پرندة نو پرواز

گفت وگو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل

تابستان 1383

پرندة نوپرواز

گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل

ناشر: حزب كمونيست ايران (ماركسيست - لنينيست - مائوئيست)

تارنما: www.sarbedaran.org

پست الکترونيکی: haghighat@sarbedaran.org

آدرس پستی: Postfach 900211, 51112 Köln, Germany

چاپ اول: تابستان 1383، آلمان

بها: معادل 15 يورو

رها شدن بر گردة باد است و

با بي ثباتي سيماب وار هوا بر آمدن

به اعتماد استقامت بال هاي خويش،

ورنه مساله ئي نيست:

پرندة نو پرواز

بر آسمان بلند

سرانجام

پر باز مي كند.

شاملو
فهرست مطالب

توضيح

فصل اول – گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل

مقدمه 13

تدارك 17

آغاز 45

نبرد شهر 97

تلاشهاي بعد 149

آنچه درباره سربداران مي پرسند 199

فصل دوم – اسناد و ضمائم تاريخي

اعلاميه ها و مقالات تحليلي اتحاديه كمونيستهاي ايران

1 – اعلاميه هشدار 223

2 – پيام به همه كمونيستهاي ايران 226

3 – اي رفقا ! بيائيد متحد شويم ! 228

4 – حكومت كودتاي حزبي پوشالي است و بايد سرنگون شود ! 229

5 – يادداشت سياسي روز 231

6 – آيا هيچگاه نيروئي كوچك مي تواند وظيفه اي بزرگ را بر دوش بگيرد؟ 236

7 – طبقه كارگر، انقلاب دمكراتيك و مبارزه براي قدرت سياسي 238

8 – پيام اتحاديه كمونيستهاي ايران خطاب به همه كمونيستهاي ايران 245

بيانيه هاي سياسي و اطلاعيه هاي نظامي سربداران

1 – بيانيه قيام سربداران 249

2 – اهداف فوري قيام سربداران 251

3 – بيانيه قيام پنج بهمن آمل 253

4 – سربداران و سلطنت سياه خميني 259

5 – اطلاعيه نظامي شماره يك 264

6 – اطلاعيه نظامي شماره دو 267

7 – اطلاعيه نظامي شماره پنج 270

8 - اطلاعيه نظامي شماره شش 272

9 – اطلاعيه نظامي شماره هفت 273

فصل سوم – آناني که در زندگي مظهر جامعه نوين بودند و در مرگ بذر آن !

اسامي، تصاوير و زندگينامه برخي رفقاي شرکت کننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل 285

اسامي كليه رفقاي جانباخته اتحاديه كمونيستهاي ايران 323

آلبوم عكس 333

توضيح

بخشهاي عمده «گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل» به مناسبت بيستمين سالگرد اين قيام تاريخي، براي نخستين بار در شماره هاي 3، 4، 5، 7 و 8 نشريه حقيقت ارگان حزب كمونيست ايران (ماركسيست - لنينيست - مائوئيست) طي سالهاي 1382 - 1380 به چاپ رسيده است. اينك مجموعه كامل آن با برخي تغييرات و اضافات جزئي همراه با اسناد و ضمائم سياسي و نظامي و اسامي و تصاوير رفقاي جانباخته در اختيار علاقمندان به تاريخ جنبش انقلابي و كمونيستي ايران قرار مي گيرد.

با سپاس از كليه رفقا و دوستاني كه به اشكال مختلف به انتشار اين كتاب ياري رسانده اند.

حزب كمونيست ايران (ماركسيست - لنينيست - مائوئيست)

تابستان 1383

فصل اول

گفت و گو با يكي از رفقاي شركت كننده در مبارزه مسلحانه سربداران و قيام آمل
مقدمه

پنجم بهمن ماه سال 1360 : خبر رسيد كه شب هنگام در شهر آمل نبرد مسلحانه گسترده اي آغاز شده، بخشهاي مهمي از شهر آمل توسط قواي سربداران آزاد شده است. هنوز هيچكس از چند و چون ماجرا خبري نداشت. هيجان انقلابي همه جا را فراگرفته بود. راههاي ورود و خروج به آمل بسته بود. رژيم تا چند روز از پخش هر خبري در اين مورد جلوگيري كرد. هركس تلاش مي كرد بفهمد چه مي گذرد.

آمل، يك شبانه روز شاهد درگيري هاي نظامي شديدي بود. وصف بي باكي و قهرماني سربداران بر زبانها جاري بود. بيم و اميد همه را فراگرفته بود. همه بي صبرانه منتظر نتيجه اين نبرد دلاورانه بودند. سرانجام رژيم با تمركز قواي بسيار، اين قيام را به شكست كشاند. پس از آن به مدت يك هفته موضوع اصلي تمام روزنامه هاي كشور به وقايع آمل اختصاص داشت. اما هيچكس به اخبار رژيم باور نداشت.

سئوالات زيادي در اذهان بوجود آمده بود. همه مي خواستند بدانند دقيقا چه گذشت و چرا اتحاديه كمونيستهاي ايران به پاي سازماندهي اين قيام رفت؟ مي خواستند بدانند چگونه قيام را تدارك ديد و چه حوادثي رخ داد؟ چرا قيام قهرمانانه اي كه سراسر كشور را لرزاند و بارقه اميد بر دل اكثريت ستمديدگان تاباند، شكست خورد؟ بيستمين سالگرد قيام پنج بهمن سربداران در آمل فرصت مناسبي است كه پاي صحبت يكي از رفقاي شركت كننده در اين مبارزه بنشينيم، سير وقايع را از زبانش بشنويم و پاسخ سئوالات فوق را بيابيم.

هيئت تحريريه نشريه حقيقت

بهمن ماه 1380

به هزار زبان

ولوله بود.

بيداري از افق به افق مي گذشت

و هم چنان كه آواز دور دست گردونه آفتاب

نزديك مي شد

ولوله پراكنده

شكل مي گرفت

تا يكپارچه

به سرودي روشن بدل شود.

شاملو

تدارك

تدارك

 پنج بهمن 1380 مصادف با بيستمين سالگرد قيام سربداران در آمل است. اتحاديه كمونيستهاي ايران (سربداران) در گذشته جمعبنديهائي در اين زمينه ارائه داده و به اشكال مختلف بر اهميت حركت سربداران و درسهاي آن انگشت گذاشته است. اهميت اين قيام را از برخورد دشمن نيز مي توان فهميد. هر ساله با رفتن يكي از نمايندگان ارتجاع به آمل و جمع و جور كردن يكسري حزب الهي ها مراسمي برگزار مي شود. چند سال پيش هم رژيم سميناري در اين مورد برگزار كرد. در واقع رژيم هم اين روز را به خاطر ضربه ای كه خورده به نوعي زنده نگه مي دارد و با اينكارها مي خواهد زخمش را مرهم بگذارد. حتي خميني هم در وصيت نامه اش به قيام آمل و اهميت سركوب آن براي حفظ جمهوري اسلامي اشاره كرد.

متاسفانه به آن حدي كه بايد و شايد خود ما در مورد اين قيام صحبت نكرده ايم، در مورد اينكه چي گذشت و تبديل كردن اين روز و كلا حركت سربداران به بخشي از حافظه تاريخي مردم. بخصوص الان نسل جديد احتياج دارد بداند كه نسل انقلابي گذشته چه تجاربي را از سر گذراند و چه كارهايي كرد. نسل جديد حتي با دانستن جزئيات مي تواند خيلي چيزها ياد بگيرد، از آنها الهام بگيرد و در مبارزه اش عليه جمهوري اسلامي بكار گيرد. از اين نظر مي خواهيم با تو كه يكي از شركت كنندگان در اين قيام بودي گفت و گوئي داشته باشيم.

 از اين بابت بسيار خوشحالم. درست است كه جزئيات زيادي از اين قيام ناگفته باقي مانده. علت اصلي اش هم اين بود كه ما بسياري از رفقا را كه در اين قيام شركت داشتند، از دست داديم. دشمن آنان را از ما ربود. اين رفقا در جريان قيام و ضربات دستگاه امنيتي رژيم به تشكيلات اتحاديه و در پروسه بازسازي سازمان كشته شدند.

بعلاوه، همانطور كه گفتيد توجه به تجارب تاريخي براي نسل جديد حياتي است. درسهاي چنين تجارب انقلابي خيلي بدرد امروز و فرداي مبارزه در ايران مي خورد.

مسلما من بعنوان يكي از شركت كنندگان در اين قيام در بيان جزئيات و طرح جوانب گوناگون آن محدوديت دارم هرچند حداكثر تلاشم را مي كنم كه در حد امكان يك تصوير نسبتا كامل و همه جانبه از سير وقايع ارائه بدهم. اميدوارم ديگر رفقاي باز مانده اين قيام و رفقاي ديگري كه به اشكال مختلف در سازماندهي اين قيام نقش، مسئوليت و فعاليت داشتند، در آينده به طرح جوانب گوناگون اين تجربه انقلابي بپردازند. اين يك وظيفه مشخص است چرا كه نسل جديد بيش از هر زمان ديگري به اين تجارب نياز دارد.

 قبل از پرداختن به اين امر كه اين حركت بر پايه چه دركي سازماندهي شد و چطوري جلو رفتيد خوبست بگوئي كه اين قيام در چه شرايطي طراحي شد؟ آنزمان جامعه در چه اوضاع و احوالي بود؟ نيروهاي انقلابي چگونه فكر مي كردند، خودمان چطوري فكر مي كرديم؟

 قبل از اينكه به برخي نكات در رابطه با تحليل سياسي بپردازم مي خواهم حال و هواي جامعه را در سال 60 توضيح دهم. حال و هوايي كه بويژه در بين جوانان انقلابي آنزمان غالب بود. جواناني كه انقلاب آنها را به جلو صحنه رانده بود و طي سالهاي 57 تا 60 در صحنه هاي مختلف مبارزه طبقاتي رشد و تكامل يافته بودند. روحيه انقلابي خاصي در آن نسل موجود بود. متاسفانه طي اين سالها برخي ها تلاش كردند سال 60 را سال بدي تصوير كنند و تحت عنوان اينكه انقلاب شكست خورد بر دستاوردهاي انقلابي آن سال خاك بپاشند. درست است كه جنبش انقلابي شكست خورد و به خاطر اين شكست مردم درد و رنج بسياري را متحمل شدند. اما مهم است كه هميشه به اين گونه مقاطع با ديد تاريخي نگاه كنيم.

سال60 يك سال تاريخي بود، سال پر جذبه و پرشور، سال بي باكي، سال آرمانهاي بلند و سال خاطرات شكوهمند ! در تابستان داغ آن سال، در گوشه و كنار كشور و در كوچه و پس كوچه هاي هر شهر بوي باروت به مشام مي رسيد. انقلابيون آندوره سرشار از روحيه فداكاري، از خودگذشتگي و خدمت به خلق بودند. مست بوي باروت بودند، صداي گلوله برايشان خوشترين نغمه بود، عشقي كه با خطر عجين نبود برايشان پشيزي ارزش نداشت. خلاصه سال 60، سال تفنگ و سال سرفرازي و سربلندي بود.

ما در صحنه هاي گوناگون مبارزه، از سنگرهاي نبرد كردستان تا درگيري هاي خياباني، از ميدانهاي جنگ انقلابي تا زندانهاي جمهوري اسلامي شاهد چنين برخورد و روحيه اي از جانب كمونيستها و انقلابيون بوديم. اين روحيه در واقع انعكاسي از يك ضرورت تاريخي بود كه در مقابل نسل ما قرار گرفته بود و خود بيان پاسخگوئي به آن بود. اين روحيه بهيچوجه بيان ماجراجوئي و سرگشتگي ديوانه وار نبود. ضرورت تاريخ اسلحه را در مركز سياست ايران قرار داد و نسل ما اين وظيفه را در دست گرفت.

ما نسلي بوديم آرمانخواه و آگاه، انقلابي و سازمانيافته. نسلي كه به خاك ماليده شدن پوزه امپرياليسم آمريكا را در ويتنام ديده بود، شاهد خيزش انقلابي در دژهاي امپرياليستي بود، قهرماني هاي خلق فلسطين را از نزديك دنبال مي كرد، اوج جنبشهاي انقلابي آزاديبخش در سه قاره و پيشرويهاي عظيم ساختمان سوسياليسم در چين را در مقابل «سوسياليسم» منحط و طاس كبابي شوروي تجربه كرده بود. نسلي كه آگاهانه راه خود را انتخاب كرده و در طي انقلاب در سازمانهاي انقلابي و كمونيستي متشكل شده بود.

ما نسلي بوديم كه رژيم شاه را انداخته بوديم و دنبال آن بوديم كه جامعه نوين و انقلابي بنا كنيم. خميني و دار و دسته مرتجعش سوار يك انقلاب اصيل توده اي شدند و حاصل تلاشهاي مردم را دزديدند. انقلاب نيمه كاره مانده بود و مبارزه بين انقلاب و ضد انقلاب در صحنه هاي مختلف با حدت و شدت بسيار ادامه داشت. در مقطع خرداد 60 ضد انقلاب تصميم گرفت كار انقلاب را يكسره كند، اين نسل انقلابي را از بين ببرد. در واقع آمده بود كه از يكسو سر انقلاب را ببرد و از سوي ديگر توده هاي وسيع را به خاطر جرئت شان در سرنگون كردن يك رژيم، تنبيه و مرعوب كند. ولي نسل ما نمي خواست بگذارد اينكار صورت گيرد و بگذارد كه دستاوردهاي خلق بسادگي از دست برود. يك تند پيچ تاريخي بود. انقلاب وارد مرحله نبرد قطعي و تعيين تكليف نهائي با ضد انقلاب شده و صريح و خصمانه جلوي هم صف آرائي كرده بودند.

 ارتجاعي كه گفتي با توجه به اينكه در گير جنگ هم بود، با چه پشتوانه اي، با چه طرح هايي مي خواست انقلاب را بطور قطعي در سال 60 سر ببرد؟

 طرح شان كودتا بود. در خرداد 60 ستاد كودتا را در پادگان قصر فيروزه تشكيل دادند. آنها سه هدف مشخص را در دستور كار كودتاي شان قرار دادند. يكي تصفيه دروني حكومت از طريق بيرون راندن عناصري چون بني صدر (كه آنزمان رئيس جمهور بود). براي اينكه ضد انقلاب فشرده و منسجمي شكل بگيرد و حكومت بطور متمركزتر و يكدست تر سازمان دهي شود تا راحتتر بتوانند انقلاب را سركوب كنند.

دوم تنبيه عمومي مردم از طريق سركوب توده اي به منظور خشك كردن دريا تا كمونيستها و انقلابيون نتوانند در آن شنا كنند. بويژه آنكه از اسفند 1359 مبارزات توده اي عليه رژيم رو به گسترش گذاشته بود. در همه جا سركوب توده اي به شكل وحشيانه در دستور كار قرار گرفت. بر همين مبنا بود كه پاكسازي محلات، كارخانه ها و ادارات و مدارس بر مبناي اينكه كي گرايش غير حكومتي (و نه حتي ضد حكومتي) دارد آغاز شد و دستگيريهاي و اعدامهاي دسته جمعي سازمان داده شد. راديو ها و روزنامه ها اسامي اعدام شدگان را روزمره ليست مي كردند براي اينكه مردم را مرعوب كنند.

سوم، بسيج كليه نيروهاي نظامي اعم از پاسداران و ارتش براي مقابله با نيروهاي انقلابي كه مسلح بودند و داشتند مبارزه مي كردند.

از همين زاويه يورش رژيم يك يورش مقطعي و قسمي و محدود كه پس از بقدرت رسيدنش از سال 57 هر از چندگاهي بكار مي گرفت نبود. بلكه يك يورش همه جانبه و بكار گيري فاشيسم عريان عليه توده ها و انقلاب بود. تمامي روشهاي سابق منجمله جمع آوري اطلاعات و جاسوسي كردن به اجرا گذاشته شد و يك طرح همه جانبه سياسي امنيتي نظامي به پيش برده شد.

اين طرح جدا از بند و بستهاي خميني با قدرتهاي امپرياليستي و مشخصا آمريكا نبود. بند و بستهائي كه در سال 1359 در جريان معامله براي آزادي گروگانهاي آمريكائي شكل گرفت. آمريكا مي خواست مردم ايران را به خاطر سرنگون كردن شاه يعني مهره وفادارش تنبيه كند و ضربه هائي كه دستگاه دولتي ساخته و پرداخته در ايران، توسط انقلاب خورده بود ترميم شود. اما چه كسي بهتر از خميني ميتوانست اينكار را صورت دهد. يعني كسي كه از همان ابتدا در سازش با آمريكا بر سر كار آمده بود. خميني و اعوان انصارش با چراغ سبز آمريكا به پاي سازماندهي اين كودتا رفتند. اين بخشي از طرحها و نقشه هاي امپرياليستها در صحنه منطقه اي و بين المللي بود. تقريبا در همان دوره در تركيه هم يك كودتا براي سركوب نيروهاي چپ سازمان داده شد. جنگ ايران و عراق جاري بود و خميني از اين جنگ به حداكثر براي سركوب نيروهاي انقلابي استفاده مي كرد. جالب اينجاست كه درست در مقطع كودتاي 60، صدام حسين هم عملياتهاي جنگي خود را متوقف كرد. تا خميني راحتتر با انقلاب تعيين تكليف كند. شايد بعدها، اسناد و جزئيات مربوطه به اين كودتا همانند اسناد كودتاي 28 مراداد 1332 منتشر شود.

اما آن زمان نتايج اين طرح ارتجاعي روشن نبود و پيروزي كودتا از قبل تعيين شده نبود. نگاهي به خاطرات رفسنجاني نشان مي دهد كه حتي مهره هائي چون او نمي دانستند كه اين كودتا به كجا منجر خواهد شد چرا كه يك نبرد واقعي در جريان بود و همه چيز به زورآزمائي در صحنه عمل بستگي داشت. بستگي به مقاومتي داشت كه از جانب نيروهاي انقلابي در مقابل كودتا صورت مي گرفت. از اين زاويه كليه نيروهاي سياسي و طبقاتي بر مبناي هر تواني كه داشتند و ميزان تداركي كه ديده بودند در بوته آزمايش قرار گرفتند. اينكه به اين اوضاع چگونه برخورد مي كنند و چه پاسخي مي دهند. اوضاعي بود كه نه فقط به لحاظ كلي بلكه همچنين بطور فوري مسئله مركزيش، قدرت سياسي و چگونگي تعيين تكليف با آن بود.

 موقعيت تشكيلات ما چگونه بود؟ منظور اين است كه چقدر آمادگي داشت؟ تا چه حد مي توانست چنين شرايطي را ببيند و خلاصه اينكه در چه حال و هوايي بوديم؟

 خوب هيچ نيروي سياسي جدي نمي توانست نسبت به چنين تحولات بزرگي بي تفاوت باشد. چنين تحولاتي مستقيما بر سياستها، نحوه كاركرد و فعاليت هر نيروي سياسي انقلابي و بطور مشخص خود ما تاثير مي گذاشت. از اسفند ماه 1359 كه مبارزات توده اي اوج گرفته بود، مبارزات و مشاجرات دروني اتحاديه هم تشديد شد. بطور كلي يك جو نارضايتي عمومي نسبت به خط راستي كه بعد از اشغال سفارت و بويژه پس از جنگ ايران و عراق بر اتحاديه غالب شد، موجود بود.

همين جا بگويم آن خط كه مشخصه اش برخورد دو گانه به قدرت سياسي جديد بود نه فقط صدمات بسيار به اتحاديه زد، بلكه بطور كلي موجب تضعيف جنبش نوين كمونيستي ايران شد. مانع از آن شد كه طبقه كارگر ايران بتواند حزب خودش را در آن شرايط تاريخي بسازد و از فرصت هاي انقلابي گوناگون براي براه انداختن جنگ خود و كسب قدرت سراسري و يا حداقل كسب قدرت در مناطقي از ايران استفاده كند.

هم زمان با سير شتاب آلود تحولات سياسي در جامعه، محدوديت هاي آن خط غلط بيشتر آشكار شد. اوضاع به اضطرار، چند موضوع را طرح كرده بود. اينكه چكار مي خواهيم بكنيم؟ اضطرارش هم صرفا ناشي از طرح سئوال هميشگي «چه بايد كرد؟» نبود بلكه همزمان پاسخگوئي به سئوال «از كجا بايد آغاز كرد؟» هم در دستور كار گرفت.

اعلاميه تاريخي اتحاديه بنام «هشدار !» در 17 خرداد 60 و افشاي مشخص طرح كودتا و فراخوان به مردم و تشكيلات براي ايستادگي در مقابل كودتا موجب تحرك سياسي جدي و همه جانبه اي در سازمان شد.

از آن پس هفته اي سه بار نشريه حقيقت بيرون مي آمد و سازمان در سراسر كشور نقش فعالي در مبارزاتي كه عليه كودتا شكل گرفته بود، داشت. شركت دائمي در تظاهراتهاي گسترده توده اي و يا تظاهراتهاي موضعي خياباني، درگيري هاي خياباني با عوامل رژيم، به آتش كشيدن چادرهاي انجمنهاي اسلامي و خلاصه شركت در كليه اشكال مبارزاتي جاري خيلي زود سازمان را به اين نتيجه رساند كه با اشكال مبارزاتي سابق نمي توان در مقابل كودتا ايستادگي كرد. اين سئوال كه ايستادگي در مقابل كودتا به چه معناست، جلوي پاي سازمان و همچنين كل جنبش و نيروهاي سياسي قرار گرفت. گوش هوش لازم بود كه اين صداي بلند را بشنود كه اسلحه در دستور كار است. تنها با اتكاء به سلاح بود كه مي شد در مقابل يورش مسلحانه ضد انقلاب مقاومت كرد.

 عكس العمل در مقابل يورش ارتجاع يك محرك سياسي قوي بود و ما را به اين سمت كشاند كه بايد اسلحه برداشت. ولي بهرحال يك نيروي كمونيست، آگاهانه طرح و نقشه مي ريزد، پشتوانه هاي معين ايدئولوژيكي دارد، محرك هاي معيني دارد و به تجارب اتكا مي كند، كه راه در بياورد و نقشه مند حركت مي كند. پشتوانه ما چه بود؟ چگونه به تجارب تاريخي اتكاء كرديم؟ طرح و نقشه ما به چه متكي بود؟

 همانگونه كه گفتم ما نسلي بوديم كه دنبال نابود كردن جامعه كهنه و ساختن جامعه نو بوديم. تا آنزمان تلاش هاي گوناگوني براي اين كار صورت گرفته بود. اتحاديه كمونيستها يك جريان سياسي پيشرو در جنبش نوين كمونيستي ايران بود. محصول تاثيرات انقلاب كبير فرهنگي پرولتاريائي چين و مبارزات حاد مائو عليه رويزيونيستهاي شوروي و در ضديت با بيراهه هاي مسالمت آميز و طرفدار انقلاب قهر آميز توده اي بود. در صحنه داخلي نيز اتحاديه مرز روشني با خط رفرميستي و مسالمت جويانه حزب توده و جبهه ملي داشت. بر همين مبنا اتحاديه توانسته بود رهبران و كادرهاي كمونيست زيادي را پرورش دهد، يعني كساني كه قادر بودند ماركسيسم را بكار گيرند و تحليل كنند و نقشه بريزند و بعنوان يك سازمان سراسري حركت سياسي طبقه كارگر را سازمان دهند. اين هم واقعيتي است كه اتحاديه جوان بود و چند سال از بنيانگذاريش نگذشته بود كه با يك انقلاب بزرگ توده اي روبرو شد. آنهم در شرايطي كه به خاطر شكست چين، جنبش بين المللي كمونيستي با بحران روبرو گشته بود. جواني و بي تجربگي اتحاديه و شرايط پيچيده انقلاب، مثلا همين مسئله كه يك حكومت ارتجاعي از دل انقلاب بيرون آمده بود، نمي توانست موجب اشتباهات معين نشود. هم در ارتباط با بر عهده گرفتن مسئوليت كلي رهبري انقلاب، هم در زمينه تحليل و ارزيابي از نيروهاي طبقاتي مختلف.

همانطور كه گفتم اتحاديه بعنوان يك نيروي كمونيست پيشرو در مواجهه با شرايط جديد نمي توانست بي تفاوت بماند. هيچ كمونيستي نمي تواند زماني كه دستاوردهاي يك انقلاب به خطر مي افتد نسبت به آن بي تفاوت بماند و وظايفش را بعنوان يك نيروي پيشاهنگ انجام ندهد. ما متعلق به نسلي بوديم كه با آموزه هاي مائو بر سر اينكه «قدرت سياسي از لوله تفنگ بيرون مي آيد» و «خلق بدون ارتش خلق چيزي ندارد» تعليم يافته بوديم و عميقا اعتقاد داشتيم كه بدون يك انقلاب قهرآميز توده اي نمي شود از گند و كثافات و مصائب جامعه كهنه رها شد. اين آموزه ها آويزه گوشمان بود. هرچند در آن دوره تاريخي، بر پايه اين حقايق مهم تاريخي عمل نكرديم. ولي سير تحولات اوضاع، عمل كردن بر پايه اين حقايق را با قدرتمندي بسيار جلوي صحنه آورد. از اين زاويه گسستي انقلابي از يك سري اشكالات و اشتباهات گذشته لازم بود. يعني ايفاي نقش پيشرو و فعال مستقيما به اين مسئله بر مي گشت كه كمونيستهاي انقلابي چگونه به انقلاب، به نقش طبقه كارگر در رهبري انقلاب نگاه مي كنند. همه اين مسائل با قدرت بسيار در ميان ما طرح بود در واقع طرح آغاز مبارزه مسلحانه بيان تسويه حساب با خط راستي كه در اتحاديه نفوذ كرده بود هم بود.

ولي من مي خواهم روي چند نكته خاص ديگر هم انگشت بگذارم. درست است كه محرك پايه اي ما كمونيست بودن ما بود. در عين حال ما متعلق به نسلي بوديم كه بر ذهن و روح مان شكست 28 مرداد 1332 سنگيني مي كرد. ما هميشه نسل قبلي خودمان را سرزنش مي كرديم كه چرا در مقابل كودتاي آمريكايي 28 مرداد بدون مقاومت تسليم شد. از بررسي اين مسئله فعلا بگذريم كه هم جبهه ملي و هم حزب توده هميشه سعي مي كردند تزلزل و بزدلي خودشان را در آن تند پيچ تاريخي به گردن هم بياندازند. بهر حال آن شكست تاثيرات زيادي بر نسل ما داشت. ما نسلي بوديم كه هرگز حاضر نبوديم اجازه دهيم دوباره چنين شكست هايي تكرار شود. اين يك موضع ايدئولوژيكي مهم بود. صرفا نگاه به گذشته نبود بلكه اساسا نگاه به آينده را در خود داشت. يعني فرق است در يك مبارزه شكست خوردن با بدون مبارزه شكست را قبول كردن، فرق است در سنگر نشستن و بدون شليك گلوله اي تسليم شدن يا در پي مقاومت شكست خوردن. شكست بدون مبارزه مسلما تاثيرات روحي زيانباري براي كل مردم، طبقه كارگر و مشخصا نسل آتي كمونيستها داشت.

بعلاوه ما به برخي تجارب تاريخي معين نيز اتكاء مي كرديم. تجاربي همچون مقاومت انقلابي ستارخان در تبريز در مقابل كودتاي محمد عليشاه در انقلاب مشروطه. مسلما اين تجربه محدوديتهاي معين خودش را داشت. اما براي ما الگوئي از يك مبارزه انقلابي بود. اينكه چگونه زماني كه ارتجاع يورش مي آورد، مقاومت كردن در مقابلش حتي اگر در ابتدا كوچك و ضعيف باشي، مي تواند آن يورش را به ضد خودش برگرداند.

خلاصه كنم طرح قيام در واقع پاسخي بود به اين مسئله كه طبقه كارگر و كمونيستها چگونه در آن اوضاع و احوال پيچيده كه كليه نيروهاي طبقاتي در صحنه مخالفت با رژيم فعال بودند پرچم مستقل خودش را بلند كند. ما روشن بوديم كه زمانيكه رژيم دسته دسته كمونيستها و انقلابيون را به جوخه هاي اعدام مي سپارد هر گونه برخورد انفعالي نسبت به آن شرايط و اين مسئوليت موجب مرگ سياسي كمونيستها مي شود. اين روحيه به خوبي در چند مقاله و اعلاميه تاريخي اتحاديه در سال 60 با عنوان «خطاب به همة كمونيستها» و «آيا نيروي كوچك مي تواند وظيفه بزرگ بر دوش بگيرد؟» و «طبقه كارگر، انقلاب دمكراتيك و مبارزه براي قدرت سياسي» منعكس است.

 رسيديم به اينجا كه رهبري اتحاديه تصميم گرفت در مقابل ضد انقلاب مسلح، بشكل مسلح ايستادگي كند. چه طرح عملي براي مقاومت مسلحانه در مقابل كودتا در نظر گرفته شد. چه برنامه و تصويري از عمل نظامي بود؟

 اواخر خرداد، اوائل تير 1360 بحث طرح هاي مشخص در سازمان مطرح شد. ايده هاي اوليه اين بود كه ما مقاومت مسلحانه اي را در تهران سازمان بدهيم. محله كارگري فلاح براي اينكار انتخاب شده بود. البته همان موقع جاهاي ديگر هم مد نظر بود. اما منوط به كنكاش بيشتري در امكانات سازمان شد.

 علت انتخاب محله فلاح چي بود؟

 يك بخش آن به اين ربط داشت كه محله كارگري بود و اتحاديه داراي يك پايه اوليه در آن محله بود. اما دليل اصليش اين بود كه اينكار در تهران بايد صورت گيرد. تهران در آنزمان مركز تغيير و تحولات بود. در عين حال تزلزلات و شكافهاي جدي درون خود ارتجاع موجود بود. ولي اين طرح خيلي زود به بن بست رسيد. بخاطر اينكه اوضاع مداوما در حال دگرگوني بود. تهران هم جزء اولين جاهايي بود كه حكومت شروع به محكم كردن خود كرد. خيلي زود محدوديت هاي پيشبرد مقاومت مسلحانه در يك محله در تهران روشن شد. البته هم زمان، تا جايي كه به خاطرم مي آيد قبل از هفت تير، ايده آمل هم طرح شده بود. به اين صورت كه نقطه مناسبي است و قيام مسلحانه را مي شود در آنجا آغاز كنيم. البته ايده سازمان دادن قيام در مسجد سليمان هم در ميان رهبري طرح بود. بويژه آنكه پايه نسبتا گسترده اي در آن شهر داشتيم ولي بخاطر نزديك بودن به جبهه جنگ ايران و عراق و امكان تمركز قواي سريع دشمن و خفه شدن قيام در همان لحظات اوليه، منتفي شد و تمركز روي آمل گذاشته شد.

 دلايل انتخاب آمل چه بود؟

 دلايل مختلفي براي اين انتخاب موجود بود. مردم شهر آمل از سابقه مبارزاتي بالائي برخوردار بودند. سابقه برقراري حكومت مردمي در دوران شاه را داشتند. و در مبارزات عليه جمهوري اسلامي در دوره 60 - 57 فعال بودند. بعلاوه سازمان در آن شهر داراي يك تشكيلات اوليه و پايه مشخص بود. كه حدودا شامل چند ده نفر مي شد. رفقاي ما در آن شهر از سابقه مبارزاتي و نفوذ معيني برخوردار بودند و در جريان حكومت مردمي در آمل در سال 57 نقش و شركت فعال داشتند. برخي از رهبران آن حكومت مردمي (مانند حشمت اسدي پور) اعضاي اتحاديه بودند. البته مسائل كلي تر هم در اين انتخاب طرح بود. آمل نزديك تهران بود، گذرگاه چند استان مهم كشور بود و به خاطر كنار جنگل قرار گرفتن از موقعيت سوق الجيشي مناسبي برخوردار بود.

 چه فعاليتهاي سياسي و عملي اوليه براي پيشبرد طرح در آمل صورت گرفت؟

 درآن موقع به خاطر مبارزه خطي حادي كه براه افتاد اتحاديه عملا به دو بخش تقسيم شد. اكثريت سازمان كه معتقد بود كه بايد هر چه سريعتر دست به اسلحه ببريم و اقليتي كه مي گفت هنوز وقتش نرسيده و طبقه كارگر آماده نيست و مردم نسبت به خميني توهم دارند و بايد اول تدارك اعتصابات كارگري را ديد و بقول خودشان از اعتصاب تا قيام راهي است كه بايد پيموده شود. در واقع آنها عدم آمادگي خودشان را به عدم آمادگي مردم حواله مي دادند و دنبال اين بودند كه مردم خودشان برانگيخته شوند و به خيابان بريزند. اين خط بسيار غلط بود و نتايج عملي مرگباري را با خود بهمراه مي آورد. خوشبختانه اين خط غلط در اقليت قرار داشت.