلق ما زهر چشم بگيرند. اما هيهات، چه دلچسب تقاص اين جنايات را از آنان خواهيم گرفت. آن روز دور نيست. به شرافت سربداري سوگند که آن روز دور نيست. خون اين دليران را از زير ناخن هايشان بيرون خواهيم کشيد. از سرنوشت خميني خائن و دار و دسته اش عبرتي خواهيم ساخت براي همة مرتجعين آيندة تاريخ.

در طول اين جنگ ها تا آنجا که ما تا کنون توانسته ايم بشمريم حدود 230 نفر از مزدوران سپاهي، بسيجي و حزب اللهي، به اضافه يک گشتي 3 نفرة انجمن اسلامي پليد که مي خواست به کمک بسيج بيايد، کشته شده اند و تعداد زخمي هايشان بيشتر از 500 نفر است.

حرکتي که ما در آمل بدان دست زديم نه تنها خود آمل و نه تنها مازندران و خطة شمال که تمامي ايران را تحت تاثير قرار داد. و به دنيا نشان داد که فرزندان دلاور اين خلق تا کجا حاضرند در نبرد با اين باند خائن و خونخوار پيش بتازند و حد نفرت مردم ما از اين خائنين تبهکار تا کجاست. و ما اين را مي توانيم با اطمينان کامل بگوئيم که امروز ديگر سربداران ايران در فکر و ذهن و قلب توده ئي بزرگ از مردم اين کشور زيست مي کنند و اين دستاوردي است بس عظيم و توشه ساز نبردهاي عظيم تر ما در آينده با دستگاه فاسد و اهريمني اين نببرة ناپاک ضحاک و حجاج بن يوسف.و درست در تلاش بستن همين درهاي اميد و اعتماد توده بروي ماست که جباران و جاسوسان حاکم بر سرنوشت خلق، مدام از ناچيزي، ناداني، نابودي، عامل بيگانه بودن و ... ما مي گويند. پنجم بهمن، ششم بهمن مي شود، بهمن نه ماه قيام خونين خلق، ماه «انقلاب شاه و مردم» مي شود، تعداد ما به 60 يا 100 نفر محدود مي گردد، مردم نه در کنار ما، روبروي ما قرار مي گيرند، همه کشته و اسير مي شويم و ... بدون اينکه هرزه درايان دروغ گو حساب کنند خود دچار چه نقيضه گوئي هائي گشته اند.

رفسنجاني ابله مي گويد: «مردم آمل يک پارچه با ما بودند و اينها را بيرون ريختند. اگر سپاه و ارتش اينها را بيرون ريخته بودند براي ما اين همه ماية خرسندي نبود و ما در کجا مي توانستيم 60 نفر اينها را جمعي گير بياوريم» (نقل بمعني از صحبت هاي رفسنجاني در اين مورد). هر کسي هم بيايد از او بپرسد که: اگر اينها جمعا 60 نفر بودند و تمام مردم شهر هم با شما بودند، سپاه و بسيج و حزب الله هم در صحنه بودند، توده ئي و اکثريتي هم که بروال هميشگي شان دم درگاه قدرت دم مي جنباندند، صدها نيروي سپاهي و نظامي هم در اطراف جنگل چند کيلومتري شهر در اختيار داشتيد، ديگرچه لزومي داشت اينهمه نيرو از نور و بهشهر و محمود آباد و بابل و بابلسر و ساري و روستاهاي منطقه به شهر بياوريد؟ اگر مردم با شما بودند و اينها هم 60 نفر فراري، هادي غفاري ديوانه را با 300 چماقدار مجنون چرا از تهران فرستاديد؟ شما چه کسي را مي خواهيد گول بزنيد؟ مردم را؟ هيهات، تنها مي توانيد خود را با اين دروغ هاي اسلامي تان دلخوش کنيد و بکنيد که آنچه بايسته است بر سرتان خواهد آمد.

سفيه بزرگ خميني خائن مي گويد: «.... ديديد مردم آمل چه بروزتان آوردند؟» و گله مي کند که: «رسانه هاي گروهي دشمن از اين موضوع (قيام آمل) گذشتند و هيچ نگفتند، اينجا که به نفع ما بود هيچ نگفتند.»

خميني درست همانند محمد رضا شاه در آخرين روزهاي حيات نکبت بارش، خودش را به حماقت مي زند. گوئي که اين لازمة اين برهه از زندگي جباران تاريخ است. او هم قيام دلاورانة مردم تبريز را، آشوب مشتي خارجي که شناسنامه ايراني در جيب شان گذاشته بودند، مي خواند. خميني مي خواهد وانمود کند که علت سکوت رسانه هاي گروهي امپرياليستي در مورد قيام آمل، اين بوده که قيام بسود رژيم او خاتمه يافته است. اما خودش هم در مورد برخي از مسائل اين قيام سکوت مي کند. آيا اينهم به همان دليل است؟ سربداران ايران تا کنون چندين اعلاميه و اطلاعية نظامي داده اند و اهداف و مواضع و خطوط تمايز خود با ديگر نيروهاي سياسي را روشن ساخته اند و اتحاديه کمونيستهاي ايران بصراحت اعلام داشته که، اين سازمان مبتکر و پايه گذار چنين جرياني دمکراتيک و انقلابي است و اينجا نيز اعلام مي داريم که عليرغم پيوستن برخي از اعضاء و هواداران پاره ئي گروههاي ديگر به جريان سربداران، هنوز هيچيک از سازمانها و گروههاي سياسي ايران بطور تشکيلاتي در نهضت سربداران شرکت ندارند – اما با همة اين تفاصيل، خميني، رفسنجاني، آن جوجه فاشيست سپاهي و همة اعمال مظلمه هر چه مي خواهند مي گويند و هر کجا مي خواهند سکوت مي کنند.

راست اين است که هم خميني، هم کارگزاران دربار ولايت فقيه و هم راديوهاي امپرياليستي همه دربارة اين قيام سکوت کرده اند، چرا که اين قيام و حرکت قيامگران سربدار به زيان تمامي آنهاست، نه که به سود يکي و به زيان ديگري. اين قيام نه حرکت مشتي سلطنت طلب است که راديو بختيار خيانتکار و راديو اويسي جلاد و راديو آمريکاي جهانخوار برايش سينه چاک دهند. اين قيام نه حرکت دار و دستة خميني و ملايان خودفروش حاکم بر ايران است که راديو مسکو، راديو باکو و راديو ملي برايش مديحه سرائي کنند و جاسوسان شناخته شده و آبروباختة توده ئي – اکثريتي برايش سنگر بکنند (کاري که در آمل و در خدمت سپاه پاسداران، فعالتر از هر حزب اللهي مي کردند). اين قيام نه حرکت حزب جمهوري اسلامي است که هر يک از قدرت ها و ابر قدرت هاي امپرياليستي منافع خود را در حاکميت جناحي از آن ببينند و نقطة تلاقي اميد همة جهانخواران شرق و غرب باشد. اين قيام متعلق به طبقة کارگر قهرمان ايران، متعلق به زحمتکشان رنج ديده و غارت شدة ايران و متعلق به تمامي مردم ايران است. اين قيام متعلق به تمامي آنهائي است که استقلال ميهن و آزادي خود را با هيچ چيز معامله نمي کنند و طبيعي است که هيچ يک از قدرت هاي امپرياليستي غرب و شرق براي خود اميدي در آن نبينند و در مورد آن سکوت کنند. آري، آقاي خميني، شما و آنها همه در برابر قيام آمل يک موضع داريد و يک رده دشمنان پليد و تبهکار مردم مائيد. و سکوت و ياوه سرائيتان نيز براي مردم ما به يک اندازه بي ارزش است. نه کسي را فريب خواهد داد و نه راه اميدي براي شما خواهد گشود. قيامگران آمل راهي را آغاز کرده اند که به حکم تاريخ و به امر زحمتکشان اين مرز و بوم بايد تا پايان طي شود و نقطة پايانش نابودي حتمي شما تفاله هاي ننگين و عفونت گرفتة عصر ناصرالدينشاهي است.

پرچم پيروزي خلق بي ترديد بر بام اين ميهن بلا ديده افراشته خواهد شد و بازوي پر توان سربداران ايران در افراشتن اين پرچم نقشي بزرگ ايفاء خواهد کرد، اين پيماني است که با تک تک شهيدانمان بسته ايم. و اين ديني است که زحمتکشان اين مرز و بوم به گردن ما دارند.

پيروز باد قيام مسلحانة سربداران ايران !

افتخار بر مردم دلاور آمل !

جاودان باد ياد شهداي قهرمان قيام آمل !

سرنگون باد رژيم خودکامه و تبهکار خميني !

 

سربداران

11 بهمن 1360


    سربداران و سلطنت سياه خميني

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران –  شماره 157، 19 فروردين 1361

                 

«جمعي از مفسدان استيلا يافته، به خلايق ستم ميکنند.»

«اگر توفيق يابيم رفع ظلم ظالمان نمائيم.»

«والا سر خود را بر دار خواهيم که ديگر تحمل تعدي و ظلم نداريم.»

از بيانيه نهضت سربداران اوائل قرن هشتم

 

کودتاي خائنانه خميني با موج ترور و کشتاري که با خود آورد آخرين دستآوردهاي انقلاب بهمن را مورد تعرض قرار داده، فاصله ميان باند مرتجع حاکم و توده هاي محروم مردم ما را به دره عميقي تبديل کرد که چشم اندازش جز موج خون هزاران فرزند قهرمان اين خلق نبود. تضاد مردم ما با حکومت جمهوري اسلامي، با اين کودتا به درجه اي رسيد که ديگر جائي براي مبارزه مسالمت آميز باقي نگذاشت ومردم ما پس از مدتي کمتر از سه سال بعد از سرنگوني رژيم شاهي، در جامعه ولايت فقيه، بار ديگر سلطنت ننگين دوهزار و پانصد ساله را حٌي و حاضر در برابر چشم خود ديدند. مرتجعين حاکم شمشير بر روي مردم کشيدند و دست به آنچنان جنايات وحشيانه اي در اين کشور زدند که روي جنايات شاه سفاک را سفيد کردند.

جنبش انقلابي و کمونيستي ايران ميبايست به اين حرکت خائنانه جواب در خور دهد. يک بار ديگر جنبش انقلابي ايران به محک آزمايش زده ميشد. تاريخ ميهن ما باري ديگر صفحه اي جديد را مينوشت. دشمن خلق با وحشيگري تمام به جان مردم افتاده، مردم آماده هرگونه جانبازي براي حفظ دستآوردهاي انقلاب خويش، و برهم زدن بساط سلطنت جديدند و اين جنبش انقلابي و کمونيستي است که ميبايست [خود را] نشان دهد [و] وضعيت خود را روشن کند. اين جنبش کمونيستي است که ميبايست نشان دهد توان درک شرايط جديد و يافتن راه صحيح براي مقابله با آنرا دارد يا نه؟ راهي که از يکسو بتواند از توان و امکانات توده تا بالاترين حد ممکن استفاده نموده، شور انقلابي و روحيه تهاجمي توده را هر چه بيشتر برانگيزد و از سوي ديگر راه پيش تاختن دشمن و پس نشستن انقلاب را در تمامي زمينه ها بربندد. راهي که با شناخت حرکت احتمالي هر يک از طبقات و اقشار خلق و نمايندگان سياسي شان، در شرايط جديد، آنگونه سياست و حرکتي را در پيش بگذارد که سرمايه انقلاب، نيروي فعال و جانباز انقلابي را هم از دستبرد حملات رذيلانه دشمن و هم از دستبرد روحيات ناشي از سلطة جو شکست و نوميدي نجات داده، توطئه جديد را در نطفه خفه ساخته، چرخ حرکت جامعه و انقلاب را به پيش راند. و اين در شرايطي که کودتاي خائنانه خميني به وجود آورد، راهي جز مقابله مسلحانه با ارتجاع، گشودن جبهه اي انقلابي و مسلح در گوشه اي از جامعه و دعوت و بسيج توده هاي خلق جهت شرکت در اين نبرد سرنوشت ساز نبود. حرکتي که به تمام منطبق با خواست و توقع مردم ما بود. جنبش انقلابي و کمونيستي ايران راه ديگري در پيش نداشت. امام حزب الله فرمان يورش به جنبش انقلابي خلق را صادر کرده بود. دستجات اوباش و فريب خوردگان حزب الهي به وحشيانه ترين شکل ممکن به جان مردم افتاده بودند. اقشار پيشروي خلق در همه جا به مقابله با اين تعدي آشکار و سبعانه برخاسته بودند. توده وسيع خلق را نفرت و انزجاري عميق نسبت به مستبدان کودتاگر، اين خائنين به انقلاب و خلق فرا گرفته بود. صحنه خيابانهاي کشور تا دورافتاده ترين شهرها، صحنه مقابله انقلاب و ضدانقلاب و ستيز دمکراسي و استبداد بود. مردم در پيکار دلاورانه خود براي حفظ باقيماندة محصول خون آنهمه شهيدي که داده بودند، حرکت مبارزاتي خود را تا سطحي ارتقاء داده بودند و دشمن در ادامه تجاوز خود به حقوق مردم و دستاوردهاي انقلابمان، آنچنان شيوه اي را در پيش گرفته بود که در پيش پاي جنبش کمونيستي وانقلابي ايران راهي ديگر جز راه قيام مسلحانه در برابر کودتاگران نمي ماند. و در اين چنين شرايطي بود که نيروهاي انقلابي و کمونيستي ايران بخاطر تحليل هاي نادرست خويش چه از شرايط پيش از کودتا و چه از شرايط جديد، همه در گرداب بي منتهاي سرگرداني و آشفتگي غوطه ميخوردند و يکي پس از ديگري غرق ميشدند. و در اين چنين شرايطي بود که سازمان ما –  اتحاديه کمونيستهاي ايران –  طرح قيام مسلحانه را به جنبش انقلابي ايران ارائه داد و به تبليغ آن پرداخت.

تاريخ ميهن ما نمي تواند فراموش کند که در اين چند ماهه پس از کودتا جانيان تبهکار دربار خميني چه به روز اين مردم آوردند. تاريخ جامعه ما نمي تواند فراموش کند که در اين چند ماهه چند هزار جوان انقلابي بدست آدمکشان بي شرم خميني به اتهام «جناياتي» نظير «شرکت در خانه هاي تيمي» يعني با همديگر زندگي کردن و... به جوخه هاي اعدام سپرده شده اند و دهها هزارشان به سياهچال هاي اين نظام گنديده و فرتوت کشيده شدند. تاريخ ميهن ما اين را نيز نمي تواند فراموش کند که نيروهاي سياسي – آنهائي که ميبايست جنبش مردم را در اين دوران رهبري کنند هر يک چه موضعي در برابر کودتاگران گرفتند و چه نقشي در اين شرايط بحراني ايفاء کردند. اين روزها و حرکت تمامي ما را و دشمنان ما را تاريخ ميهن ما با دقت و وسواس تمام ثبت خواهد کرد، و قضاوت آيندگان نيز بر آن سخت خواهد بود.

کودتاي خميني ضربه اي سنگين بر پيکر جنبش انقلابي و روحيه تهاجمي مردم ما وارد آورد. و روشن است که در شرايط لزوم مقابله شمشير با شمشير، اتخاذ سياست مقابله «خون با شمشير» حاصلي جز اين نتواند داد. و امروز ديگر هر آن کس که نخواهد چشم بر واقعيات بر بندد، هر آنکس که بخواهد به حرکت 9 ماهه گذشته جامعه و اشتباهات و انحرافات جنبش برخوردي صادقانه نمايد، بايد بپذيرد که راهي جز راه پيشنهادي سازمان ما پيش پاي جنبش نبود. و جنبش ما نه ضربه قدرتمندي ارتجاع حاکم، که ضربه ناداني خويش را خورد. حرکتي که سازمان ما زير چتر سربداران بدان دامن زد، تنها حرکتي بود که در اين شرايط ويژه اجتماعي ميتوانست جنبش را حفظ کرده، مردم را به پشتيباني فعال از خود کشيده و مرگ نظام ننگين ولايت فقيه را تدارک ببيند. اين را جايگاهي که حرکت ما عليرغم تمامي کمبود هايش در بين مردم به دست آورد نشان ميدهد. ودرست به همين دليل هم بود که رژيم در برابر ما سياستي کاملأ متفاوت با سياست عمومي اش در قبال ديگر بخش هاي جنبش در پيش گرفت.

رژيم خميني در شرايطي که براي کشته شدن يک پاسدار در گوشه اي از اين کشور، روزنامه ها سياه کرده، تشييع و تعزيه برگزار مينمود و ميکوشيد تا بدين ترتيب انحرافي بودن جنبش انقلابي، ضربه پذيري آن و قدرتمندي خود را به اثبات برساند، در برابر حرکت ما سکوت مطلق را در پيش گرفت. و اين توطئه سکوت نه تنها در ارتباط با مردم که در ارتباط با خود نيروهاي دولتي که ميبايست باصطلاح سرکوب ما را به عهده گيرند نيز اعمال ميشد. نمي بايست حتي سربازي بداند که گروهي از انقلابيون ايران، راه گشودن جبهه اي علني و مسلح در برابر کودتا را پيش گرفته اند و از همين رو بود که آنها را در عمل براي مقابله با ما، اما در ظاهر براي «راهپيمائي در جنگل» بسيج ميکردند. دهها پاسدار مزدور رژيم بدست رزمندگان سربدار کشته ميشدند، اما نامي از آنها بميان نمي آمد و يا اگر کشته شدنشان را نمي شد از چشم مردم پنهان کرد، بعنوان «شهيد جبهه» تشييع شان برگزار ميشد. نظام گنديده ولايت فقيه با تمام توان خود مدت 6 ماه تمام کوشيد تا وجود چنين جرياني را کاملأ حاشا کند. و اين نبود مگر بخاطر وحشتش از اين حرکت و پشتيباني توده از آن و ترس از نمونه ساختن اين حرکت براي جنبش انقلابي ايران، جنبشي که بخاطر سياستهاي نادرست و انحرافي خود داشت بسرعت برق قتل عام مي شد. جنبشي که در شرايط روزهاي کودتا ميتوانست با اتخاذ سياست صحيح، چند روزه قدرت سياسي را بکف آورد و اکنون داشت دريا دريا خون ميداد و ثمري نيز بر نمي گرفت. اما قيام پنجم بهمن آمل نقطة عطفي شد در حرکت سربداران. و سربداران به حکم تفنگ خويش خود را در سطح جامعه و فراتر از سطحي که در تصور هر کس ميگنجيد، مطرح ساختند و ديوار سکوت و توطئه گرانه دشمن را شکستند. و از اين پس ديگر امکان حاشاي اين حرکت نبود. ديگر امکان سرپوش گذاشتن بر کشته و زخمي شدن نزديک به هزار نفر مزدور حزب الهي و پاسدار در شهر قهرمان آمل نبود. و حال ترفندي ديگر ميبايست بکار بست. جاسوسان سوسيال - امپرياليسم روس، حزب توده و اکثريت، از اولين روزهاي اين حرکت، ميکوشيدند تا در بين مردم، سربداران را سلطنت طلب و هوا خواه آمريکا معرفي کنند. چرا که اين نهضت بر سر اربابشان موضع داشت، نهضتي نبود که بخواهد با اتکاء به يک ابر قدرت با ابرقدرت ديگر «مبارزه» کند، اتکايش به خلق بود و تنها به خلق. و اين امروز در قاموس جاسوسان روس، يعني آمريکائي و سلطنت طلب. در اينجا نيز دولت جمهوري اسلامي همچون بسياري موارد ديگر از پاي اندازان سياست روز خط گرفت و قرار شد سربداران، «سلطنت طلب» و «آمريکائي» شوند. و نشخوار اسلام پناهان مجلس نشين، روزي نامه نويس و عربده کش همه اين شده، برنامه تلويزيوني «چهلم فاجعه آمل» که به مصداق «مرتجعين سنگي را که بلند ميکنند، بروي پاي خودشان ميافتد» به آنچه دشمن انتظار داشت نتيجه نداد و دروغ هاي ابلهانه خود سردمداران رژيم را برملا کرد، و نمونه کامل عياري از اين ترفند نوانديشيدة مغزهاي پوک اسلامي بود. آسمان و ريسمان به هم بافته شد و دروغ هائي به رسوائي پارسائي دولتمردان دربار ولايت فقيه ساخته شد، تا حرکت سربداران را «آمريکائي» و «سلطنت طلب» و «دشمن مردم» و... معرفي کند. رسوائي توطئه سکوت گذشته ميبايستي با جنجالي رسواتر پوشانده شود. اما اين ممکن نگشت و نخواهد گشت. چرا که مردم ما تازه امروز با اين دستگاه آشنا نشده اند، مردم ما ريش و دستارهاي آمريکائي و روسي را مدتهاست در قلب اين دستگاه ميبينند و شاهد جنايات و وطن فروشي هايشانند. ومردم ما با نقطه نظرات و مواضع سربداران نيز آشنايند. سربداران از همان نخستين روز اعلام موجوديت خويش، اعلام کرده اند که جنگشان با اين دستگاه بخاطر خيانت کودتاي خرداد است که راهي را در پيش اين رژيم نهاد که بناگزير ميرود تا ميهن ستمزده ما را بار ديگر به چراگاه سرسبز خوکان امپرياليسم تبديل سازد. جنگ سربداران با رژيم خميني، جنگ مردمي است که به انقلاب خونين شان خيانت شده، با خائنيني که چون خفاش برسر ثمرة خون شهداي اين خلق نشسته اند.

اين را هم مردم ميدانند و هم دشمنان مردم، و از همين رو نيز هست که مردم حيات خود را با حيات سربداران گره ميزنند و دشمنان مردم نسبت به سربداران کينه حيواني مي ورزند. مردم ما رژيمي را که «سمبل مبارزه اش» کاشاني، عامل فاشيستهاي آلماني و کارپرداز امپرياليستهاي آمريکائي و همدست شعبان بي مخ و ملکه اعتضادي و سپهبد زاهدي است مي شناسند. مردم ما رژيمي را که قديس اعظمش بهشتي جاسوس، سانسورچي دربار محمدرضا شاهي است مي شناسد، مردم ما رژيمي را که با تسليم مفتضحانه در برابر آمريکا و تحويل گروگانها، ميلياردها دلار پول اين ملت محروم را به جيب امپرياليستهاي آمريکائي ريخت و بزرگ ترين خدمت را به اين جهانخواران ضد بشر در آن مقطع تاريخي کرد ميشناسند. حال خائنين به انقلاب و خلق ميخواهند همانسان که تاريخ را وارونه مينويسند واقعيات را نيز وارونه معرفي کنند. ميخواهند با دروغگوئي و شيادي آنسان که مصالح قشري و پوسيده شان ايجاب ميکند «انقلاب» و «ضدانقلاب» براي مردم ما بسازند. به اين اميد که مردم ما که 80 سال پيش دنبال شيخ فضل الله نوري و محمدعليشاه و لياخوف روسي نرفتند و ستار و باقر را به سرداري و سالاري خود برگزيدند، امروز احساس اشتباه کرده، فرزندان ستار را رها کرده، به شيخ فضل الله زنده اقتداء کنند. اما سر اين اميد نيز همچون سر همه اميدهاي مرتجعين به سنگ خواهد خورد، و همين امروز خورده است. اين را ارتباط مردم ما با اين رژيم نشان ميدهد. رژيم هنوز بيش از 9 ماه از حيات ننگين کودتايش نميگذرد، آنچنان در ميان مردم ما به انفراد کشيده شده و آنچنان مورد لعن و نفرين و خشم و نفرت مردم آگاه ما قرار گرفته، که براي «مردمي» جلوه دادن خود مجبور است همچون همه مرتجعين جهان، از دهها افزار و وسيله فشار و فريب استفاده کند و باز هم چيزي جز رسوائي نصيب نبرد.

پس از قيام پنجم بهمن آمل و عقب نشيني نيروهاي سربدار از شهر، مزدوران فاشيست و خونخوار سلطنت سياه خميني هر چه توانستند بر مردم دلاور اين شهر فشار آوردند. صدها نفر از جوانان شهر را به زندان انداختند. دهها نفرشان را تيرباران کردند. بسياري خانه ها را ويران يا مصادره کردند و آنچنان جوي از ترور و اختناق بوجود آوردند که در حيات اين مردم آگاه و رزمنده سابقه نداشت. و اين همه به اين اميد بود که مردم را ترسانده و به پشتيباني از دسايس و جنايات خود وادارند، و در مراسم «هفتم فاجعه آمل» ميبايست خار اين جنايات به بار بنشيند. و مردم آمل از وحشت جباري هاي حکمران تبهکار، در غم پاسداران معدوم بر سر وسينه زنند. اما مردم قهرمان و آگاه آمل آنچنان به اين مراسم و به دلقکان حزب الهي همه جا در صحنه اش که از يزد و شهرضا و اصفهان تا اروميه و انزلي و گرگان، همه جا جمع آوري شده بودند، برخورد کردند و آنچنان خود را عليرغم تمام فشارها از اين جريان ننگين کنار کشيدند که شعار اصلي حزب الله به جاي «مرگ بر منافق جنگلي»، «مرگ بر بي طرف بي شرف» شد. و مردم دلير و هوشيار آمل به خاطر تن ندادن به ننگ همکاري با رژيم خميني – حتي در حد شرکت در يک تظاهرات – از اين دلقکان رژيم لقب «بي طرف بي شرف» گرفتند و اين نه تنها وضعيت مردم آمل و ارتباط اين شهر با رژيم خميني بلکه اين وضعيت تمامي مردم ايران است. اين نه جدائي مردم يک شهر، که جدائي ملتي غيرتمند و رزمنده است از يک باند تبهکار خائن و امروز باز بر ماست – بر ما نيروهاي سياسي – که انفراد کامل رژيم و اين خشم عميق توده نسبت به دربار ولايت فقيه را دريابيم، و بکوشيم تا حرکتي منطبق با اين آمادگي و خواست توده را سازمان دهيم. مهمترين حاصلي که قيام پنجم بهمن آمل داشت، اثبات اين نکته بود که: تو اگر سياستي صحيح در پيش گيري و به زباني که با سطح توقعات مردم در انطباق است، با دشمن مردم سخن بگوئي، توده وسيع خلق ترا به پيشوائي ميپذيرد.

جنبش کمونيستي وانقلابي ايران روزها و هفته هاي تاريخي زمان کودتا را از دست داد. شرايط انقلابي را که توده براي فتح قلعه دشمن خيز برداشته بود از دست داد. و امروز در شرايطي متفاوت با آنروز است. اما کماکان در پيش پايش راهي جز جنگ مقاومت در برابر کودتا و جز نبرد مسلحانه با دشمن وحشي و تا دندان مسلح نيست. غفلت ديروز، نبرد امروز ما را طولاني تر ميکند. اما تداومش جز از راه نبرد مسلحانه امکان پذير نيست.

سربداران ايران مصمم اند راهي را که آغاز کرده اند، تا پايان، تا سرنگوني اين دستگاه فساد و جباري ادامه دهند و ما از همه نيروهاي انقلابي ايران و از همه کمونيستها دعوت ميکنيم که با تشخيص ضرورت زمان، راه صحيح پاسخ به کودتاي خميني، راه سازمان دادن نبرد مقاومت، راه سربداران را در پيش گيرند. از همه نيروهاي کمونيست و انقلابي دعوت ميکنيم که به اين نهضت انقلابي پيوسته، شعله اي را که از فداکارترين کمونيستهاي ايران بپاي افروختن اش جان دادند، سوزان تر ساخته، خاکستر نمودن رژيم خائن خميني را تدارک ببينند.

 

دو خبر کوتاه

طي روزهاي 18 و 19 بهمن ماه در مسجد سليمان شديدأ شايع شده بود که سربداران ميخواهند به آنجا حمله کنند و بر مبناي اين شايعه، رژيم تمام آدمهاي خود را شبها مسلحانه با تقسيم مناطق به گشت واميداشت و کنترل شديدي بر رفت و آمدها اعمال ميکرد. ساعت 5 بعدازظهر دوشنبه 18 بهمن چهار راه هاي مختلف از جمله نفتون را بستند و تمام وسائل نقليه را بازرسي کردند، تمام نقاط حساس شهر را مسلح به تيربار کردند و همچنان اين آمادگي را تا چند روز حفظ کردند. نقطه قابل ذکر ديگر اينکه اعلاميه هاي سربداران وسيعأ در مناطق مختلف مسجدسليمان پخش شده، منجمله در چندين مدرسه و محلاتي مانند نفتون، چهار بيشه و... در يک مورد به عامل پخش اعلاميه تيراندازي شد که رفيق مسئول به سلامت از مهلکه بيرون رفت. حزب الله وحشتزده در ساعات چهار صبح درب منازل را ميکوبيد و خواهان جمع آوري اعلاميه هاي سربداران از دست مردم بود. استقبال مردم از اعلاميه هاي مذکور عالي بوده است.

 

چندي پيش در نماز جمعه شيراز در سخنراني پيش از خطبه ها، نماينده سپاه پاسداران شيراز حضور ميابد و با برافروختگي اعلام ميکند که در شيراز اعلاميه سربداران وسيعأ پخش شده است و اين نشانگر اين است که سربداران ميخواهند به اينجا حمله کنند، همانگونه که در آمل قبل از حمله اعلاميه پخش کرده بودند. پاسدار مزبور سپس از مردم عاجزانه «خواهش» ميکند که هر فردي از اعضاء اتحاديه کمونيستهاي ايران را که ميشناسند و هر اطلاعاتي که از آنان دارند در اختيار سپاه قرار دهند.


    اطلاعيه نظامي شماره 1 سربداران

    گزارشي مختصر از عمليات اوليه سربداران

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران – شماره 148، 14 آذر 1360

 

سربداران، جرياني که با هدفگيري مشخص سرنگوني رژيم جبار و خيانت پيشه خميني و با ايمان به لزوم قيام نيروهاي انقلابي به عنوان تنها راه نجات ميهن و مردم از سلطه حکام خون آشام، در شرايط پس از کودتاي خرداد تدارک فعاليت نظامي خود را آغاز کرده بود، بدنبال کسب آمادگيهاي اوليه، ميدان نبرد روياروي با مزدوران رژيم خميني را گشود و امروز در حاليکه کماکان در آغاز اين راه است لازم ميداند گزارشي مختصر از عمليات اوليه خود را به پيشگاه شما مردم آگاه و مبارز تقديم داشته، آغاز حرکت قيامگران خود را اعلام دارد.

1-    راهبندان جاده تهران-آمل: روز هيجدهم آبان جاري رزمندگان سربدار راس ساعت 30/5 جاده تهران-آمل را در بين دو روستاي «محمدآباد» و «رزکه» بستند و به پخش اعلاميه سربداران که شامل اعلام موجوديت و مواضع و اهداف اساسي ما بود پرداختند. اين راهبندان دو ساعت و نيم ادامه داشت و طي اين دو ساعت و نيم در حاليکه گروهي از رزمندگان در کمين هاي خود مترصد ديده شدن کوچکترين حرکتي از طرف مزدوران دشمن بودند گروهي ديگر در روي جاده به گفتگو با مردم، پخش اعلاميه و توضيح اهداف و نظرات سربداران پرداختند. اين حرکت ما با استقبال پرشور مردم روبرو گرديد. بسياري از جواناني که در دو طرف راهبندان مانده بودند، در پخش اعلاميه و بستن راه به کمک ياران ما پرداختند. مردم براي دادن هرگونه کمکي به سربداران آماده بودند و راستي اين شور و شوق در همکاري و همدلي مردم با سربداران براي خود ما نيز مافوق تصور بود.

پاسداران دشمن با شنيدن خبر حضور سربداران در جاده پاسگاه کره سنگ را در چند کيلومتري محل راهبندان تخليه کرده بسرعت گريختند و رزمندگان سربدار بدون هيچگونه درگيري برنامه عملياتي خود را به پايان رسانده، جاده را ترک کردند. در تمام طول اين 2 ساعت و نيم حتي يک گشتي دشمن جرئت نزديک شدن به محل راهبندان را نکرد. اين مزدوران خودفروخته در همان حد که از آتش سلاح سربداران وحشت دارند، از خشم و غضب مردم آگاه ما نيز در بيم اند و راهبندان جاده آمل تهران مرکز تلاقي و پيوند آتش سلاح سربداران و تجمع شورانگيز مردم دلاور ما بود.

2-    درگيري در جاده امامزاده عبدالله –  عصر همين روز هيجدهم آبان يک گروه از رزمندگان ما با يک واحد گشتي دشمن کنار جاده امامزاده عبدالله درگير شدند. در اين درگيري از سه نفر واحد گشتي دشمن، دو نفرشان که يکي از آنان رئيس بسيج آمل بود کشته شدند و نفر سوم زخمي گرديده، گريخت. يکي از رزمندگان ما نيز در اين درگيري به شهادت رسيد که به موقع خود نام اين شهيد افتخارآفرين، اولين گل سرخ حرکت انقلابي سربداران اعلام خواهد گرديد.

3-    درگيري جمعه 22 آبان در جنگل–  اين درگيري بزرگترين درگيري ئي بوده که تاکنون ما با مزدوران رژيم خميني داشته ايم. ويژگي اين درگيري اين بود که از طرف رژيم طرحريزي شده بود و باصطلاح ابتکار عملش در دست آدمکشان رژيم بود. برنامه اي بود که طبق اطلاعاتي که بعدا از اسناد بدست آمده و اسراي دشمن کسب کرديم، حاصل زحمت بيش از يک ماه جاسوسان محلي، سپاه آمل، ژاندارمري و فرماندهي عمليات در تهران بود. دشمن توسط سه تن از مزدوران محلي خود – که هرسه شناخته شده اند و بزودي به سزاي خيانت خود خواهند رسيد – و هم چنين با کمک هليکوپتر، محل استقرار بخشي از نيروهاي ما را در منطقه جنگلي آمل شناسائي کرده و تدارک يک حمله غافلگيرانه به ما را ديده بود. اين برنامه تدارکاتي که طبق اسناد بدست آمده بيش از يک ماه انجامش طول کشيده، تحت رهبري يک سرهنگ و در ستاد فرماندهي اي در تهران هدايت ميشده و سپاه و بسيج گيلان و مازندران، ژاندارمري و انجمن هاي اسلامي شهرها و روستاهاي مازندران در عملي کردن آن شرکت داشته اند. دشمن در اين عمليات «محاصره و سرکوب» خود از همه سلاح هاي قابل حمل به منطقه کوهستاني، از تفنگ و نارنجک انداز تا آر.پي.جي و خمپاره استفاده کرد. حدود هزار نفر را که از خودفروختگان سپاهي، از بندرانزلي تا گرگان همه را در برميگرفت بسيج کرده و با 480 نفر نيروي زبده و آماده ! خود به محاصره محل استقرار نيروهاي ما پرداخت. اما رزمندگان سربدار در اين نبرد درسي به دشمن دادند که تا پايان عمرش – که بسيار نزديک است – هرگز فراموش نخواهد کرد.

دشمن طبق نقشه اي که از درون وسايل يکي از فرماندهان يک گروه از نيروهاي موسوم به «چکش» بدست آمد بخشي از نيروهاي خود را در سه جبهه در اطراف ما از شب قبل آرايش داده بود و برنامه داشت که صبح زود ما را غافلگلير کرده، به خيال خود بين «چکش» و «سندان» قرارمان دهد. اما برخلاف تصورش هم چکش و هم سندانش هر دو به دام رزمندگان سربدار افتاده، آنچنان گوشمالي ديدند که در تاريخ شکستهاي مرتجعين به عنوان يکي از مفتضحترين نمونه ها ثبت خواهد شد.

دشمن ساعت 7 و ده دقيقه کم صبح جمعه با تيراندازيهاي وسيع و انفجارات پي درپي در تمام جبهه ها که حاکي از وحشتش در نزديکي به مقرهاي سربداران بود جنگ را آغاز کرد و همزمان با آن هليکوپترها نيز بر فراز منطقه زد و خورد به پروزا درآمدند. اين زد و خورد تا ساعت 3 بعدازظهر ادامه داشت و پس از آن مزدوران نظام ولايت فقيه با بجا گذاشتن 44 کشته، مقادير بسياري سلاح و مهمات، دو خودروي سوخته شده و بي سيم و اسناد عملياتشان پا به فرار گذاشتند.

در جاده معدن «سنگ درکاه» پاسداران رژيم دو بار به دام رزمندگان ما افتادند. بار اول درست راس ساعت 7 صبح يک گروه 20 نفريشان، گرفتار کمين سربداران شدند که همگي بدون استثنا کشته يا زخمي گرديدند. بار دوم نيز هنگام عقب نشيني، باز در همان نقطه، سه خودرويشان که نفرات باقي مانده را سوار کرده و آماده فرار بودند، باز بدام رزمندگان سربدار افتادند که با آر.پي.جي نفربر اول که 16 سرنشين داشت منفجر گرديد و در اثر انفجار آن خودروي دوم نيز با سرنشينانش منفجر شد. در اين نقطه ضربات سختي به دشمن وارد آمد که سندانش را در جا خرد کرد. در روي يال «منگله» و دره «آلشرود» نيز نفرات پراکنده اش که در اولين حمله سه تن از فرماندهان خود را از دست داده بودند، زير ضربات قهرمانانه سربداران قرار گرفته 14 کشته بجاي گذاشتند و گريختند. مزدوران مهاجم که باصطلاح براي خرد کردن سربداران بين «چکش» و «سندان» شان آمده بودند، با چشيدن ضرب شصت دلاوران ما آنچنان روحيه خود را باختند و پا به فرار گذاشتند که فرصت نکردند حتي جنازه يکي از کشته شدگان خود را از صحنه خارج کنند و اجساد جنايتکاراني که در اين نبرد به سزاي خيانتهاي خود رسيده بودند تا سه روز روي زمين مانده بود و علي رغم پيامهاي متوالي که براي سپاه و بسيج و ژاندامري فرستاديم که ميتوانيد بدون سلاح و همراه خانواده هاي اين کشته شدگان براي تحويل گرفتن اجساد مراجعه کنيد، جرئت نزديک شدن به محل درگيري را نکردند و بالاخره ما خود به احترام خانواده هاشان، اجساد را که ميرفت تا محيط را آلوده ساخته، زندگي و سلامت گالشها و دهقانان زحمتکش منطقه را به خطر اندازد در همانجا دفن کرديم.

در اين عمليات يک نفر از رزمندگان ما به شهادت رسيد و دو نفر ديگر نيز زخمي شدند.

غنائمي که از اين نبرد براي ما به جاي ماند بسيار بود. مقادير بسياري سلاح که جواناني ديگر را در کنار ما و براي به پيش بردن نبردهاي بزرگتر مسلح خواهد کرد بدست ما افتاد، اما بزرگترين ثمره اين نبرد براي ما برانگيخته شدن شور و شوق مردم و اعلام آمادگي توده ها براي پشتيباني از ما و در هم ريختگي روحيه سپاه و ديگر مزدوران رژيم جبار حاکم بود. اين وضع تا بدانجا رسيد که از يکسو در شهرهائي نظير آمل و بابل امروز ديگر جاسوسان رژيم هيچگونه کنترلي بر مردم ندارند و از سوي ديگر سپاه مجبور است به در و ديوار شهرها بنويسد که: «روحيه سپاه بسيار عاليست» يعني که نيست.

سربداران با خون شهداي دلاور خود، با خون بيش از هزار جوان انقلابي که طي چند ماهه پس از کودتا به جوخه هاي اعدام سپرده شده اند و با خون 70 هزار شهيد انقلاب خلق پيمان بسته اند که تا سرنگوني رژيم فاسد و تبهکار خميني و نجات ميهن و ملت از چنگال مزدوران و عوامل غرب و شرق لحظه اي از پاي ننشينند.

سربداران با توده هاي محروم و ستم زده اين ملت با مردمي که رژيم ددمنش خميني اين چنين خيانتي عظيم به انقلابشان کرده پيمان ميبندند، که تا برکندن آخرين ريشه هاي ظلم و بيداد و تا براندازي تمامي مظاهر جهل و فساد و ستمگري، آني از تلاش انقلابي فرو گذار نکنند.

آتش سلاح سربداران در هر لحظه آمده شکافتن قلب آن مزدوراني است که در خدمت مشتي مرتجع خونخوار که خود عامل بي اراده دو ابرقدرت جنايتکارند و به اين خلق محروم و ستمزده خيانت ميکنند. ما از تمامي مردم ايران بويژه مردم شمال کشور و بطور اخص مردم شهرهاي منطقه آمل و بابل دعوت مي کنيم که از همين امروز براي به پايان رساندن نبرد آخرين آماده گردند.

شور و شوق انقلابي بايد به حرکت مشخص عملي تبديل گردد. به هر وسيله ممکن سلاح تهيه کنيد. سلاحهاي دست ساز، کوکتل، سه راهي و ... بسازيد، براي سنگربندي شهرها آماده شود. سربداران به عنوان نوک پيکان، پشتيباني و شرکت فعال شما مردم را در اين نبرد طلب ميکنند و اين تنها عامل تضمين کننده پيروزي است.

به اميد پيروزي حتمي و زود آينده

سربداران

29 آبان 60

 


    اطلاعيه نظامي شماره 2 سربداران

    سربداران، 25 آذر 1360

 

مردم مبارز ايران !

سربداران نهضتي که فرزندان آگاه و غيرتمند شما مردم با الهام از سنن انقلابي رهبران و سرداران جنبش آزاديخواهي و استقلال طلبي اين مرز و بوم و با اتکا به شور و تکان انقلابي شما مردم پايه گذاشته اند امروز پنجه در پنجه حکومت فاسد و تبهکار خميني انداخته جانمايه گرامي رزمندگان دلاور خود را وثيقه نجات جان ميهن و آزادي از زنجيرهاي شوم و خون گرفته سلطه ننگين دستگاه اهريمني باند جنايتکار اين ديو سياه ساخته و بر آنست تا در اين نبرد سرنوشت ساز راه قيامگران ارجمند بهمن 57 را تداوم بخشيده پيکر به خون نشسته آمال و آرزوهاي شما مردم را از اسارت چنگال اين حکام پليد خون آشام رهائي بخشد.

مردم دلاور ايران !

ميهن بلازده ما که مورد يورش بيرحمانه و قرون وسطائي مشتي جاهل و فاسد قرار گرفته و ميرود تا بار ديگر با وطن فروشان ملايان خيره سر و خودفروش به چراگاه امن امپرياليستهاي خونخوار غرب و شرق تبديل گردد، به بهاي از جان گذشتگيهاي انقلاب شکوهنمد 57 که بازيچه دست اوباش و اراذل دربار خميني گشته و جان و مال و ناموس ملت که به وقيحانه ترين شکل ممکن مورد تعرض و تجاوز ديوسيرتان شياد حاکم قرار گرفته، بايد هر چه سريعتر نجات يافته و به اين همه بيداد و ستم پايان داده شود. اين وظيفه انقلابي و ميهني يکايک ماست و در اين راه است که سربداران بعنوان بخش پيشرو جنبش انقلابي خلق به نبرد و رويارويي با آدمکشان خميني ايستاده و هر تعرض اين مزدوران را با آتش سلاح دلاوران خود پاسخ ميگويند.

در اطلاعيه نظامي شماره 1 بخشي از اولين درگيريهاي خود را با مسلسل چيان ترسو و خودباخته خميني و دستاوردهاي رزمندگان مان را در اين درگيريها به اطلاع شما مردم رسانديم و اينبار گزارشي ديگر از دو درگيري ديگر:

1-    درگيري در جاده معدن رزکه:

سپاه پاسداران ضدانقلاب پس از آنکه در نبرد 22 آبان با شکستي آنچنان مفتضحانه روبرو شد و شيرازه همه سازماندهي دوماهه اش درهم پاشيد و حدود 50 کشته و آنهمه اسلحه و مهمات بجاي گذاشت و گريخت، بر آن شد که چون توان مقابله با قيامگران سربدار در جنگل را ندارد در سر راههاي ورودي به جنگل نيرو گذاشته ما را به اصطلاح به محاصره نظامي و اقتصادي بيندازد اين برنامه بطور مشخص از 17 آذرماه جاري قرار بود آغاز گردد. بايد در سرراههاي رزکه، محمدآباد، امامزاده عبدالله و اسکو محله نيرو گذاشته ميشد و هرگونه حرکتي به جنگل و به بيرون آن کنترل ميشد ! ! اين ابلهان بزدل گمان ميکنند رزمندگان سربداران نيز چون آنانند که جز در پناه خودروهاي زرهي و زير سايه سلاحهاي نيمه سنگين جرات نزديکي به حاشيه جنگل را نداشته باشند. غافل از اينکه براي هر سربدار هر تک درخت اين جنگل هاي وسيع و انبوه سنگري است براي رزم و هر يک وجب خاک سراسر اين خطه و تمامي ايران نقطه امني است براي ارتباط با مردم – به گمان اينکه نقطه ارتباط سربداران و مردم تنها راههاي ماشين رو است، بايد اين راهها کنترل ميشد. ما پيشاپيش از چنين برنامه هايي خبر داشتيم و ظهر روز هفدهم اطلاع دقيق از چگونگي استقرار نيروهاي دشمن در اين راهها به رزمندگان ما رسيد. هنوز چند ساعت بيشتر از آمدن آنان به حواشي جنگل نگذشته بود که ما بر اساس اطلاعات رسيده تصميم گرفتيم راه نفوذ آنان را هر چه سريعتر سد کنيم. بدين منظور صبح روز هجدهم نيروهاي ما در سه جبهه رزکه محمدآباد و جاده امامزاده عبدالله آماده مقابله با دشمن شدند. در جاده امامراده عبدالله و محمدآباد عليرغم حضور علني چندين ساعته رزمندگان سربدار و رخداد يک مورد تيراندازي نيروهاي دشمن حتي جرات يک گام به پيش نهادن را نکردند. در جاده معدن رزکه مزدوران دشمن به دام سربداران افتادند و طي نبردي که بيش از يکساعت و نيم از 11 تا 5/12 ظهر طول کشيد به اعتراف خودشان 8 کشته و تعداد زيادي زخمي دادند. چادر ها و مهمات و تدارکاتشان به وسيله رزمندگان ما به آتش کشيده شد و هر يک از راهي گريختند. در اين نبرد ما هيچگونه تلفاتي نداشتيم. جاسوسان حزب اللهي، آنهمه تيپ و لشگر و گردان با شماره و بي شماره حزب اللهي که در مقابل زنان و کودکان بي پناه در شهرها چنان «شيردل» و عربده کشند در اينجا و در برابر نيروهاي مسلح سربدار واقعيت پوچي و بزدلي خود را بخوبي نشان ميدهند و ما آماده استقبال از تمامي آنانيم.

2-     درگيري 20 آذرماه–  جاده زرکه:

روز بيستم آذر يک گروه از رزمندگان ما به محل درگيري دو روز قبل رفتند تا از وضعيت نيروهاي دشمن خبر بگيرند. که باز با گروهي از آنان که به ابتداي همان جاده آمده ودر حال بازگشت بودند روبرو شدند. درگيري نزديک ساعت 4بعد از ظهر آغاز شد و با بجاي ماندن 12کشته از مزدوران سپاه پاسداران ضد انقلاب پايان يافت. در اين در گيري برق آساي رزمندگان ما آنچنان ضربه شستي به آدمکشان خميني نشان دادند که هرگز فراموششان نخواهد شد. مردم اين منطقه که تحت فشار گشتيها و مقرهاي سپاه به جان رسيده اند نقش ويژه در کمک به ما ايفاي کردند و ما بخشي بزرگ از موفقيتمان را مديون اين عزيزانيم. نکته اي که در اينجا بايد بدان اشاره شود، استفاده رژيم روباه صفت خميني از سپاهيان غير محلي و نا آگاه به مسائل منطقه در برنامه محاصره جنگل است. تا آنجا که اطلاع داريم اکثر سپاهياني که به نقاط اطراف جنگل آورده شده اند غير بومي هستند و بسياري شان هيچ اطلاعي از درگيرهاي قبلي و وضعيت نيروها ي ما ندارند و دستگاه پوسيده حاکم نيز با تلاش تمام ميکوشد از رسيدن اخبار مبارزات ما به مردم و حتي نيروهاي خودشان جلوگيري کند. بطوريکه روز نوزدهم آذر تشيع 8 تن از «شهداي سپاه» را گذاشت اما هيچ اشاره اي نکرد که اين مزدوران در کجا شربت موعود را نوشيده اند. ما بر آنيم که اين توطئه سکوت را نيز درهم شکنيم و در اين راه دست استمدادمان به سوي تمامي نيروهاي انقلابي و تمام مردم ايران دراز است و در چنين شرايط توطئه آميزي تنها همدستي و ياوري شماست که ميتواند کار ساز باشد و باز در اين راه مردم منطقه مازندران وظيفه ويژه اي دارند و نه تنها در ياري براي شکست ديوار توطئه سکوت، که در جان بخشيدن به تمامي پيکر اين قيام.

پيش از اين گفته و بار ديگر تکرار ميکنيم که:

«اي مردم دلير مازندران و اي فرزندان رشيد آمل و بابل و ساير شهرها و روستاها و دشتها و کوههاي شمال ! اين چنين شد که نخستين ميدان جنگ سربداران و اولين قربانگاه دشمنان کينه توز ملت ايران خطه گردپرور شما باشد. اينجا نخستين سنگر شلعه کش قيام سربداران و آغازگاه قيام حريق آساي عمومي مردم ايران خواهد بود. بپاخيزيد و به قواي مسلح سربداران ايران بپيونديد تا با بسيج و بپا کردن سپاهي عظيم همه مازندران و سراسر ايران را به ميدان جنگ آزادي با استبداد تبديل کنيم و ميهن عزيزمان را آزاد گردانيم.»

پيروز باد نبرد مسلحانه سربداران ايران ! برافراشته باد پرچم رزم استقلال طلبانه و آزاديخواهانه خلق ! سرنگون باد رژيم ضحاکي خميني جلاد !

 

سربداران

25 آذر ماه

توضيح: اطلاعيه هاي نظامي شماره 3 و 4 سربداران در دسترس نيست.


    اطلاعيه نظامي شماره 5 سربداران

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران –  شماره 156، 29 اسفند 1360

 

پس از قيام پنجم بهمن آمل و ضربه اي که رژيم خائن خميني از دست سربداران خورد، دستگاههاي دروغ پرداز و حيله گر باند حاکم کوشيدند تا با وارونه جلوه دادن واقعيات، نهضت سربداران را پايان يافته، خلق را همراه خود و خود را غالب و حاکم مطلق وانمود کنند. اما با گذشت زمان، با روشن شدن نقيض گوئي هاي درباريان خميني و با آشکار گرديدن غيض و غضب اين «فاتحان» ديروزي نسبت به «فاجعه» اي که ما «جنايتکاران» در آمل برايشان پرداخته بوديم، واقعيات بر همگان روشن شد.همگان دانستند که ضربه خرد کننده را چه کسي خورده است و آنهمه دروغ و دغل دستگاههاي تبليغاتي اين اسلام پناهان رسوا گرديد. مزدوران دستگاه ولايت فقيه که از اين راه طرفي نبستند. بر آن شدند تا بار ديگر در جنگل شانس خود را آزمايش کنند و بدين منظور روز هيجدهم بهمن بخشي ازنيروهاي ما را در دهکده ي ييلاقي «گزناسرا»  با سلاح هاي سنگين مورد حمله قرار دادند. در اين حملات که از ساعت 10صبح آغاز شد و حدود سه ساعت بطول انجاميد سه فروندهليکوپتر دشمن با تعدادي بسياري نيرو که در جاده معدن مستقر شده بودند و بوسيله هليکوپتر به محل درگيري انتقال مي يافتند، شرکت داشتند.

دشمن از ساعت 9 صبح با هليکوپترهاي گشتي اش منطقه را شناسائي کرده به برنامه ريزي پرداخت و بالاخره پس از انجام چند پرواز بر فراز دهکده، نزديک ساعت 10 يک فروند از هليکوپترها نيروهاي خود را – که همه سپاهي پاسدار بودند–  در نزديکي محل استقرار رفقاي ما پياده کرد. پاسداران عليرغم اينکه محل استقرار رفقاي ما را نمي دانستند بمجرد فرود آمدن بطور پراکنده و بي هدف شروع به تيراندازي کردند. و رفقاي ما که تا اين زمان در فکر دستگير کردن آنان بودند، ناچار به مقابله با آنها شدند. در همان ابتداي کار دو نفر از آنها که يک نفرشان رئيس سپاه پاسداران ساري بود کشته شده، دو نفر ديگر زخمي گرديدند و همه گريختند. با فرار اينان يک فروند ديگر از هليکوپترها در فاصله اي دورتر يک قبضه خمپاره 6 پياده کرده و از همان دور دهکده و تمام منطقه را به خمپاره بستند. امري که در اين جريان بما کمک ارزنده کرد وجود برف سنگين بر روي زمين بود که از انفجار اکثر گلوله هاي خمپاره جلوگيري ميکرد – در اينجا رزمندگان سربدار با توجه به اوضاع جوي و همچنين بخاطر جلوگيري از بروز خساراتي که ميتوانست با انفجار خانه ها و با آتش سوزي در اثر پرتاب خمپاره از سوي دشمن به مردم وارد آيد، تصميم به عقب نشيني گرفتند. اين عقب نشيني ابتدا بسوي «علمده» آغاز شد و از آنجا که هليکوپترهاي دشمن مدام بر فراز منطقه ميچرخيدند با يک مانور نظامي و بدون هيچگونه تلفاتي به داخل جنگل پايان يافت. و دشمن که ميخواست با اين برنامه ضربه پنجم بهمن و رسوائي تبليغاتي خود را باصطلاح جبران کند بار ديگر با از دست دادن تعدادي از آدمکشانش به عنوان دروغگوئي روسياه و دستگاهي لرزان و ناتوان ماهيت خويش را در برابر مردم ما عريان ساخت.

رزمندگان سربدار با اين مقابله بي باکانه خود با دشمن و ضرب شستي که بار ديگر به مزدوران باند حاکم نشان دادند، ثابت کردند که شعله اي را که پيکارگران راه خلق با الهام از خواست و نياز توده هاي رنجبر و ستمديده مردم خود برافروخته اند، نه تنها خاموش شدني نيست که مدام نيز در حال گسترش است و با هر مرتجع تبهکاري که اميد به دستگاه هاي سرکوب و فريب خود بسته باشد، همان خواهد کرد که با نظام فرتوت شاهنشاهي کرد.

 

پيروز باد قيام مسلحانه سربداران ايران !

ننگ و نفرت بر رژيم تبهکار و خيانت پيشه خميني !

سربداران

 5/12/1360

 


    اطلاعيه نظامي شماره 6 سربداران

    حقيقت، ارگان اتحاديه کمونيستهاي ايران –  شماره 158، 4 ارديبهشت 1361

 

مردم قهرمان ايران !

روز دوشنبه 9 فروردين حدود ساعت دو و نيم بعداز ظهر صداي شليک گلوله هاي سربداران در جنگل هاي مازندران بار ديگر مزدوران پاسدار خميني را از ترس به فراري مفتخضانه واداشت و خواب هاي خوش دشمن را که تبليغات کر کننده اش، انگار خودش را هم به اشتباه انداخته بود، برهم زد. راديو، تلويزيون، سخنراني هاي فتنه انگيز امام جمعه ها و روزي نامه هاي رژيم کودتاي حاکم، داد و فريادهاي زيادي براه انداخته بودند که «کار سربداران تمام شد... جنگل هاي شمال پاکسازي شدند» و غيره. باند حاکم حتمأ اين قصة شاه پريان را باور کرده بود که جرئت کرده گروه هاي گشتي خود را روانة جنگل کند !

پاسداران خميني در اينروز پس از شناسائي محل استقرار بخشي از نيروهاي ما به خيال خود قصد داشتند ما را غافلگير کنند. بهمين خاطر طرح محاصره را ريخته و در سنگرها مستقر شده بودند و لابد مست از موفقيت اوليه بودند که ناگهان باران گلوله هاي سربداران اجل معلق را در نظرشان آورد ! مفلوک ها آنقدر ترسيده بودند که دو پاي اضافي قرض کرده و پا به فرار گذاشتند، براي آنکه سبکتر بتوانند از مهلکه جان بدر برند خشاب هاي فشنگ بود که بر زمين مي ريختند و مي گريختند !

سربداران، رزمندگاني که با شليک اولين گلوله هاي خود در 18 آبان 1360 جبهة مقاومت مسلحانه را بر عليه حکومت خون و شلاق خميني جنايتکار اعلام کردند و در جنگ هاي قهرمانانه خود در جنگل و آمل آنرا تا بحال ادامه داده اند، تازه در آغاز راهند. اين مرتجعين کوردل بدانند که جنگ ما ادامه خواهد داشت، ارتش ما روز بروز گسترش خواهد يافت و ملت قهرمان ايران به جوانان از جان گذشتة خود خواهد پيوست تا ايران عزيز را از دست کساني که به خون شهيدان انقلاب 22 بهمن خيانت کرده و دستگاه آدمکشي و سرسپردگي براه انداخته اند رها سازد. سخن ما با خميني جلاد اين است که:

باش تا صبح دولتت بدمد

کاين هنوز از نتايج سحر است

 

سربداران

14 فروردين 61


    اطلاعيه نظامي شماره 7 سربداران

    پيروزباد جنگ مقاومت مسلحانه توده اي

    سربداران، 20 اسفند 1361

 

ملت مبارز وآزاديخواه ايران: کارگران، دهقانان، بازاريان، روشنفکران و پرسنل انقلابي ارتش !

با درود به کليه شهداي راه انقلاب و با الهام از آرمان مقدس آنها، نهضت سربداران ايران بيانية نظامي شماره 7 خويش را به اطلاع هم ميهنان و کليه نيروهاي رزمندة انقلابي مي رساند.

 

هم وطنان مبارز !

بار ديگر صفير گلوله هاي آتشين سربداران سينه سپاهيان مزدور رژيم خميني را شکافت و براي چندمين بار تبليغات پوچ و دروغين رژيم را نقش بر آب ساخت. هر چند که از نظر ملت آزاديخواه ايران ماهيت پوچ اين تبليغات همواره روشن بوده و هست.

در روز پنج شنبه 12 / 12 / 61 حدود ساعت 9 صبح تعداد زيادي از سپاهيان مزدور خميني که از قبل در نقاط استراتژيکي در جاده هراز بين دو روستاي «کلرد» و «منگل» واقع در 24 کيلومتري آمل مستقر شده بودند بقصد محاصره و سرکوب واحدي از نيروهاي مسلح سربداران بنام واحد «شهيد کاک اسماعيل» ( فرمانده نظامي سربداران که در قيام 5 بهمن آمل به شهادت رسيد) صف آرائي کرده بودند. در اين بين چند نفر از رزمندگان اين واحد که جهت گشت و همچنين شناسائي اطراف محل استقرار اين واحد رفته بودند مواجه با بخشي از نيروهاي دشمن ميشوند و بين آنها درگيري شروع ميشود و لحظاتي بعد اين نبرد به محل استقرار اين واحد که در محاصره کامل مزدوران بود کشيده ميشود. اين نبرد تا حوالي 6 بعدازظهر همانروز بطور متناوب ادامه داشت که عليرغم شروع حمله از طرف سپاهيان مزدور خميني و پاره اي از کمبودها، واحد مسلح سربداران بموقع دست به عقب نشيني با نقشه زده و ابتکار عمل را در دست خود ميگيرد بنحوي که در بعدازظهر همان روز يک دسته 40 تا 50 نفري از آنها را غافلگير نموده و با استقرار در نقاط مسلط سوق الجيشي تعداد زيادي از آنها را کشته و يا زخمي و بقيه دست به يک فرار مفتضحانه زدند. دشمن عليرغم کنترل جاده ها از قبل و عليرغم اعزام نيروهاي کمکي و هلي کوپترهاي نظامي چنان روحيه خود را باخته بود که در موقع فرار کليه وسائل و تجهيزات خود را بجاي گذاشته واين در حالي بود که سربداران با تعقيب آنها و دادن شعارهائي کوبنده روحيه انقلابي خود را به نمايش گذاشتند. از آنجائيکه اين نبرد در نزديکي جادة هراز صورت گرفته بود و تردد آمبولانس هاي حامل معدومين و مجروحين دشمن موجب بوجود آمدن ترافيک سنگيني در اين جاده پر رفت و آمد گشته و مردميکه هميشه نتايج نبردهاي خونين فرزندانشان برايشان اهميت ويژه اي دارد با پياده شدن از ماشين هاي خود و ازدحام در محل درگيري باز مصيبت ديگري بر اين مزدوران تحميل کردند. فشار دشمن زبون بر مردم جهت ترک صحنه نبرد که ناشي از ترس مرگبارشان از آگاهي مردم ميباشد بار ديگر ادعاي دروغين رژيم را مبني بر «حضور مردم در صحنه» ثابت نموده است.

در اين نبرد قهرمانانه دو نفر از پارتيزانهاي قهرمان و از جان گذشته سربدار به خيل شهداي انقلاب ايران پيوستند و با ريختن خون پاک خويش تنها راه پيروزي انقلاب ايران يعني راه سرخ مبارزه مسلحانه توده اي بر عليه دژخيمان را رقم زده و به اثبات رساندند. و اما دشمن زبون که با دادن حدود 40 کشته و تعداد زيادي زخمي و بجاي گذاشتن مقادير زيادي از تدارکات نظامي و غيرنظامي خود دست به فرار مفتضحانه زده بود، 3 روز بعد با اعلام تشيع جنازه 6 تن از مزدوران خويش تنها در شهر آمل، که آنهم عليرغم اعلام رسمي اش بنا به اطلاع دقيق و مشاهدات عيني به 15 جسد رسيده بود، به نمايش گذاشت. رژيم سفاک خميني آدمکش که چندي پيش با برپائي نمايش تلويزيوني محاکمه کذائي جمعي ازاعضاء سربداران و اعدام آنان قصدش اين بود اينطور وانمود سازد که اين حرکت انقلابي را نه تنها «سرکوب» بلکه کاملا «نابود» ساخته، در اثر اين ضربه نيرومند که از بعد وسيع تبليغي (حضور مردم ) هم برخوردار بود، آنچنان وحشت زده شد که تيتر اول تمام روزي نامه هايش را به اين موضوع اختصاص داده و از رفسنجاني خائن «در نطق پيش از دستور مجلس» گرفته تا نوروزي معلوم الحال نمايندة مزدور رژيم در آمل و امام جمعه آمل و تا اعلاميه هاي کذائي دادستاني و سپاه مزدور آمل همگي شروع به عجز و لابه پرداخته و با تائيد ضمني حرکت فوق و به اصطلاح «محکوم کردن» دفاع جانانة سربداران ! شيادي خود را در عرصه سياسي جامعه به نمايش گذاشتند. آنچه که برجستگي يافته و بساط تبليغاتي رژيم را در هم پيچيده است، اينست که «نهضت سربداران» زنده است و رژيم سفاک خميني هرگز قادر به نابودي آن نيست.

 

ملت آزاده و استقلال طلب ايران !

افکار عمومي جهان عليه اين حکومت خونخوار قرون وسطائي شوريده و اين حکومت را به عنوان خونخوارترين حکومت تاريخ ميشمرند. اين حکومت هزاران تن از بهترين فرزندان اين آب و خاک را به جوخه اعدام سپرده و هزاران تن ديگر را به زندانها افکنده است و اين در حاليست که عمال رژيم سابق و ساواکي ها و ضدانقلابيون و خودفروختگان سياسي در بارگاه خلافت ولايت فقيه خميني جايگاه رفيعي يافته اند. اين حکومت بر خلاف تبليغات دروغين، به بند و بست با دول امپرياليستي بطور مستقيم و غير مستقيم پرداخته و با ارتجاعي ترين دول دست نشانده و وابسته به قدرتهاي امپرياليستي جهان مراودت حسنه و مخفيانه برقرار نموده و ثروتهاي ملي و طبيعي ما بويژه نفت را برايگان در اختيار آنها قرار ميدهد و در عين حال براي شرکت هاي اسلحه سازي آنها مشتري بسيار خوبي گشته است. اين حکومت جنگ را بر خلاف مصالح ملي و ميهني ملت هاي ايران و عراق و در جهت تامين منافع مرتجعانه خويش و در جهت مصالح دول امپرياليستي ادامه ميدهد. و همآنگونه که خود را تسليم امپرياليستها نموده، سعي دارد تا انقلاب خونبار ملت ايران را هم به تسليم و سازش بکشاند و از طرف ديگر کشمکش هاي ارتجاعي بر سر کسب قدرت سياسي که در اين حکومت جريان دارد بر بي ثباتيش افزوده و شرايط را براي سرنگوني اش سهل تر ميسازد. در چنين شرايطي است که جنگ مقاومت مسلحانه جهت سرنگوني رژيم خونخوار خميني و ايجاد يک حکومت ملي و دمکراتيک اهميت درجه اول يافته و بر اين اساس است که رژيم خميني و امپرياليستها بيشترين حساسيت را نسبت بدان دارا هستند و در بوق و کرناهاي تبليغاتي خود ميکوشند تا صداي گلوله هاي آتشين رزمندگان را از خطه سرخ کردستان گرفته تا شمال خونين و سراسر ميهن بلازده که بدرستي قلب مزدوران را هدف گرفته و پايه هاي حکومت پوشالي اش را متزلزل ساخته خفه سازند.

 

هم ميهنان مبارز و انقلابي !

نهضت سربداران از شما ميطلبد با حضور هر چه بيشتر خود در اين نبرد، کشتي طوفان زده انقلاب ايران را به ساحل نجات رسانيد. هر قدمي را که شما در راه جنگ مقاومت فرزندانتان برداريد به مثابه پتکي است که بر فرق ضحاک زمان، خميني خون آشام و حکومت فاسدش فرود مي آيد.

پرچم سرخ انقلاب را هر چه با شکوه تر در چهارگوشه ايران زمين برافرازيم و دين خود را در قبال خلق هاي انقلابي ايران و جهان بدينوسيله ادا نمائيم.

 

پيروز باد مبارزه مسلحانه سربداران !

پيروز باد جنگ مسلحانه همه نيروهاي انقلابي و ملي عليه رژيم خميني !

برقرار باد حکومت ملي و دمکراتيک به رهبري طبقه کارگر !

 

سربداران

20 اسفند 1361


فصل سوم

آناني که در زندگي مظهر جامعه نوين بودند و در مرگ بذر آن !


اسامي، تصاوير و زندگينامه برخي رفقاي شرکت کننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل


سيامك زعيم (شهاب)

بنيانگذار سازمان انقلابيون كمونيست (م - ل)، رهبر ايدئولوژيك - سياسي اتحاديه كمونيستهاي ايران و مسئول سياسي و طراح اصلي قيام سربداران. وی در سالهای 42 - 39 از فعالين جنبش دانش آموزي دبيرستان البرز بود. در دوره دانشجوئی از فعالين جنبش ضد جنگ ويتنام در آمريكا بود. همان زمان نامش توسط اف بی آی در فهرست كمونيستهاي خطرناك ثبت شد. در سال 57 به ايران برگشت. او در 7 بهمن سال 1360 در آمل يك روز پس از شكست قيام دستگير و در سال 63 اعدام شد.

حسين تاجمير رياحي (ناصر)

 از بنيان گذاران اتحاديه كمونيست هاي ايران و از اعضاي رهبري كه نقش تعيين كننده اي در طرح و اجراي قيام سربداران داشت. از فعالين جنبش دانشجويي در تهران در سالهاي 42 - 39، از سازمان دهندگان تظاهرات مراسم چهلم تختي، از اعضا «گروه فلسطين» كه در ضربات ساواك دستگير نشد و توانست بسلامت از مرز رد شود و براي آموزش نظامي به اردوگاههاي فلسطيني برود. وي مدت چند سال مسئول برنامه ای در «راديو ميهن پرستان» در عراق بود. حسين چند ماه قبل از قيام 22 بهمن به ايران بازگشت. حسين رياحي در ضربه سراسري تير ماه سال 61 دستگير شد و در 5 بهمن سال 61 پس از محاكمه در يك دادگاه قرون وسطايي همراه با 21 نفر ديگر از اعضا و فعالين اتحاديه در آمل تيرباران شد.

 

غلامعباس درخشان (مراد)

عضو کميته دائم رهبری در سال 1360. مراد زمان قيام آمل سي ساله بود. او از فرزندان پرولترهاي شركت نفت در آبادان بود. در سال 1355 براي آشنائي با كنفدراسيون دانشجويان ايراني در خارج از كشور به آمريكا رفت. او خيلي زود يكي از فعالين اتحاديه كمونيستهاي ايران شد و جزء اولين رفقائي بود كه قبل از انقلاب 57 به ايران بازگشت و مسئوليت سازماندهي رفقاي جنوب را بر عهده گرفت. او پس از انقلاب به كردستان رفت. مسئوليتهاي مهم و گوناگوني در «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» (تشكيلات مسلح اتحاديه در كردستان) بر عهده گرفت. قبل از طرح قيام آمل مسئوليت شاخه كردستان اتحاديه را بر عهده داشت. مراد نقش تعيين كننده اي در رهبری و تدارك قيام سربداران داشت. او يك روز پس از شكست قيام در شهر آمل توسط دشمن دستگير و شناسائي شد. مراد در تابستان سال 61 زير شكنجه جان باخت.

پيروت محمدي (كاك اسماعيل)

کاک اسماعيل اهل مهاباد، زمان قيام آمل 27 ساله بود. او فرمانده نظامي سربداران و عضو کميته دائم رهبری اتحاديه بود. اسماعيل از رهبران گروه مبارزه براي آزادي طبقه كارگر بود كه در سال 58 با اتحاديه وحدت كرد. اسماعيل جزء معدود كمونيستهاي انقلابي كرد بود كه از همان ابتدا ديد سراسري داشت و براي رهبري كل طبقه كارگر ايران مبارزه ميكرد. اسماعيل قبل از انقلاب مدتي در اصفهان در بين كارگران ذوب آهن به فعاليت مشغول شد. سپس به كارخانه تراكتور سازي تبريز رفت. پس از انقلاب 57 در جنگهاي دهقاني كردستان شركت كرد در جريان جنگ «كرفتو» اسير فئودالهاي محلي شد و براي اعدام به خلخالي جلاد تحويل داده شد اما با هشياري خود و با اوجگيري جنبش كردستان آزاد شد. او فرمانده نظامي «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» بود و در جريان جنگهاي سنندج، كامياران، بانه و بوكان آبديده شد. مدتي مسوليت ستاد نظامي اتحاديه در آبادان را بر عهده داشت. اسماعيل در روز 6 بهمن 60 در آمل در جريان درگيري مسلحانه جان باخت.

رسول محمدي (كاك محمد)

از فعالين اصلي «گروه مبارزه براي آزادي طبقه كارگر»، از رهبران نظامي «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» در شهرهاي بوكان و سقز. عضو شوراي رهبري سربداران، معاون نظامي اول سربداران .

كاك محمد كه برادر دوقلوی كاك اسماعيل بود در سال 1333 در مهاباد متولد شد. او پس از پايان تحصيلات دبيرستان در اين شهر، در دانشگاه اقتصاد قزوين به تحصيل ادامه داد. وي در آن دوره با افكار چپ آشنا شد و در سال 1356 همراه با ياران ديگرش «گروه مبارزه در راه آزادي طبقه كارگر» را بنيان نهاد. كاك محمد نقش تعيين كننده اي در ايجاد «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» داشت. كاك محمد بخاطر تلاشهايش در متشكل كردن دهقانان کردستان، از نفوذ و محبوبيت وسيعي برخوردار بود. وي نقش برجسته اي در جنگ بانه در سال 58 ايفا كرد و با وارد آوردن ضربات مهلك، مانع از ورود يك ستون ارتشي به شهر بانه شد. فرماندهي عمليات نيروهاي پيشمرگه سازمان در جنگ مهاباد نيز بر عهده وي بود.

او در سال 59 مدتي در بين كارگران كرد كوره پزخانه هاي تهران و شهرك صنعتي البرز در شهر قزوين فعاليت كرد. نقش تعيين كننده او در هدايت مبارزه مسلحانه سربداران در نبردهاي جنگل و شهر فراموش نشدني است. او در جنگل مسئوليت نظامي كمپ بالا و سپس گروه بهنام را بر عهده داشت. كاك محمد تلاش زيادي براي سازمان دادن عقب نشيني منظم قواي سربداران در آمل نمود و جانش را بر سر اينكار گذاشت.

سهيل سهيلي (يوسف گرجي)

از اعضاي برجسته اتحاديه كمونيستها، ازفرماندهان نظامي سربداران. وی قبل از انقلاب در دوران دانشجوئی از فعالين كنفدراسيون احياء در آمريكا بود. سهيل پس از بازگشت مدتي در خانه كارگر تهران فعاليت كرد. سپس به كار و فعاليت در محلات جنوب شهر تهران پرداخت. در سال 1359 براي آموزش نظامي به كردستان رفت. سهيل نقش مهمي در تامين سلاح براي تدارك قيام سربداران از جبهه هاي جنگ جنوب داشت. او از جسورترين و قابل ترين فرماندهان نظامي سربداران بود كه نقش بسزائي در پرورش جوانترين رفقاي سربدار داشت. سهيل قابليت زيادي در القاء سرزندگي و شادابي و روحيه كمونيستي در بين رفقا داشت. وی هنگام سازمان دادن عقب نشيني رفقا در روز ششم بهمن ماه در آمل جان باخت.

فريدون خرم روز (ميرزا يوسف)

از فعالين جنبش دانشجوئي دانشگاه تهران، از تشکيل دهندگان «گروه مبارزه در راه آزادي طبقه کارگر»، از بنيان گذاران تشکل «دانشجويان مبارز»، مسئول تشکيلات اتحاديه کمونيستها در شهر اصفهان، از اعضاء اوليه ستاد رهبري قيام سربداران، عضو شوراي رهبري سربداران، مسئول سياسي گروه قاسم.

 فريدون در سال 1335 در آبادان متولد شد. پس از نبرد آمل فريدون مسئوليت ارتباطات رفقاي جنگل را برعهده داشت. وي در جريان ضربه سراسري تيرماه سال 61 دستگير شد. دشمن که از موقعيت وي و ميزان وسيع اطلاعات و حجم گسترده ارتباطات وي مطلع بود او را زير شکنجه هاي وحشيانه برد، اما هيچ فشاري قادر به در هم شکستن اراده انقلابيش نشد. در يکي از روزهاي مرداد 61، هنگامي که چند پاسدار پيکر شکنجه شده اش را از دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان بالا مي کشيدند، در طبقه چهارم ساختمان بناگاه فريدون با قاطعيت و قدرتي فوق العاده خود را به پنجرة مشرف به خيابان کوبيد و زندانبانان را با خود به بيرون پرتاب کرد و بدين طريق موجبات مرگ دو پاسدار را فراهم کرد. هنوز که هنوز است مردم اصفهان هنگام عبور از کنار اين ساختمان مرگ بيباکانه فريدون را بخاطر مي آورند، قهرماني که سَر داد اما سِر نداد.

بهروز فتحي (ناصر اهواز)

از فعالين جنبش دانشجوئي زمان شاه در دانشگاه صنعتي، از مسئولين کنفدراسيون دانشجوئي احياء در شهر لوس آنجلس آمريکا. وی پس از انقلاب 57 از مسئولين کميته شهر اهواز، از اعضاء شوراي رهبري سربداران، مسئول سياسي گروه وريا، رهبري منتخب شوراي چهار. پس از شکست قيام آمل، بهروز نقش برجسته اي در ادامه حرکت سربداران و بازسازي اتحاديه ايفا نمود. وي نقش محوري و تعيين کننده اي در پيشبرد شوراي چهارم سازمان داشت. در سال 62 رژيم نيروي ويژه و متمرکزي براي دستگيري وي اختصاص داد. سرانجام در شهريور ماه همان سال موفق به دستگيري اش شد. مقاومت بهروز در برابر چهار ماه شکنجه هاي قرون وسطائي در زندان اوين زبانزد همگان بود. او که اکثر ارتباطات سازماني در دستش متمرکز بود، سر سوزني کوتاه نيامد و هيچگونه اطلاعاتي نداد. سرانجام در دهم ديماه همان سال زير شکنجه جان باخت. بهروز در جواب به بازجوياني که به قيام مسلحانه سربداران انگ آمريکائي مي زدند گفت تاريخ ثابت مي کند که چه کسي نوکر امپرياليسم است.

حسن (اكبر اصفهان)

 حسن، از فعالين جنبش كارگري اصفهان، از مسئولين تشكيلات اصفهان، مسئول سياسي گروه بهنام در جنگل. اكبر در درگيري دي ماه سال 60 در جنگل جان باخت.

 

اصغر اميري (کاک پرويز)

از بنيانگذاران «گروه مبارزه براي آزادي طبقه كارگر»، مسئول تشكيلات اتحاديه کمونيستها در كرمانشان. عضو شوراي رهبري سربداران، مسئول سياسي گروه امين اسدي در جنگل.

اصغر از سازماندهندگان تظاهرات تاريخي و به ياد ماندني اول ماه مه سال 58 در كرمانشان بود. او نقش مهمي در تامين تداركات «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» در سالهاي 58 و 59 داشت. او نقش تعيين كننده اي در بسيج رفقاي كرمانشان براي پيشبرد طرح قيام سربداران ايفا کرد. پس از درگيري «گزنا سرا» و شرايط دشواري كه رفقاي باقيمانده با آن روبرو بودند، اصغر نقش موثري در حفظ وحدت سياسي گروه ايفا كرد. اصغر درپاييز سال 62 در پي پيگردهاي ادامه دار دشمن دستگير و در سال 63 به جوخه اعدام سپرده شد.

حشمت الله اسدي پور (مجتبی)

از فعالين جنبش دانشجوئي مدرسه عالي علوم اقتصادي بابلسر، از فعالين سرشناس خط 3 در آمل و سازمانده محافل چپ، از سازماندهندگان تظاهرات توده اي، اعتصابات کارگري و جنبش هاي دهقاني عليه رژيم شاه، از سازماندهندگان حکومت مردمي در آبان 57 در شهر آمل، از بنيان گذاران دفتر دانش آموزان و دانشجويان مبارز در آمل، از اعضاء برجسته اتحاديه، از اعضاء اوليه ستاد رهبري قيام آمل و عضو شوراي رهبري سربداران.

حشمت در سال 1334 در شهر آمل متولد شد. از نوجواني به مکتب کمونيسم گرائيد. پابپاي شرکت در مبارزات متنوع انقلابي از محبوبيت توده اي وسيعي برخوردار شد. وي بهمراه غلامعباس درخشان نقش تعيين کننده اي در تدارک عملي قيام ايفا کرد. حشمت در هفتم بهمن ماه 60 در شهر آمل به شهادت رسيد.

فرامرز فرزاد

در دوره رژيم شاه، از فعالين كنفدراسيون احياء در آمريكا بود. او از اعضاي برجسته اتحاديه كمونيستهاي ايران، معاون نظامي گروه قاسم، فرمانده گروه عملياتي بسيج بود. فرامرز پس از بازگشت به ايران، در جريان مبارزات انقلابی توده اي فعالانه شركت جست. مدتي در تيم تبليغات و محلات همراه با سهيل سهيلي فعاليت نمود. مدتي در جبهه آبادان بسر برد. دانش و قابليتهاي نظامي خود را بالا برد. فرامرز، در دوره اول در جنگل مسئوليت آموزش نظامي رفقا را بر عهده گرفت. كار با انواع سلاحها بويژه آر پي جي هفت را با جديت به رفقاي ديگر آموزش داد. فرامرز كه از ذوق هنري برخوردار بود، همراه با سهيل سهيلي در جنگل گروه كر سازمان داد و نواري از سرودهاي انقلابي سربداران تهيه نمود. فرامرز از آن دسته كمونيستهائي بود كه همواره داوطلب انجام سخت ترين وظايف مي شد. در جريان درگيري 22 آبان همراه با رفيقی ديگر، يكي از گروه هاي دشمن را در هم كوبيد. در جريان درگيري «رزكه» زخمي و به شهر منتقل شد. اما پس از مداوا سريعا به جنگل بازگشت. به دليل قاطعيت و جسارت فوق العاده اش، كاك اسماعيل وي را بعنوان فرمانده عمليات بسيج و آغازگر كل عمليات در شهر انتخاب كرد. فرامرز در شب نبرد آمل، با شجاعتي وصف ناپذير رفقاي تحت مسئوليت خود را رهبري كرد و پابپاي آنها عليه نيروهاي مستقر در بسيج جنگيد. فردا صبح كه اكثريت اعضاي گروه وي توسط دشمن محاصره شدند در كنار آنان قرار گرفت. حتي زمانيكه هيچ نور اميدي به چشم نمي خورد، او تا آخرين دقايق زندگي روحيه انقلابي خود را حفظ كرد و به ديگران روحيه داد و مسئوليت خود را قهرمانانه به پيش برد و سرانجام با ديگر همرزمانش به استقبال مرگي حماسي رفت.

بهروز غفوري

در زمان رژيم شاه از فعالين کنفدراسيون دانشجوئي احياء در انگلستان بود. وی از اعضاء برجسته اتحاديه در آبادان، از مسئولين نظامي سربداران، عضو رهبري منتخب شوراي چهارم و مسئول نظامي سازمان در سال 1362 بود.

 بهروز در سال 1334 در آبادان بدنيا آمد، مدتي در پالايشگاه آبادان به کار پرداخت، سپس براي ادامه تحصيل به انگليس رفت. او پس از انقلاب نقش فعالي در مبارزات انقلابي مردم آبادان ايفا نمود. بهروز از جمله رفقائي بود که پس از ضربه سال 61، در مبارزه عليه انحلال طلبي بار بازسازي سازمان را بدوش کشيد و نقش مهمي در برگذاري شوراي چهارم و مباحث آن داشت. در اواخر آبان 62 بهروز در پي تعقيب مراقبت هاي گسترده دستگير شد. وي از آخرين نبرد خويش نيز سرفراز و سربلند بيرون آمد و سرانجام در پنجم خرداد ماه 63 تيرباران شد.

حسن اميري (كاك جلال)

از فعالين «گروه مبارزه براي آزادي طبقه كارگر»، از فعالين جنبش كارگري در شهر اصفهان در سال 57، از اعضاي برجسته اتحاديه كمونيستهاي ايران و از مسئولين نظامي «تشکيلات پيشمرگه زحمتكشان» در بوكان. معاون نظامي گروه وريا درجنگل.

رفيق حسن با وجود اينكه طرفدار نظرات رفيق جانباخته هاشم مازندراني – مسئول شاخه آذربايجان اتحاديه – و مخالف طرح سربداران بود، اما فعالانه براي به اجرا درآوردن طرح اكثريت سازمان تلاش كرد و نقش و مسئوليتهاي مهم بر عهده گرفت. او نمونه برجسته اي از بكاربست پرنسيپهاي كمونيستي در رابطه با مناسبات ميان اقليت و اكثريت در يك سازمان كمونيستي بود. او در عين مبارزه اصولي براي نظرات خويش، تلاش داشت كه اتحاد عمل سازمان حفظ شود. رفيق حسن در پاييز سال 62 دستگير شد. قهرمانانه در مقابل فشارهاي دشمن ايستادگي كرد و به دفاع از آرمانهاي كمونيستي پرداخت. رفيق حسن اميري در سال 63 به جوخه اعدام سپرده شد

علي چهار محالي کائيدي (رحمان)

از کادرهاي برجسته و با سابقه جنبش نوين کمونيستي ايران، از رهبران شناخته شدة جنبش کارگري. رحمان در دهه 40 در خارج از کشور به «سازمان انقلابي حزب توده» پيوست و سپس به ياري جنبش مسلحانه فارس شتافت. براي آموزش سياسي نظامي به کوبا و چين سفر کرد. مدتي در دوبي در بين کارگران ايراني به فعاليت سياسي پرداخت و قبل از انقلاب به ايران منتقل شد. در دوره انقلاب رحمان از بنيان گذاران اصلي «سنديکاي پروژه اي آبادان» بود. او در همان دوره به اتحاديه پيوست و در شوراي سوم اتحاديه شرکت کرد. رحمان بعنوان مسئول فارس سازمان نقش مهمي در کمک به تدارک قيام سربداران ايفا کرد. پس از ضربه سال 61 رحمان نقش مهم و کليدي در بازسازي اتحاديه ايفا کرد. عمليات مسلحانه 12 اسفند را سازمان داد. پس از بازگشت از شوراي چهارم در تهران دستگير شد. در زندان و دادگاه از اتحاديه کمونيستها قهرمانانه دفاع کرد و سرانجام در اول ماه مه 1363 در زندان اوين اعدام شد.

محمد توكلي (مسعود)

از فعالين كنفدراسيون احياء در آمريكا، از اعضاي برجسته اتحاديه و مسئول تشكلات دمكراتيك وابسته به اتحاديه در آبادان، از مسئولين نظامي سربداران، عضو منتخب رهبري شوراي چهار.

مسعود در سال 1330 در آبادان متولد شد. مدتي در شركت نفت آبادان به كار مشغول شد. سپس براي ادامه تحصيل به آمريكا رفت و به يكي از فعالين كنفدراسيون احياء بدل شد. او درست دو روز بعد از به آتش كشيده شدن سينما ركس، به آبادان بازگشت و فعالانه در مبارزات توده اي و شكل دادن هسته هاي هوادار اتحاديه در آن شهر شركت جست. مسعود در جنگل، معاونت نظامي يك از گروههاي نظامي را بر عهده داشت. در نبرد آمل زخمي شد اما توانست با كمك رفقاي تشكيلات از شهر خارج شود. مسعود نقش موثري در بازسازي اتحاديه ايفا كرد. نقش وي در هدايت درگيري نظامي 12 اسفند 1361 تعيين كننده بود. او پس از شوراي چهارم كار دشوار حفظ ارتباطات رفقاي سازماني پس از دستگيري رفقا بهروز فتحي و بهروز غفوري را بر عهده داشت. در سال 1363 براي پيشبرد فعاليتهاي كميته سياسي سازمان به كردستان رفت. اواخر همان سال مجددا به تهران بازگشت. در جريان ضربه شهريور ماه سال 1364 همرا ه با تعداد ديگري از رفقا دستگير و سرانجام در فروردين 1366 همراه با 9 تن ديگر از رفقا در اوين اعدام شد.

محمد پوئيد (حيدر، يوسف)

از فعالين كنفدراسيون احياء در انگلستان قبل از انقلاب، از اعضاي برجسته اتحاديه و سازماندهان جنبش كارگري در اهواز، از مسئولين تشكيلات شهر اهواز، از مسئولين نظامي در جنگل، از اعضاي رهبري سازمان پس از شوراي چهارم.

محمد در سال 1332 در يك خانواده پرجمعيت كارگري در اهواز به دنيا آمد. دوران نوجواني با ادبيات چپ آشنا شد. پس از كسب ديپلم و گذراندن سربازي مدتي به كار مشغول شد و سپس براي ادامه تحصيل به انگلستان رفت و به يكي از فعالين كنفدراسيون احياء بدل شد. در پائيز 57 به نمايندگي از طرف دانشجويان بيرمنگام در كنگره 26 كنفدراسيون احياء شرکت کرد و سپس به ايران بازگشت و در ميان كارگران به فعاليت پرداخت و نقش فعالي در سازماندهي اعتصابات و اعتراضات كارگري بر عهده گرفت. پس از فعاليت در كميته كارگري سازمان در اهواز به عضويت كميته شهر در آمد. تا قبل از خرداد 60 دوبار به دليل فعاليتهاي انقلابي دستگير و آزاد شد. وي همراه با سهيل سهيلي نقش فعالي در انتقال سلاح و مهمات براي قيام سربداران از جنوب به تهران ايفاء كرد. در جنگل معاونت نظامي گروه بهنام را بر عهده داشت. عليرغم اينكه در جريان قيام آمل دوبار زخم عميق برداشت، توانست همراه با ديگر رفقا از شهر عقب نشيني كند. پوئيد در شوراي چهارم سازمان شركت فعال داشت. پس از ضربه ای که بعد از شورا به سازمان وارد شد، به عضويت رهبري سازمان درآمد و به عنوان عضو كميته سياسي سازمان در سال 1363 راهي كردستان شد. او يكسال بعد به تهران بازگشت، در جريان ضربه سال 64 دستگير و در فررودين 1366 در تهران اعدام شد.

حسين عطائي (محمد تي ان تي)

 از اعضاي برجسته و قديمي اتحاديه كمونيستهاي ايران، مسئول انفجارات سربداران. قبل از انقلاب از فعالين كنفدراسيون احياء در شهر آخن آلمان. محمد مدتي براي آموزش نظامي به اردوگاههاي فلسطيني در منطقه رفت. پس از انقلاب به كردستان رفت و مسئوليت انفجارات «تشكيلات پيشمرگه زحمتكشان» را بر عهده گرفت. او در سال 59 با مطالعات گسترده و بر مبناي تجاربش بمبي موسوم به «بمب حيدر» ساخت. بمبي كه از قدرت تخريبي بالا برخوردار بود و براحتي و بدون خطر، محلولش قابل حمل و نقل بود. جزوه «طرز كار با مواد منفجره» حاصل تحقيقات و تجربياتش بود. عطائي مسئوليت انفجارات و آموزش نظامي رفقا در جنگل را بر عهده داشت. در صبح روز ششم بهمن، عطائي بي محابا به كمك رفقاي محاصره شده و حمل پيكر جانباخته عبدالرحيم بيگله شتافت. اما خود، در همان حلقه محاصره قرار گرفت و در ادامه درگيريها جان باخت.